Category: Siyasət

İsrail Müdafiə Ordusu (IDF) Livanın cənubunda “Hizbullah” terror təşkilatına qarşı genişmiqyaslı əməliyyat keçirib. Əməliyyat nəticəsində təşkilatın yeraltı infrastruktur obyektləri məhv edilib.

Bu barədə IDF-nin mətbuat xidməti rəsmi açıqlama yayıb. Bildirilib ki, hədəf alınan obyektlər “Hizbullah”ın hərbi fəaliyyətləri üçün kritik əhəmiyyət daşıyırdı və İsrailin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid yaradırdı.

İsrailin bu addımı regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdırıb. Son aylarda İsrail və Livan sərhədində hərbi toqquşmaların sayı xeyli artıb ki, bu da iki ölkə arasındakı gərginliyin pik həddə çatdığını göstərir.

Tel-Əviv “Hizbullah”ı İranın dəstəklədiyi terror təşkilatı kimi qiymətləndirir və onun İsrailin şimal sərhədləri üçün davamlı təhdid mənbəyi olduğunu iddia edir. Məhv edilən infrastrukturun raket atışları və digər hərbi əməliyyatlar üçün istifadə olunduğu güman edilir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu cür əməliyyatlar “Hizbullah”ın hərbi imkanlarını zəiflətmək məqsədi daşıyır, lakin eyni zamanda regionda genişmiqyaslı münaqişə riskini artırır. Beynəlxalq ictimaiyyət tərəfləri təmkinli olmağa və gərginliyi azaltmağa çağırır.

İsrailin müxalif “İsrail Evimizdir” partiyasının sədri və keçmiş müdafiə naziri Aviqdor Liberman, İran İslam Respublikasında rejim dəyişikliyinə nail olmaq üçün daha ciddi səylərin göstərilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun bu çağırışı regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdıracaq bəyanat kimi qiymətləndirilir.

Libermanın sözlərinə görə, beynəlxalq ictimaiyyət və xüsusilə də Qərb ölkələri İranın mövcud rəhbərliyini devirmək üçün daha aktiv addımlar atmalıdır. O, Tehranın nüvə proqramı, regionda dəstəklədiyi qruplaşmalar və insan haqları pozuntuları kimi məsələlərdə beynəlxalq təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratdığını iddia edir.

Uzun illərdir ki, İsrail İranı özünün əsas düşməni hesab edir və Tehranın regiondakı təsirini azaltmaq üçün müxtəlif yollarla mübarizə aparır. Bu mübarizə həm diplomatik, həm də bəzən gizli əməliyyatlar şəklində özünü göstərir. Libermanın bu bəyanatı İsrailin İrana qarşı sərt mövqeyinin növbəti təzahürüdür.

Aviqdor Liberman İsrail siyasətində ultrasağ mövqeyi ilə tanınan fiqurdur. O, İranla bağlı sərt ritorikası ilə əvvəllər də gündəmə gəlib. Onun “İsrail Evimizdir” partiyası da milli təhlükəsizlik məsələlərində kompromissiz yanaşması ilə seçilir.

Bu cür kəskin çağırışlar adətən Tehran tərəfindən sərt şəkildə pislənilir və iki ölkə arasındakı gərginliyi daha da artırır. Beynəlxalq arenada isə bu tip bəyanatlar regionda sabitliyin pozulması riskini gündəmə gətirir və diplomatik həll yollarının tapılmasını çətinləşdirir.

Xülasə, Libermanın İranda rejim dəyişikliyi tələbi, İsrailin İran siyasətindəki dəyişməz sərt xəttini bir daha təsdiqləyir və Yaxın Şərqdəki gərgin geosiyasi vəziyyətin daha da mürəkkəbləşəcəyinə işarə edir.

Uraldakı Azərbaycan diasporunun keçmiş rəhbəri Şahin Şıxlinski və oğlu Mutvalı Şıxlinskiyə qarşı çıxarılan hökm qüvvəyə minib. Məhkəmənin qərarına əsasən, ata və oğul ümumilikdə 32 il müddətinə azadlıqdan məhrum ediliblər. Bu qərar bölgədəki Azərbaycan icması arasında geniş müzakirələrə səbəb olub.

Məlumata görə, Şahin Şıxlinski dövlət məmuruna qarşı zorakılıq tətbiq etməkdə təqsirli bilinərək 9 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Onun diaspor rəhbəri olduğu dövrdə baş verən bu hadisə, xüsusilə də məmur toxunulmazlığına qəsd kimi qiymətləndirilib.

