Category: Siyasət

Aprelin 16-da Niderland Parlamenti Azərbaycan əleyhinə iki mühüm tələb irəli sürən qətnamə qəbul edib. Bu qətnamədə Azərbaycanda həbsdə olan separatçıların “əsir” kimi təqdim edilərək azad olunması və qondarma “erməni soyqırımı”nın tanınması tələb olunur.

Rəsmi Bakı bu qətnaməni Azərbaycanın daxili işlərinə kobud müdaxilə və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinin pozulması kimi qiymətləndirib. Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən verilən bəyanatda Niderland Parlamentinin birtərəfli və qərəzli mövqeyi qətiyyətlə pislənilib.

Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, ölkə ərazisində həbsdə olan şəxslər “hərbi əsir” deyil, Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı cinayətlər törətmiş separatçılardır. Onların işləri Azərbaycan qanunvericiliyi çərçivəsində araşdırılır və beynəlxalq normalara uyğun şəkildə həyata keçirilir.

Həmçinin, “erməni soyqırımı” iddiaları Azərbaycan tərəfindən tarixi faktlara əsaslanmayan, siyasi motivli və təxribat xarakterli bir yanaşma kimi rədd edilir. Bakı hesab edir ki, bu cür iddialar regionda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına mane olur.

Azərbaycan XİN qətnamənin Niderlandın ikili standartlar siyasətinin bariz nümunəsi olduğunu vurğulayıb. Qeyd olunub ki, Niderland Parlamenti bu addımı ilə beynəlxalq hüququn universal prinsiplərini görməzdən gəlir və Azərbaycan-Niderland münasibətlərinə ciddi ziyan vurur.

Bakı bu cür təzyiqlərə boyun əyməyəcəyini və öz suveren hüquqlarını qoruyacağını bəyan edib. Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyəti məsələyə obyektiv yanaşmağa və ikili standartlardan çəkinməyə çağırır.

Rusiya Federasiyası şimal istiqamətində, xüsusilə Belarus qoşunlarından istifadə edərək, Ukraynaya qarşı yeni bir təxribatçı hücum planlaşdıra bilər.

Bu planın həyata keçməsi üçün əsas şərt Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun razılığıdır. Mənbələr iddia edir ki, Kreml Lukaşenkonu bu addımı atmağa razı salmağa çalışır.

Təxribatçı hücumun əsas məqsədi Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin diqqətini cəbhənin digər hissələrindən yayındırmaq və şimal sərhədlərini gücləndirməyə məcbur etmək ola bilər.

Bu, Rusiya üçün cəbhə xəttində üstünlük əldə etmək və Ukraynanın müdafiə resurslarını tükətmək üçün strateji bir manevr kimi qiymətləndirilir.

Əgər Belarus qoşunları bu hücumda iştirak edərsə, bu, regionda gərginliyi daha da artıracaq və münaqişənin coğrafiyasını genişləndirə bilər.

Hazırda Lukaşenkonun bu təklifə necə yanaşacağı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Lakin beynəlxalq ictimaiyyət və müşahidəçilər vəziyyəti yaxından izləyir.

İran İslam Respublikası ABŞ ilə mümkün sülh razılaşması üçün əsas şərtini açıqlayıb. Tehran bəyan edir ki, Vaşinqtonla hər hansı bir sazişin əldə olunması üçün ABŞ əvvəlcə İran xalqının etimadını qazanmalıdır.

Bu açıqlama İranın rəsmi dairələrindən gəlir və “Tasnim” agentliyinə istinadən Tribuna.az tərəfindən yayılıb. Bəyanatda vurğulanır ki, İran xalqının etimadını bərpa etmədən, uzun illər davam edən gərginlik və qarşılıqlı inamsızlıq fonunda hər hansı bir razılaşmaya nail olmaq çətin olacaq.

İran tərəfi ABŞ-ın keçmişdəki addımlarını, xüsusilə də nüvə sazişindən birtərəfli qaydada çıxmasını və İrana qarşı tətbiq etdiyi sərt sanksiyaları xalqın etimadının sarsılmasının əsas səbəbləri kimi görür. Bu səbəbdən, Tehran hesab edir ki, sülh və ya hər hansı strateji əməkdaşlıq üçün ilkin addım bu inamsızlığın aradan qaldırılması olmalıdır.

Vaşinqtonun bu şərtə necə cavab verəcəyi hələlik bəlli deyil. Lakin İranın bu mövqeyi, gələcək danışıqlarda ABŞ-ın üzərinə düşən məsuliyyəti və etimad quruculuğu üçün konkret addımlar atmaq zərurətini bir daha önə çəkir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, İranın bu şərti, sadəcə siyasi bəyanat deyil, həm də daxili auditoriyaya ünvanlanmış bir mesajdır. Bu, ölkənin milli maraqlarını qorumaq və beynəlxalq arenada mövqeyini gücləndirmək niyyətini əks etdirir.

