Category: Gündəm

  • ABŞ-ın İrana qarşı hipotetik müharibəsi: 50 milyard dollar itki və onlarla dron məhv olub

    ABŞ-ın İrana qarşı hipotetik müharibəsi: 50 milyard dollar itki və onlarla dron məhv olub

    Pentaqonun apardığı təhlillərə görə, Birləşmiş Ştatların İrana qarşı hipotetik hərbi əməliyyatlara başlaması Vaşinqtona ən azı 50 milyard dollara başa gələ bilər. Bu qiymətləndirmə, regiondakı gərginliyin artdığı bir dövrdə ABŞ-ın potensial hərbi müdaxiləsinin maliyyə yükünü və hərbi resurslara təsirini ortaya qoyur.

    Hərbi ssenarilərə əsasən, belə bir müharibə zamanı ABŞ Silahlı Qüvvələri ciddi itkilərlə üzləşə bilər. Ən diqqət çəkən məqamlardan biri isə ən azı 24 ədəd “MQ-9 Reaper” tipli pilotsuz uçuş aparatının (PUA) məhv olması ehtimalıdır. Bu dronlar, kəşfiyyat, müşahidə və hədəflərə zərbələr endirmək üçün istifadə olunan yüksək texnologiyalı sistemlərdir və onların itkisi ABŞ-ın hərbi imkanlarına ciddi təsir göstərə bilər.

    “MQ-9 Reaper” dronlarının hər biri milyonlarla dollar dəyərindədir və onların itkisi təkcə maliyyə baxımından deyil, həm də strateji və texnoloji cəhətdən böyük ziyan deməkdir. Bu PUA-lar, müasir müharibələrdə effektivliyi ilə tanınır və onların kütləvi şəkildə itirilməsi Pentaqon üçün ciddi bir narahatlıq mənbəyidir.

    Pentaqonun bu hesabatı, ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki maraqlarını qorumaq və potensial təhdidlərə qarşı hazırlıqlı olmaq üçün apardığı genişmiqyaslı planlaşdırma işlərinin bir hissəsidir. Bu cür ssenarilərin təhlili, müharibənin yalnız insan itkiləri deyil, həm də iqtisadi və hərbi potensial üzərində necə dağıdıcı təsir göstərə biləcəyini nümayiş etdirir.

    50 milyard dollarlıq xərc, yalnız ilkin mərhələdəki hərbi əməliyyatları əhatə edir və müharibənin uzanması halında bu rəqəmin daha da artacağı gözlənilir. Bu məbləğə hərbi texnikanın təmiri, yeni texnikanın alınması, hərbi personalın xərcləri və logistika daxildir.

    Təhlilçilər qeyd edirlər ki, ABŞ-ın İrana qarşı hərbi müdaxiləsi regionda qeyri-sabitliyi daha da dərinləşdirə bilər. Bu, təkcə iki ölkə arasında deyil, həm də beynəlxalq arenada geniş miqyaslı nəticələrə səbəb ola bilər.

  • Azərbaycanın Aİ Qərarı: Rədd Cavabı Əməkdaşlığa Son Qoymur – İddialar Fonunda

    Azərbaycanın Aİ Qərarı: Rədd Cavabı Əməkdaşlığa Son Qoymur – İddialar Fonunda

    Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrində yeni bir mərhələ yaşanır. Son zamanlar gündəmə gələn bir qərar, Bakının müəyyən bir təklifə “yox” deməsi ilə nəticələnib. Rəsmi dairələr bu imtinanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığa son qoymaq demək olmadığını qəti şəkildə bəyan edirlər.

    Məsələnin mahiyyəti, Azərbaycanın daxili və xarici siyasət prioritetləri çərçivəsində verdiyi bir qərarla bağlıdır. Tərəflər arasında uzun müddətdir davam edən danışıqlar və müzakirələr fonunda, Bakı müəyyən şərtlər və ya layihələr üzrə öz mövqeyini ortaya qoyub.

