Category: Siyasət

Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinlə ABŞ lideri Donald Tramp arasında telefon danışığı baş tutub. Bu yüksək səviyyəli əlaqə iki supergücün liderləri arasında davam edən diplomatik münasibətlərin bir hissəsidir.

Telefon danışığı barədə məlumat Rusiya prezidentinin köməkçisi tərəfindən təsdiqlənib. Bu, iki ölkə arasında kritik məsələlərin müzakirəsi üçün birbaşa kommunikasiya kanalının aktiv olduğunu göstərir.

Belə yüksək səviyyəli danışıqlar adətən ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyəti, beynəlxalq gündəmdəki əsas məsələlər və qlobal təhlükəsizlik problemləri ətrafında cərəyan edir. Liderlərin birbaşa təmasda olması bir çox hallarda gərginliyi azaltmağa və ümumi mövqeləri müəyyənləşdirməyə kömək edir.

Hər iki liderin telefon danışığı zamanı hansı konkret mövzulara toxunduğu barədə geniş məlumat verilməsə də, bu cür əlaqələrin regionlararası münaqişələrin həlli, iqtisadi əməkdaşlıq və digər strateji məsələlər üçün mühüm platforma olduğu məlumdur.

Bu danışıq Rusiya və ABŞ arasında diplomatik kanalların açıq qaldığını və liderlərin vacib məsələləri birbaşa müzakirə etməyə hazır olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

İran Xarici İşlər Nazirinin müavini Səid Xətibzadə, Tehranın ABŞ və İsraillə münasibətlərindəki gərginliyin hələ də davam etdiyini bəyan edib. O, İslam Respublikasının bu ölkələrlə münaqişəsinin başa çatmadığını və İranın müdafiə mövqeyini qoruduğunu vurğulayıb. Bu açıqlama, regionda və beynəlxalq arenada böyük diqqət çəkib.

Xətibzadənin sözlərinə görə, İranın müdafiə strategiyası davamlıdır və ölkə öz milli maraqlarını qorumaq üçün hər cür addımı atmağa hazırdır. O, ABŞ ilə “müharibənin hələ bitmədiyini” ifadə edərək, Tehranın regiondakı təsirini və təhlükəsizlik siyasətini qətiyyətlə müdafiə etdiyini göstərib.

Bu bəyanat, İranın nüvə proqramı, regional müdaxilələri və İsraillə uzunmüddətli düşmənçiliyi fonunda verilib. ABŞ və İsrail, İranı regionda sabitliyi pozmaqda və terrorizmi dəstəkləməkdə ittiham edir, Tehran isə bu iddiaları rədd edərək öz hərəkətlərini müdafiə xarakterli hesab edir.

Səid Xətibzadənin açıqlaması, İranın beynəlxalq danışıqlarda və regional siyasətdə güzəştə getməyəcəyinə dair aydın bir mesajdır. Bu, həm daxili auditoriyaya, həm də xarici aktorlara İranın öz prinsiplərinə sadiq qalacağını və təzyiqlərə boyun əyməyəcəyini çatdırır.

Tehranın bu qətiyyətli mövqeyi, Yaxın Şərqdəki gərginliyin azalmamasının, əksinə, davam etməsinin bir göstəricisidir. İranın xarici siyasətindəki bu ardıcıllıq, regionda qüvvələr balansına və gələcək diplomatik səylərə ciddi təsir göstərəcək.

Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhədlərin delimitasiyası prosesində mühüm irəliləyiş əldə olunub. Aprelin 29-da Ermənistanın Ağverən şəhərində keçirilən görüşdə iki ölkənin baş nazir müavinləri sərhəd delimitasiyası layihələrini razılaşdıraraq mübadilə ediblər.

Azərbaycan Respublikasının Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayev və Ermənistan Respublikasının Baş nazirinin müavini Mher Qriqoryanın rəhbərlik etdiyi komissiyalar arasında baş tutan bu görüş, ikitərəfli münasibətlərin normallaşması yolunda ciddi addım kimi qiymətləndirilir.

Razılaşdırılan layihələrin mübadiləsi, dövlət sərhədinin dəqiqləşdirilməsi və hüquqi əsaslarla rəsmiləşdirilməsi istiqamətində atılan konkret addımları əks etdirir. Bu, gələcəkdə sərhəd bölgələrində sabitliyin təmin olunması üçün zəmin yaradır.

Görüşdə həmçinin sərhəd xəttinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı texniki məsələlər və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub. Tərəflər birgə işçi qruplarının fəaliyyətinin davam etdirilməsi barədə də razılığa gəliblər.

