Category: Gündəm

Azərbaycan bank sektorunda şəffaflığın artırılması istiqamətində mühüm addım atılıb. Ölkə banklarının kredit faizlərindən əldə etdiyi gəlirlərin məbləği rəsmi olaraq ictimaiyyətə açıqlanıb. Bu məlumat bank sisteminin sağlamlığını, maliyyə sabitliyini və ümumilikdə iqtisadiyyatın inkişaf dinamikasını əks etdirən əsas göstəricilərdən biridir.

Kredit faizləri bankların əsas gəlir mənbələrindən biridir və onların fəaliyyətinin səmərəliliyini müəyyən edir. Açıqlanan rəqəmlər bankların kredit portfellərinin həcmi, faiz siyasəti və bazar şərtləri ilə birbaşa bağlıdır. Bu məlumatlar həm investorlar, həm də bank xidmətlərindən istifadə edən vətəndaşlar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Mərkəzi Bank və digər tənzimləyici orqanlar bank sektorunda şəffaflığın və hesabatlılığın təmin edilməsi üzərində daim işləyirlər. Faiz gəlirlərinin açıqlanması bu səylərin bir hissəsidir və maliyyə bazarlarında etibarlılığın artırılmasına xidmət edir. Bu cür məlumatlar həm də banklararası rəqabətin sağlam mühitdə formalaşmasına töhfə verir.

Bankların kredit faizlərindən əldə etdiyi gəlirlərin miqdarı, eyni zamanda, ölkədə kreditləşmənin ümumi vəziyyətini, əhalinin və sahibkarlıq subyektlərinin kredit resurslarına çıxış imkanlarını dolayısı ilə göstərir. Yüksək gəlirlər bankların kapital bazasını gücləndirə bilər ki, bu da onların gələcək inkişafı və iqtisadiyyata daha çox investisiya yatırması üçün zəmin yaradır.

Bu açıqlama maliyyə sektorunda şəffaflıq prinsiplərinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılan növbəti addımdır. Vətəndaşlar və biznes subyektləri üçün bank xidmətlərinin daha aydın və şəffaf olması, maliyyə savadlılığının artırılmasına da müsbət təsir göstərir. İqtisadiyyatın bütün iştirakçıları üçün bu cür məlumatların əlçatanlığı vacibdir.

Nəticə etibarilə, bankların faiz gəlirlərinin açıqlanması maliyyə sisteminin dayanıqlığını təmin etmək və iqtisadi inkişafı dəstəkləmək baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu addım Azərbaycanın maliyyə sektorunun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində irəliləyişini nümayiş etdirir.

Azərbaycanda bank sektorunda önəmli bir presedent yaradan məhkəmə qərarı elan edilib. Məhkəmə müştərinin şəxsi məlumatlarını, xüsusilə də borcunu onun qohumlarına açıqlayan bankı cəzalandırıb. Bu qərar maliyyə qurumlarının müştəri məxfiliyinə riayət etməsinin vacibliyini bir daha təsdiqləyir.

Hadisə müştərinin bankdan götürdüyü kredit borcunun, onun icazəsi olmadan üçüncü şəxslərə, yəni ailə üzvlərinə və ya qohumlarına açıqlanması ilə başlayıb. Bu cür məlumatların yayılması müştərinin şəxsi həyatına müdaxilə hesab olunur və mövcud qanunvericiliklə qadağandır.

Azərbaycan qanunvericiliyi, eləcə də beynəlxalq standartlar bank sirrinin qorunmasını və şəxsi məlumatların məxfiliyini təmin edir. Banklar müştərilərinə aid hər hansı bir məlumatı yalnız onların razılığı ilə və ya qanunla müəyyən edilmiş hallarda açıqlaya bilərlər. Bu prinsip, maliyyə sisteminə olan etibarı əsaslı şəkildə formalaşdırır.

Məhkəmənin bu qərarı, bankların müştəri məxfiliyi ilə bağlı öhdəliklərini ciddi şəkildə yerinə yetirmələrinin zəruriliyini vurğulayır. Bu, həm də bank sektorunda fəaliyyət göstərən bütün qurumlar üçün bir xəbərdarlıq rolunu oynayır ki, şəxsi məlumatların qorunması məsələsinə laqeyd yanaşmaq yolverilməzdir.

Müştərilər üçün isə bu qərar öz hüquqlarının müdafiə olunduğuna dair inamı artırır. Onlar bilirlər ki, banklar tərəfindən məxfiliyin pozulması halları cəzasız qalmayacaq və hüquqi yollarla ədalət bərpa oluna bilər. Bu, maliyyə xidmətlərindən istifadə edənlərin təhlükəsizliyini təmin edən mühüm bir addımdır.