Qarşıdakı dövrdə ABŞ-ın İrana qarşı siyasətində hansı dəyişikliklərin olacağı və bu etimad böhranının necə həll ediləcəyi regional və beynəlxalq sülh üçün kritik əhəmiyyət kəsb edəcək.

İranda internetə çıxışın kəsilməsi artıq 50 gündən çoxdur ki, davam edir. Bu vəziyyət ölkə vətəndaşlarını informasiya axışından məhrum edərək, onları dünyadan təcrid vəziyyətinə salıb.

Beynəlxalq monitorinq xidməti “NetBlocks” bu barədə açıqlama yayaraq, vəziyyətin ciddiliyini bir daha vurğulayıb. Təşkilatın məlumatına görə, ölkənin böyük hissəsində internet xidmətləri demək olar ki, tamamilə dayandırılıb.

İnternetin kəsilməsi adətən ölkədə baş verən etiraz aksiyaları və hökumətə qarşı narazılıqlarla əlaqələndirilir. Hökumət bu yolla məlumat yayılmasının qarşısını almağa və cəmiyyəti nəzarətdə saxlamağa çalışır.

50 günlük internet kəsilməsi təkcə sosial şəbəkələrə girişi məhdudlaşdırmır, həm də gündəlik həyatın bir çox sahəsini iflic edir. Vətəndaşlar ailələri və dostları ilə əlaqə saxlamaqda, işlərini görməkdə və xəbərləri izləməkdə çətinlik çəkirlər.

Bu uzunmüddətli təcrid iqtisadiyyata da ciddi zərbə vurur. Onlayn əməliyyatlar, rəqəmsal xidmətlər və beynəlxalq ticarət əlaqələri demək olar ki, dayanmış vəziyyətdədir ki, bu da onsuz da çətin vəziyyətdə olan İran iqtisadiyyatını daha da ağırlaşdırır.

Beynəlxalq insan haqları təşkilatları və azad mətbuat qurumları İranda internet azadlığının pozulmasını pisləyir və hökuməti vətəndaşların əsas hüquqlarına hörmət etməyə çağırır. Lakin buna baxmayaraq, internetin bərpası ilə bağlı hələlik heç bir irəliləyiş müşahidə olunmur.

Çin, Yaxın Şərqdəki gərginliyi azaltmaq və diplomatik həll yollarını təşviq etmək məqsədilə İranın zənginləşdirilmiş uranının saxlanması və ya təkrar emalı ilə bağlı kritik bir təklif irəli sürüb. Bu təklif, Tehranın nüvə proqramı ətrafında yaranmış narahatlıqları aradan qaldırmaq və regionda sabitliyi gücləndirmək üçün atılan mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir.

Pekinin bu təşəbbüsü, beynəlxalq ictimaiyyətin İranın nüvə fəaliyyətlərinə dair artan narahatlıqları fonunda ortaya çıxıb. İranın uran zənginləşdirmə səviyyəsinin artması, nüvə silahının yayılması riskini artıran amillərdən biri kimi qəbul edilir. Çin, bu təkliflə həm nüvə silahının yayılmasının qarşısını almaq, həm də regionda böyük bir münaqişənin yaranmasının qarşısını almaq niyyətindədir.

Təklifə əsasən, İranın zənginləşdirilmiş uranı ya Çin ərazisində təhlükəsiz şəkildə saxlanacaq, ya da nüvə silahı istehsalı üçün istifadə oluna bilməyəcək şəkildə təkrar emal ediləcək. Bu addım, İranın nüvə materiallarının beynəlxalq nəzarət altında olmasını təmin edəcək və onun sülh məqsədli nüvə enerjisi hüququnu qoruyarkən, hərbi məqsədlər üçün sui-istifadə imkanlarını məhdudlaşdıracaq.

Analitiklər, Çinin bu təklifinin Yaxın Şərqdəki diplomatik səylərə yeni bir impuls verə biləcəyini qeyd edirlər. Bu, həm də Çinin regionda artan siyasi təsirinin göstəricisi olaraq da şərh edilir. Pekin, uzun müddətdir ki, İranla yaxşı münasibətlər saxlayır və bu, onun vasitəçilik rolunu gücləndirir.

Bununla belə, təklifin İran tərəfindən necə qarşılanacağı hələ bəlli deyil. Tehran, nüvə proqramının sülh məqsədli olduğunu və beynəlxalq hüquq çərçivəsində öz suveren hüquqlarından istifadə etdiyini vurğulayır. Lakin, Çinin bu diplomatik jesti, gələcək danışıqlar üçün yeni bir zəmin yarada bilər və nüvə böhranının diplomatik yolla həlli istiqamətində mühüm bir fürsət təqdim edə bilər.

