Category: Siyasət

Bu gün Azərbaycan Ermənistana 22 vaqon dizel yanacağı ixrac edəcək. Bu tədarük iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrdə yeni bir mərhələnin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

“Report”a istinadən “Tribuna.az”ın məlumatına görə, bu yanacaq daşınması regionda ticarət əlaqələrinin inkişafı fonunda baş verir.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın Ermənistana birbaşa yanacaq ixracı son dövrlərdə müşahidə edilən nadir hallardandır. Bu addım gələcəkdə digər sahələrdə də əməkdaşlıq perspektivlərini yarada bilər.

Dizel yanacağının ixracı Ermənistanın enerji tələbatının bir hissəsini qarşılamaqla yanaşı, bölgədə qarşılıqlı etimadın artırılmasına da töhfə verə bilər.

Bu cür iqtisadi təşəbbüslər, siyasi gərginliklərə baxmayaraq, regional sabitliyin və əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün vacib addımlar hesab olunur.

ABŞ-ın Hörmüz boğazını blokadaya alması ilə bağlı xəbərlər beynəlxalq mediada sürətlə yayılmaqdadır. Xarici KİV-lərin məlumatına görə, Birləşmiş Ştatlar bu strateji su yolunda fəaliyyətə başlayıb ki, bu da regionda gərginliyi xeyli artırır.

Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dünyanın ən mühüm neft nəqliyyatı marşrutlarından biridir. Qlobal neft tədarükünün təxminən üçdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da onu dünya iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyətli edir.

Məlumatlarda qeyd olunur ki, blokada tədbirləri xüsusilə İran limanlarına yönəlib. Bu addım Tehranın dəniz ticarətinə və neft ixracına ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir, bu da onsuz da ağır sanksiyalar altında olan İran iqtisadiyyatı üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.

ABŞ-ın bu qərarı, regionda onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırır. Uzun müddətdir davam edən ABŞ-İran münasibətlərindəki soyuqluq və nüvə proqramı ətrafındakı fikir ayrılıqları fonunda bu addım ciddi eskalasiya kimi qiymətləndirilir.

Analitiklər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazında baş verənlər qlobal neft bazarlarına təsir edə bilər. Neft qiymətlərinin yüksəlməsi və tədarük zəncirində yaranacaq potensial fasilələr dünya iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərə bilər.

Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə region ölkələri, vəziyyətin daha da pisləşməməsi üçün təmkinli olmağa və diplomatik həll yolları tapmağa çağırışlar edir. Lakin hazırkı vəziyyət, Yaxın Şərqdə yeni bir böhranın astanasında olduğumuzu göstərir.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp İrana qarşı sərt xəbərdarlıq edib. O, Hörmüz boğazının blokadası ilə bağlı yayılan xəbərlərə cavab olaraq, bölgədəki İran gəmilərinin dərhal məhv ediləcəyini bildirib. Bu açıqlama, regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdırıb.

Trampın bəyanatı, xüsusilə Fars körfəzində ABŞ və İran arasında uzun müddətdir davam edən hərbi gərginlik fonunda verilib. Hörmüz boğazı, dünya neft ticarəti üçün strateji əhəmiyyətə malikdir və bu bölgədə hər hansı bir blokada qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi nəticələr doğura bilər.

Keçmiş prezident bu sərt mesajı özünün “Truth Social” platformasında yayımlayıb. Onun sözləri, ABŞ-ın regiondakı maraqlarını qorumaq üçün hərbi gücdən istifadə etməyə hazır olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Bu cür xəbərdarlıqlar, Vaşinqton və Tehran arasında nüvə proqramı, regional təsir və dəniz təhlükəsizliyi kimi məsələlərdə mövcud olan dərin fikir ayrılıqlarını əks etdirir. Beynəlxalq ictimaiyyət, bu cür bəyanatların bölgədəki sabitliyə necə təsir edəcəyini yaxından izləyir.

Ekspertlər, Trampın bu açıqlamasının həm daxili, həm də xarici siyasət kontekstində müxtəlif mənalar daşıya biləcəyini qeyd edirlər. Lakin əsas mesaj, ABŞ-ın Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyi təmin etmək üçün qətiyyətli addımlar atmağa hazır olmasıdır.

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirəsinin (CICA) Baş katibi Kayrat Sarıbay ilə mühüm görüş keçirib.

