Category: Siyasət

Keçmiş separatçı rejimin nümayəndə heyətinin Fransaya səfəri Azərbaycan ictimaiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olub. Bu səfər, regiondakı mövcud geosiyasi reallıqlar və səfərin güman edilən məqsədləri fonunda xüsusi diqqət çəkib.

Qondarma “Qarabağ parlamenti”nin üzvlərinin də daxil olduğu iddia edilən bu nümayəndə heyəti beynəlxalq dəstək və maliyyə yardımı toplamaq niyyətində olub. Lakin Azərbaycanlı müşahidəçilər və analitiklər bu səfəri Azərbaycanın öz əraziləri üzərində suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra əhəmiyyətini qorumaq üçün edilən çarəsiz bir cəhd kimi qiymətləndirirlər.

Bu qruplar tərəfindən tez-tez təbliğ edilən “qayıdış” narrativi getdikcə əsassız bir illüziya kimi qəbul olunur. Qarabağın Azərbaycanın hüquqi və inzibati çərçivəsinə tam inteqrasiyası ilə, hər hansı bir ayrı “parlament” və ya “hökumət” iddiaları beynəlxalq arenada heç bir qanunauyğunluq kəsb etmir.

Azərbaycan ardıcıl olaraq Qarabağ regionunda sülh və yenidənqurmaya sadiqliyini bəyan edir, orada yaşamağı seçən ermənilər də daxil olmaqla, bütün vətəndaşlarının hüquqlarını və təhlükəsizliyini vurğulayır. Diqqət indi Azərbaycan qanunları çərçivəsində bərpa işlərinə və çoxmillətli cəmiyyətin inkişafına yönəlib.

İlkin hesabatlarda vurğulanan “dilənçilik missiyası” aspekti bu keçmiş separatçı elementlərin üzləşdiyi maliyyə çətinliklərini ortaya qoyur. Xarici qurumlardan vəsait toplamaq cəhdləri, onların iflasa uğramış iddiaları üçün hər hansı bir siyasi gələcəyin olmaması səbəbindən son çarə kimi şərh edilir.

Paris kimi xarici paytaxtlara edilən bu cür səfərlər, adətən, davamlı beynəlxalq əhəmiyyətə dair saxta təəssürat yaratmaq cəhdləri kimi qəbul olunur. Lakin beynəlxalq ictimaiyyət əsasən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tanıyır.

Nəticə etibarı ilə, keçmiş separatçı nümayəndələrin bu hərəkətləri yerdəki fundamental reallığı dəyişdirmir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü tam bərpa olunub və regionda separatizm dövrü qəti şəkildə sona çatıb. Bu səfərlər mənasız bir ictimai əlaqələr fəaliyyətindən başqa az məqsədə xidmət edir.

Son zamanlar ABŞ və İsrail ilə artan gərginlik fonunda İranın hərbi arsenalının sürətlə tükənməsi ilə bağlı geniş yayılmış iddialar diqqət mərkəzindədir. Bu cür fərziyyələr regionda potensial hərbi münaqişənin miqyası və müddəti haqqında müxtəlif müzakirələrə səbəb olmuşdu.

Lakin yeni hesabatlar və təhlillər tamamilə fərqli bir mənzərə ortaya qoyur. İddialara görə, Tehran on illik bir müddət ərzində müharibəni davam etdirmək üçün kifayət qədər hərbi resurslara malikdir. Bu məlumatlar İranın hərbi potensialının tez tükənəcəyi ilə bağlı əvvəlki fərziyyələri ciddi şəkildə şübhə altına alır.

Əgər bu iddialar həqiqəti əks etdirirsə, bu, İranın hərbi dayanıqlığı və uzunmüddətli təcavüzə qarşı müqavimət göstərmə qabiliyyəti haqqında qavrayışları əsaslı şəkildə dəyişir. Bu, İranın hərbi gücünün asanlıqla tükənə biləcəyi fikrini sarsıdır və regiondakı qüvvələr balansını fərqli bir işıqda göstərir.

Belə bir əhəmiyyətli hərbi ehtiyatın olması regional sabitlik üçün ciddi strateji nəticələrə malikdir. Bu, hər hansı bir hərbi qarşıdurmanın bəzi təhlillərdə irəli sürüləndən daha uzunmüddətli və xeyli baha başa gələcəyini göstərir ki, bu da müəyyən hərəkətlərdən çəkindirici rol oynaya bilər.

Bu cür məlumatlar adətən müxtəlif kəşfiyyat qiymətləndirmələrindən irəli gəlir. Həmin qiymətləndirmələr əsas regional oyunçuların hərbi imkanlarını daim izləyir və yenidən dəyərləndirir. Bu, hərbi planlaşdırma və diplomatik strategiyaların formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır.

