Category: Siyasət

“Erməni Milis” hərbi-vətənpərvərlik birliyinin rəhbəri Vahan Bazeyan, Qarabağın yalnız müharibə yolu ilə azad ediləcəyini iddia edən sərt bəyanatla çıxış edib. Bazeyan, bu mövqeyini “başqa yol yoxdur” ifadəsi ilə əsaslandıraraq, regionda gərginliyi artıran mesajlar verib.

Bu çağırış, regionda sülh danışıqlarının fonunda gərginliyi artıran və beynəlxalq ictimaiyyətin sülh səylərinə zidd olan bir addım kimi qiymətləndirilir. Bazeyanın sözləri, bölgədəki həssas sülh prosesini bir daha təhdid edir.

“Erməni Milis” hərbi-vətənpərvərlik birliyi, Ermənistanda radikal millətçi qruplardan biri kimi tanınır və tez-tez müharibə çağırışları ilə gündəmə gəlir. Bu cür bəyanatlar, sülh yolu ilə həll prosesini tamamilə rədd edən mövqeyi əks etdirir.

Analitiklər, bu kimi hərbi çağırışların regionda yeni eskalasiyaya səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Azərbaycan tərəfi isə hər zaman sülh və beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan həll yollarını dəstəklədiyini bəyan edir.

Bazeyanın bu bəyanatı, Ermənistanın rəsmi siyasətindən fərqli olaraq, revanşist əhval-ruhiyyəni gücləndirməyə xidmət edir və gələcək nəsillər üçün də sülhə nail olmağı çətinləşdirir.

Bölgədə sabitliyin təmin edilməsi üçün dialoq və diplomatiya yeganə çıxış yolu olaraq qalır, lakin Bazeyan kimi şəxslərin bu cür bəyanatları sülh prosesinə ciddi maneə törədir.

Bu cür hərbi ritorika, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və regionda uzunmüddətli sülhə nail olmaq səylərinə ziddir. Tərəflər arasında etimadın qurulması üçün bu tip radikal çağırışlardan çəkinmək vacibdir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Səid Xətibzadə iki qonşu ölkə – İran və Azərbaycan arasındakı münasibətlərin hazırkı vəziyyətini yüksək qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, Tehran və Bakı arasında əlaqələr son dərəcə müsbət istiqamətdə inkişaf edir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, Səid Xətibzadə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevə İranla münasibətlərin inkişafına verdiyi töhfəyə görə xüsusi təşəkkürünü bildirib. Bu təşəkkür Bakının regional sabitliyə və ikitərəfli əməkdaşlığın güclənməsinə yönəlmiş siyasətinin bir əksidir.

İranlı diplomat vurğulayıb ki, iki ölkə arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, etimad və ümumi maraqlar əsasında qurulub. Bu əlaqələr regionda sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır.

Xətibzadə qeyd edib ki, Azərbaycan və İran arasında əməkdaşlıq təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi, mədəni və digər sahələrdə də genişlənir. Bu, iki xalqın yaxınlığını və tarixi əlaqələrini bir daha təsdiqləyir.

Rəsmi Tehran Bakı ilə münasibətlərin gələcəkdə də müxtəlif platformalarda, o cümlədən beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində inkişaf etdirilməsində maraqlıdır. Bu, regionun potensialının tam şəkildə reallaşmasına xidmət edəcəkdir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın regionda oynadığı konstruktiv rol İran tərəfindən hər zaman yüksək qiymətləndirilir. Bu cür bəyanatlar iki ölkə arasında mövcud olan strateji dialoqun davamlılığını təmin edir.

Ermənistan bir ilə yaxın davam edən genişmiqyaslı konstitusiya dəyişiklikləri prosesini uğurla başa çatdırıb. Ölkənin əsas qanununun yenidən işlənməsi ilə bağlı hazırlıq işləri artıq yekunlaşıb və bu, regionda siyasi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, bu mühüm islahatın arxasında ölkənin ədliyyə nazirliyi dayanır. Konstitusiya islahatları adətən dövlətin idarəetmə sistemində, insan hüquqları və azadlıqlarının təminatında, eləcə də dövlət qurumları arasındakı səlahiyyət bölgüsündə fundamental dəyişikliklər deməkdir.