Ümumilikdə, bu məhkəmə qərarı Azərbaycanda şəxsi məlumatların qorunması və bank məxfiliyinin təminatı sahəsində hüquqi çərçivənin gücləndiyini göstərir. Bu, həm istehlakçı hüquqlarının, həm də maliyyə institutlarının məsuliyyətinin artırılması baxımından əhəmiyyətli bir hadisədir.

Son zamanlar Bakıda bağ evlərinin kirayə qiymətləri ilə bağlı yayılan xəbərlər ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə yay mövsümünün başlaması ilə bu evlərə tələbatın artması, qiymətlərdə fantastik rəqəmlərin ortaya çıxmasına gətirib çıxarıb. Bəzi elanlarda aylıq kirayə haqqının 40 min manata qədər yüksəlməsi, bir çoxlarını təəccübləndirib.

Bu cür yüksək qiymətə təklif olunan bağ evləri, əsasən, şəhərin prestijli bağ massivlərində – Mərdəkan, Bilgəh, Novxanı və Şüvəlanda yerləşir. Onlar adətən böyük həyətyanı sahəyə, hovuza, müasir dizaynlı interyerə, bir neçə yataq otağına və digər lüks şəraitə malik olurlar. Bu tipli evlər, yüksək gəlirli şəxslər və ya xarici qonaqlar üçün nəzərdə tutulur.

Əmlak bazarı üzrə ekspertlər, qiymət artımını bir neçə amillə izah edirlər. Birincisi, pandemiyadan sonra insanlar açıq havada, təbiətlə iç-içə istirahətə daha çox üstünlük verirlər ki, bu da bağ evlərinə olan tələbatı artırır. İkincisi, belə lüks evlərin sayı məhduddur və bu da qiymətləri yuxarı çəkir. Üçüncüsü, bəzi əmlak sahibləri mövsümi tələbatdan istifadə edərək qiymətləri süni şəkildə şişirdirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, 40 min manatlıq təkliflər bazardakı ən yüksək seqmenti təşkil edir. Orta və aşağı gəlirli vətəndaşlar üçün daha münasib qiymətə bağ evləri olsa da, onların da qiymətlərində ötən illə müqayisədə nəzərəçarpacaq artım müşahidə olunur. Bu vəziyyət, yay istirahətini bağ evində keçirmək istəyənlər üçün çətinliklər yaradır.

Kirayə bazarında yaranan bu “fantastik” qiymətlər, daşınmaz əmlak sektorunda şəffaflığın və tənzimləmənin vacibliyini bir daha gündəmə gətirir. Vətəndaşlar, əmlak agentliklərindən və sahiblərindən daha ədalətli və real qiymətlər gözləyirlər.

Ümumilikdə, Bakı bağ evləri kirayə bazarında müşahidə olunan bu tendensiya, həm tələbatın artması, həm də lüks seqmentdəki məhdud təkliflə əlaqədardır. Bu, yaxın gələcəkdə qiymətlərin daha da yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Azərbaycan vətəndaşlarını sevindirəcək rəsmi açıqlama ilə ölkədə ardıcıl 5 gün qeyri-iş günü elan edilib. Bu qərar Qurban Bayramı və Müstəqillik Günü kimi iki əhəmiyyətli dövlət bayramının eyni vaxta düşməsi ilə əlaqədardır.

Əmək Məcəlləsinə əsasən, Qurban Bayramı iki gün, Müstəqillik Günü isə bir gün qeyri-iş günü hesab olunur. Təqvimə görə, bu bayram günlərinin həftəsonu ilə birləşməsi nəticəsində vətəndaşlar ardıcıl olaraq uzunmüddətli istirahət imkanı əldə edəcəklər.

Bu uzun tətil dövrü vətəndaşlara ailələri ilə vaxt keçirmək, dini ayinləri yerinə yetirmək və ölkənin müstəqilliyini qeyd etmək üçün geniş imkanlar yaradır. Bir çoxları bu fürsətdən bölgələrə səyahət etmək və ya kiçik turlar təşkil etmək üçün istifadə edəcəklər.

Dövlət qurumları və özəl sektorun əksər hissəsi üçün bu müddət ərzində fəaliyyət dayandırılacaq. Yalnız fasiləsiz iş rejimində fəaliyyət göstərən müəssisələr və xidmət sahələri adi qaydada işini davam etdirəcəkdir.