İranın həqiqi hərbi gücü haqqında dəqiq məlumatların beynəlxalq qərar qəbul edənlər üçün və regionda real diplomatik yanaşmaların təşviqi üçün kritik əhəmiyyət kəsb etdiyi bir daha vurğulanır. Bu, gələcək münaqişələrin qarşısının alınması və sülhün qorunması üçün vacibdir.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı artan təzyiqləri fonunda, xüsusilə ABŞ prezidenti Donald Trampın “İrandakı diviziyanı məhv edə bilərik” bəyanatından sonra regionda maraqlı siyasi manevrlər müşahidə olunur. Bu gərginlik fonunda Ermənistanın İranla bağlı tarixi iddiaları yenidən gündəmə gəlib.

Məlumdur ki, erməni dairələri uzun müddətdir özlərini İranın qədim tarixinə pərçimləməyə, bu ölkənin mədəniyyət və dövlətçilik tarixində mühüm rol oynadıqlarını iddia etməyə çalışırlar. Bu cəhdlər, əsasən, tarixi faktlara deyil, siyasi məqsədlərə xidmət edir.

Ermənistanın bu addımları, regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqlar və İranın beynəlxalq təcridi fonunda daha da qabarıq şəkildə özünü göstərir. Tehranla daha sıx əlaqələr qurmaq, regionda öz mövqeyini gücləndirmək və Azərbaycan-Türkiyə tandeminin təsirini azaltmaq məqsədi güdülür.

Lakin tarixi mənbələr və elmi araşdırmalar ermənilərin İran tarixindəki roluna dair bu iddiaların əsassız olduğunu açıq şəkildə göstərir. Əksinə, ermənilərin İranla münasibətləri əsasən dini və mədəni mübadilələr çərçivəsində mövcud olmuş, lakin heç vaxt iddia edildiyi kimi dövlətçilik və ya həlledici siyasi təsir səviyyəsinə çatmamışdır.

Bu cür tarixi manipulyasiya cəhdləri, Ermənistanın regionda özünə yeni müttəfiqlər tapmaq və beynəlxalq arenada legitimlik qazanmaq strategiyasının bir hissəsidir. Xüsusilə də 44 günlük Vətən Müharibəsindən sonra Ermənistanın regional təcridi dərinləşdiyi bir vaxtda, Tehranla “tarixi bağlar” yaratmaq cəhdləri diqqət çəkir.

Nəticədə, erməni siyasi dairələrinin İran tarixinə sarılmaq cəhdləri, yalnız tarixi həqiqətləri təhrif etməklə yanaşı, həm də regionda onsuz da kövrək olan sülh və sabitliyə xələl gətirə bilər. Bu, sadəcə tarixi revizionizm deyil, həm də gələcək üçün təhlükəli bir siyasi oyundur.

ABŞ və İran arasında uzun müddətdir davam edən gərginlik fonunda, iki ölkə arasında danışıqların 21 aprel tarixində baş tuta biləcəyi barədə xəbərlər yayılıb. Bu potensial görüş, Yaxın Şərqdəki siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, Pakistan, Misir və Türkiyə kimi regional güclər, Vaşinqton və Tehranı danışıqlar masasına qaytarmaq üçün fəal diplomatik səylər göstərirlər. Bu ölkələr, tərəflər arasında etimadı bərpa etmək və dialoq üçün münbit zəmin yaratmaq məqsədi güdürlər.

Üç ölkənin vasitəçilik səyləri, bölgədəki sabitliyin təmin edilməsi və gərginliyin azaldılması üçün beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığını əks etdirir. Onlar, ABŞ və İran arasında birbaşa dialoqun yoxluğunun yaratdığı risklərin fərqindədirlər.

21 aprel tarixi, hər iki tərəfin nümayəndələrinin bir araya gələrək mövcud fikir ayrılıqlarını müzakirə etməsi və potensial həll yolları tapması üçün bir fürsət ola bilər. Bu danışıqların gündəliyi, nüvə məsələsindən regional münaqişələrə qədər geniş mövzuları əhatə edə bilər.

Tərəflərin danışıqlar masasına oturması, diplomatik yollarla problemlərin həlli istiqamətində atılmış mühüm bir addım olacaq. Beynəlxalq müşahidəçilər, bu görüşün nəticələrini yaxından izləyəcək və bölgədəki gərginliyin yumşalmasına ümid edirlər.

Azərbaycan Milli Məclisinin Aparatında mühüm kadr dəyişikliyi baş verib. Şahin Həsənov bu qurumun rəhbərinin yeni müavini vəzifəsinə təyin edilib.

“Tribuna.az” xəbər verir ki, bu təyinat Azərbaycanın qanunvericilik orqanının inzibati strukturunda strateji əhəmiyyət kəsb edir. Yeni müavinin təyin olunması Aparatın fəaliyyətinin daha da effektivliyini təmin etmək məqsədi daşıyır.