Bu addım Ermənistanın daxili siyasi gündəmində mühüm yer tutur və gələcək inkişaf vektorunu müəyyənləşdirə biləcək potensiala malikdir. Yeni konstitusiya layihəsinin məzmunu və onun hansı dəyişiklikləri nəzərdə tutduğu ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla gözlənilir.

Hazırda əsas sual yeni konstitusiyanın nə vaxt rəsmi olaraq dərc ediləcəyi və qüvvəyə minəcəyidir. Bu mərhələ hüquqi baxımdan son dərəcə vacibdir, çünki yalnız dərc edildikdən sonra yeni qaydalar və prinsiplər hüquqi qüvvə qazanacaq.

Konstitusiya dəyişiklikləri adətən ölkənin siyasi və sosial reallıqlarına uyğunlaşma, idarəetmənin effektivliyini artırma və ya müəyyən siyasi məqsədlərə çatmaq üçün həyata keçirilir. Ermənistanın bu islahatla hansı hədəfləri güddüyü də yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq.

Analitiklər yeni konstitusiyanın ölkənin daxili və xarici siyasətinə təsirini diqqətlə izləyəcəklər. Bu islahatın Ermənistanın regional mövqeyinə və beynəlxalq əlaqələrinə necə yansıyacağı da maraq doğuran məqamlardandır.

Ermənistanda iyun ayında keçiriləcək növbədənkənar parlament seçkiləri ərəfəsində siyasi gərginlik artmaqdadır. Bu seçkilərin ən maraqlı və həlledici aspektlərindən biri, Qarabağdan köçmək məcburiyyətində qalan ermənilərin kimə səs verəcəyi ilə bağlı yaranan müzakirələrdir.

Minlərlə Qarabağ ermənisinin Ermənistana köçməsi ilə bu qrup ölkənin seçki xəritəsində əhəmiyyətli bir qüvvəyə çevrilib. Onların kollektiv səsvermə qərarı, seçkilərin nəticələrini ciddi şəkildə dəyişdirə biləcək potensiala malikdir və müxtəlif siyasi partiyalar tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, Qarabağdan köçən əhalinin səsvermə davranışı, onların son təcrübələri, itkiləri və gələcəyə dair ümidləri ilə sıx bağlı olacaq. Bəzi siyasi qüvvələr onların narazılığından faydalanmağa çalışarkən, digərləri onlara sabitlik vəd edərək dəstək qazanmağa ümid edirlər.

Hakim partiya və müxalifət blokları arasında gedən gərgin mübarizədə, Qarabağdan köçən ermənilərin səsləri həlledici tərəzi rolunu oynaya bilər. Onların hansı namizədə və ya partiyaya üstünlük verəcəyi, Ermənistanın növbəti parlamentinin tərkibini və ölkənin siyasi kursunu müəyyən edəcək əsas amillərdən biri olacaq.

Bu qrupun seçki qərarı təkcə siyasi mənsubiyyətlə deyil, həm də onların Qarabağdakı keçmiş həyatları, müharibənin acı nəticələri və Ermənistandakı inteqrasiya prosesi ilə bağlı gözləntiləri ilə formalaşacaq. Bu səbəbdən, siyasi partiyalar onların problemlərinə və tələblərinə xüsusi diqqət yetirməyə çalışırlar.

Yaxınlaşan seçkilər ərəfəsində, Qarabağdan köçən ermənilərin siyasi prosesdə aktiv iştirakı gözlənilir. Onların səsi, Ermənistanın gələcək siyasi mənzərəsini formalaşdıran əsas elementlərdən biri olaraq qalacaq və seçki nəticələrində öz əksini tapacaq.