    Lakin bu qərarın arxasında bəzi iddialar da səslənməkdədir. Mənbələr, imtinanın “bir qismi tapşırıq, bir qismi rüşvət qarşılığında” verildiyini iddia edirlər. Bu cür ittihamlar qərarın şəffaflığı və əsasları barədə ciddi suallar doğurur və ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olur.

    Azərbaycan rəsmiləri isə bu iddiaları dolayısı ilə rədd edərək, ölkənin suveren hüquqları çərçivəsində hərəkət etdiyini vurğulayırlar. Onlar bildirirlər ki, hər hansı bir qərar milli maraqlar əsasında qəbul edilir və xarici təzyiqlərlə bağlı deyil.

    Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığın davam etdirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritetlərindən biri olaraq qalır. Enerji təhlükəsizliyi, ticarət, nəqliyyat və regional təhlükəsizlik kimi sahələrdə əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsi üçün tərəflər arasında dialoq davam edəcəkdir.

    Bu hadisə, beynəlxalq əlaqələrin mürəkkəb dinamikasını bir daha göstərir. Ölkələr öz maraqları çərçivəsində qərarlar qəbul edərkən, tərəfdaşlarla münasibətləri qorumaq və inkişaf etdirmək üçün diplomatik kanallardan istifadə etməyə çalışırlar.

    Nəticə etibarilə, Bakının bu “yox” cavabı Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdə bir dönüş nöqtəsi deyil, daha çox müəyyən məsələlər üzrə mövqelərin dəqiqləşdirilməsi kimi qiymətləndirilir. Gələcəkdə əməkdaşlığın hansı istiqamətlərdə davam edəcəyi tərəflərin konstruktiv dialoqundan asılı olacaq.

  • Tramp Kubaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirdi: ABŞ-dan yeni təzyiq

    Tramp Kubaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirdi: ABŞ-dan yeni təzyiq

    ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın administrasiyası Kubaya qarşı sanksiyaları genişləndirmək qərarı ilə ikitərəfli münasibətlərdə gərginliyi daha da artırıb. Bu addım, Vaşinqtonun Havanaya qarşı uzun illərdir davam edən təzyiqlər siyasətinin yeni bir mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

    Genişləndirilmiş sanksiyalar Kubanın iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarını hədəf alır. Buraya Kubaya səyahət məhdudiyyətlərinin sərtləşdirilməsi, müəyyən maliyyə əməliyyatlarının qadağan edilməsi və ABŞ şirkətlərinin adanın müdafiə və təhlükəsizlik xidmətləri ilə əlaqəli müəssisələrlə əməkdaşlığının məhdudlaşdırılması daxildir.

    Tramp administrasiyası bu qərarları Kubadakı insan hüquqları vəziyyəti, habelə Venesueladakı Nikolas Maduro rejiminin dəstəklənməsi ilə əsaslandırırdı. ABŞ rəsmiləri Havanı regionda sabitliyi pozmaqda və avtoritar rejimlərə dəstək verməkdə ittiham edirdi.

    Bu sanksiyalar Kubanın onsuz da zəif olan iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurmaq potensialına malikdir. Turizm, xarici investisiya və beynəlxalq ticarət məhdudiyyətlərdən ən çox təsirlənən sahələr arasındadır. Bu isə adi Kuba vətəndaşlarının gündəlik həyatına birbaşa təsir edə bilər.

    Qeyd edək ki, Trampın bu siyasəti Barak Obama administrasiyasının Kubaya qarşı “açılma” siyasətinin tam əksi idi. Obama dövründə ABŞ və Kuba arasında diplomatik əlaqələr bərpa edilmiş, səyahət və ticarət məhdudiyyətləri yumşaldılmışdı.