Qurban Bayramı İslam dünyasında böyük əhəmiyyət kəsb edən, qurban kəsmə və ehtiyac sahiblərinə yardım etmə ənənələrini özündə birləşdirən müqəddəs bir bayramdır. Müstəqillik Günü isə Azərbaycan xalqının azadlıq və dövlətçilik uğrunda mübarizəsinin zirvəsini təmsil edir.

Bu cür uzunmüddətli istirahət günləri həm vətəndaşların istirahət hüququnu təmin edir, həm də ölkənin daxili turizminin inkişafına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, bayramların ruhunu dərindən yaşamaq üçün əlverişli şərait yaradır.

Azərbaycanın əmək bazarında mühüm yeniliklərin tətbiqi ilə bağlı müzakirələr davam edir. Son zamanlar ictimaiyyətin və ekspertlərin diqqət mərkəzində olan əsas mövzulardan biri də saatlıq əməkhaqqı sisteminə keçid imkanlarıdır. Bu sistemin tətbiqi mövcud əmək qanunvericiliyinə ciddi dəyişikliklər gətirə bilər və iş dünyası üçün yeni perspektivlər açar.

Hazırda Azərbaycanda əsasən aylıq əməkhaqqı sistemi dominantlıq təşkil edir. Lakin müasir iş dünyasının tələbləri, xüsusilə də part-time iş imkanlarının artması və beynəlxalq təcrübə, saatlıq əməkhaqqı modelinin aktuallığını artırır. Bu sistem işəgötürənlərə daha çevik kadr idarəçiliyi imkanı verərkən, işçilərə də öz iş qrafiklərini daha sərbəst tənzimləmək şansı yaradır.

Məsələ ilə bağlı millət vəkillərindən birinin açıqlaması bu istiqamətdə müəyyən addımların atılacağını göstərir. Deputatın sözlərinə görə, saatlıq əməkhaqqı sisteminə keçid birdən-birə baş verməyəcək, əksinə, hərtərəfli təhlil və müzakirələrdən sonra mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək. Bu prosesdə əmək münasibətlərinin bütün tərəflərinin maraqları nəzərə alınacaq.

Saatlıq əməkhaqqı modelinin tətbiqi ilk növbədə Əmək Məcəlləsinə müvafiq dəyişikliklərin edilməsini tələb edir. Bu dəyişikliklər yalnız əməkhaqqının hesablanması qaydalarını deyil, həm də sosial təminat, məzuniyyət hüquqları və digər əmək münasibətləri ilə bağlı müddəaları əhatə edəcək. Məqsəd, işçilərin hüquqlarının tam şəkildə qorunmasını təmin etməkdir.

Yeni sistemin tətbiqi ilə bağlı narahatlıqlar da mövcuddur. Bəzi ekspertlər bunun işçilərin gəlirlərində qeyri-sabitliyə səbəb ola biləcəyini, həmçinin işəgötürənlər üçün inzibati yükü artıra biləcəyini qeyd edirlər. Buna görə də, keçid prosesi zamanı həssas yanaşma və geniş ictimaiyyət, həmkarlar ittifaqları və sahibkarlıq subyektləri ilə dialoq vacibdir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sisteminə keçid əmək bazarını modernləşdirmək və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq yolunda atılan mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Lakin bu yeniliyin uğurlu olması üçün qanunvericilik bazasının möhkəmləndirilməsi, maarifləndirmə işlərinin aparılması və bütün maraqlı tərəflərin iştirakı zəruridir.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri Kerç körpüsünü qoruyan Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasına məxsus gəmilərə qarşı uğurlu hücum əməliyyatı həyata keçirib. Bu hücum, Rusiya tərəfindən ilhaq edilmiş Krım yarımadası ilə Rusiya Federasiyasını birləşdirən strateji əhəmiyyətli körpünün təhlükəsizliyini təmin etmək üçün yerləşdirilmiş hərbi qüvvələrə qarşı yönəlib.

Kerç körpüsü, Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğalın başlamasından bəri Rusiya üçün həm hərbi-strateji, həm də simvolik əhəmiyyətə malikdir. O, cəbhə xəttinə qoşun və hərbi texnika çatdırılması üçün əsas təchizat marşrutlarından biri kimi istifadə olunur. Buna görə də, körpünün mühafizəsi Rusiya üçün prioritet məsələdir.

