Category: Siyasət

Bu gün Hörmüz boğazını keçməyə cəhd edən ən azı iki ticarət gəmisi atəşə tutulub. “Reuters” agentliyinin verdiyi xəbərə görə, bu insident bölgədəki gərginliyi daha da artırıb və beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.

Hörmüz boğazı dünyanın ən strateji dəniz yollarından biridir. Körfəz ölkələrindən çıxan neftin və digər enerji daşıyıcılarının əhəmiyyətli bir hissəsi məhz bu boğazdan keçərək dünya bazarlarına çatdırılır. Bu səbəbdən, burada baş verən hər hansı bir hadisə qlobal enerji təchizatına və ticarətə ciddi təsir göstərə bilər.

Hadisənin təfərrüatları hələlik tam aydınlaşdırılmasa da, ticarət gəmilərinə qarşı belə bir hücum beynəlxalq dənizçilikdə qəbuledilməz haldır. Bölgədə uzun müddətdir davam edən siyasi və hərbi gərginlik fonunda bu cür insidentlər vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

Dənizçilik ekspertləri, Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin pozulmasının neft qiymətlərinə və beynəlxalq sığorta xərclərinə birbaşa təsir edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu da öz növbəsində qlobal iqtisadiyyat üçün əlavə risklər yaradır.

Beynəlxalq ictimaiyyət və müvafiq qurumlar hadisəni diqqətlə izləyir. Bölgədəki dəniz qüvvələrinin insidentlə bağlı hansı addımları atacağı və gəmilərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hansı tədbirlərin görüləcəyi gözlənilir.

Bu cür hücumlar yalnız ticarət gəmiləri üçün deyil, həm də bölgədəki sülh və sabitlik üçün ciddi təhdid hesab olunur. Tərəflər arasında gərginliyin azaldılması və dəniz yollarının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün təcili diplomatik səylərə ehtiyac var.

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiyanın enerji infrastrukturuna qarşı hücumları davam edir. Ötən gecə Leninqrad vilayətində yerləşən Vısotsk neft terminalı pilotsuz uçuş aparatlarının hədəfinə çevrilib. Bu hadisə, Rusiyanın neft emalı sənayesinə endirilən zərbələr seriyasının ən son halqasıdır.

Rusiya KİV-lərinin ilkin məlumatlarına görə, Vısotsk terminalına edilən hücum nəticəsində ərazidə yanğın baş verib. Vısotsk, Baltik dənizi sahilində yerləşən və Rusiyanın əhəmiyyətli neft ixrac limanlarından biri olan strateji bir nöqtədir. Terminalın fəaliyyətində yaranan hər hansı fasilə Rusiyanın enerji ixracına ciddi təsir göstərə bilər.

Kiyev bu cür hücumlarla Moskvanın hərbi cəhətdən maliyyələşmə qabiliyyətini zəiflətməyi və müharibə maşınını dayandırmağı hədəfləyir. Neft emalı zavodları və terminalları Rusiyanın əsas gəlir mənbələrindən biri olduğundan, bu obyektlərə edilən zərbələr Kremlin müharibəni davam etdirmək üçün istifadə etdiyi resursları məhdudlaşdırır.

Son aylarda Ukrayna qüvvələri Rusiyanın müxtəlif bölgələrindəki neft emalı zavodlarına və anbarlarına dəfələrlə uğurlu hücumlar təşkil ediblər. Bu hücumlar nəticəsində Rusiyanın yanacaq istehsalı potensialının müəyyən hissəsi sıradan çıxarılıb və ölkə daxilində yanacaq qiymətlərində artım müşahidə olunub.

Analitiklər hesab edirlər ki, Ukraynanın bu strategiyası Rusiyanın hərbi-iqtisadi potensialına ciddi zərbə vurmaqla yanaşı, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini müharibənin iqtisadi nəticələrinə yönəltməyə xidmət edir. Bu, həm də Kiyevin müharibənin gedişatına təsir etmək üçün yeni üsullar axtardığını göstərir.

NATO-nun Baş katibi Mark Rutte, ABŞ-nin Şimali Atlantika Alyansından çıxacağı ilə bağlı narahatlıqlara baxmayaraq, belə bir ssenarinin reallaşacağına inanmadığını bəyan edib. Rutte, bu fikirlərini “Welt am Sonntag” qəzetinə verdiyi müsahibədə dilə gətirib.

Bu bəyanat, xüsusilə keçmiş ABŞ prezidenti Donald Trampın NATO-nun bəzi üzv dövlətlərinin müdafiə xərclərinə kifayət qədər töhfə verməməsindən açıq şəkildə məyus olduğunu dəfələrlə vurğuladığı bir dövrdə səslənir. Trampın bu mövqeyi, Alyansın gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurmuşdu.