Oğlu Mutvalı Şıxlinski isə daha ağır cəza alaraq 23 il müddətinə həbs edilib. Onun barəsindəki ittihamların təfərrüatları tam açıqlanmasa da, məhkəmənin gəldiyi nəticəyə əsasən, onun əməlləri daha ciddi cinayət tərkibləri ilə bağlı olub.

Bu hadisə Rusiya Federasiyasında diaspor fəaliyyəti göstərən şəxslərin hüquqi məsuliyyəti və dövlət orqanları ilə münasibətlərinin çərçivələri mövzusunda ciddi siqnal kimi qəbul edilir. Hər iki şəxsin uzun müddətə azadlıqdan məhrum edilməsi, dövlət məmurlarına qarşı zorakılıq hallarının cəzasız qalmayacağının göstəricisidir.

Ural regionunda yaşayan azərbaycanlılar arasında bu qərarın müxtəlif reaksiyalara səbəb olduğu bildirilir. Bəziləri məhkəmənin ədalətli qərar verdiyini düşünərkən, digərləri bu cəzanın həddən artıq sərt olduğunu iddia edirlər.

Macarıstanın siyasi səhnəsində sürətlə yüksələn fiqur, gələcəkdə ölkənin liderliyə iddia edə biləcək Peter Madyar Ukraynaya ayrılması nəzərdə tutulan 90 milyard avroluq kreditlə bağlı mühüm açıqlama verib. Onun bu bəyanatı Avropa İttifaqı daxilində Ukraynaya maliyyə dəstəyi məsələsinin aktuallığını bir daha gündəmə gətirib və Macarıstanın bu istiqamətdəki mövqeyinə dair yeni perspektivlər açıb.

Madyarın sözlərinə görə, bu qədər böyük məbləğdə kreditin Ukraynaya verilməsi ilə bağlı qərar ciddi şəkildə nəzərdən keçirilməli və Macarıstanın milli maraqları diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. O, maliyyə dəstəyinin şərtlərinin şəffaf olmasının və vəsaitlərin təyinatı üzrə istifadəsinə nəzarətin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Ukraynanın müharibə şəraitində iqtisadi sabitliyinin təmin edilməsi və yenidənqurma işlərinin aparılması üçün beynəlxalq maliyyə dəstəyinə ehtiyacı olduğu məlumdur. Lakin, Avropa İttifaqı ölkələri arasında bu dəstəyin həcmi və forması ilə bağlı fikir ayrılıqları davam edir. Madyarın açıqlaması bu mübahisələrin fonunda xüsusi çəkiyə malikdir.

Peter Madyar Macarıstanın hazırkı hökumətinin siyasətinə qarşı çıxan, lakin eyni zamanda ölkənin milli maraqlarını müdafiə edən bir mövqe sərgiləyir. Onun Ukraynaya kredit məsələsindəki mövqeyi, gələcək Macarıstan siyasətinin Avropa İttifaqı və Şərqi Avropa ilə münasibətlərində necə formalaşa biləcəyinə dair ipucları verir.

Bu cür maliyyə paketlərinin təsdiqi Avropa İttifaqının üzv dövlətlərinin yekdil razılığını tələb edir. Macarıstanın bu məsələdəki mövqeyi dəfələrlə Ukraynaya dəstək paketlərinin gecikməsinə səbəb olmuşdur. Madyarın bu mövqeyi, gələcəkdə də oxşar ssenarilərin yaşanma ehtimalını artırır.

Analitiklər Peter Madyarın siyasi yüksəlişini yaxından izləyir və onun bəyanatlarının Macarıstanın daxili və xarici siyasətinə potensial təsirlərini qiymətləndirirlər. Ukraynaya 90 milyard avroluq kreditlə bağlı açıqlama onun beynəlxalq arenadakı mövqeyini də nümayiş etdirir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, Amerika Birləşmiş Ştatları və İran arasında potensial razılaşma nəticəsində 45-60 günlük əlavə atəşkəsin baş tuta biləcəyini açıqlayıb. Bu bəyanat regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm bir siqnal kimi qiymətləndirilir.

Fidanın sözlərinə görə, bu atəşkəs yalnız ABŞ və İran rəsmiləri arasında əldə olunacaq konsensusdan sonra reallaşa bilər. Bu şərt, iki ölkə arasındakı diplomatik danışıqların kritik əhəmiyyətini bir daha vurğulayır və onların birgə qərarının regiondakı sabitliyə birbaşa təsirini göstərir.