ABŞ və İran arasında danışıqlar fonunda tərəflər arasında gərginlik getdikcə artmaqdadır. Rəsmi Tehranın son bəyanatları bölgədəki vəziyyəti daha da qızışdıraraq, beynəlxalq ictimaiyyəti narahat etməyə davam edir. Tribuna.az-ın xəbərinə görə, İranın yüksək rütbəli rəsmiləri Vaşinqtonu bir daha hədələyib.

İranın hərbi rəsmiləri ABŞ-ı Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginliklə bağlı açıq şəkildə xəbərdar edərək, “Döyüşə tam hazırıq” mesajını veriblər. Bu bəyanat, iki ölkə arasında onsuz da kövrək olan diplomatik münasibətləri daha da gərginləşdirir və bölgədəki hərbi qarşıdurma riskini artırır.

Hörmüz boğazı dünyanın ən strateji dəniz yollarından biridir və qlobal neft təchizatının böyük bir hissəsi bu boğazdan keçir. İranın bu bölgədəki hər hansı bir hərbi fəaliyyəti dünya iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərə bilər və beynəlxalq ticarət yollarının təhlükəsizliyini sual altına qoyar.

ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğu və İranın nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqlar uzun illərdir ki, iki ölkə arasında əsas mübahisə mövzusu olaraq qalır. Son hədələmə, bu mürəkkəb münasibətlərin yeni bir böhran mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir.

Tehranın bu cür sərt ritorikası, eyni zamanda, daxili auditoriyaya ünvanlanmış bir mesaj da ola bilər. Lakin, beynəlxalq arenada bu cür bəyanatlar yalnız gərginliyi artırır və diplomatik həll yollarını çətinləşdirir.

Gərginliyin daha da artmaması üçün beynəlxalq vasitəçilərin rolu və tərəflərin təmkinli davranması vacibdir. Əks halda, Yaxın Şərqdə genişmiqyaslı bir münaqişə riski getdikcə real xarakter almağa başlayacaq.

Latviya hökuməti təhsil sistemində mühüm dəyişikliklərə imza atıb. Ölkədə qəbul edilən yeni qanunvericilik aktları məktəblərdə dövlət dilindən başqa dillərdə danışmağa qadağa qoyur. Bu qadağa yalnız dərslərə deyil, həm də dərsdənkənar vaxtlara, yəni məktəb ərazisindəki bütün fəaliyyətlərə şamil edilir.

Əsasən rus dilində danışan şagirdlərə təsir edəcək bu qərar, Latviya dövlət dilinin mövqeyini gücləndirmək məqsədi daşıyır. Hakimiyyət rəsmiləri hesab edir ki, bu tədbir gənc nəslin Latviya dilini mükəmməl öyrənməsinə və cəmiyyətə tam inteqrasiya olmasına kömək edəcək.

Yeni qaydalar müəllimlər və məktəb rəhbərliyi tərəfindən ciddi şəkildə nəzarət ediləcək. Şagirdlər məktəb binasında və həyətində yalnız Latviya dilində ünsiyyət qurmağa təşviq ediləcəklər. Bu, bəzi valideynlər və təhsil ekspertləri arasında mübahisələrə səbəb olsa da, hökumət qərarın ölkənin milli maraqlarına uyğun olduğunu vurğulayır.

Qadağanın tətbiqi ilə bağlı narahatlıqlar da mövcuddur. Bəzi tənqidçilər hesab edirlər ki, bu cür məhdudiyyətlər şagirdlərin şəxsi azadlıqlarını məhdudlaşdıra və azlıq dillərinin istifadəsini çətinləşdirə bilər. Lakin Latviya Təhsil Nazirliyi bu addımın uzunmüddətli perspektivdə dövlətçiliyin möhkəmlənməsi üçün vacib olduğunu bildirir.

Bu qərar, Latviyanın on illərdir davam edən dil siyasətinin bir hissəsidir. Sovet dövründən miras qalan rusdilli əhalinin inteqrasiyası məsələsi ölkənin siyasi gündəmində mühüm yer tutur. Məktəblərdə rus dilinin istifadəsinə qoyulan qadağa, bu istiqamətdə atılan ən radikal addımlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Təhsil müəssisələrində dövlət dilinin dominantlığını təmin etmək, Latviya cəmiyyətinin həmrəyliyini artırmaq və gələcək nəsillərin vahid milli kimlik ətrafında birləşməsini təşviq etmək hədəflənir. Bu, eyni zamanda, ölkənin Avropa İttifaqı dəyərləri çərçivəsində öz dil və mədəniyyətini qorumaq istəyinin ifadəsidir.