Hücumun detalları barədə rəsmi məlumatlar hələlik məhdud olsa da, Ukrayna tərəfinin məqsədi Rusiya hərbi infrastrukturuna zərbə vurmaq və işğalçı qüvvələrin təchizat yollarını pozmaqdır. Bu, Ukraynanın Qara dənizdəki Rusiya donanmasına qarşı davamlı mübarizəsinin bir hissəsidir.

Qeyd edək ki, Kerç körpüsü əvvəllər də bir neçə dəfə hücuma məruz qalıb. Bu hücumlar körpünün funksionallığına müxtəlif dərəcədə təsir göstərmiş və Rusiyanın təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirməsinə səbəb olmuşdu. Son hücum, Ukraynanın hərbi imkanlarının genişləndiyini və Rusiya müdafiə sistemlərini aşmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir.

Bu cür əməliyyatlar Qara dəniz regionundakı gərginliyi daha da artırır və müharibənin gedişatına təsir edə bilər. Rusiya tərəfindən hər hansı bir cavab tədbiri gözlənilən olsa da, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin bu addımı Rusiyanın təchizat zəncirini pozmaq və Krımın işğalını çətinləşdirmək strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Ukraynada davam edən müharibə cəbhəsindən gələn xəbərlər Rusiya ordusunun gündəlik olaraq ağır itkilər verdiyini göstərir. Münaqişənin başlanğıcından bəri Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı işğalçı qüvvələrin döyüş itkiləri barədə mütəmadi məlumatlar yayır.

Son 24 saat ərzində Rusiya ordusunun döyüş itkiləri ilə bağlı yeni məlumatlar açıqlanıb. Bu məlumatlar cəbhə xəttindəki gərginliyin və ağır döyüşlərin davam etdiyini bir daha təsdiqləyir.

Açıqlanan siyahıda şəxsi heyət itkiləri ilə yanaşı, hərbi texnika – tanklar, zirehli döyüş maşınları, artilleriya sistemləri və pilotsuz uçuş aparatları kimi əsas vasitələrin məhv edilməsi də öz əksini tapır. Bu, Ukrayna müdafiə qüvvələrinin effektiv müqavimətinin göstəricisidir.

Bu cür hesabatlar təkcə döyüş meydanındakı vəziyyəti əks etdirmir, həm də müharibənin gedişatına dair mühüm strateji məlumatlar verir. Rusiya ordusunun davamlı itkiləri onun hərbi potensialına ciddi zərbə vurur və işğalçı qüvvələrin irəliləmə qabiliyyətini məhdudlaşdırır.

Müharibənin hər günü Ukrayna xalqı üçün böyük fədakarlıqlar bahasına başa gəlir, lakin eyni zamanda rus işğalçılarına qarşı mübarizənin qətiyyətini nümayiş etdirir. Beynəlxalq ictimaiyyət də bu itkiləri yaxından izləyir və Ukraynaya dəstəyini davam etdirir.

Avropada təbii qazın qiymətləri son sessiyalarda kəskin artım göstərərək, təxminən 9 faiz bahalaşıb. Bu artım, Amsterdamda yerləşən TTF mərkəzindəki fyuçers müqavilələrində özünü büruzə verib və enerji bazarlarında ciddi narahatlıqlara səbəb olub.

Qaz qiymətlərindəki bu sıçrayışın əsas səbəbləri arasında təchizat zəncirindəki qeyri-müəyyənliklər, geosiyasi gərginliklər və Avropadakı anbar səviyyələri ilə bağlı narahatlıqlar yer alır. Xüsusilə, bəzi əsas təchizatçı ölkələrdən gələn axının azalması ehtimalları bazarlarda spekulyasiyaları artırır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, artan qaz qiymətləri Avropa iqtisadiyyatı üçün əlavə təzyiq yaradır. Bu, həm sənaye sektorunda istehsal xərclərini artırır, həm də son istehlakçılar üçün enerji xərclərinin yüksəlməsinə səbəb olur ki, bu da inflyasiya təzyiqlərini gücləndirir.

Enerji analitikləri yaxın gələcəkdə qaz bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Avropa ölkələri qış mövsümünə hazırlaşarkən, təbii qaz təchizatının təminatı və qiymət sabitliyi əsas prioritetlərdən biri olaraq qalır.

Bu vəziyyət, Avropanın enerji müstəqilliyini gücləndirmək və alternativ enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirmək istiqamətindəki səylərini daha da aktuallaşdırır. Uzunmüddətli perspektivdə, enerji diversifikasiyası qiymət şoklarına qarşı dayanıqlığı artıra bilər.