    Lakin Trampın gəlişi ilə bu yaxınlaşma dayandırıldı və sanksiyalar yenidən sərtləşdirildi. Bu, ABŞ-ın Latın Amerikası siyasətində kəskin dönüşü və regionda geosiyasi gərginliyin artmasını göstərir.

    Kuba hökuməti isə ABŞ-ın bu addımlarını ölkənin suverenliyinə müdaxilə və beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndirərək qətiyyətlə pisləyib. Havana, sanksiyalara baxmayaraq öz siyasi kursundan geri çəkilməyəcəyini bəyan edib.

  • Azərbaycan Neft Sənayesi: Hasilat Azalması Yavaşlasa da, Xərclər Yarım Milyard Dolları Ötüb

    Azərbaycan Neft Sənayesi: Hasilat Azalması Yavaşlasa da, Xərclər Yarım Milyard Dolları Ötüb

    Azərbaycanın neft sənayesi son dövrlər maraqlı və bir qədər ziddiyyətli tendensiyalarla üzləşir. Ölkənin əsas gəlir mənbəyi olan neft hasilatında müşahidə olunan azalma sürəti yavaşlamağa başlasa da, bu müsbət dinamika ilə paralel olaraq xərclərin kəskin artması ciddi narahatlıq doğurur. Təkcə son üç ay ərzində neft sektoruna təqribən yarım milyard dollar vəsait xərclənib ki, bu da sektorun maliyyə yükünün nə qədər ağır olduğunu göstərir.

    Hasilat azalmasının yavaşlaması, bir tərəfdən, mövcud yataqların istismar müddətini uzatmaq və yeni texnologiyalar tətbiq etməklə bağlı səylərin müəyyən nəticələr verdiyini göstərir. Bu, ölkənin enerji təhlükəsizliyi və ixrac potensialı baxımından müəyyən sabitlik vəd edir. Lakin bu sabitliyin hansı qiymətə əldə edildiyi əsas müzakirə mövzusu olaraq qalır.

    Xərclərin artımına səbəb olan əsas amillər arasında köhnəlmiş infrastrukturun modernləşdirilməsi, yeni yataqların kəşfiyyatı və işlənməsi, həmçinin hasilatın artırılması üçün daha mürəkkəb və bahalı üsulların tətbiqi dayanır. Beynəlxalq neft bazarlarında qiymətlərin dəyişkənliyi və qlobal iqtisadi proseslər də xərclərin idarə edilməsini çətinləşdirən əlavə faktorlardır.

    Bu vəziyyət, bir tərəfdən, neft sənayesinin uzunmüddətli davamlılığını təmin etmək üçün zəruri investisiyaların qoyulduğunu göstərir. Digər tərəfdən isə, artan xərclər dövlət büdcəsinə düşən yükü artırır və neft gəlirlərindən asılılığı azaltmaq üçün iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin vacibliyini bir daha ön plana çıxarır.

    Azərbaycan hökuməti neftdən asılılığı azaltmaq və qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirmək strategiyasını davam etdirir. Lakin neft sənayesinin hələ uzun müddət ölkə iqtisadiyyatının lokomotivi olacağı nəzərə alınarsa, bu sektorun səmərəliliyinin artırılması və xərclərin optimallaşdırılması prioritet məsələlərdən olaraq qalır.

    Ekspertlər hesab edir ki, neft hasilatının azalma sürətinin yavaşlaması müsbət hal olsa da, paralel olaraq xərclərin nəzarətdən çıxmaması üçün ciddi addımlar atılmalıdır. Bu, həm daxili resursların səmərəli istifadəsini, həm də beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirməyi tələb edir ki, Azərbaycanın enerji gələcəyi daha dayanıqlı olsun.

  • Bakı məktəbində nəm salfetdən şagirdlərdə allergiya: Təhsil Nazirliyi araşdırmaya başladı

    Bakı məktəbində nəm salfetdən şagirdlərdə allergiya: Təhsil Nazirliyi araşdırmaya başladı

    Bakı məktəblərindən birində nəm salfetlərdən istifadə nəticəsində şagirdlərdə yaranan allergik reaksiyalar ciddi narahatlığa səbəb olub. Hadisə ilə bağlı Təhsil Nazirliyi tərəfindən dərhal araşdırmalara başlanılıb.

