Category: Siyasət

İranın ABŞ ilə birbaşa danışıqlarda iştirak etməməklə bağlı qəti mövqeyi dəyişməz olaraq qalır. Rəsmi Tehran bəyan edir ki, mövcud şərtlər altında istənilən görüş sadəcə vaxt itkisidir. Bu barədə “Tasnim” agentliyinə istinadən yerli KİV-lər məlumat yayıb.

Qeyd olunur ki, İran rəsmiləri dəfələrlə vurğulayıblar ki, Vaşinqton öz siyasətində əsaslı dəyişikliklər etməyincə və sanksiyaları qaldırmayınca konstruktiv dialoq üçün zəmin yoxdur. Bu, İranın nüvə proqramı və regiondakı fəaliyyəti ilə bağlı gərginliyin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir.

Tehranın bu mövqeyi, əslində, yeni deyil. İran İslam Respublikası uzun müddətdir ki, ABŞ-ın birtərəfli addımlarını və təzyiqlərini qınayaraq, hər hansı bir danışıqların bərabərhüquqlu və qarşılıqlı hörmət əsasında aparılmasını tələb edir.

Analitiklər hesab edir ki, bu bəyanat ABŞ-ın regionda gərginliyi azaltmaq və İranla dialoq qurmaq cəhdlərinə ciddi zərbə vurur. Tərəflər arasında etimadın olmaması və fundamental fikir ayrılıqları danışıqlar masasına oturmaq üçün əsas maneə olaraq qalır.

Beynəlxalq ictimaiyyət iki ölkə arasındakı gərginliyin azaldılması üçün diplomatik yolların axtarışında olsa da, Tehranın bu qətiyyətli mövqeyi yaxın gələcəkdə hər hansı bir irəliləyişin əldə olunma ehtimalını azaldır.

Peter Madyarın rəhbərlik etdiyi “Tisa” partiyası Macarıstan parlament seçkilərində gözlənilməz qələbə qazanaraq ölkə siyasətində yeni bir səhifə açdı. Bu tarixi nəticə ilə Peter Madyar Macarıstanın gələcək baş naziri olmaq hüququnu əldə edib və yeni hökumətin formalaşdırılması prosesinə başlayıb.

Siyasi dairələrdə ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri isə xarici işlər naziri postuna kimin təyin olunacağıdır. Məlumata görə, Peter Madyar bu mühüm vəzifəyə Anita adlı bir şəxsi namizəd göstərməyi planlaşdırır. Bu təyinatın Macarıstanın beynəlxalq əlaqələrinə və xarici siyasət kursuna necə təsir edəcəyi maraqla gözlənilir.

“Tisa” partiyasının qələbəsi, uzun illərdir davam edən siyasi status-kvonu sarsıtdı və Macarıstan cəmiyyətində dərin dəyişikliklər gözləntilərini artırdı. Seçkilər, seçicilərin mövcud idarəetməyə qarşı alternativ axtarışında olduğunu və yeni bir siyasi gücə etimad göstərdiyini nümayiş etdirdi.

Peter Madyarın baş nazir kimi fəaliyyəti və yeni kabinetinin tərkibi Macarıstanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərində, regional əməkdaşlıqda və qlobal məsələlərdə yeni yanaşmalar gətirə bilər. Xarici işlər naziri postuna təyin ediləcək şəxsin bu prosesdə mühüm rol oynayacağı şübhəsizdir.

Bu təyinat Macarıstanın diplomatik arenadakı mövqeyini yenidən formalaşdıra bilər. Yeni xarici işlər nazirinin prioritetləri, Avropa siyasətindəki mövqeyi və qonşu ölkələrlə münasibətləri yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq.

Analitiklər Peter Madyarın rəhbərliyi altında Macarıstanın daha açıq və şəffaf bir xarici siyasət yürüdəcəyini, həmçinin ölkənin beynəlxalq imicini gücləndirməyə çalışacağını proqnozlaşdırırlar. Bu, həm daxili, həm də xarici siyasətdə yeni bir başlanğıcın işarəsi kimi qəbul edilir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Macarıstanın yeni siyasi qüvvəsi, Avropa Parlament seçkilərində böyük uğur qazanan Tisza Partiyasının lideri Peter Magyar’dan mühüm bir tələb irəli sürüb. Kiyev, Viktor Orban hökuməti dövründə “Oşadbank”dan bloklanmış vəsaitlərin geri qaytarılmasını gözləyir.