Qlobal enerji bazarlarında gərginlik pik həddə çatıb. Neftin qiyməti kəskin bahalaşaraq rekord göstəricilərə imza atıb. Londonun ICE birjasında Brent markalı xam neftin bir barelinin qiyməti 126 dolları ötüb ki, bu da son illərin ən yüksək səviyyələrindən biridir. Bazarda yaranan “təchizat şoku” dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi narahatlıq mənbəyinə çevrilib.

Qiymət artımının əsas səbəbləri arasında geosiyasi gərginliklər, xüsusilə də Ukraynadakı müharibənin enerji təchizatına təsiri, həmçinin neft hasil edən ölkələrin istehsal həcmlərini artırmaqda çətinlikləri göstərilir. Bir çox ölkə Rusiyadan neft idxalını dayandırmağa və ya azaltmağa çalışdığı üçün alternativ mənbələrə tələbat kəskin artıb, bu da qiymətləri sürətlə yuxarı çəkib.

Analitiklər hesab edir ki, hazırkı vəziyyət qlobal iqtisadiyyatda inflyasiya təzyiqlərini daha da artıracaq. Yüksək neft qiymətləri nəqliyyat, sənaye və kənd təsərrüfatı xərclərini artıraraq məhsulların və xidmətlərin bahalaşmasına səbəb olacaq. Bu isə istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərəcək və iqtisadi artımı ləngidə bilər.

Brent neftinin qiymətinin qısa müddətdə bu qədər yüksəlməsi, bazarın gözlənilməz hadisələrə nə qədər həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Təchizat zəncirindəki pozuntular və artan qeyri-müəyyənlik neft bazarlarında volatilliyi artıraraq, investorlar üçün də çətinliklər yaradır.

Enerji təhlükəsizliyi məsələsi dünya gündəminin əsas mövzularından birinə çevrilib. Bir çox ölkə alternativ enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirməyə və enerji müstəqilliyini təmin etməyə çalışır. Lakin bu proses uzunmüddətli olduğu üçün yaxın gələcəkdə neft qiymətlərinin yüksək qalacağı proqnozlaşdırılır.

Azərbaycan kimi neft ixrac edən ölkələr üçün isə yüksək qiymətlər büdcə gəlirlərinin artmasına səbəb ola bilər. Lakin qlobal iqtisadiyyatda yaranan durğunluq və inflyasiya təzyiqləri uzunmüddətli perspektivdə bu ölkələrə də təsirsiz ötüşməyəcək.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahunu Livana qarşı hücumlarda yalnız dəqiq zərbələrlə kifayətlənməyə çağırıb. Bu xəbərdarlıq Yaxın Şərqdə gərginliyin artdığı bir dövrdə verilib və regionda genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Məlumata görə, Tramp Netanyahuya xüsusi olaraq vurğulayıb ki, İsrailin hərbi əməliyyatları Livanın “Hizbullah” qruplaşmasının mövqelərinə yönəlməli və mülki infrastruktura zərər vurmaqdan çəkinməlidir. Bu yanaşma, münaqişənin daha da genişlənməsinin qarşısını almaq üçün vacib hesab olunur.

Trampın bu çağırışı, İsrail və “Hizbullah” arasında Livan-İsrail sərhədində artan toqquşmalar fonunda baş verib. Son həftələrdə sərhəddə artan atışmalar və raket hücumları regionda yeni bir müharibə təhlükəsi yaradıb.

Keçmiş prezidentin fikrincə, Livanın geniş ərazilərinə hücum etmək yalnız vəziyyəti daha da gərginləşdirəcək və ABŞ-ı da bu münaqişəyə cəlb edə biləcək ciddi nəticələrə yol açacaq. O, İsrailin öz təhlükəsizliyini təmin etmək hüququnu tanısa da, bu hüququn regional sabitliyi pozmadan həyata keçirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Analitiklər Trampın bu bəyanatını Yaxın Şərqdəki mövcud gərginliklə bağlı beynəlxalq narahatlığın bir göstəricisi kimi qiymətləndirirlər. Bir çox dövlətlər münaqişənin Qəzza zolağının hüdudlarından kənara yayılmasının qarşısını almaq üçün diplomatik səyləri artırır.

Bu çağırış, İsrailin “Hizbullah”a qarşı gələcək hərbi strategiyasına necə təsir edəcəyi ilə bağlı suallar doğurur. Netanyahunun Trampın tövsiyələrinə necə reaksiya verəcəyi regionun gələcək taleyi üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.