    Məlumata görə, bir neçə şagirddə nəm salfetlərdən istifadə etdikdən sonra dəridə qızartılar, qaşıntı və digər allergik əlamətlər müşahidə edilib. Bu vəziyyət valideynlər arasında təşvişə səbəb olaraq məktəb rəhbərliyinə müraciətlərin edilməsinə gətirib çıxarıb.

    Təhsil Nazirliyi məsələyə ciddi yanaşaraq, müvafiq qurumlarla birlikdə insidentin səbəblərini araşdırır. Araşdırmanın əsas məqsədi allergik reaksiyalara səbəb olan nəm salfetlərin markasını, tərkibini və məktəbə necə daxil olduğunu müəyyənləşdirməkdir.

    Mütəxəssislər, belə halların keyfiyyətsiz məhsulların istifadəsi, tərkibində alerjen maddələrin olması və ya şagirdlərin fərdi həssaslığı ilə əlaqədar ola biləcəyini bildirirlər. Bu cür hadisələr məktəblərdə istifadə olunan gigiyena vasitələrinin keyfiyyətinə nəzarətin vacibliyini bir daha önə çəkir.

    Valideynlər məktəblərdə şagirdlərin sağlamlığının təmin olunması üçün daha ciddi tədbirlərin görülməsini tələb edirlər. Onlar, uşaqların istifadə etdiyi bütün məhsulların təhlükəsizlik standartlarına cavab verməsinin vacibliyini vurğulayırlar.

    Təhsil Nazirliyindən verilən açıqlamada bildirilib ki, araşdırmanın nəticələri ictimaiyyətə açıqlanacaq və günahkarlar barəsində müvafiq tədbirlər görüləcək. Məktəblərdə oxşar halların qarşısının alınması üçün qabaqlayıcı tədbirlər planı da hazırlanır.

    Bu hadisə, məktəb mühitində gigiyena və təhlükəsizlik məsələlərinə diqqətin artırılmasının zəruriliyini bir daha göstərir. Şagirdlərin sağlamlığı hər zaman prioritet olmalıdır.

  • Şoyqunun “bəxtsiz” müavinləri: Dördüncü general da həbs edildi – Kreml daxilindəki sarsıntılar

    Şoyqunun “bəxtsiz” müavinləri: Dördüncü general da həbs edildi – Kreml daxilindəki sarsıntılar

    Son vaxtlar Rusiya Müdafiə Nazirliyində yüksək vəzifəli şəxslərə qarşı həyata keçirilən həbslər silsiləsinə daha biri əlavə olunub. Müdafiə naziri Sergey Şoyqunun müavini olmuş dördüncü generalın da “güdaza verilməsi” Kreml daxilində ciddi sarsıntılardan xəbər verir. Bu hadisələr fonunda Şoyqunun öz mövqeyi və Rusiya hərbi elitasındakı güc balansının necə dəyişdiyi suallar doğurur.

    Əvvəlki həbslər, xüsusilə də Timur İvanov və digər yüksək rütbəli məmurlara qarşı irəli sürülən korrupsiya ittihamları, Müdafiə Nazirliyindəki genişmiqyaslı problemləri üzə çıxarmışdı. İndi isə dördüncü generalın həbsi bu prosesin təsadüfi olmadığını, əksinə, sistemli bir təmizləmə və ya güc mübarizəsinin nəticəsi olduğunu göstərir.