Görüş Asiyada təhlükəsizlik və sabitliyin təmin edilməsi, eləcə də region dövlətləri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından CICA-nın rolunun müzakirəsi üçün əlverişli platforma olub.

Danışıqlar zamanı Azərbaycanın CICA çərçivəsində fəaliyyəti, təşkilatın gündəliyində duran əsas məsələlər və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri geniş şəkildə müzakirə edilib.

Hikmət Hacıyev Azərbaycanın Asiya regionunda sülh və inkişafa verdiyi töhfələri vurğulayaraq, CICA-nın regional dialoqun və qarşılıqlı etimadın inkişafındakı əhəmiyyətini qeyd edib.

Kayrat Sarıbay isə Azərbaycanın CICA-ya verdiyi dəstəyi və fəal iştirakını yüksək qiymətləndirib, regionda əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Görüşün yekununda tərəflər CICA çərçivəsində əlaqələrin davamlı inkişafına və Asiya qitəsində təhlükəsizlik və inkişafın təmin edilməsi istiqamətində birgə səylərin artırılmasına sadiq qaldıqlarını bildiriblər.

Polşanın sabiq prezidenti, Nobel Sülh Mükafatı laureatı Lex Valensa aldığı pensiyanın məbləğindən narazılığını ifadə edib. O2 nəşrinə verdiyi müsahibədə Valensa, hazırkı maliyyə vəziyyətinin onun layiqli həyat sürməsinə imkan vermədiyini bildirib.

80 yaşlı Valensa pensiyasının kifayət qədər olmadığını və dolanışıq üçün əlavə işlər görmək məcburiyyətində qaldığını vurğulayıb. Sabiq liderin sözlərinə görə, o, hələ də müxtəlif görüşlərdə iştirak edir və mühazirələr oxuyur ki, bu da ona əlavə gəlir gətirir.

Lex Valensa Polşa tarixində mühüm fiqurlardan biridir. O, 1980-ci illərdə ‘Solidarnost’ həmkarlar ittifaqının lideri olaraq kommunist rejimin süqutunda əsas rol oynamış, 1990-1995-ci illərdə isə ölkəsinin prezidenti vəzifəsini icra etmişdir.

Polşanın müasir tarixində dönüş nöqtəsi sayılan hadisələrin başında duran bir şəxsin, hazırda maliyyə çətinlikləri yaşaması cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Onun bu açıqlamaları sabiq dövlət başçılarının pensiya təminatı məsələsini yenidən gündəmə gətirib.

Valensanın bu şikayəti, bir çox ölkələrdə sabiq yüksək vəzifəli şəxslərin pensiya sistemləri ilə bağlı mövcud narazılıqların bir nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, həm də dövlət xidmətlərində uzun illər çalışmış şəxslərin qocalıqda layiqli həyat səviyyəsi ilə təmin olunması zərurətini bir daha vurğulayır.

Sabiq prezidentin açıqlaması, onun siyasi irsinə və xidmətlərinə baxmayaraq, şəxsi maliyyə vəziyyətinin o qədər də stabil olmadığını göstərir. Bu, Polşa cəmiyyətində pensiya siyasətinə dair yeni müzakirələrə yol aça bilər.

NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etməyi planlaşdırdığı blokada əməliyyatına qoşulmayacağı açıqlanıb. Bu qərar, Vaşinqtonun regiondakı gərginliyi artırmağa yönəlmiş addımlarına NATO müttəfiqlərinin fərqli yanaşmasını ortaya qoyur.

“Reuters” agentliyinin “Tribuna.az”a istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranı Hörmüz boğazında blokadaya almaq planı Şimali Atlantika Alyansı tərəfindən dəstəklənməyib. Bu, ABŞ-ın təkbaşına hərəkət etməli olacağı anlamına gəlir.

Hörmüz boğazı dünya neft tədarükünün əsas marşrutlarından biridir və regionda baş verən hər hansı gərginlik qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir. İranla Qərb ölkələri arasında, xüsusilə də ABŞ arasında münasibətlər uzun müddətdir ki, gərgin olaraq qalır.

NATO-nun bu mövqeyi, alyansın münaqişələrin həllində diplomatik yollara üstünlük verdiyini və hərbi eskalasiyadan çəkindiyini göstərir. Bu qərar, həmçinin, ABŞ-ın birtərəfli siyasətinə qarşı müttəfiqlər arasında artan narazılığın bir əlaməti kimi də şərh edilə bilər.

