Category: Gündəm

Ukraynadakı müharibənin dəhşətli nəticələri beynəlxalq ictimaiyyəti şoka salmaqda davam edir. Son olaraq, Kiyevdəki bir muzeydə nümayiş etdirilən faktlar Şimali Koreyanın bu münaqişədə gözləniləndən daha dərin rolu olduğunu ortaya qoyub.

Muzeydə təqdim olunan məlumatlara əsasən, Ukrayna ərazisində 2 mindən çox Şimali Koreya hərbçisinin həlak olduğu iddia edilir. Bu rəqəm, Pxenyanın müharibədə birbaşa iştirakını rədd etməsinə baxmayaraq, beynəlxalq münasibətlərdə ciddi suallar yaradır.

Həlak olanların statusu – muzdlu əsgər, könüllü, yoxsa rəsmi hərbi heyət – hələ də dəqiqləşdirilməyib. Lakin bu sayın böyüklüyü, Şimali Koreyanın müharibə zonasına əhəmiyyətli sayda personal göndərdiyini göstərir ki, bu da beynəlxalq hüquq normaları baxımından ciddi pozuntu hesab edilə bilər.

Kiyevdəki müvafiq muzey, müharibənin qurbanlarını və cinayətlərini sənədləşdirmək məqsədi daşıyır. Burada nümayiş etdirilən materiallar arasında Şimali Koreya hərbçilərinin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər, şəxsi əşyalar və digər sübutlar olduğu bildirilir.

Bu cür kütləvi itkilərin aşkar edilməsi, Şimali Koreya rejiminin beynəlxalq sanksiyalara və təzyiqlərə baxmayaraq, münaqişə zonalarında gizli fəaliyyətlərini davam etdirmək qabiliyyətini bir daha nümayiş etdirir.

Analitiklər bu məlumatın Rusiya ilə Şimali Koreya arasında artan hərbi əməkdaşlığın daha bir sübutu ola biləcəyini qeyd edirlər. Pxenyanın Ukraynaya hərbçi göndərməsi, müharibənin coğrafi və siyasi miqyasını daha da genişləndirir.

Beynəlxalq təşkilatlar və Qərb ölkələri bu iddiaları araşdırmağa çağırılır. Əgər bu faktlar təsdiqlənərsə, Şimali Koreyaya qarşı əlavə sanksiyaların tətbiqi və diplomatik təzyiqlərin artırılması gündəmə gələ bilər.

Bu dəhşətli kəşf, Ukrayna müharibəsinin yalnız regional deyil, qlobal təhlükəsizlik üçün də ciddi fəsadlar doğurduğunu bir daha sübut edir. Müharibənin gizli tərəfləri üzə çıxdıqca, beynəlxalq ictimaiyyətin məsuliyyəti daha da artır.

Bakının mərkəzində yerləşən və uzun illərdir paytaxt sakinlərinin əsas alış-veriş məkanlarından biri sayılan “Lotos” Ticarət Mərkəzində mağazaların bağlanması ilə bağlı xəbərlər gündəmə gəlib. Bu məlumatlar ticarət mərkəzində fəaliyyət göstərən sahibkarlar arasında ciddi narahatlıq yaradıb və ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Məlumata görə, “Lotos” Ticarət Mərkəzinin rəhbərliyi tərəfindən bəzi mağazaların fəaliyyətini dayandırması və ya müqavilələrin yenilənməməsi barədə qərar qəbul edildiyi iddia edilir. Bu qərarın əsas səbəbləri hələlik dəqiq açıqlanmasa da, ticarət mərkəzinin yenidən qurulması, kirayə haqqlarının yüksəlməsi və ya ümumi iqtisadi vəziyyətlə əlaqəli olduğu ehtimal olunur.

Onilliklər boyu minlərlə insanın iş yeri, Bakı sakinləri üçün isə ucuz və münasib qiymətə məhsullar əldə etmək imkanı olan “Lotos”un taleyi sahibkarları düşündürür. Bir çox kiçik və orta sahibkar illərdir burada fəaliyyət göstərir və mağazaların bağlanması onların gəlir mənbəyinin itirilməsi deməkdir.