    Təhlilçilər bu həbslərin bir neçə səbəbini irəli sürürlər. Bir tərəfdən, bu, Ukraynadakı müharibənin gedişatı ilə bağlı narazılıqların və hərbi büdcənin səmərəsiz xərclənməsinə görə məsuliyyət daşıyan şəxslərin cəzalandırılması cəhdi ola bilər. Digər tərəfdən, Kreml daxilindəki müxtəlif qruplar arasında Şoyqunun mövqeyini zəiflətməyə yönəlmiş bir güc mübarizəsi də istisna edilmir.

    Sergey Şoyqunun müavinlərinin ardıcıl olaraq həbs olunması, onun rəhbərliyi altında olan nazirliyin imicinə ciddi zərbə vurur. Bu, həm də nazirin özünün siyasi çəkisinə və Putinin gözündəki mövqeyinə təsir edə bilər. Hələlik Şoyqunun özünə qarşı birbaşa ittihamlar irəli sürülməsə də, ətrafındakı “təmizləmə” onun gələcək taleyi ilə bağlı şübhələri artırır.

    Bu hadisələr Rusiya hərbi elitasında dərin parçalanmaların və narazılıqların mövcudluğunu göstərir. Müharibənin davam etdiyi bir dövrdə Müdafiə Nazirliyindəki bu cür sarsıntılar, ölkənin hərbi potensialına və idarəetmə effektivliyinə ciddi təsir göstərə bilər. Daxili sabitlik, xüsusilə də hərbi rəhbərlikdəki sabitlik, müharibə şəraitində həlledici əhəmiyyət kəsb edir.

    Gələcəkdə Şoyqunun vəzifəsindən azad edilməsi ehtimalı getdikcə daha çox müzakirə olunur. Lakin Putinin bu cür kritik bir anda Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyində böyük dəyişikliklərə gedib-getməyəcəyi bəlli deyil. Hər halda, Şoyqunun “bəxtsiz” müavinlərinin taleyi, Kreml daxilindəki gizli oyunların və güc mübarizəsinin barometri kimi çıxış edir.

  • Sumqayıtda Dövlət Bayrağına Hörmətsizlik Edən Şəxs Saxlanıldı: Qanunsuz Hərəkətə Sərt Cavab

    Sumqayıtda Dövlət Bayrağına Hörmətsizlik Edən Şəxs Saxlanıldı: Qanunsuz Hərəkətə Sərt Cavab

    Sumqayıt şəhərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağına qarşı hörmətsizlik edən şəxs saxlanılıb. Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həyata keçirilən operativ tədbirlər nəticəsində, milli rəmzimizə qarşı yolverilməz hərəkətə yol verən şəxsin kimliyi müəyyənləşdirilərək dərhal saxlanılması təmin edilib.

    Dövlət Bayrağı hər bir müstəqil dövlətin suverenliyinin, milli kimliyinin və azadlığının ən müqəddəs rəmzidir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağına qarşı hər hansı bir hörmətsizlik cəhdi, dövlətçiliyimizə və milli dəyərlərimizə qarşı yönəlmiş hərəkət kimi qiymətləndirilir və qanunla sərt şəkildə cəzalandırılır.

    Hadisə ilə bağlı Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən məlumat yayılıb. Bildirilib ki, bu cür hərəkətlərə qarşı qanunvericilikdə ciddi sanksiyalar nəzərdə tutulur və dövlət rəmzlərinə hörmətsizlik edənlər qanun qarşısında cavab verəcəklər.

    Cəmiyyətimizdə Dövlət Bayrağına qarşı sevgi və ehtiram hissi yüksəkdir. Bu cür xoşagəlməz hadisələr milli birliyimizə və dövlətçilik prinsiplərimizə xələl gətirmək cəhdi kimi qəbul edilir. Hüquq-mühafizə orqanlarının operativ müdaxiləsi bir daha göstərir ki, Azərbaycan dövləti öz rəmzlərinin toxunulmazlığını qətiyyətlə qoruyur.