Alyansın bu addımı, regionda gərginliyin daha da artmasının qarşısını almaq məqsədi daşıya bilər. NATO-nun əsas məqsədi üzv ölkələrin təhlükəsizliyini təmin etmək olsa da, potensial münaqişələrin qarşısının alınmasında da mühüm rol oynayır.

Vaşinqtonun Yaxın Şərqdəki siyasətinə dair müttəfiqlər arasında fikir ayrılıqları yeni deyil. Lakin Hörmüz boğazı kimi strateji əhəmiyyətli bir bölgədə hərbi əməliyyatlara qoşulmamaq qərarı, ABŞ-ın regional siyasətinin beynəlxalq dəstək tapmaqda çətinlik çəkdiyini bir daha nümayiş etdirir.

Ermənistanın müxalif Daşnaksütun Partiyasının sədri İşxan Saqatelyan Bakı və İrəvan hökumətləri ilə bağlı sərsəm iddialar səsləndirib. Onun sözlərinə görə, İrəvan hökuməti Azərbaycanla birlikdə “erməni kimliyi”nə qarşı mübarizə aparır.

Saqatelyan bu ittihamı Ermənistan daxilindəki siyasi gərginlik fonunda irəli sürüb. O, iddia edir ki, Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi Azərbaycanın maraqlarına xidmət edərək, erməni xalqının milli dəyərlərini və kimliyini hədəf alır.

Daşnaksütun sədrinin daha bir qəribə iddiası isə erməni kilsəsinə qarşı aparılan kampaniyanın memarının Azərbaycan olmasıdır. Saqatelyan bu cür bəyanatlarla daxili auditoriyasını səfərbər etməyə və hökumətin siyasətinə qarşı çıxmağa çalışır.

Bu cür bəyanatlar regionda sülh və sabitlik proseslərinə mane olmaq məqsədi güdən radikal qüvvələrin ritorikasının bir hissəsidir. Daşnaksütun Partiyası uzun müddətdir ki, Ermənistanda millətçi və revanşist mövqeyi ilə tanınır.

İşxan Saqatelyanın bu cür açıqlamaları həm Ermənistanın daxili siyasətində, həm də Azərbaycanla münasibətlər kontekstində ciddi rezonans doğurur. Bu iddialar əsassız olmaqla yanaşı, iki ölkə arasında normallaşma səylərinə də zərər verir.

Azərbaycan rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, regionda sülh və əməkdaşlıq tərəfdarıdırlar və Ermənistanın daxili işlərinə qarışmaq niyyətləri yoxdur. Saqatelyanın bu cür populist bəyanatları Ermənistan cəmiyyətində yanlış təsəvvürlər yarada bilər.

İran parlamentinin sədri Məhəmmədbaqer Qalibaf, Qərb ölkələrinə ünvanlanan sərt mesajla gündəmə gəlib. O, ABŞ və Avropanı yanacaq qiymətlərinin kəskin artımı və benzin çatışmazlığı ilə hədələyib.

Qalibaf öz sosial media hesabında etdiyi paylaşımda, ABŞ və Avropanın aparıcı şirkətlərinin yaxın gələcəkdə benzin tapmaqda ciddi çətinliklərlə üzləşəcəyini iddia edib. Bu bəyanat beynəlxalq enerji bazarlarında mümkün gərginliklərə işarə edir.

İranlı rəsmilərin bu cür xəbərdarlıqları adətən regiondakı siyasi və iqtisadi vəziyyətlə bağlı Tehranın mövqeyini əks etdirir. Qalibafın bu açıqlaması, İranın Qərb ölkələri ilə münasibətlərindəki mövcud gərginliyi bir daha vurğulayır.

Analitiklər, bu bəyanatı İranın regionda və beynəlxalq arenada öz təsirini artırmaq cəhdlərindən biri kimi qiymətləndirirlər. Yanacaq qiymətlərinin qlobal səviyyədə artması ehtimalı, dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi narahatlıq mənbəyidir.

Qalibafın bu xəbərdarlığı, enerji təhlükəsizliyi və qlobal təchizat zəncirlərinin həssaslığı mövzusunda yeni müzakirələrə yol aça bilər. ABŞ və Avropa hökumətlərinin bu bəyanata necə reaksiya verəcəyi isə hələlik bəlli deyil.

