Category: Siyasət

Milli Məclisin deputatı Kamaləddin Qafarov akademik Zərifə Əliyevanın Azərbaycan gəncliyi üçün daim örnək olacağını vurğulayıb. O, görkəmli oftalmoloq alimin zəngin elmi irsinin, tədqiqatlarının və əldə etdiyi nəticələrin Azərbaycan tibb elminin inkişafında müstəsna rol oynadığını qeyd edib.

Zərifə Əliyeva oftalmologiyanın müxtəlif istiqamətləri üzrə apardığı fundamental tədqiqatlarla dünya miqyasında tanınmış bir alimdir. Onun göz xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində tətbiq etdiyi innovativ metodlar bu sahədə yeni üfüqlər açıb və müasir tibbə dəyərli töhfələr verib.

Xüsusilə peşə oftalmopatalogiyası sahəsindəki araşdırmaları, sənaye istehsalında çalışanların görmə orqanlarının mühafizəsi ilə bağlı elmi işləri böyük əhəmiyyət kəsb edir. Zərifə Əliyeva bu sahədə bir sıra monoqrafiyaların və yüzlərlə elmi məqalənin müəllifidir ki, bunlar da tibb ədəbiyyatının qiymətli nümunələridir.

Akademik Zərifə Əliyevanın fəaliyyəti təkcə elmi nailiyyətlərlə məhdudlaşmır, həm də gənc nəslə, xüsusilə də qadınlara elmə və təhsilə maraq oyatmaq baxımından böyük ilham mənbəyidir. Onun həyat yolu və peşəkar uğurları Azərbaycan cəmiyyətində qadınların rolunun gücləndirilməsinə xidmət edir.

Kamaləddin Qafarovun sözlərinə görə, Zərifə Əliyevanın irsi bu gün də aktuallığını qoruyur və gənc mütəxəssislər üçün yol göstərici olaraq qalır. Onun adı Azərbaycan tibb tarixində qızıl hərflərlə yazılmışdır və nəsillərə ötürülən bir mirasdır.

İranda müharibənin ilkin mərhələsi başa çatdıqdan sonra ölkənin iqtisadi vəziyyəti xeyli pisləşib. Uzunmüddətli sanksiyalar, regional gərginliklər və daxili idarəetmə problemləri İran iqtisadiyyatını çətin vəziyyətə salıb.

Ölkədə inflyasiya səviyyəsi kritik həddə çatıb, əhalinin alıcılıq qabiliyyəti kəskin şəkildə azalıb. Ərzaq məhsullarının, yanacağın və digər zəruri malların qiymətlərinin durmadan artması, xüsusilə aztəminatlı ailələr üçün gündəlik həyatı dözülməz edir.

Bu ağır iqtisadi vəziyyət fonunda ölkənin müxtəlif bölgələrində lokal etirazlar geniş vüsət almağa başlayıb. İnsanlar əsasən iqtisadi tələblərlə küçələrə çıxır, hökumətdən iş yerləri, layiqli maaşlar və qiymət sabitliyi tələb edirlər.

Etiraz aksiyaları əsasən sənaye şəhərlərində və kənd təsərrüfatı bölgələrində müşahidə olunur. Fəhlələr, təqaüdçülər və gənclər iqtisadi problemlərin həlli üçün hökumətə təzyiq göstərməyə çalışırlar.

İran hökuməti etirazları yatırmaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atsa da, iqtisadi problemlərin köklü şəkildə həll edilməməsi narazılığın daha da dərinləşməsinə səbəb olur. Ekspertlər bu etirazların siyasi müstəviyə keçmə ehtimalını da istisna etmirlər.

Aprelin 12-də Pakistanın paytaxtı İslamabadda ABŞ və İran arasında keçirilən danışıqlarla bağlı maraqlı və narahatedici məlumatlar yayılıb. Görüş zamanı İran nümayəndə heyəti daxilində ciddi fikir ayrılıqlarının, hətta qalmaqalın yaşandığı iddia edilir.