Hazırda Yaxın Şərqdə, xüsusilə Qəzza zolağında davam edən münaqişə fonunda belə bir atəşkəs təklifi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Hərbi əməliyyatların dayandırılması, humanitar yardımların çatdırılması və bölgədəki mülki əhalinin vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün vacib bir addım olardı.

Türkiyə, regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsi üçün diplomatik səylərini davam etdirir. Xarici işlər nazirinin bu açıqlaması da Ankaranın münaqişə tərəfləri arasında vasitəçilik rolunu gücləndirmək niyyətini və regional problemlərin həllinə töhfə vermək istəyini göstərir.

ABŞ və İran arasında əldə olunacaq hər hansı bir razılaşma, təkcə atəşkəs üçün deyil, həm də regionun gələcək siyasi dinamikası üçün böyük təsirə malik olacaq. Bu, uzunmüddətli sülh perspektivlərini müzakirə etmək üçün yeni bir pəncərə aça bilər və tərəflər arasında etimadın bərpasına xidmət edə bilər.

Hakan Fidanın bu məsələdəki mövqeyi, Türkiyənin regional problemlərin həllində aktiv rol oynamaq istəyini əks etdirir. Ankara, beynəlxalq arenada etibarlı bir tərəfdaş kimi çıxış edərək, diplomatik həll yollarının tapılmasına töhfə verməyə çalışır və bu yolda konstruktiv dialoqun tərəfdarıdır.

Gözlənilən 45-60 günlük atəşkəs, tərəflərə danışıqlar masasına qayıtmaq və münaqişənin köklü həlli üçün daha geniş bir çərçivə yaratmaq imkanı verə bilər. Bu müddət ərzində humanitar vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına xüsusi diqqət yetiriləcəyi və hərbi gərginliyin azaldılması üçün addımlar atılacağı gözlənilir.

Beynəlxalq ictimaiyyət, ABŞ və İran arasındakı potensial razılaşmanı yaxından izləyir və bu atəşkəsin reallaşması ümidi ilə gözləntilərini ifadə edir. Bu addım, regionda daha böyük münaqişələrin qarşısını almaq üçün bir fürsət kimi qiymətləndirilir.

İranın yeni seçilmiş prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə münasibətlərin normallaşması istiqamətində mühüm mesajlar verib. O, X sosial şəbəkəsində etdiyi paylaşımlarda Vaşinqtonla mütləq razılığa gəlməyin yollarının olacağını vurğulayıb. Bu bəyanat, uzun illərdir gərgin münasibətləri olan iki ölkə arasında potensial diplomatik irəliləyiş üçün ümidlər yaradır.

Pezeşkianın bu açıqlaması, İranın xarici siyasətində yeni bir səhifə aça biləcəyinə işarə edir. Ölkənin daxili və xarici problemlərlə üzləşdiyi bir dövrdə, ABŞ ilə dialoq imkanlarının axtarılması regional sabitlik və iqtisadi inkişaf üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Prezidentin “mütləq razılığa gəlməyin yolları olacaq” ifadəsi, nüvə müqaviləsi (JCPOA) və sanksiyalar kimi əsas mübahisəli məsələlərdə diplomatik həll yollarının axtarılacağına dair bir işarə kimi qəbul edilə bilər. Bu, həm də İranın beynəlxalq arenada daha konstruktiv rol oynamaq istəyinə dəlalət edir.

Analitiklər Pezeşkianın bu mövqeyini rasional və pragmatik bir yanaşma kimi qiymətləndirirlər. ABŞ ilə gərginliyin azaldılması, İranın iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə bilər və regionda gərginliyi azaltmaq üçün zəmin yarada bilər.

Lakin, razılığa gəlmək üçün hər iki tərəfin də ciddi güzəştlərə getməsi və etimad quruculuğu tədbirləri görməsi vacibdir. Keçmişdəki uğursuz danışıqlar və qarşılıqlı inamsızlıq, yeni bir dialoq prosesinin çətinliklərlə dolu olacağını göstərir.

Buna baxmayaraq, Pezeşkianın bu bəyanatı, diplomatik kanalların yenidən açılması və Vaşinqtonla Tehran arasında birbaşa danışıqların başlanması üçün bir çağırış kimi qəbul edilə bilər. Bu, həm də İranın yeni rəhbərliyinin beynəlxalq aləmlə əlaqələri inkişaf etdirmək niyyətini əks etdirir.