Bu çağırış, Orbanın uzun illərdir davam edən Ukrayna əleyhinə siyasəti və Rusiyaya qarşı sanksiyalarla bağlı mövqeyi fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Macarıstan, Avropa İttifaqının Ukraynaya yardımı və Kiyevin Aİ-yə inteqrasiyası proseslərində tez-tez əngəllər törədən ölkələrdən biri olub.

Peter Magyar’ın rəhbərlik etdiyi Tisza Partiyasının Macarıstan siyasi səhnəsində yüksəlişi, Budapeştin xarici siyasətində potensial dəyişikliklər üçün ümid yaradır. Zelenski, yeni siyasi qüvvənin Orban dövründə yaranmış maliyyə problemlərini həll edəcəyinə və ikitərəfli münasibətlərdə müsbət dönüş yaradacağına inanır.

Söhbət, Ukrayna üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən və Orban administrasiyası tərəfindən müxtəlif səbəblərlə dondurulmuş vəsaitlərdən gedir. Bu vəsaitlərin geri qaytarılması, Ukraynanın müharibə şəraitində iqtisadi sabitliyini gücləndirmək üçün vacib addım olacaq.

Kiyev, Magyar’ın Orbanın siyasi mirasından fərqli bir yol izləyəcəyinə və Ukrayna ilə daha konstruktiv dialoq quracağına ümid edir. Bu, yalnız maliyyə məsələləri ilə məhdudlaşmır, həm də Macarıstanın Avropa İttifaqı daxilində Ukraynaya dəstək mövqeyini yenidən nəzərdən keçirməsi gözləntisini də əhatə edir.

Bloklanmış vəsaitlərin taleyi, gələcəkdə Ukrayna-Macarıstan münasibətlərinin inkişafında mühüm rol oynayacaq. Zelenskinin birbaşa çağırışı, məsələnin Kiyev üçün nə qədər prioritet olduğunu göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Birləşmiş Ştatlar və İran İslam Respublikası arasında mühüm bir razılaşmanın bu gün imzalanacağını açıqlayıb. Bu bəyanat beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub və regionda yeni bir siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Prezident Tramp bu sensasiyalı xəbəri “Fox Business” telekanalına verdiyi müsahibədə bildirib. Onun sözlərinə görə, uzun sürən danışıqlar və gərginliklərdən sonra tərəflər ortaq məxrəcə gəlməyi bacarıblar.

ABŞ və İran arasında münasibətlər son illərdə olduqca gərgin olub, nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təsir mübarizəsi səbəbindən dəfələrlə böhran həddinə çatıb. Bu səbəbdən, belə bir razılaşmanın əldə olunması gözlənilməz və tarixi bir hadisə kimi qəbul edilir.

Razılaşmanın detalları hələlik açıqlanmasa da, onun regionda sülh və sabitliyə töhfə verəcəyi, habelə beynəlxalq münasibətlərdə yeni bir səhifə açacağı gözlənilir. Analitiklər bu addımın Orta Şərqdəki gərginliyi azaltmaq potensialına malik olduğunu vurğulayırlar.

Bu razılaşmanın əvvəlki nüvə sazişindən (JCPOA) nə dərəcədə fərqlənəcəyi və ya onu əvəz edəcəyi barədə suallar yaranır. Lakin Trampın açıqlaması, hər halda, iki ölkə arasında dialoqun bərpası və müəyyən sahələrdə əməkdaşlığın mümkünlüyünə işarə edir.

İmzalanma mərasiminin vaxtı və yeri ilə bağlı əlavə məlumatların yaxın saatlarda açıqlanacağı gözlənilir. Dünya liderləri və beynəlxalq təşkilatlar bu inkişafı yaxından izləyirlər.

Ermənistanın keçmiş prezidenti Serj Sarqsyanın müdafiə naziri postunu tutduğu dövrdə imza atdığı qalmaqallı torpaq satışı ilə bağlı yeni məhkəmə qərarı ictimaiyyətdə böyük rezonans doğurub. Bu qərar, Sarqsyanın uzun illər əvvəlki fəaliyyətinə dair ciddi sualları yenidən gündəmə gətirir və keçmiş yüksək vəzifəli şəxslərin məsuliyyəti məsələsini bir daha ön plana çıxarır.