Məlumatlara görə, İranın baş diplomatlarından biri, danışıqlarda mühüm rol oynayan Abbas Əraqçı ilə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) nümayəndələri arasında gərginlik yaşanıb. Bu hadisə, İranın xarici siyasətində diplomatik və hərbi-təhlükəsizlik qanadları arasındakı potensial ziddiyyətləri bir daha gündəmə gətirib.

Qalmaqalın əsas səbəbinin danışıqların gedişatı, müəyyən məsələlər üzrə güzəştlər və ya İranın beynəlxalq arenadakı mövqeyi ilə bağlı strateji fərqlər olduğu ehtimal edilir. Əraqçı kimi təcrübəli diplomatlar adətən danışıqlarda daha praqmatik yanaşma tərəfdarı olsalar da, SEPAH-ın nümayəndələri daha sərt və prinsipial mövqe tutmağa meyilli olurlar.

Bu cür daxili fikir ayrılıqları beynəlxalq danışıqlar zamanı İranın mövqeyini zəiflədə bilər. Xüsusilə ABŞ kimi güclü bir tərəflə aparılan danışıqlarda nümayəndə heyətinin vahid cəbhədən çıxış etməsi kritik əhəmiyyət kəsb edir.

İslamabaddakı bu insident, İranın daxili siyasi dinamikasının və müxtəlif güc mərkəzləri arasındakı mübarizənin xarici siyasətə necə təsir etdiyinin bariz nümunəsidir. Bu cər gərginliklər, Tehranın gələcək danışıqlarda tutacağı mövqeyə və ümumilikdə regiondakı roluna təsir göstərə bilər.

İran İslam Respublikası ABŞ və İsraili ölkəsinə qarşı həyata keçirilən hücumlara görə beynəlxalq məsuliyyətə cəlb etməyin vacibliyini bəyan edib. İranın yüksək rütbəli diplomatı Abbas Əraqçi, Tehranın bu məsələdə qətiyyətli mövqeyini bir daha vurğulayıb.

Rəsmi Tehran, xüsusilə son dövrlərdə İrana qarşı artan təxribatçı fəaliyyətlərin, kiberhücumların və hədəfli əməliyyatların məhz ABŞ və İsrail tərəfindən dəstəkləndiyini və ya birbaşa həyata keçirildiyini iddia edir. Bu hücumlar ölkənin təhlükəsizliyinə ciddi təhdid kimi qiymətləndirilir.

Əraqçi bildirib ki, beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində bu cür aktlara yol verilməməli və beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələyə laqeyd qalmamalıdır. İran, öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün bütün lazımi addımları atmağa hazır olduğunu bəyan edir.

Tehran, ABŞ və İsrailin regional sabitliyi pozan hərəkətlərinin cavabsız qalmayacağını və bu cür əməllərin ağır nəticələrinin olacağını xəbərdarlıq edib. İranın nüvə proqramı ətrafında yaranan gərginlik fonunda bu bəyanat xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Diplomat, məsuliyyətə cəlb etmə çağırışının sadəcə bəyanat olmadığını, həm də beynəlxalq platformalarda bu məsələnin qaldırılması üçün hüquqi və siyasi addımların atılacağını bildirib. İranın məqsədi, təcavüzkar hərəkətlərin qarşısını almaq və ölkəsinin təhlükəsizliyini təmin etməkdir.

Bu çağırış, Yaxın Şərqdə onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə bilər. Beynəlxalq müşahidəçilər, Tehranın bu kəskin mövqeyinin regionda yeni eskalasiyalara yol aça biləcəyindən narahatdırlar.

Livan və İsrail, onilliklərdir davam edən gərgin münasibətlərin fonunda birbaşa ikitərəfli danışıqlara başlamaq barədə razılığa gəlib. Bu, iki ölkə arasında münasibətlərdə mühüm bir irəliləyiş kimi qiymətləndirilir.

“Tribuna.az” “Lebanon 24” -a istinadən xəbər verir ki, bu addım Yaxın Şərq diplomatiyasında əhəmiyyətli bir hadisə hesab olunur, çünki iki ölkə texniki olaraq hələ də müharibə vəziyyətindədir.