    Saxlanılan şəxslə bağlı istintaq tədbirləri davam etdirilir. İctimaiyyətə hadisə ilə bağlı əlavə məlumat veriləcəyi gözlənilir. Bu hadisə, hər kəsin dövlət rəmzlərinə qarşı məsuliyyətli davranmasının vacibliyini bir daha vurğulayır.

  • Mərkəzi Bankın Valyuta Ehtiyatlarında Milyard Dollarlıq Sıçrayış: İqtisadiyyat Güclənir

    Mərkəzi Bankın Valyuta Ehtiyatlarında Milyard Dollarlıq Sıçrayış: İqtisadiyyat Güclənir

    Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) valyuta ehtiyatları son dövrlər ərzində əhəmiyyətli artım nümayiş etdirərək, 1 milyard ABŞ dollarından çox yüksəlib. Bu artım ölkə iqtisadiyyatının dayanıqlılığının və makroiqtisadi sabitliyinin mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

    Valyuta ehtiyatlarının güclənməsi Azərbaycanın xarici şoklara qarşı müqavimətini artırır və milli valyutanın – manatın məzənnəsinin sabitliyini təmin etmək üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu, həmçinin ölkənin beynəlxalq maliyyə bazarlarında mövqeyini daha da möhkəmləndirir.

    Bu müsbət tendensiya bir sıra amillərlə bağlıdır. Neft qiymətlərinin nisbi sabitliyi, qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində atılan addımlar və xarici ticarət dövriyyəsindəki müsbət saldo AMB-nin ehtiyatlarının artmasına şərait yaradıb. Hökumətin düşünülmüş iqtisadi siyasəti də bu prosesdə əsas rol oynayır.

    Artan valyuta ehtiyatları ölkənin idxalını maliyyələşdirmək, dövlət borcunu idarə etmək və potensial maliyyə böhranlarına qarşı bufer yaratmaq üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Bu vəsaitlər, həmçinin, strateji layihələrin həyata keçirilməsində və investisiyaların cəlb edilməsində mühüm resurs rolunu oynayır.

    Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının artması investorlar üçün də müsbət siqnaldır. Bu, ölkə iqtisadiyyatına olan inamı gücləndirir və xarici birbaşa investisiyaların həcminin artmasına təkan verə bilər. Sabit maliyyə sistemi və güclü ehtiyatlar investisiya mühitini daha cəlbedici edir.

    Ümumilikdə, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarındakı bu əhəmiyyətli artım Azərbaycanın iqtisadi gələcəyi üçün nikbin proqnozlar verir. Bu, ölkənin dayanıqlı inkişaf yolunda irəlilədiyini və qlobal iqtisadi çağırışlara qarşı hazırlıqlı olduğunu göstərir.

  • İsrail səfiri: Azərbaycanla əlaqələr davamlı genişlənir

    İsrail səfiri: Azərbaycanla əlaqələr davamlı genişlənir

    İsrailin Azərbaycandakı səfiri, iki ölkə arasında münasibətlərin davamlı olaraq genişləndiyini və strateji əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb. Səfirin bəyanatı, Bakı və Təl-Əviv arasında müxtəlif sahələrdə mövcud olan güclü əməkdaşlığın növbəti təsdiqidir.

    Azərbaycan və İsrail arasında diplomatik münasibətlər illərdir ki, yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Bu əlaqələr təkcə siyasi müstəvidə deyil, həm də iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, innovasiya və mədəniyyət sahələrində dərin köklərə malikdir.

    Səfir, hər iki ölkənin regional sabitliyə və inkişafa verdiyi töhfələri qeyd edərək, münasibətlərin qarşılıqlı hörmət və etimad prinsipləri əsasında qurulduğunu bildirib. Bu əməkdaşlıq, regionda sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

    İqtisadi sahədə, enerji, kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar üzrə birgə layihələr uğurla həyata keçirilir. İsrailin innovativ həlləri Azərbaycanın inkişaf strategiyasında mühüm rol oynayır, eyni zamanda Azərbaycanın enerji resursları İsrail üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir.