Milli Məclis Aparatının rəhbər müavini vəzifəsi, parlamentin işinin təşkilində, qanun layihələrinin hazırlanmasında və deputatların fəaliyyətinin koordinasiyasında əsas rol oynayır. Bu vəzifəyə təyin olunan şəxs yüksək idarəçilik bacarıqlarına və siyasi təcrübəyə malik olmalıdır.

Şahin Həsənovun bu vəzifəyə gətirilməsi ilə bağlı rəsmi məlumatlar geniş ictimaiyyətə açıqlanıb. Bu təyinatın Milli Məclisin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərəcəyi və Aparatın işinin daha da təkmilləşdirilməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir.

İran İslam Respublikası Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı nümayəndəliyi vasitəsilə ərəb ölkələrindən müharibə zamanı dəymiş zərərin ödənilməsi tələbi ilə çıxış edib. Bu addım regionda onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirmək potensialına malikdir.

Təzminat tələbinin əsasında, ehtimal ki, 1980-1988-ci illərdə baş vermiş İran-İraq müharibəsi dayanır. Həmin dövrdə bir sıra ərəb ölkələri İraqa siyasi və maliyyə dəstəyi göstərmiş, bu da Tehran tərəfindən müharibənin uzanmasına və İrana böyük ziyan dəyməsinə səbəb kimi qiymətləndirilmişdi.

İranın BMT-dəki nümayəndəliyi tərəfindən irəli sürülən bu tələb, müharibə nəticəsində infrastruktur, iqtisadiyyat və insan itkiləri daxil olmaqla, ölkəyə dəymiş külli miqdarda zərərin qarşılanmasını hədəfləyir. Lakin tələbin konkret məbləği və hansı ölkələri əhatə etdiyi barədə əlavə detallar açıqlanmayıb.

Beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində bu cür təzminat tələbləri adətən uzun və mürəkkəb prosesləri əhatə edir. Tələbin BMT platformasında səsləndirilməsi, məsələyə beynəlxalq diqqəti cəlb etmək və potensial olaraq danışıqlar masasına gətirmək məqsədi daşıya bilər.

Analitiklər İranın bu addımını müxtəlif kontekstlərdə şərh edirlər. Bəziləri bunu regional təsir gücünü artırmağa, digərləri isə daxili siyasi gündəliyi gücləndirməyə yönəlmiş bir cəhd kimi qiymətləndirir. Eyni zamanda, bu, İranın keçmişdə yaşadığı çətinlikləri unutmamaq mesajı olaraq da qəbul edilə bilər.

Ərəb ölkələrinin bu tələbə necə reaksiya verəcəyi hələlik bəlli deyil. Lakin gözlənilir ki, bu, Körfəz ölkələri ilə İran arasında mövcud olan etimadsızlığı daha da dərinləşdirəcək və regional sabitliyə yeni çağırışlar yaradacaq.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ prezidenti Donald Trampı sərt şəkildə tənqid edib, eyni zamanda onu istehza hədəfi seçib.

Bu açıqlamalar iki ölkə arasında onsuz da gərgin olan münasibətlərin fonunda daha da diqqət çəkib. Əraqçi, Trampın İranla bağlı siyasətini, xüsusilə də nüvə sazişindən çıxmasını və İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaları kəskin şəkildə pisləyib.

İranlı diplomat, ABŞ prezidentinin bəyanatlarını və siyasi üslubunu lağa qoyaraq, onun beynəlxalq arenadakı hərəkətlərinin qeyri-ciddi olduğunu vurğulayıb. Əraqçinin sözlərinə görə, Trampın addımları regionda sabitliyi pozur və diplomatik həll yollarını çətinləşdirir.

Tramp rəhbərliyi dövründə ABŞ və İran arasındakı gərginlik pik həddə çatıb. Vaşinqtonun “maksimum təzyiq” kampaniyası Tehran tərəfindən “iqtisadi terrorizm” kimi qiymətləndirilir.

Abbas Əraqçinin bu çıxışı, İranın ABŞ-a qarşı sərt mövqeyini bir daha nümayiş etdirir və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini regiondakı vəziyyətə cəlb edir.

Tribuna.az xəbər verir ki, İran XİN rəsmisinin bu bəyanatları dünya mediasında geniş əks-səda doğurub.

Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin (ABB) sədri, Türkiyə siyasətinin tanınmış simalarından biri olan Mansur Yavaş barəsində rəsmi araşdırmaya start verilib. Bu xəbər ölkə gündəminə bomba kimi düşüb və geniş müzakirələrə səbəb olub.