Danışıqların əsas məqsədi, mübahisəli dəniz və quru sərhədləri ilə bağlı uzun müddətdir həll olunmamış məsələləri müzakirə etmək və potensial həll yolları tapmaqdır.

Bu cür birbaşa dialoq regionda gərginliyi azaltmaq və daha stabil bir mühit yaratmaq üçün ciddi bir cəhd olaraq qəbul edilir. Tərəflərin danışıqlar masasına oturmaq razılığı, hər iki tərəfin regional sabitliyə töhfə vermək niyyətində olduğunu göstərir.

Danışıqlar prosesinin çətin və mürəkkəb olacağı gözlənilir, lakin ilkin razılaşma özü böyük bir diplomatik nailiyyətdir. Bu, gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq üçün zəmin yarada bilər.

Beynəlxalq ictimaiyyət bu inkişafı diqqətlə izləyir və danışıqların uğurlu nəticələnməsi üçün dəstəyini ifadə edir. Livan və İsrail arasında sülhə doğru atılan bu addım, regionun gələcəyi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

ABŞ-ın strateji Hörmüz boğazını blokadaya alması dünya gündəmini silkələyib. Məlumatlara görə, ABŞ donanmasının boğazda nəqliyyatı dayandırmasından sonra ilk 24 saat ərzində bir dənə də olsun gəmi keçməyib. Bu addım beynəlxalq dəniz ticarətində ciddi narahatlıqlar yaradıb və qlobal enerji bazarları üçün potensial təhdid kimi qiymətləndirilir.

Hörmüz boğazı, Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dünyanın ən mühüm neft tranziti keçididir. Qlobal neft təchizatının təxminən üçdə biri bu boğazdan keçir. Boğazın blokadaya alınması neft daşımalarını iflic edərək, dünya iqtisadiyyatına ciddi zərbə vura bilər.

ABŞ-ın bu qərarının arxasında Yaxın Şərqdə artan gərginliklər, xüsusilə də İranla münasibətlərdəki kəskinləşmənin dayandığı ehtimal edilir. Vaşinqtonun bu cür radikal addımı regionda uzun müddətdir davam edən geosiyasi mübarizənin yeni və təhlükəli mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.

Nəqliyyatın tamamilə dayanması neft qiymətlərində kəskin artıma səbəb ola bilər. Dünya bazarlarında xam neftin qiyməti artıq bu xəbərlərin fonunda dalğalanmağa başlayıb. Enerji təchizat zəncirində yaranan bu fasilə, bir çox ölkənin iqtisadi sabitliyinə birbaşa təsir edəcək.

Bu, Hörmüz boğazının tarixində nadir rast gəlinən bir hadisədir. Boğazın bağlanması beynəlxalq hüquqa və dənizçilik azadlığı prinsiplərinə zidd olaraq qəbul edilə bilər. Dünya ictimaiyyəti və beynəlxalq təşkilatlar bu vəziyyəti yaxından izləyir və gərginliyin azaldılması üçün çağırışlar edə bilər.

Vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır. ABŞ-ın bu blokadanı nə qədər davam etdirəcəyi və buna qarşı regional və beynəlxalq reaksiyaların necə olacağı yaxın günlərdə aydınlaşacaq. Şübhəsiz ki, bu hadisə qlobal geosiyasətdə dərin izlər buraxacaq.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) sözçüsü Naser Kənanı, Azərbaycanın İran xalqına göstərdiyi həmrəyliyə görə dərin təşəkkürünü bildirib. Bu açıqlama, iki ölkə arasındakı münasibətlərdə mühüm bir jest kimi qiymətləndirilir.

Kənanı qeyd edib ki, İran xalqı Azərbaycanın çətin anlarda nümayiş etdirdiyi dəstəyi və həmrəyliyi heç vaxt unutmayacaq. Bu, regional əməkdaşlığın və qonşuluq münasibətlərinin güclənməsinə xidmət edir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, XİN sözçüsü bu bəyanatı beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlayaraq, Azərbaycanın dostluq əlini uzatmasını yüksək qiymətləndirdiyini vurğulayıb.