Sahibkarlar qərarın qəfil olduğunu və onlara kifayət qədər xəbərdarlıq edilmədiyini bildirirlər. Onlar ticarət mərkəzi rəhbərliyindən və müvafiq dövlət qurumlarından vəziyyətə aydınlıq gətirməyi, yaranmış problemin həlli üçün addımlar atılmasını tələb edirlər. Bir çoxları mal-qaranın daşınması və ya yeni yer tapmaqda çətinlik çəkəcəklərini qeyd edirlər.

“Lotos” Ticarət Mərkəzinin rəsmi nümayəndələri tərəfindən hələlik məsələ ilə bağlı heç bir açıqlama verilməyib. Bu isə vəziyyətlə bağlı qeyri-müəyyənliyi daha da artırır və şayiələrin yayılmasına zəmin yaradır. İctimaiyyət ticarət mərkəzinin gələcək taleyi ilə bağlı rəsmi məlumatları səbirsizliklə gözləyir.

Bu hadisə Bakının pərakəndə satış sektorunda baş verən dəyişikliklərin bir göstəricisi ola bilər. Son illər ərzində bir sıra köhnə və ənənəvi ticarət mərkəzlərinin ya bağlanması, ya da modernləşdirilməsi prosesi müşahidə olunur. “Lotos”un taleyi digər oxşar ticarət obyektləri üçün də presedent yarada bilər.

Vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi hələlik bəlli deyil. Sahibkarların müraciətləri və ictimaiyyətin tələbi fonunda, məsələnin yaxın günlərdə aydınlaşacağı və ticarət mərkəzinin rəhbərliyindən rəsmi mövqe gözlənildiyi bildirilir.

Azərbaycanın bəzi rayonlarında faktiki hava şəraiti dəyişib. Ölkənin müxtəlif ərazilərinə qar və yağış düşüb, bu da son günlər müşahidə olunan nisbətən mülayim havanı əvəz edib.

Əsasən yüksək dağlıq və dağətəyi rayonlarda müşahidə olunan yağıntılar əhalinin gündəlik həyatına təsir göstərib. Xüsusilə şimal və qərb bölgələrində havanın temperaturu əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşüb.

Qar örtüyünün əmələ gəlməsi və intensiv yağışlar bəzi yollarda hərəkəti çətinləşdirib. Müvafiq qurumlar vətəndaşları diqqətli olmağa, xüsusilə avtomobil idarə edərkən ehtiyatlı davranmağa çağırır.

Meteoroloqlar yaxın günlərdə hava şəraitinin qeyri-sabit keçəcəyini proqnozlaşdırırlar. Temperaturun daha da enməsi və yağıntıların davam etməsi ehtimalı var.

Bu cür hava şəraiti kənd təsərrüfatı üçün müəyyən əhəmiyyət kəsb etsə də, eyni zamanda əhalinin sağlamlığına və infrastrukturun vəziyyətinə diqqət yetirməyi tələb edir.

Sumqayıt şəhərində hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində qanunsuz saxlanılan külli miqdarda silah-sursat aşkar edilib. Bu hadisə şəhər əhalisi arasında ciddi müzakirələrə səbəb olub və təhlükəsizlik məsələlərini yenidən gündəmə gətirib.

Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, əməliyyat zamanı müxtəlif növ odlu silahlar, xeyli sayda patronlar, eləcə də partlayıcı maddələr və qurğular aşkar edilərək götürülüb. Bu cür qanunsuz silah-sursatın aşkarlanması ölkənin daxili təhlükəsizliyi üçün potensial təhlükənin qarşısını almaq baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Hazırda faktla bağlı cinayət işi başlanılıb və əməliyyat-istintaq tədbirləri davam etdirilir. Hüquq-mühafizə orqanları aşkar edilmiş silah-sursatın hansı məqsədlə saxlanıldığını, kimlərə məxsus olduğunu və digər əlaqəli şəxslərin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində fəal iş aparır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə əməliyyatlar ölkədə qanunsuz silah dövriyyəsinin qarşısının alınması və ictimai asayişin qorunması üçün vacibdir. Qanunsuz silahların cəmiyyətdə yaratdığı təhlükə, terror aktları və digər cinayətlərin törədilməsi potensialı baxımından xüsusilə narahatedicidir.

Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi və digər müvafiq qurumlar vətəndaşları qanunsuz silah-sursatla bağlı hər hansı məlumata malik olduqları təqdirdə dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat verməyə çağırır. Bu, ölkənin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində hər bir vətəndaşın üzərinə düşən mühüm vəzifədir.

Sumqayıtda baş verən bu hadisə, bir daha qanunsuz silahlanmaya qarşı mübarizənin davamlı və sistemli şəkildə aparılmasının zəruriliyini nümayiş etdirir. Təhlükəsizlik qüvvələri bu istiqamətdə fəaliyyətlərini daha da gücləndirməyə davam edəcək.

Azərbaycanın maliyyə sektorundan daxil olan son məlumatlar ölkə iqtisadiyyatı üçün narahatlıq doğurur. Belə ki, problemli kreditlərin ümumi həcmi son dövrlərdə təxminən 29 faiz artaraq, bank sektorunun dayanıqlığı və əhalinin borc yükü ilə bağlı ciddi suallar yaratmışdır. Bu artım həm bankların maliyyə sağlamlığına, həm də makroiqtisadi sabitliyə potensial təhdid kimi qiymətləndirilir.

Mütəxəssislər problemli kreditlərin artımını bir neçə amillə əlaqələndirirlər. İqtisadi fəallığın müəyyən sahələrdə azalması, inflyasiyanın artması fonunda əhalinin real gəlirlərinin aşağı düşməsi və bəzi hallarda vətəndaşların borclanma qabiliyyətini düzgün qiymətləndirmədən kredit götürməsi bu vəziyyətin yaranmasında rol oynayan əsas səbəblər arasındadır. Həmçinin, pandemiya dövründən qalan iqtisadi təsirlər də bu artıma öz töhfəsini vermiş ola bilər.

Problemli kreditlərin artması bank sektoru üçün bir sıra çətinliklər yaradır. Bankların aktivlərinin keyfiyyəti pisləşir, bu isə onların yeni kreditlər vermək qabiliyyətini məhdudlaşdırır. Nəticədə, banklar daha ehtiyatlı davranaraq kredit şərtlərini sərtləşdirə bilər ki, bu da sahibkarlıq fəaliyyətinə və ümumilikdə iqtisadi inkişafa mənfi təsir göstərə bilər.

Vətəndaşlar üçün isə problemli kreditlər ağır borc yükü və maliyyə çətinlikləri deməkdir. Borclarını ödəyə bilməyən şəxslər məhkəmə prosesləri ilə üzləşə, əmlaklarını itirə və kredit tarixçələrini zədələyə bilərlər. Bu isə gələcəkdə onların maliyyə xidmətlərinə çıxışını məhdudlaşdırır və sosial gərginliyi artıra bilər.

Mərkəzi Bank və digər tənzimləyici qurumlar bu vəziyyətin qarşısını almaq üçün müvafiq tədbirlər görməlidirlər. Buraya bankların kredit siyasətlərinə nəzarətin gücləndirilməsi, borcluların maliyyə savadlılığının artırılmasına yönəlmiş layihələr və problemli kreditlərin restrukturizasiyası üçün mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi daxil ola bilər.

Problemli kreditlərin həcminin 29 faiz artması Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün ciddi çağırışdır. Bu problemin həlli kompleks yanaşma tələb edir və həm bankların, həm dövlət qurumlarının, həm də vətəndaşların birgə səyləri ilə mümkün ola bilər. İqtisadi sabitliyi qorumaq və gələcək inkişafı təmin etmək üçün bu məsələyə xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Xarici KİV-lərdə yayılan məlumatlara görə, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp İrana qarşı uzunmüddətli mühasirəyə hazırlaşmaq əmri verib. Bu iddialar, Trampın gələcəkdə yenidən prezident seçiləcəyi təqdirdə Tehranla münasibətlərdə daha sərt mövqe tutacağına dair beynəlxalq ictimaiyyətdə yaranan narahatlıqları daha da artırır.