Rutte, ABŞ-nin NATO-dakı rolunun tarixi əhəmiyyətini və transatlantik təhlükəsizlik üçün vazkeçilməzliyini qeyd edib. O, Vaşinqtonun müttəfiqlərini müdafiə öhdəliklərini yerinə yetirməyə təşviq etməsinin vacibliyini anladığını, lakin bunun Alyansdan çıxmaqla nəticələnməyəcəyinə əmin olduğunu bildirib.

Baş katib, NATO-nun kollektiv müdafiə prinsipinin, yəni bir üzvə edilən hücumun bütün Alyansa hücum hesab edilməsinin ABŞ-nin milli maraqlarına uyğun olduğunu vurğulayıb. O əlavə edib ki, Avropanın müdafiə qabiliyyətini artırması ABŞ-nin də yükünü yüngülləşdirəcək.

Ruttenin sözlərinə görə, NATO-nun gücü məhz onun üzvlərinin birliyində və kollektiv qətiyyətindədir. O, Alyansın qarşılaşdığı cari geosiyasi çağırışlar fonunda bu birliyin daha da möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Bu açıqlama, Trampın yenidən prezident seçiləcəyi təqdirdə ABŞ-nin NATO-ya münasibətini dəyişdirə biləcəyi ilə bağlı spekulyasiyaların artdığı bir vaxta təsadüf edir. Rutte, bu cür ssenarilərin Alyansın əsas dayaqlarını sarsıtmayacağına inamını ifadə edib.

Ümumilikdə, NATO rəhbərinin bəyanatı, Alyans daxilindəki narahatlıqları qəbul etməklə yanaşı, onun davamlılığına və ABŞ-nin bu ittifaqdakı rolunun fundamental xarakterinə olan inamı əks etdirir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Türkiyə Respublikasına işgüzar səfəri ilə bağlı “X” sosial şəbəkə hesabında video paylaşılıb. Bu paylaşım iki qardaş ölkə arasında mövcud olan sıx əlaqələrin və yüksək səviyyəli dialoqun davamlılığını bir daha nümayiş etdirir.

Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə səfərləri hər zaman regional və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu cür yüksək səviyyəli görüşlər strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsinə, ikitərəfli münasibətlərin bütün sahələrində irəliləyişlərə xidmət edir.

Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Türkiyə liderləri arasında genişmiqyaslı müzakirələrin aparılacağı gözlənilir. Gündəlikdə ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, enerji və nəqliyyat layihələri, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq, eləcə də regional təhlükəsizlik məsələləri yer ala bilər.

İki ölkə arasında “Bir millət, iki dövlət” prinsipi üzərində qurulan münasibətlər, xüsusilə son dövrlərdə Qafqaz regionunda baş verən hadisələr fonunda daha da aktuallaşıb. Bu səfər, həmçinin, regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində birgə səylərin davamlılığını vurğulayır.

“X” sosial şəbəkəsində yayımlanan video materialda Prezident İlham Əliyevin səfərlə bağlı görüntüləri əks olunur. Bu cür vizual paylaşımlar ictimaiyyətin məlumatlandırılması və səfərin əhəmiyyətinin vurğulanması baxımından vacibdir.

Azərbaycan və Türkiyə liderlərinin mütəmadi görüşləri, iki ölkənin qlobal və regional məsələlərdə ortaq mövqe nümayiş etdirməsinə zəmin yaradır. Bu səfər də qarşılıqlı etimad və dəstəyin növbəti təzahürü olaraq qiymətləndirilir.

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Türkiyənin Antalya şəhərində mühüm diplomatik görüş keçirib.

Görüş Antalya Diplomatiya Forumu çərçivəsində baş tutub. Hikmət Hacıyev Venesuelanın xarici işlər nazirinin müavini ilə bir araya gələrək ikitərəfli münasibətləri müzakirə edib.

Bu cür yüksək səviyyəli görüşlər iki ölkə arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər üzrə fikir mübadiləsinin aparılması üçün əhəmiyyətli platforma yaradır.

Müzakirələrin əsas mövzularına Azərbaycan və Venesuela arasında siyasi, iqtisadi və mədəni sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi, həmçinin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində birgə fəaliyyətin perspektivləri daxil olub.

Antalya Diplomatiya Forumu dünyanın müxtəlif ölkələrindən yüksək səviyyəli rəsmiləri bir araya gətirərək qlobal və regional problemlərin həlli yollarını müzakirə etmək üçün əlverişli şərait yaradır. Bu görüş də Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Tərəflər, həmçinin regional və beynəlxalq gündəmdə duran aktual məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar. Bu cür təmaslar ölkələrarası dialoqun dərinləşməsinə və qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə xidmət edir.

Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyovun bəyanatı dünya ticarətində yeni bir dövrün başlanğıcını işarə edir. O, qeyd edib ki, Zəngəzur dəhlizi Asiya ilə Avropa arasında mühüm bir bağlantı rolunu oynayacaq və qlobal miqyasda artan münaqişələrin səbəb olduğu ixracat problemlərinə effektiv həll yolu təqdim edəcək.

Son illərdə müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər və regional münaqişələr ənənəvi nəqliyyat marşrutlarında ciddi fasilələrə və logistik çətinliklərə yol açıb. Bu şəraitdə alternativ, etibarlı və təhlükəsiz ticarət yollarının yaradılması beynəlxalq ticarətin davamlılığı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Zəngəzur dəhlizi məhz bu boşluğu doldurmaq potensialına malikdir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə irəli sürülən bu layihə, regionda yeni iqtisadi imkanlar yaratmaqla yanaşı, Şərq-Qərb ticarət əlaqələrini sürətləndirməyə və daha səmərəli etməyə xidmət edəcək.

Dəhlizin reallaşması Azərbaycanın regional nəqliyyat mərkəzi kimi rolunu daha da gücləndirəcək. Bu, ölkənin tranzit potensialını artıracaq, əlavə gəlirlər gətirəcək və region ölkələri arasında iqtisadi inteqrasiyanı dərinləşdirəcək.

Əmirbəyovun vurğuladığı kimi, Zəngəzur dəhlizi yalnız ticarət və logistika məsələsi deyil, həm də sülh və sabitliyin təminatçısıdır. Bu infrastruktur layihəsi regionda əməkdaşlıq mühitini gücləndirərək, uzunmüddətli inkişafa zəmin yaradacaq.

Yeni dəhliz vasitəsilə yüklərin daşınma müddəti və xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq ki, bu da beynəlxalq şirkətlər üçün cazibədar bir alternativə çevriləcək. Bu, həm də regionun iqtisadi cəlbediciliyini artıracaq və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə kömək edəcək.

Nəticə olaraq, Zəngəzur dəhlizi layihəsi Azərbaycanın regional və qlobal miqyasda strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Bu, yalnız bir nəqliyyat marşrutu deyil, həm də Asiya ilə Avropa arasında yeni bir iqtisadi və siyasi körpüdür.

İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ABŞ-a Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı sərt şərtlər irəli sürüb. Verilən məlumata görə, SEPAH bəyan edib ki, bu strateji su yolunda gəmilərin hərəkətinə yalnız İran İslam Respublikasının icazəsi və nəzarəti altında icazə veriləcək.

Bu xəbərdarlıq, regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdıra biləcək potensial təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri olaraq, beynəlxalq əhəmiyyətə malikdir və onun vasitəsilə gündəlik olaraq milyonlarla barrel neft daşınır.

SEPAH-ın bu bəyanatı, ABŞ-ın regiondakı hərbi mövcudluğuna və beynəlxalq dəniz hüququ prinsiplərinə meydan oxumaq kimi qiymətləndirilə bilər. Vaşinqton və Tehran arasında nüvə proqramı, regional təsir və sanksiyalar kimi məsələlərdə davam edən gərginlik fonunda bu cür addımlar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

İran uzun müddətdir ki, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyini öz milli maraqlarının ayrılmaz hissəsi hesab edir və beynəlxalq gəmiçilik üçün boğazı bağlamaq potensialına malik olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Lakin bu dəfə şərtlər birbaşa ABŞ-a ünvanlanıb və İranın suverenliyinə vurğu edilir.

Ekspertlər hesab edir ki, SEPAH-ın bu bəyanatı həm daxili auditoriyaya mesajdır, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə İranın regiondakı qətiyyətini nümayiş etdirir. Bu, eyni zamanda, Birləşmiş Ştatlar və onun müttəfiqləri üçün ciddi bir çağırışdır, çünki Hörmüz boğazının azad və təhlükəsiz keçidi dünya iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Bölgədə gərginliyin artması, neft qiymətlərinə təsir göstərə bilər və diplomatik səylərin intensivləşdirilməsini zəruri edir. Beynəlxalq ictimaiyyət bu vəziyyəti yaxından izləyir və tərəfləri təmkinli olmağa çağırır.

Antalyada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında yüksək səviyyəli görüş keçirilib. Bu zirvə görüşü iki qardaş ölkə arasında mövcud olan strateji əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Görüş zamanı liderlər Azərbaycan və Türkiyə arasında müxtəlif sahələrdə, o cümlədən siyasi, iqtisadi, müdafiə və humanitar əlaqələrin inkişaf perspektivlərini geniş şəkildə müzakirə ediblər. Hər iki ölkənin regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsində oynadığı mühüm rol xüsusi vurğulanıb.