İranın İordaniyadakı keçmiş səfiri Mustafa Moslehzadə Azərbaycan əleyhinə növbəti dəfə əsassız iddia ilə çıxış edib. Diplomat, ABŞ-ın Suriyadan minlərlə döyüşçünü Azərbaycana köçürdüyünü iddia edərək, regionda gərginliyi artırmağa yönəlmiş bəyanat səsləndirib.

Moslehzadənin bu iddiaları heç bir fakta əsaslanmır və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ciddi qəbul edilmir. O, konkret sübutlar təqdim etmədən, yalnız spekulyasiyalara əsaslanaraq regionda sabitliyi pozmağa cəhd edir.

Bu cür bəyanatlar, İran rəsmiləri tərəfindən Azərbaycana qarşı irəli sürülən ilk əsassız ittiham deyil. Daha əvvəl də Tehran rəsmiləri Bakını İsrail ilə əməkdaşlıq etməkdə və digər qondarma fəaliyyətlərdə ittiham ediblər ki, bunların da heç biri təsdiqini tapmayıb.

Azərbaycan Respublikası öz ərazisində xarici döyüşçülərin yerləşdirilməsinə qəti şəkildə qarşı çıxır və beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qoruyur. Ölkəmiz regionda sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə sadiqdir və bu cür təxribatçı bəyanatları qətiyyətlə pisləyir.

Analitiklər hesab edirlər ki, İran tərəfindən səsləndirilən bu cür iddialar, əsasən, Tehranın regionda artan geosiyasi təsirlərindən narahatlığını və daxili siyasət gündəmini əks etdirir. Bu bəyanatlar, həmçinin Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursuna və regional əməkdaşlığa mane olmaq məqsədi daşıyır.

Müşahidəçilər, bu iddiaların Azərbaycan-İran münasibətlərinə mənfi təsir göstərəcəyini və iki ölkə arasında etimadsızlığı dərinləşdirəcəyini vurğulayırlar. Bakı hər zaman konstruktiv dialoqa açıq olduğunu bildirsə də, Tehranın əsassız ittihamları münasibətləri gərginləşdirir.

“Parlaq Ermənistan” partiyasının sədri, tanınmış siyasətçi Edmon Marukyan ölkənin siyasi gündəminə düşəcək olduqca qəribə və mübahisəli bir təkliflə çıxış edib. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın növbəti prezidenti din xadimi olmalıdır.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, Marukyanın bu iddiası geniş ictimai müzakirələrə səbəb olmaqla yanaşı, siyasi dairələrdə də təəccüblə qarşılanıb. Sekulyar bir dövlət olan Ermənistanda din xadiminin ölkənin ən yüksək siyasi vəzifəsini tutması ideyası, dövlətçilik prinsipləri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Bu cür təklifin irəli sürülməsi, Ermənistanın hazırkı siyasi və sosial vəziyyəti fonunda xüsusilə diqqət çəkir. Ölkə son illərdə ciddi siyasi böhranlar və cəmiyyətdə qütbləşmə ilə üzləşib. Bəzi analitiklər, Marukyanın bu addımını cəmiyyətdəki mənəvi dəyərlərə və dini institusionalara olan inamı artırmaq cəhdi kimi qiymətləndirirlər.

Lakin, bir çox siyasi şərhçi və ekspertlər, bu təklifin Ermənistanın beynəlxalq imicinə və demokratik dəyərlərinə xələl gətirə biləcəyini vurğulayırlar. Onlar hesab edirlər ki, dövlət və kilsənin ayrılığı prinsipi müasir demokratik cəmiyyətlərin əsas sütunlarından biridir və bu prinsipə əməl olunması vacibdir.