Bu cür birbaşa danışıqlar və əldə olunan razılaşmalar, regionda davamlı sülhün və təhlükəsizliyin bərqərar olması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan və Ermənistan arasında etimadın güclənməsinə xidmət edən bu proses, gələcək sülh müqaviləsinin imzalanması üçün də müsbət fon yaradır.

Ekspertlər bu addımı regionda uzun müddətdir davam edən gərginliyin azaldılması və qarşılıqlı anlaşmanın inkişafı baxımından tarixi bir mərhələ hesab edirlər. Delimitasiya prosesinin uğurla başa çatması, iki ölkə arasında normal qonşuluq münasibətlərinin qurulmasına əsaslı töhfə verəcəkdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ölkənin rəqəmsal inkişafında mühüm rol oynayacaq bir sazişi təsdiqləyib. Söhbət Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (BTİ) arasında BTİ Regional Akselerasiya Mərkəzinin yaradılmasına dair imzalanmış sənəddən gedir. Bu addım Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyə doğru irəliləyişində strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Təsdiqlənən saziş regionda rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi, innovativ texnologiyaların tətbiqi və telekommunikasiya sahəsində bilik mübadiləsinin gücləndirilməsi üçün geniş imkanlar açır. BTİ Regional Akselerasiya Mərkəzi, Azərbaycanı regionun rəqəmsal mərkəzlərindən birinə çevirmək potensialına malikdir.

Mərkəzin fəaliyyəti ölkədə informasiya və kommunikasiya texnologiyaları (İKT) sektorunun inkişafına, rəqəmsal savadlılığın artırılmasına və yeni nəsil texnologiyalar üzrə kadr hazırlığına əhəmiyyətli töhfələr verəcək. Bu həm də Azərbaycanın beynəlxalq rəqəmsal arenada mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək.

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi bu layihənin həyata keçirilməsində aparıcı rol oynayır. Nazirlik tərəfindən beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qabaqcıl rəqəmsal həllərin ölkəyə gətirilməsi istiqamətində ardıcıl işlər aparılır. Bu saziş də həmin səylərin məntiqi davamıdır.

Regional Akselerasiya Mərkəzi təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionu üçün də faydalı olacaq. O, region ölkələri arasında rəqəmsal körpülər quracaq, texnoloji tərəqqiyə və iqtisadi inkişafa dəstək verəcək.

Prezidentin bu sazişi təsdiqləməsi, Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyə olan strateji baxışının və bu istiqamətdə qətiyyətli addımlarının göstəricisidir. Ölkənin rəqəmsal infrastrukturunun gücləndirilməsi və innovasiyaların təşviqi prioritet məsələ olaraq qalır.

İran rəhbərliyi Birləşmiş Ştatlara “Böyük Sövdələşmə” adlandırılan yeni sülh planı təklif edib. Bu təklif, on illərdir davam edən gərginliklərin və diplomatik çıxılmaz vəziyyətin fonunda Tehranın Vaşinqtonla münasibətləri normallaşdırmaq cəhdi kimi qiymətləndirilir.

“Böyük Sövdələşmə” termini adətən iki tərəf arasında geniş spektrli məsələləri əhatə edən hərtərəfli razılaşmanı nəzərdə tutur. İranın təklifinin nüvə proqramı, regional təhlükəsizlik, iqtisadi sanksiyaların ləğvi və diplomatik əlaqələrin bərpası kimi bir sıra vacib mövzuları əhatə etdiyi güman edilir.

Təklifin detalları hələ tam açıqlanmasa da, analitiklər bunun Yaxın Şərqdə gərginliyi azaltmaq, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığına səbəb olan müəyyən məsələlərdə irəliləyiş əldə etmək məqsədi daşıdığını bildirirlər. Bu, xüsusilə İranın nüvə fəaliyyətləri və regiondakı vəkilləri ilə bağlıdır.

Vaşinqtonun bu təkliflərə necə reaksiya verəcəyi hələ bəlli deyil. ABŞ-ın İrana qarşı sərt mövqeyi və uzunmüddətli etimadsızlıq, hər hansı bir razılaşmanın əldə olunması yolunda ciddi maneələr yaradır. Lakin diplomatik dialoqun bərpası, hətta ilkin mərhələdə belə, müsbət bir addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu cür “Böyük Sövdələşmə”nin uğurlu olması üçün hər iki tərəfin güzəştlərə getməsi və qarşılıqlı maraqları nəzərə alması vacibdir. Regional müttəfiqlərin və rəqiblərin də bu prosesdəki rolu və mövqeyi diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Əgər bu təklif ciddi şəkildə müzakirə olunarsa və irəliləyiş əldə edilərsə, bu, Yaxın Şərqin siyasi xəritəsini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə bilər. Əks halda, bölgədəki gərginlik daha da arta bilər ki, bu da beynəlxalq sabitlik üçün risklər yaradır.