Prezidentlər Əliyev və Ərdoğan regional təhlükəsizlik məsələləri, beynəlxalq gündəmdə duran aktual mövzular, eləcə də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi yollarını nəzərdən keçiriblər. Bu cür yüksək səviyyəli dialoqlar ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün zəmin yaradır.

Qardaş ölkələr arasında enerji, nəqliyyat və ticarət sahələrində mövcud layihələrin icra vəziyyəti, habelə gələcək birgə təşəbbüslər barədə fikir mübadiləsi aparılıb. İqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi və ticarət dövriyyəsinin artırılması istiqamətində atılacaq addımlar müzakirə mövzusu olub.

Görüşün yekununda liderlər ölkələr arasında strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi barədə ortaq niyyətlərini bir daha təsdiqləyiblər. Bu görüşün nəticələrinin gələcək dövrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə müsbət təsir edəcəyi gözlənilir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev Cənubi Qafqazda sülh prosesinin indiki vəziyyəti ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. O, regionda hazırda nə tam sülhün, nə də açıq qarşıdurmanın mövcud olmadığını vurğulayaraq, sülh üçün irəli sürülən təşəbbüslərin yalnız kağız üzərində qalmaması lazım olduğunu qeyd edib.

Hacıyev bildirib ki, Cənubi Qafqaz uzun illərdir ki, münaqişə və gərginliklərlə üzləşib. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsindən sonra regionda yeni bir mərhələ başlayıb. Bu mərhələdə əsas məqsəd davamlı və ədalətli sülhün təmin edilməsidir.

Prezidentin köməkçisi beynəlxalq ictimaiyyətin və regional aktorların sülh prosesinə dəstəyinin vacibliyini dilə gətirib. O, sülh təşəbbüslərinin konkret addımlara çevrilməsinin və praktiki nəticələr verməsinin zəruriliyini xüsusilə vurğulayıb. Yalnız formal bəyanatlar və görüşlər sülhün bərqərar olmasına kifayət etməyəcək.

Azərbaycan tərəfi regionda normallaşma prosesinin sürətləndirilməsi, kommunikasiyaların açılması və qarşılıqlı etimadın qurulması üçün ardıcıl səylər göstərir. Bakı bu prosesdə konstruktiv mövqe nümayiş etdirərək, sülh müqaviləsinin imzalanması üçün real addımlar atmağa hazırdır.

Hikmət Hacıyevin bu bəyanatı bir daha sülh danışıqlarında irəliləyişin əldə edilməsi və regionda sabitliyin bərqərar olması üçün əməli fəaliyyətin əhəmiyyətini önə çəkir. O, bütün tərəfləri sülhə yönəlmiş öhdəliklərini real addımlarla təsdiqləməyə çağırıb.

İran Hörmüz boğazını bütün kommersiya gəmiləri üçün açıq elan edib. Bu barədə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi məlumat verib. Bu addım, regionda gərginliyin azaldılması və beynəlxalq dənizçilik hüquqlarına riayət edilməsi istiqamətində mühüm siqnal kimi qiymətləndirilir.

Hörmüz boğazı dünyanın ən strateji su yollarından biridir. Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən bu boğaz, qlobal neft və qaz tədarükünün təxminən üçdə birinin keçdiyi əsas marşrutdur. Bu səbəbdən, boğazın təhlükəsizliyi və açıq qalması dünya iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Keçmişdə İran və bəzi Qərb ölkələri arasında yaranan gərginliklər zamanı Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı təhdidlər tez-tez gündəmə gəlmişdi. Bu cür təhdidlər beynəlxalq bazarlarda narahatlıq yaradır və neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olurdu.

İranın boğazı kommersiya gəmiləri üçün açması, ölkənin beynəlxalq öhdəliklərinə sadiq qaldığını və bölgədə sabitliyin tərəfdarı olduğunu göstərir. Bu qərar, həmçinin regional əməkdaşlığın inkişafına və dəniz təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Analitiklər bu addımı beynəlxalq ictimaiyyətin təzyiqi və ya regional dialoqların nəticəsi kimi qiymətləndirirlər. Boğazın açıq qalması, enerji daşıyıcılarının fasiləsiz tədarükünü təmin etməklə yanaşı, qlobal ticarət zəncirlərinin sabitliyi üçün də kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Bu hadisə, dünya miqyasında enerji təhlükəsizliyi və dəniz yollarının azadlığı mövzusunda davam edən müzakirələr fonunda xüsusilə diqqətəlayiqdir. İranın bu qərarı, bölgədəki gərginliyi azaltmaq və etimadı bərpa etmək üçün atılmış müsbət bir addım kimi qəbul edilir.