Erməni siyasətçi Nairi Sarkisyanın səsləndirdiyi fikirlər İrəvanda və regionda geniş rezonans doğurub. Sarkisyan, ölkəsinin gələcəyi ilə bağlı pessimist proqnozlar verərək, Ermənistanın Azərbaycanın bir əyalətinə çevriləcəyini iddia edib.

“Tribuna.az”ın məlumatına görə, Nairi Sarkisyan açıq şəkildə bildirib ki, Qarabağın itirilməsinin əsas səbəbkarı baş nazir Nikol Paşinyandır. Onun sözlərinə görə, Paşinyanın siyasəti Ermənistanı bu faciəvi duruma gətirib çıxarıb.

Siyasətçi, Paşinyanı “bütün faciələrin səbəbkarı” adlandıraraq, onun rəhbərliyinin ölkə üçün ağır nəticələrə yol açdığını vurğulayıb. Bu ittihamlar, Ermənistanda daxili siyasi gərginliyin daha da artdığını göstərir.

Sarkisyanın bu cür kəskin bəyanatları, Dağlıq Qarabağ müharibəsindən sonra Ermənistan cəmiyyətində hökm sürən ümidsizliyi və parçalanmanı əks etdirir. O, Paşinyanın hakimiyyəti dövründə atılan addımların Ermənistanın suverenliyinə və gələcəyinə ciddi təhdidlər yaratdığını düşünür.

“Biz Azərbaycanın əyaləti olacağıq” ifadəsi, Ermənistanın dövlətçiliyinin gələcəyi ilə bağlı dərin narahatlıqları ifadə edir və ölkənin geosiyasi mövqeyinin zəifləməsini dilə gətirir. Bu, Ermənistanın regional siyasətdəki rolunun azalması perspektivini ortaya qoyur.

Nairi Sarkisyanın bu fikirləri, Ermənistanın siyasi dairələrində Paşinyan hökumətinə qarşı müxalifətin gücləndiyini və ölkənin gələcəyi ilə bağlı ciddi diskussiyaların getdiyini göstərir. Bu bəyanatlar regionda sülh və sabitlik proseslərinə də təsir edə bilər.

Erməni ekspert Yervand Bozoyan ölkə gündəmini silkələyən bəyanatla çıxış edib. Onun sözlərinə görə, Ermənistan hakimiyyəti hazırda “Ermənilərsiz Ermənistan” adlı proqramı işə salmaqdadır. Bu iddia cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub və ölkənin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaradıb.

Bozoyan vurğulayıb ki, bu proqramın məqsədi Ermənistanın demoqrafik və siyasi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişməkdir. Ekspertin fikrincə, bu proseslər ölkənin milli kimliyini və müstəqilliyini təhlükə altına qoyur. O, hakimiyyətin bu addımlarının uzunmüddətli perspektivdə fəlakətli nəticələrə səbəb ola biləcəyini xəbərdar edib.

Daha da narahatedici olan Bozoyanın Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirlərdir. O bildirib ki, bu siyasət nəticəsində “tezliklə azərbaycanlılar bizə hökm edəcəklər”. Bu ifadə, Ermənistanın regional təsirini itirməsi və Azərbaycanın bölgədəki mövqeyinin güclənməsi ilə bağlı dərin pessimist proqnozları əks etdirir.

Ekspertin bu bəyanatı Ermənistanın daxili və xarici siyasətindəki mövcud vəziyyəti bir daha gündəmə gətirib. Cəmiyyətdə hakimiyyətin apardığı siyasətə qarşı etirazlar artmaqda, ölkənin gələcəyi ilə bağlı suallar çoxalmaqdadır. Bozoyanın iddiaları, ölkənin düşdüyü dərin böhranın göstəricisi kimi qəbul edilir.

Bu cür kəskin bəyanatlar fonunda Ermənistan hökumətinin rəsmi mövqeyi hələ ki açıqlanmayıb. Lakin ekspertin sözləri, Ermənistanın siyasi elitası və ictimaiyyəti arasında gərginliyin pik həddə çatdığını göstərir. Təhlilçilər bu vəziyyətin regional sabitliyə də mənfi təsir göstərə biləcəyini ehtimal edirlər.