İspaniyanın Baş naziri Pedro Sançes Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) rəhbərliyində və strukturunda köklü islahatların zəruriliyini vurğulayıb. Onun fikrincə, təşkilatın gələcəyi üçün ən vacib addımlardan biri BMT-yə qadın rəhbərin gətirilməsidir. Bu çağırış beynəlxalq arenada geniş müzakirələrə səbəb olub.

Tribuna.az-ın xarici mediaya istinadən verdiyi məlumata görə, Sançes BMT-nin müasir dövrün çağırışlarına cavab verə bilməsi üçün yenilənməsinin vacibliyini dilə gətirib. O, təşkilatın indiki strukturu ilə qlobal problemləri effektiv şəkildə həll etməkdə çətinlik çəkdiyini qeyd edib və daha inklüziv, dinamik bir quruluşa ehtiyac olduğunu bildirib.

Baş nazirin “BMT-nin rəhbəri qadın olmalıdır” bəyanatı gender bərabərliyi və qadınların beynəlxalq siyasətdə daha fəal rol oynaması mövzusuna diqqət çəkib. Sançes, qadın liderliyin təşkilatın qərar qəbul etmə proseslərinə yeni perspektivlər gətirəcəyinə və daha hərtərəfli həll yollarının tapılmasına kömək edəcəyinə inanır.

Bu təklif, İspaniyanın gender bərabərliyinə verdiyi əhəmiyyəti və beynəlxalq platformalarda bu dəyərləri təşviq etmək istəyini əks etdirir. Madrid uzun müddətdir ki, qadınların siyasi və ictimai həyatda daha çox təmsil olunmasını müdafiə edir.

Pedro Sançesin bu çıxışı BMT-nin gələcəyi ilə bağlı davam edən islahat müzakirələrinə yeni bir impuls verə bilər. Təşkilatın üzv dövlətləri arasında bu təklifin necə qarşılanacağı və onun praktiki nəticələrinin necə olacağı maraqla gözlənilir.

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva aprelin 18-də Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən mötəbər Antalya Diplomatiya Forumu çərçivəsində yüksək səviyyəli panel iclasında iştirak edib. O, tədbirdə qızı ilə birlikdə çıxış edərək beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini mühüm məsələlərə yönəldib.

Forumun gündəmində duran əsas mövzulardan biri “Fələstində sülh naminə birləşərək: Təhsil sisteminin məhv edilməsi ilə mübarizə” başlığı altında müzakirə olunub. Mehriban Əliyeva bu həssas mövzu ətrafında fikir mübadiləsinə qoşulub, regionda təhsilin qorunması və inkişafının vacibliyini vurğulayıb.

Antalya Diplomatiya Forumu qlobal problemlərin həlli yollarının axtarılması, diplomatik dialoqun gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı üçün mühüm platforma rolunu oynayır. Azərbaycanın bu cür tədbirlərdə fəal iştirakı ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərini əks etdirir.

Birinci vitse-prezidentin Fələstin məsələsinə həsr olunmuş paneldəki iştirakı, Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa və ədalətə sadiqliyinin, habelə humanitar prinsiplərə xüsusi önəm verdiyinin göstəricisidir. Ölkəmiz daim münaqişə zonalarında zərər çəkən əhalinin, xüsusilə də uşaq və gənclərin hüquqlarının müdafiəsini dəstəkləyir.

Təhsilin müharibə və münaqişələr nəticəsində məhv edilməsinin gələcək nəsillər üçün yaratdığı fəsadlar beynəlxalq ictimaiyyətin ciddi narahatlığına səbəb olur. Mehriban Əliyevanın bu mövzuda qaldırdığı məsələlər, Fələstin xalqının təhsil hüququnun bərpası və qorunması üçün birgə səylərin vacibliyini bir daha önə çəkib.

Bu panel, həmçinin, Azərbaycanın qlobal miqyasda sülhün və sabitliyin təmin olunmasına verdiyi töhfələri nümayiş etdirir. Ölkəmiz beynəlxalq platformalarda həmişə konstruktiv mövqeyi ilə çıxış edir və dialoqun inkişafına dəstək verir.

Ukrayna ordusu Rusiyanın neft emalı sənayesinə qarşı növbəti genişmiqyaslı hücum əməliyyatı həyata keçirib. Məlumata görə, hücumun hədəfləri Rusiyanın müxtəlif regionlarında yerləşən bir sıra neft zavodları olub.

Bu zərbələr, Ukraynanın Rusiyanın hərbi maşınını dəstəkləyən kritik infrastrukturu hədəf almaq strategiyasının davamı kimi qiymətləndirilir. Neft zavodları Rusiyanın iqtisadiyyatının və müharibə cəhdlərinin əsas dayaqlarından biridir.