Tribuna.az-ın Türkiyə mətbuatına istinadən yaydığı məlumata görə, araşdırmanın başlanması ABB sədrinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Lakin mənbədə istintaqın dəqiq hansı səbəbdən və ya hansı konkret ittihamlar əsasında başladığı tam olaraq göstərilməyib.

Mansur Yavaşın adı son illər Türkiyə siyasətində, xüsusilə də müxalif düşərgədə önəmli fiqurlardan biri kimi hallanır. Onun Ankara bələdiyyəsinin rəhbəri kimi fəaliyyəti diqqət mərkəzindədir və bu cür bir araşdırmanın başlaması siyasi dairələrdə müxtəlif ehtimalların yaranmasına səbəb olub.

Bu istintaqın bələdiyyə fəaliyyəti çərçivəsindəmi, yoxsa daha geniş bir kontekstdəmi aparıldığı hələlik bəlli deyil. Hadisənin detalları Türkiyə mediasında yaxından izlənilir və ictimaiyyətə yeni məlumatların veriləcəyi gözlənilir.

Məsələ ilə bağlı Mansur Yavaşdan və ya ABB-dən rəsmi açıqlama gəlmədiyi üçün araşdırmanın miqyası və nəticələri barədə proqnoz vermək çətindir. Lakin bu hadisənin Türkiyənin yerli idarəetmə və siyasi mənzərəsinə təsirsiz ötüşməyəcəyi gözlənilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev bu gün Somali Federativ Respublikasının ölkəmizdə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Abdinur Dahir Fidounun etimadnaməsini qəbul edib. Mərasim rəsmi protokola uyğun olaraq keçirilib.

Səfir Abdinur Dahir Fidou etimadnaməsini Prezident İlham Əliyevə təqdim edərək Somali hökumətinin və xalqının salamlarını çatdırıb. O, iki ölkə arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi üçün səylərini əsirgəməyəcəyini vurğulayıb.

Prezident İlham Əliyev səfiri Azərbaycanda yeni diplomatik fəaliyyətə başlaması münasibətilə təbrik edib və ona gələcək işlərində uğurlar arzulayıb. Dövlət başçısı Azərbaycanın Somali ilə ikitərəfli əlaqələrin inkişafına böyük əhəmiyyət verdiyini bildirib.

Görüşdə Azərbaycan ilə Somali arasında siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub. Həmçinin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin vacibliyi qeyd edilib.

Azərbaycanın xarici siyasətində Afrika ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu qəbul, ölkəmizin beynəlxalq arenada mövqeyini gücləndirmək və dostluq əlaqələrini dərinləşdirmək əzmini bir daha nümayiş etdirir.

Azərbaycan tibb elminin inkişafında silinməz izlər qoymuş görkəmli alim, pedaqoq və ictimai xadim, akademik Zərifə Əliyeva adı hər zaman hörmətlə anılır. O, təkcə oftalmologiya sahəsində deyil, bütövlükdə Azərbaycan elminin və cəmiyyətinin inkişafına misilsiz töhfələr vermiş, humanizm prinsiplərini öz həyat devizinə çevirmiş nadir şəxsiyyətlərdən biri olmuşdur.

Zərifə Əliyeva 1923-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda dünyaya göz açmışdır. Onun tibbə olan marağı erkən yaşlarından başlamış və bu sahədə böyük uğurlara imza atmışdır. Bakı Dövlət Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra oftalmologiya sahəsində dərin biliklər əldə etmiş, elmi tədqiqatları ilə bu sahəyə yeni nəfəs gətirmişdir.

Akademik Əliyevanın elmi fəaliyyəti əsasən göz xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsinə yönəlmişdir. O, xüsusilə peşə oftalmopatologiyası sahəsində apardığı tədqiqatlarla dünya miqyasında tanınmış, bir sıra mühüm elmi əsərlərin müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında çoxsaylı elmi işlər müdafiə edilmiş, gənc kadrların yetişdirilməsində böyük rol oynamışdır.

Zərifə Əliyeva yalnız elmi nailiyyətləri ilə deyil, həm də insanpərvərliyi, xeyirxahlığı və yüksək mənəvi keyfiyyətləri ilə yadda qalıb. O, minlərlə insanın görmə qabiliyyətini bərpa etmiş, onlara həyat işığı qaytarmışdır. Onun pasiyentlərə yanaşması hər zaman həssaslıq və qayğıkeşliklə seçilmişdir.

Azərbaycan elminin görkəmli siması olaraq, Zərifə Əliyeva öz fəaliyyəti ilə gələcək nəsillər üçün parlaq bir nümunə yaratmışdır. Onun adı Azərbaycan tibb tarixində qızıl hərflərlə yazılmış, xatirəsi xalqımızın qəlbində əbədi yaşayacaqdır. Zərifə Əliyevanın irsi bu gün də Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafına güclü təkan verir və gənc alimlər üçün ilham mənbəyidir.