    Gələcəkdə bu münasibətlərin daha da dərinləşəcəyi gözlənilir. Hər iki tərəf, ikitərəfli əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırmaq və regional çağırışlara qarşı birgə fəaliyyəti gücləndirmək niyyətindədir. Bu, həm Azərbaycanın, həm də İsrailin milli maraqlarına tam cavab verir.

    Səfirin açıqlaması, iki dost ölkə arasında mövcud olan möhkəm tərəfdaşlığın davamlılığını və gələcək potensialını bir daha nümayiş etdirir.

  • Yaxın Şərqdə Gərginlik Zirvədə: İran ABŞ-i “Ağrılı Zərbələr”lə Hədələyir

    Yaxın Şərqdə Gərginlik Zirvədə: İran ABŞ-i “Ağrılı Zərbələr”lə Hədələyir

    Yaxın Şərqdə onsuz da kövrək olan sülh yenidən ciddi təhlükə altındadır. Regionda gərginlik son günlər pik həddə çatıb, İran İslam Respublikası Birləşmiş Ştatları “ağrılı zərbələr”lə hədələyərək beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edən bəyanatlar səsləndirib. Bu hədələr, illərdir davam edən ABŞ-İran qarşıdurmasının yeni və daha təhlükəli mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.

    Tehranın bu sərt ritorikası, əsasən, regionda ABŞ-ın hərbi varlığına və İsraillə müttəfiqliyinə cavab olaraq qiymətləndirilir. İran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, ölkələrinin təhlükəsizliyinə qarşı atılan hər hansı addıma qətiyyətlə cavab veriləcək. Bu kontekstdə, Həmas-İsrail münaqişəsi və Qırmızı dənizdəki hücumlar fonunda regional qruplaşmalar vasitəsilə İranın təsirini genişləndirməsi Vaşinqtonda ciddi narahatlıq doğurur.

    Birləşmiş Ştatlar isə öz növbəsində, regiondakı müttəfiqlərini qorumaq və dəniz yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hərbi mövcudluğunu gücləndirir. ABŞ rəsmiləri İranı regionda sabitliyi pozmaqda ittiham edir və Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirirlər. Tərəflər arasında birbaşa toqquşmanın baş verməsi ehtimalı heç vaxt bu qədər yüksək olmayıb.

    Gərginliyin artması Yaxın Şərqdə genişmiqyaslı bir müharibənin başlaması riskini artırır. Bu cür bir münaqişə, qlobal iqtisadiyyata, xüsusilə də enerji bazarlarına böyük zərbə vura bilər. Regionda milyonlarla insanın həyatı təhlükə altına düşə bilər, qaçqın böhranı daha da dərinləşə bilər.

    Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Avropa İttifaqı tərəfləri təmkinli olmağa və dialoq yolu ilə problemləri həll etməyə çağırır. Lakin hazırkı vəziyyətdə, diplomatik səylərin nəticə verəcəyi ilə bağlı ümidlər çox azdır. Hər iki tərəf öz mövqeyində israrlı görünür.

    Tarixi kontekstdə, ABŞ və İran arasında münasibətlər İslam İnqilabından bəri gərgin olaraq qalıb. Nüvə sazişindən ABŞ-ın çıxması və İrana qarşı sanksiyaların bərpası bu gərginliyi daha da artırıb. İndi isə hərbi ritorika diplomatik kanalları üstələyərək regionu uçurumun bir addımlığına gətirib.

    Analitiklər hesab edirlər ki, regionda hər hansı bir səhv addım və ya yanlış hesablanmış hərəkət, böyük bir münaqişəyə səbəb ola bilər. Tərəflərin rasional düşünməsi və eskalasiyadan qaçması vacibdir. Əks halda, Yaxın Şərq yenidən qanlı hadisələrin mərkəzinə çevrilə bilər.