Hücumlar nəticəsində zavodlarda yanğınların baş verdiyi və istehsal proseslərində ciddi fasilələrin yarandığı bildirilir. Bu cür zərbələr Rusiyanın yanacaq təchizatına və ixrac imkanlarına mənfi təsir göstərir, ölkənin hərbi logistikasına potensial maneələr yaradır.

Kiyev rəsmiləri bu əməliyyatların məqsədinin Rusiyanın müharibə aparmaq qabiliyyətini zəiflətmək olduğunu dəfələrlə vurğulayıblar. Enerji infrastrukturu hədəf alınaraq, Rusiya büdcəsinin əsas gəlir mənbələrindən biri sıradan çıxarılmağa çalışılır.

Analitiklər hesab edirlər ki, bu hücumlar Rusiyanın daxili təhlükəsizliyi və iqtisadi sabitliyi üçün ciddi çağırışlar yaradır. Neft zavodlarına edilən zərbələr həm də beynəlxalq enerji bazarlarında müəyyən gərginliklərə səbəb ola bilər.

İranın ali lideri Ayətullah Əli Xameneinin oğlu Müctəba Xamenei ölkə ordusunun əsas missiyasını vurğulayan mühüm bəyanatla çıxış edib. Onun sözlərinə görə, İran ordusu ölkənin ərazisini və bayrağını qorumaq kimi müqəddəs bir vəzifəni yerinə yetirir.

Bu açıqlama İran mediasında geniş əks-səda doğurub və regionda artan gərginlik fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müctəba Xameneinin bu cür yüksək səviyyəli bir bəyanatla çıxış etməsi, ordunun milli təhlükəsizlikdəki roluna dair rəsmi mövqeyi bir daha təsdiqləyir.

İran İslam Respublikasının Silahlı Qüvvələri, regional və beynəlxalq səviyyədə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə fəaliyyət göstərir. Ölkənin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və sərhədlərinin toxunulmazlığının təmin edilməsi hər zaman Tehranın prioritetlərindən biri olub.

Müctəba Xameneinin vurğuladığı kimi, ordunun əsas məqsədi İranın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaqdır. Bu, həm daxili sabitliyin təmin edilməsi, həm də xarici təhdidlərə qarşı dayanıqlılığın göstərilməsi baxımından kritik əhəmiyyətə malikdir.

Bu bəyanat, İranın müdafiə doktrinasının əsas prinsiplərini bir daha xatırladır. Ölkənin hərbi potensialı yalnız müdafiə məqsədlərinə xidmət edir və regionda sülh və sabitliyin təminatına yönəlib.

Müctəba Xameneinin bu çıxışı, İranın müdafiə siyasətindəki davamlılığı və ordunun xalqın etimadını daşıyan bir qurum kimi əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp, İranla aparılan gərgin danışıqlar səbəbindən səsinin batdığını etiraf edib. O, bu barədə “Fox News” telekanalına verdiyi müsahibədə məlumat verib və danışıqların intensivliyini vurğulayıb.

Trampın sözlərinə görə, Tehranla aparılan müzakirələr o qədər sıx və yorucu olub ki, bu, onun səs tellərinə ciddi təsir göstərib. Keçmiş prezident bu danışıqların xarakterini və miqyasını qeyd edərək, prosesin nə qədər enerji tələb etdiyini açıqlayıb.

Bu açıqlama, Trampın prezidentliyi dövründə İranla münasibətlərin nə qədər mürəkkəb və gərgin olduğunu bir daha göz önünə sərir. Onun administrasiyası İranla nüvə sazişindən çıxmış və Tehrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etmişdi ki, bu da iki ölkə arasındakı gərginliyi xeyli artırmışdı.

Danışıqların konkret detalları haqqında əlavə məlumat verilməsə də, Trampın səsinin batmasına səbəb olan bu müzakirələrin regional və beynəlxalq siyasət üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi aydın görünür. Bu cür yüksək səviyyəli danışıqlar adətən ciddi diplomatik səylər tələb edir.

Analitiklər Trampın bu ifadələrini İranla gələcək münasibətlərin potensial istiqamətləri və ya keçmiş administrasiyanın xarici siyasətinin çətinlikləri kontekstində dəyərləndirə bilərlər. Bu, həm də onun danışıqlar masasında nə qədər aktiv və israrlı olduğunu göstərir.

Keçmiş prezidentin səhhəti ilə bağlı bu cür şəxsi detalları açıqlaması, ictimaiyyətdə onun İran siyasətinə olan marağı daha da artırıb. Bu, həm də onun gələcək siyasi fəaliyyəti və potensial seçki kampaniyası kontekstində diqqət çəkən bir məqamdır.