“Uzunmüddətli mühasirə” ifadəsi iqtisadi sanksiyaların genişləndirilməsi, diplomatik təcridin dərinləşdirilməsi və hərbi təzyiqin artırılması kimi müxtəlif tədbirləri əhatə edə bilər. Bu, İran iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurmaqla yanaşı, regionda gərginliyi maksimum həddə çatdırma potensialına malikdir.

Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ İranla nüvə sazişindən (JCPOA) çıxmış və Tehrana qarşı “maksimum təzyiq” kampaniyasına başlamışdı. Bu kampaniya İranın neft ixracatını sıfıra endirməyi hədəfləyir, lakin tam uğurlu olmamışdı. Yeni mühasirə planları bu siyasətin daha da sərtləşdirilmiş versiyası kimi qiymətləndirilir.

Bu cür bir siyasətin reallaşması Orta Şərq regionunda ciddi qeyri-sabitliyə səbəb ola bilər. İranın regional müttəfiqləri və proksi qrupları vasitəsilə cavab verməsi ehtimalı münaqişə riskini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldir. Bu da Yaxın Şərqdə onsuz da kövrək olan sülh və təhlükəsizlik mühitini daha da pisləşdirə bilər.

Beynəlxalq analitiklər, Trampın bu iddia edilən planının qlobal enerji bazarlarına da təsir edəcəyini proqnozlaşdırırlar. İranın neft tədarükünün məhdudlaşdırılması və ya tamamilə dayandırılması dünya üzrə neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər ki, bu da qlobal iqtisadiyyat üçün əlavə çətinliklər yaradar.

Bu məlumatlar hələlik xarici KİV-lərin iddiaları səviyyəsində olsa da, Trampın keçmiş siyasəti və gələcək niyyətləri nəzərə alındığında, beynəlxalq ictimaiyyət bu cür ssenarilərə ciddi yanaşmalıdır. Regionda sülhün və sabitliyin qorunması üçün diplomatik səylərin artırılması vacibdir.

Dünya Bankı cari il üçün neftin qiyməti ilə bağlı proqnozunu əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldib. Bu qərar qlobal enerji bazarında müşahidə olunan dinamik dəyişiklikləri və artan tələbatı əks etdirir. Bankın açıqlamasına görə, neft qiymətlərindəki bu artım bir sıra makroiqtisadi amillərin təsiri ilə bağlıdır.

Proqnozun kəskin artırılmasına səbəb olan əsas amillər arasında qlobal iqtisadiyyatın gözləniləndən daha sürətli bərpası, xüsusilə böyük iqtisadiyyatlarda enerji tələbatının artması göstərilir. Eyni zamanda, bəzi neft hasil edən ölkələrdə istehsalın gözlənilən həcmdə olmaması və geosiyasi gərginliklər təklif tərəfində müəyyən məhdudiyyətlər yaradır ki, bu da qiymətlərə yuxarı istiqamətdə təsir edir.

Bu yenilənmiş proqnoz neft ixrac edən ölkələr üçün müsbət iqtisadi perspektivlər vəd edir, lakin neft idxal edən ölkələrdə inflyasiya təzyiqlərini artıra bilər. Enerji xərclərinin yüksəlməsi istehsal xərclərinə təsir edərək son istehlakçı qiymətlərində artımlara səbəb ola bilər.

Dünya Bankı həmçinin xammal bazarlarında ümumi tendensiyaları izləyir və neftin bu bazarlarda əsas rolunu vurğulayır. Bankın analitikləri hesab edir ki, neft qiymətlərindəki dəyişikliklər qlobal ticarət balansına və valyuta məzənnələrinə ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir.

Gələcəkdə neft bazarlarının sabitliyi bir sıra qeyri-müəyyənliklərlə üz-üzədir. Geosiyasi risklər, qlobal iqtisadi artım tempi və OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti qiymətlərin gələcək dinamikasında həlledici rol oynayacaq. Bank, bu amillərin diqqətlə izlənilməsinin vacibliyini qeyd edir.