Son dövrlər beynəlxalq arenada ABŞ və İran arasında artan gərginlik yeni bir müharibə ehtimalını gündəmə gətirib. Qərb siyasi dairələrində bu riskin nə qədər real olduğu və hansı nəticələrə yol aça biləcəyi barədə ciddi müzakirələr gedir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, Qərb analitikləri və siyasətçiləri ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlama ehtimalının müxtəlif ssenarilərini nəzərdən keçirirlər. Bu ssenarilər arasında nüvə proqramı ilə bağlı irəliləyişlər, regiondakı vəkalət müharibələri və ya strateji dəniz yollarında insidentlər əsas tətikləyici amillər kimi göstərilir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə bir müharibə təkcə iki ölkə arasında deyil, bütün Yaxın Şərq regionunda ciddi qeyri-sabitliyə səbəb ola bilər. Neft qiymətlərində kəskin artım, miqrasiya dalğaları və terrorizmin yeni dalğası kimi fəsadlar beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edir.

Bəzi Qərb dairələri hərbi müdaxilənin İranın davranışını dəyişdirmək üçün son çarə ola biləcəyini düşünsə də, əksər analitiklər diplomatik həll yollarının tükənmədiyini və hərbi əməliyyatların gözlənilməz nəticələr verə biləcəyini vurğulayırlar.

Hazırda ABŞ administrasiyasının rəsmi mövqeyi diplomatik təzyiq və sanksiyalar vasitəsilə İranı danışıqlar masasına oturtmaqdır. Lakin regiondakı gərginliyin yüksək səviyyədə qalması hər hansı kiçik bir səhvin və ya provokasiyanın böyük miqyaslı münaqişəyə çevrilə biləcəyi narahatlığını artırır.

Beynəlxalq təşkilatlar və aparıcı dövlətlər tərəfləri təmkinli olmağa, eskalasiyadan çəkinməyə və diplomatik kanalları açıq saxlamağa çağırır. Regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün dialoqun davam etdirilməsi vacib hesab olunur.

Yaponiyaya məxsus, böyük həcmdə xam neft daşıyan tanker Hörmüz boğazından uğurla keçib. Bu keçid, bölgədəki gərginliklər fonunda diqqətlə izlənilən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, təxminən 2 milyon barel neft daşıyan nəhəng tanker strateji əhəmiyyətə malik bu su yolundan keçərək təyinat nöqtəsinə doğru hərəkətini davam etdirir. Tankerin keçidi, beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri hesab olunur. Fars körfəzində hasil olunan neftin əhəmiyyətli hissəsi məhz bu boğaz vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çatdırılır. Bu səbəbdən, boğazdan keçən hər bir gəminin təhlükəsizliyi qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün vacibdir.

Yaponiyanın enerji ehtiyaclarının böyük bir hissəsi idxal olunan neftlə təmin edilir və Hörmüz boğazı bu idxal marşrutunda kritik rol oynayır. Tankerin uğurlu keçidi, Yaponiyanın enerji təhlükəsizliyi üçün müsbət bir siqnaldır.

Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Ara Ayvazyan ölkəsinin hazırkı çıxılmaz vəziyyətini taleyin deyil, bir sıra səhv siyasi qərarların nəticəsi kimi qiymətləndirib. Onun bu açıqlaması, Ermənistan daxilində mövcud siyasi kursa qarşı ciddi tənqidlərin güclənməsinin göstəricisidir.

Ayvazyanın bəyanatı, Ermənistanın regional və beynəlxalq arenada üzləşdiyi çətinliklərin köklərinə işarə edir. Bu, xüsusilə son illərdə qəbul edilən qərarların ölkənin milli maraqlarına nə dərəcədə xidmət etdiyi sualını gündəmə gətirir. Keçmiş nazir, ölkənin taleyini müəyyən edən strateji seçimlərin yanlış istiqamətdə aparıldığını vurğulayır.

Bu cür yüksək səviyyəli bir şəxsin verdiyi bəyanat, Ermənistanın daxili siyasi dairələrində ciddi müzakirələrə yol aça bilər. Ayvazyanın sözləri, hakimiyyətin mövqeyini sarsıtmaqla yanaşı, müxalif düşərgəyə də yeni arqumentlər təqdim edir.

Bölgədəki gərginliklər və geosiyasi dəyişikliklər fonunda, Ermənistanın xarici siyasətində atılan hər addım böyük əhəmiyyət kəsb edir. Səhv qərarların uzunmüddətli və dönməz nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq, ölkənin gələcək istiqaməti ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Ara Ayvazyanın bu açıqlaması, Ermənistanın yalnız hərbi-siyasi deyil, həm də iqtisadi və sosial sahələrdə dərinləşən problemlərinin kökündə siyasi idarəetmənin qüsurlarının dayandığını göstərir. Bu, ölkənin gələcəyi üçün daha düşünülmüş və rasional qərarların qəbul edilməsinin vacibliyini bir daha önə çəkir.