Bakı və Tehran arasında son dövrlər müşahidə olunan müsbət dinamika, regionun sabitliyi və inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qarşılıqlı hörmət və dəstək prinsipləri üzərində qurulan bu münasibətlər, iki ölkənin gələcək əməkdaşlığı üçün möhkəm zəmin yaradır.

İran rəsmisi, Azərbaycanın göstərdiyi bu jestin ikitərəfli əlaqələrin daha da dərinləşməsinə töhfə verəcəyinə inamını ifadə edib. O, həmçinin, gələcəkdə də bu cür həmrəylik aktlarının davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian İsrailin İrana qarşı müharibə çağırışlarına qarşı çıxan altı ölkənin mövqeyini dəstəklədiyini bildirib. Bu açıqlama regional gərginliyin artdığı bir vaxtda beynəlxalq münasibətlərdə mühüm bir siqnal kimi qiymətləndirilir.

Pezeşkianın dəstəklədiyi ölkələr arasında İspaniya, Çin, Rusiya, Türkiyə, İtaliya və Misir yer alır. Bu dövlətlər İsrailin hərbi əməliyyatlara yönəlmiş ritorikasını qəbuledilməz hesab edir və regionda sülhün qorunmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Bu altı ölkənin birgə mövqeyi, İran-İsrail gərginliyinin hərbi münaqişəyə çevrilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Beynəlxalq ictimaiyyətin əhəmiyyətli bir hissəsi regionda sabitliyin təmin edilməsi üçün diplomatik həll yollarının tapılmasının tərəfdarıdır.

İran Prezidentinin bu dəstəyi Tehranın beynəlxalq arenada diplomatik səylərini gücləndirmək niyyətini göstərir. O, müharibə çağırışlarının region üçün dağıdıcı nəticələr verəcəyini və sülhün yeganə çıxış yolu olduğunu qeyd edib.

Analitiklər Pezeşkianın bu addımını İranın xarici siyasətində mühüm bir dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirirlər. Bu, İranın təcrid olunmaq əvəzinə, beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələrini dərinləşdirməyə çalışdığını göstərir.

Həmçinin, bu ölkələrin mövqeyi, regionda artan gərginliyin yalnız diplomatik kanallar vasitəsilə həll oluna biləcəyinə dair ümumi bir razılığı əks etdirir. Onlar müharibənin heç bir tərəfə fayda gətirməyəcəyini və yalnız daha böyük fəlakətlərə yol açacağını vurğulayırlar.

İran paytaxtı Tehranın küçələri dünəndən etibarən İran Polis Komandanlığının xüsusi hərbi texnikaları və “NOPO” adlanan cəza dəstələri ilə dolub. Bu addım, şəhərdə gərginliyi daha da artıraraq, rejimin daxili təhlükəsizlik siyasətində yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

“NOPO” (Niruye Entezamiye Pasokhgooye Vizheh) İran İslam Respublikasının xüsusi polis qüvvələridir və əsasən kütləvi iğtişaşların yatırılması, terrorla mübarizə və yüksək riskli əməliyyatlarda istifadə olunur. Onların paytaxt küçələrinə bu cür açıq şəkildə çıxarılması, rejimin daxili təhdidləri nə qədər ciddi qəbul etdiyini göstərir.

Bu hərbi texnikanın və xüsusi dəstələrin yerləşdirilməsi, İran rəhbərliyinin ölkə daxilində potensial etirazları və ya narazılıqları yatırmaq üçün güc nümayiş etdirmək niyyətində olduğunu ortaya qoyur. Keçmişdə də İran bir sıra etiraz aksiyalarına şahid olmuşdu və rejim hər zaman sərt tədbirlərlə cavab vermişdi.