Edmon Marukyanın bu çıxışı, həmçinin, Ermənistanda prezidentlik institutunun gələcəyi və onun rolu ətrafında yeni müzakirələrə yol açır. Cəmiyyətin bu təklifə necə reaksiya verəcəyi və siyasi partiyaların mövqeyi yaxın günlərdə aydınlaşacaq.

Bu gecə Fars körfəzində regional gərginliyi kəskin şəkildə artıran hadisə baş verib. İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələri ABŞ-a məxsus hərbi gəmilərə qarşı hücum əməliyyatı həyata keçirib.

“Təsnim” Agentliyinin yaydığı məlumata görə, hücum Fars körfəzinin strateji əhəmiyyətli sularında gerçəkləşib. Bu hadisə bölgədə onsuz da kövrək olan sülhü daha da təhlükə altına qoyur və beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq yaradır.

Hücumun detalları və dəqiq hədəfləri barədə hələlik tam məlumat verilməsə də, bu addımın Tehranın bölgədəki hərbi mövcudluğunu nümayiş etdirmək və ya müəyyən mesajlar vermək məqsədi daşıdığı güman edilir.

ABŞ-ın Pentaqon rəsmilərindən hələlik rəsmi açıqlama gəlməyib. Lakin bu hadisənin Vaşinqton və Tehran arasında onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da pisləşdirəcəyi gözlənilir.

Fars körfəzi dünya neft tədarükü üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bir bölgədir və burada baş verən hər hansı hərbi toqquşma qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir göstərə bilər.

Analitiklər bu hadisənin regionda yeni bir eskalasiya dalğasına səbəb ola biləcəyindən narahatdırlar. Tərəflər arasında gərginliyin azaldılması üçün beynəlxalq səylərin artırılması vacibdir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Asiya və Sakit Okean üzrə İqtisadi və Sosial Komissiyası (UN ESCAP) son hesabatında diqqət çəkən məqamlardan biri, yüksələn geosiyasi gərginliklərin onilliklər ərzində əldə olunmuş inkişaf nailiyyətlərinin kövrəkliyini üzə çıxarmasıdır. Bu gərginliklər regionda davamlı inkişafa yönəlmiş səyləri ciddi şəkildə təhdid edir və beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edir.

Hesabatda qeyd olunur ki, beynəlxalq münasibətlərdəki mürəkkəblik regional bağlantıların, ticarətin və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına mane olur. Siyasi qeyri-sabitlik və münaqişələr investisiya axınlarını azaldır, təchizat zəncirlərini pozur və iqtisadi artım üçün əlverişli mühiti sarsıdır. Bu vəziyyət, xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə daha ağır nəticələrə səbəb olur.

Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM) çatmaq yolunda böyük irəliləyişlər əldə edilsə də, hazırkı geosiyasi vəziyyət bu nailiyyətləri risk altına qoyur. Xüsusilə, yoxsulluğun azaldılması, səhiyyənin yaxşılaşdırılması və təhsilin inkişafı kimi sahələrdə əldə olunan nəticələr, münaqişələr və qeyri-sabitlik səbəbindən geri çəkilmə təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu, milyonlarla insanın həyatına birbaşa təsir göstərir.

UN ESCAP region ölkələrini daha sıx əməkdaşlığa və dialoqa çağırır. Hesabatda vurğulanır ki, yalnız birgə səylər və konstruktiv yanaşma ilə geosiyasi risklərin öhdəsindən gəlmək və dayanıqlı inkişaf yolunda irəliləyişi təmin etmək mümkündür. Regionda sülh və sabitlik iqtisadi rifahın və sosial tərəqqinin əsas şərtidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, beynəlxalq təşkilatların və dövlətlərin birgə fəaliyyəti, həmçinin regional inteqrasiya layihələrinin gücləndirilməsi bu təhdidləri neytrallaşdırmaq üçün vacibdir. Əks halda, onilliklərin zəhməti ilə əldə edilmiş inkişaf nailiyyətləri itirilə bilər və bu, bütün dünya üçün ciddi problemlər yaradar.