Keçmiş XİN başçısının bu açıqlaması, Ermənistan cəmiyyətində də geniş rezonans doğuraraq, siyasi elitanın məsuliyyəti məsələsini yenidən gündəmə gətirəcəkdir. Bu, ölkənin mövcud vəziyyətindən çıxış yollarının axtarışında yeni bir mərhələnin başlanğıcı ola bilər.

“Haykve” Hərəkatının sədri tərəfindən səsləndirilən bəyanat Ermənistan ictimaiyyətində geniş rezonans doğurub. Sədr, Azərbaycan qarşısında “alçalma” hissini dilə gətirərək, Xankəndidəki kilsənin vəziyyətini milli ayıb kimi qiymətləndirib.

Tribuna.az-ın yaydığı xəbərə əsasən, “Haykve” Hərəkatının sədri Xankəndidəki kilsənin “dağıdıldığını” qeyd edib və bu hadisəyə qarşı heç bir tədbirin görülməməsini kəskin şəkildə pisləyib. O, bu vəziyyəti Ermənistanın milli ləyaqətinə vurulan bir zərbə və ölkənin acizliyinin bariz nümunəsi adlandırıb.

Sədrin bəyanatı Qarabağda baş verən hadisələrlə bağlı Ermənistan daxilində artan narazılıqların və hökumətin siyasətinə qarşı tənqidlərin güclənməsinin göstəricisidir. Xankəndinin Azərbaycanın nəzarətinə keçməsindən sonra bölgədəki dini və mədəni abidələrin taleyi Ermənistanda həssas mövzu olaraq qalır.

“Biz Azərbaycanın qarşısında alçalmışıq” ifadəsi Ermənistanın indiki geosiyasi vəziyyətini və xarici siyasətdəki uğursuzluqlarını etiraf etməsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu cür açıqlamalar, ölkənin gələcək istiqaməti ilə bağlı daxili debatları daha da qızışdırır.

Hərəkat sədri, bu hadisənin milli ayıb olduğunu vurğulayaraq, Ermənistan cəmiyyətini bu məsələyə laqeyd qalmamağa və mövcud problemlərə qarşı birləşməyə çağırıb.

Bu bəyanat, həmçinin, Azərbaycanın Qarabağdakı suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tanımaqla bağlı Ermənistan daxilindəki müxtəlif mövqeləri bir daha gündəmə gətirir.

Ermənistan hökuməti ölkə pasportlarının üzərindəki Ağrı dağı təsvirini ləğv etmək barədə qərar qəbul edib. Bu addım, yeni nəsil pasportlarda Ağrı dağının şəklini görməyəcəyimizi bildirir və regional siyasətdə diqqətəlayiq dəyişiklik kimi qiymətləndirilir.

Ağrı dağı Ermənistan üçün milli və tarixi bir simvol hesab olunsa da, coğrafi olaraq Türkiyə ərazisində yerləşir. Bu təsvirin pasportlardan çıxarılması, Ermənistanın qonşu ölkələrlə münasibətlərinin normallaşması istiqamətində atılan bir addım kimi şərh edilə bilər.

Uzun illərdir ki, Ağrı dağının Ermənistan pasportlarında yer alması Türkiyə tərəfindən müəyyən narazılıqla qarşılanırdı. Bu qərar, iki ölkə arasında gərginliyi azaltmaq və etimad mühitini gücləndirmək üçün bir jest kimi qəbul oluna bilər.

Məsələ ilə bağlı diqqət çəkən digər bir məqam isə, Ağrı dağının Ermənistanın dövlət gerbində də təsvir olunmasıdır. Bəzi siyasi müşahidəçilər, pasportlardakı dəyişikliyin gələcəkdə gerbdə də oxşar düzəlişlərə yol aça biləcəyini ehtimal edirlər.

Bu cür simvolik dəyişikliklər, adətən, bir ölkənin xarici siyasətində və milli identifikasiyasında mühüm dönüş nöqtələrini əks etdirir. Ermənistanın bu addımı, regional inteqrasiya və sülhə yönəlmiş daha geniş bir strategiyanın tərkib hissəsi ola bilər.

Hökumətin bu qərarı, həm daxili, həm də beynəlxalq ictimaiyyətdə müxtəlif reaksiyalara səbəb ola bilər. Lakin, ümumilikdə, bu addım regional sabitliyə müsbət töhfə verə biləcək bir cəhd kimi qiymətləndirilir.