Təhlilçilər bu addımın Tehran və digər böyük şəhərlərdə mövcud olan sosial və iqtisadi gərginliklə əlaqəli ola biləcəyini qeyd edirlər. Hökumətin iqtisadi problemləri həll edə bilməməsi və siyasi azadlıqların məhdudlaşdırılması xalq arasında narazılığın artmasına səbəb olur.

Küçələrdəki hərbi maşınlar və silahlı qüvvələr şəhər əhalisi arasında qorxu və narahatlıq yaradır. Bu, rejimin sadəcə təhlükəsizliyi təmin etmək deyil, həm də xalqa “güc bizdədir” mesajını vermək cəhdi kimi dəyərləndirilə bilər.

İran daxilindəki bu gərgin vəziyyət, regional və beynəlxalq aləmdə də diqqətlə izlənilir. Rejimin daxili siyasətdə atdığı hər addım, ölkənin gələcək taleyi və regiondakı sabitlik üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu cür güc nümayişləri adətən rejimin öz mövqeyini möhkəmləndirmək və hər hansı bir müxalif hərəkətin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Lakin tarix göstərir ki, yalnız güc tətbiqi ilə uzunmüddətli sabitliyə nail olmaq çətindir.

Bu yaxınlarda Azərbaycan və Ermənistan vətəndaş cəmiyyətlərinin nümayəndələri arasında dördüncü görüş baş tutub. Qəbələdə gerçəkləşən bu əhəmiyyətli tədbir, uzunmüddətli münaqişənin kölgəsində qalan iki xalq arasında dialoq və qarşılıqlı anlaşmanın inkişafı üçün mühüm bir platforma rolunu oynayıb. Görüşün əsas məqsədi, rəsmi danışıqlara paralel olaraq, xalqlararası münasibətlərdə müsbət dinamika yaratmaq idi.

Belə görüşlər, xüsusilə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini, o cümlədən paytaxt Bakını ziyarət edən erməni nümayəndələri üçün yeni perspektivlər açır. Onlar yerindəcə Azərbaycanın inkişafını, multikultural mühitini və sülhə yönəlik əzmini müşahidə etmək imkanı qazanırlar. Bu cür birbaşa təmaslar, illərlə formalaşmış stereotipləri qırmağa və daha obyektiv təəssüratlar formalaşdırmağa kömək edir.

Qəbələ görüşündə humanitar məsələlər, sülhün qurulması, regional əməkdaşlıq perspektivləri və xalq diplomatiyasının rolu kimi mövzular ətrafında səmərəli müzakirələr aparıldığı güman edilir. Vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin bir araya gəlməsi, siyasi gərginliyə baxmayaraq, ümumi maraqlar və gələcək birgə yaşayış üçün yollar axtarışında olduqlarını göstərir.

Bu cür təmaslar, xüsusilə post-münaqişə dövründə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qarabağda qazanılan zəfərdən sonra Azərbaycanın sülh gündəliyi irəli sürməsi, regionda sabitliyin təmin edilməsi üçün atılan addımların bir hissəsidir. Erməni tərəfinin də bu dialoqa qoşulması, gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq üçün zəmin yaradır.

Azərbaycanın tolerantlıq və multikulturalizm dəyərləri, Bakıya gələn və ya Qəbələdə görüşən erməni nümayəndələri üçün xüsusi mesaj daşıyır. Onlar Azərbaycan cəmiyyətinin müxtəlif etnik və dini qrupların dinc yanaşı yaşadığı bir məkan olduğunu öz gözləri ilə görürlər. Bu, təbliğatın yaratdığı yanlış təsəvvürləri dağıtmaqda kritik rol oynayır.

Ümid edilir ki, bu görüşlər təkcə diplomatik səviyyədə deyil, həm də xalqlararası münasibətlərdə müsbət dəyişikliklərə yol açacaq. Bakıya gələn ermənilərin Azərbaycan haqqında apardığı təəssüratlar, Ermənistan cəmiyyətində də sülhə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin qurulmasına töhfə verə bilər. Dialoqun davamlılığı, regionda uzunmüddətli sülh və çiçəklənmənin açarıdır.