Məlumata görə, söhbət Sarqsyanın 1999-2007-ci illərdə müdafiə naziri vəzifəsində çalışarkən həyata keçirdiyi şübhəli əməliyyatlardan gedir. Həmin dövrdə dövlətə məxsus torpaq sahələrinin qeyri-şəffaf yollarla satılması və ya özəlləşdirilməsi iddiaları tez-tez səsləndirilirdi. Bu iddialar, o zamanlar da geniş müzakirələrə səbəb olmuşdu, lakin hüquqi müstəvidə ciddi nəticələr əldə olunmamışdı.

Yeni məhkəmə qərarı, bu iddiaların əsassız olmadığını göstərən daha bir sübut kimi qiymətləndirilir. Təfərrüatlar hələ tam açıqlanmasa da, bu qərarın Sarqsyanın siyasi karyerasına və ictimai imicinə ciddi zərbə vuracağı gözlənilir. Bu, həm də Ermənistanda korrupsiyaya qarşı mübarizənin davam etdiyinin bir göstəricisidir.

Ekspertlər hesab edir ki, bu iş Sarqsyanın hakimiyyətdə olduğu dövrdəki korrupsiya sxemlərinin yalnız bir hissəsidir. Ermənistanda keçmiş yüksək vəzifəli şəxslərin məsuliyyətə cəlb edilməsi prosesi davam edir və bu qərar da həmin prosesin tərkib hissəsidir. Yeni hökumət keçmişdəki qanunsuzluqların araşdırılmasına xüsusi diqqət yetirir.

Məhkəmənin gələcək addımları və Sarqsyanın bu qərarla bağlı verəcəyi reaksiya yaxın günlərdə diqqətlə izləniləcək. Bu hadisə Ermənistanın hüquq-mühafizə orqanlarının keçmiş dövr korrupsiya faktları ilə mübarizədəki qətiyyətini bir daha nümayiş etdirir və ölkədə şəffaflığın artırılması istiqamətində atılan addımların vacibliyini vurğulayır.

İranın tanınmış siyasi xadimi Pezeşkian, ABŞ ilə münasibətlərdə sülh çağırışı edərək, regionda gərginliyin azaldılmasına dair mühüm mesaj verib. O, müharibənin davam etməsinin nə İranın, nə də ABŞ-nin maraqlarına uyğun olmadığını qətiyyətlə bildirib.

Bu bəyanat, uzun illərdir ki, iki ölkə arasında hökm sürən gərginliyin fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Pezeşkianın sözlərinə görə, mövcud münaqişə vəziyyəti hər iki tərəf üçün ciddi iqtisadi, siyasi və sosial nəticələrə səbəb olur, regionun sabitliyini təhdid edir.

Siyasətçi, münaqişənin diplomatik yollarla həll edilməsinin vacibliyini vurğulayaraq, danışıqlar masasına oturmağın yeganə çıxış yolu olduğunu qeyd edib. O, beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dialoqun bərpasının zəruriliyini önə çəkib.

Pezeshkianın bu çağırışı, Yaxın Şərqdəki gərginliklərin artdığı bir dövrdə səsləndirilib. Regional münaqişələr və geosiyasi maraqların toqquşması, beynəlxalq ictimaiyyəti sülhə yönəlməyə təşviq edir. Bu baxımdan, Tehran və Vaşinqton arasında konstruktiv dialoqun başlanması region üçün yeni ümidlər yarada bilər.

Müharibə ritorikasından uzaqlaşaraq, diplomatik kanalların aktivləşdirilməsi, hər iki ölkəyə daxili problemlərin həllinə daha çox diqqət ayırmağa imkan verəcəkdir. Bu, həm də nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik kimi mürəkkəb məsələlərin həlli üçün zəmin yarada bilər.

Pezeşkianın sülh çağırışı, yalnız İran və ABŞ üçün deyil, bütün region üçün sabitlik və inkişaf vəd edir. Beynəlxalq arenada gərginliyin azaldılmasına yönələn bu cür təşəbbüslər, qlobal sülhün təmin edilməsində mühüm rol oynayır.

Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp haqqında maraqlı bəyanatla çıxış edib. Lukaşenko hər iki lideri “imperator” adlandıraraq, onların beynəlxalq siyasətdəki nüfuzuna və gücünə işarə edib.

Bu cür ifadə müasir siyasi leksikonda nadir hallarda istifadə olunsa da, Lukaşenkonun dilindən səslənməsi xüsusi diqqət çəkib. “İmperator” termini adətən geniş ərazilərə hökmranlıq edən və mütləq hakimiyyətə malik olan şəxslərə aid edilir. Lukaşenkonun bu bənzətməsi, həm Putinin Rusiya daxilində və beynəlxalq arenada möhkəm mövqeyinə, həm də Trampın ABŞ siyasətindəki davamlı təsirinə bir işarə kimi qiymətləndirilə bilər.

Belarus liderinin bu sözləri, xüsusilə Rusiya ilə Belarus arasında mövcud olan sıx münasibətlər fonunda daha da əhəmiyyət kəsb edir. Lukaşenko tez-tez Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığını vurğulayır və Putinin siyasətinə dəstəyini ifadə edir. Eyni zamanda, Trampın ABŞ-da yenidən prezidentliyə namizədliyini irəli sürməsi və onun beynəlxalq münasibətlərə yanaşması da dünya gündəmindədir.

Siyasi analitiklər Lukaşenkonun bu bəyanatını müxtəlif prizmalardan şərh edirlər. Bəziləri bunu hər iki liderə qarşı hörmət və ya onların gücünə heyranlıq ifadəsi kimi görsə də, digərləri bu sözlərdə gizli siyasi mesajların olduğunu düşünürlər. Bu, həm də Lukaşenkonun özünü beynəlxalq siyasi proseslərin fəal iştirakçısı kimi təqdim etmək cəhdi kimi dəyərləndirilə bilər.

Bəyanatın beynəlxalq rezonansı da gözləniləndir. Xüsusilə Qərb ölkələrində “imperator” sözünün istifadəsi müəyyən narahatlıq yarada bilər, çünki bu, demokratik dəyərlərə zidd bir idarəetmə formasını çağırışdırır. Bu, həmçinin Putinin və Trampın siyasi fəaliyyətlərinə dair beynəlxalq diskussiyalara yeni bir mövzu əlavə edir.

Nəticə etibarilə, Aleksandr Lukaşenkonun bu cür kəskin və simvolik ifadələri, beynəlxalq siyasətdəki mürəkkəb münasibətləri və liderlərin şəxsi təsirini bir daha gündəmə gətirir. Bu bəyanat, sadəcə bir söz yığını deyil, həm də regiondakı siyasi dinamikanın və güc balansı haqqında müəyyən ipucular verir.

Ermənistanın daxili siyasi gündəmi ciddi ittihamlarla çalxalanır. Ölkənin tanınmış hüquq müdafiəçilərindən biri Baş nazir Nikol Paşinyanı ölkədə “klassik faşizm” qurmaqda ittiham edib. Bu sərt bəyanat son həftələrdə Ermənistanda müşahidə olunan siyasi təqiblər fonunda səsləndirilib və beynəlxalq diqqəti cəlb etməyə başlayıb.

İttihamın əsasında Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) ötən həftə həyata keçirdiyi əməliyyatlar dayanır. DİN ölkədə “pozuculuq fəaliyyəti” ilə məşğul olmaq iddiası ilə 14-ə yaxın müxalifət fəalını saxlayıb. Hüquq müdafiəçiləri bu həbsləri siyasi motivli hesab edir və Paşinyan hökumətinin müxalif səsləri susdurmaq cəhdi kimi qiymətləndirir.

Hüquq müdafiəçisinin fikrincə, bu cür hərəkətlər demokratik prinsiplərə ziddir və ölkədə fikir azadlığını, siyasi plüralizmi boğmaq məqsədi daşıyır. “Klassik faşizm” termini, müxalifətin sistemli şəkildə təqib edilməsi, dövlət aparatının siyasi rəqibləri zərərsizləşdirmək üçün istifadəsi və azadlıqların məhdudlaşdırılması hallarına işarə edir.

Müxalifət nümayəndələri və bəzi ekspertlər də Paşinyan hökumətinin getdikcə avtoritar meyillər göstərdiyini iddia edirlər. Onlar hesab edirlər ki, ölkədə siyasi gərginlik artır və bu, Ermənistanın daxili sabitliyi, eləcə də beynəlxalq imici üçün ciddi təhdidlər yaradır.

Bu ittihamlar Ermənistanın insan haqları və demokratiya sahəsindəki vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları daha da artırır. Beynəlxalq təşkilatlar və tərəfdaş ölkələr Paşinyan hökumətindən siyasi təqiblərə son qoyulmasını və insan hüquqlarına hörmət edilməsini tələb edə bilər.

Bu gün Pakistanın paytaxtı İslamabadda ABŞ və İran arasında yüksək səviyyəli danışıqların ikinci raundunun keçiriləcəyi gözlənilir. Bu görüş beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir, çünki iki ölkə arasındakı gərgin münasibətlər regionda və dünyada ciddi təsirlərə malikdir.

Məlumata görə, danışıqların ilk raundu da İslamabadda baş tutmuşdu və tərəflər arasında müəyyən məsələlər müzakirə edilmişdi. Lakin hələlik konkret irəliləyişlər barədə rəsmi açıqlamalar verilməyib. İkinci raundun isə daha dərin və kritik mövzuları əhatə edəcəyi ehtimal olunur.

Tehranın bu danışıqlardakı əsas məqsədlərindən biri, şübhəsiz ki, ABŞ-ın tətbiq etdiyi sərt sanksiyaların yüngülləşdirilməsi və ya tamamilə ləğv edilməsi ola bilər. İran iqtisadiyyatı uzun illərdir ki, bu sanksiyaların ağır yükü altında əziyyət çəkir və Tehran beynəlxalq arenada öz mövqeyini gücləndirmək üçün diplomatik yolları sınayır.

Digər tərəfdən, ABŞ-ın danışıqlardakı prioriteti İranın nüvə proqramının məhdudlaşdırılması, regional sabitliyə təhdid hesab edilən fəaliyyətlərinin dayandırılması və insan hüquqları məsələləri ola bilər. Vaşinqton Yaxın Şərqdəki maraqlarını qorumaq və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək niyyətindədir.

Görüşün İslamabadda keçirilməsi Pakistanın neytral vasitəçi rolunu oynamaq istəyini göstərir. Pakistan hər iki ölkə ilə yaxşı münasibətlərə malikdir və gərginliyin azaldılmasında maraqlıdır. Lakin danışıqların gedişatı olduqca mürəkkəb və gözlənilməz ola bilər.

Analitiklər hesab edir ki, bu danışıqlar hər iki tərəf üçün ciddi sınaqdır. Tərəflər arasında etimadsızlıq səviyyəsi yüksəkdir və hər hansı bir razılaşmaya nail olmaq üçün böyük güzəştlər tələb oluna bilər. Mümkün bir irəliləyiş regionda sülh və sabitliyə töhfə verə bilər, lakin uğursuzluq gərginliyi daha da artırma riski daşıyır.

İslamabad görüşünün nəticələri yaxın gələcəkdə beynəlxalq münasibətlər sistemində əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Dünya ictimaiyyəti bu danışıqlardan müsbət nəticələr gözləyir, lakin eyni zamanda ehtiyatlı optimizmlə yanaşır.

Ermənistanın keçmiş baş naziri Hrant Baqratyan ölkəsinin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıq doğuran bəyanatla çıxış edib. Onun sözlərinə görə, “TRİPP” layihəsinin tətbiqi sual altındadır və bu layihə Ermənistan üçün strateji əhəmiyyətli nəticələr doğura bilər.

Baqratyan vurğulayıb ki, “TRİPP” layihəsi Ermənistan ərazisini faktiki olaraq Amerika-Azərbaycan koalisiyasının nəzarətinə verəcək. Bu iddia, regionda geosiyasi tarazlığın dəyişməsi və Ermənistanın suverenliyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.

Keçmiş baş nazirin bu açıqlaması Ermənistan ictimaiyyətində və siyasi dairələrində geniş müzakirələrə səbəb olub. Belə bir layihənin həyata keçirilməsi, ölkənin milli maraqlarına nə dərəcədə xidmət etdiyi barədə suallar ortaya qoyur.

Qeyd etmək lazımdır ki, “Amerika-Azərbaycan koalisiyası” ifadəsi regionda yeni bir güc mərkəzinin yaranması ehtimalını gündəmə gətirir. Bu, Ermənistanın xarici siyasətində və təhlükəsizlik strategiyasında ciddi dəyişikliklər demək ola bilər.

Baqratyanın “tətbiqi sual altındadır” deməsi, layihənin hələ tam təsdiqlənmədiyini və ya onun icrası ilə bağlı ciddi problemlərin mövcudluğunu göstərir. Bu, həm də layihənin şəffaflığı və Ermənistanın bu prosesdəki rolunun aydınlaşdırılması zərurətini vurğulayır.

Analitiklər hesab edir ki, Hrant Baqratyanın bu bəyanatı Ermənistanın regional siyasətində mövcud olan gərginliyi və etibarsızlığı əks etdirir. Onun sözləri, ölkənin gələcək istiqaməti ilə bağlı daxili və xarici qüvvələrin mübarizəsini ortaya qoyur.