Bu proqnoz, hökumətlər və enerji şirkətləri üçün strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirmək və potensial riskləri qiymətləndirmək üçün vacib bir siqnaldır. Enerji təhlükəsizliyi və davamlı enerji mənbələrinə keçid məsələləri daha da aktuallaşır.

Azərbaycan ictimaiyyətini sarsıdan, 7 körpənin faciəvi ölümü ilə nəticələnən dəhşətli yanğın hadisəsi ilə bağlı məhkəmə prosesi davam edir. Bu günlərdə, iş üzrə ittiham olunan şəxslərə qarşı prokuror tərəfindən cəza istənilməsi xəbəri gündəmə gəlib.

Məlumatlara görə, yanğına səbəb olan hadisədə təqsirləndirilən şəxslər, əsasən, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını pozmaqda və vəzifə səhlənkarlığında ittiham olunurlar. Bu səhlənkarlıq nəticəsində, körpələrin həyatına son qoyan faciəvi hadisə baş verib.

Məhkəmə iclasında dövlət ittihamçısı, toplanmış sübutları nəzərə alaraq, təqsirləndirilən şəxslər üçün ağır cəza növünün tətbiq olunmasını tələb edib. Prokurorluq, bu cür ağır cinayətlərin cəzasız qalmaması üçün qanunun bütün sərtliyi ilə tətbiq edilməsini vacib hesab edir.

Faciə qurbanlarının ailələri və geniş ictimaiyyət, bu işdə ədalətin bərqərar olmasını səbirsizliklə gözləyir. Onlar, günahkarların layiq olduqları cəzanı alacaqlarına ümid edirlər ki, bu da gələcəkdə oxşar hadisələrin qarşısını almaq üçün bir dərs olsun.

Məhkəmənin verəcəyi qərar, həm hüquqi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu qərar, təkcə təqsirləndirilənlərin taleyini deyil, həm də cəmiyyətdə yanğın təhlükəsizliyi məsələlərinə yanaşmanı formalaşdıracaq.

Azərbaycanın dünya bazarlarına çıxardığı “Azəri Layt” markalı neftin bir barelinin qiyməti 115 dollar səddini keçərək əhəmiyyətli bir yüksəliş nümayiş etdirib. Son günlərdə müşahidə olunan bu bahalaşma, qlobal enerji bazarlarında artan gərginliyin və təklif narahatlıqlarının bir əlaməti kimi qiymətləndirilir.

Londonun ICE birjasında ticarət edilən “Brent” markalı neftin fyuçers qiymətlərinin də paralel olaraq yüksəlməsi, ümumdünya enerji qiymətlərindəki artım tendensiyasını təsdiqləyir. “Azəri Layt” neftinin qiyməti adətən “Brent” markası ilə müəyyən fərqlə ticarət edilsə də, hazırkı yüksəliş hər iki növ neft üçün ümumi bir bazis yaradır.

Neft qiymətlərindəki bu kəskin artımın əsas səbəbləri arasında geosiyasi gərginliklər, bəzi neft istehsalçı ölkələrdəki təklif qıtlığı və qlobal iqtisadiyyatın bərpası ilə əlaqədar artan tələbat göstərilir. OPEC+ qrupunun istehsal siyasəti də bazarlardakı qiymət dinamikasına birbaşa təsir edir.

Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft qiymətlərinin yüksəlməsi müsbət bir xəbərdir. Ölkənin dövlət büdcəsinin əsas gəlir mənbəyi olan neft satışları, bu cür qiymət artımları nəticəsində daha çox valyuta gəliri gətirəcək. Bu isə ölkənin sosial-iqtisadi layihələrinin maliyyələşdirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.

Bununla belə, qlobal miqyasda yüksək neft qiymətləri inflyasiya təzyiqlərini artıraraq istehlakçı xərclərini və sənaye istehsalını mənfi təsir edə bilər. Enerji qiymətlərinin artması nəqliyyat, istehsal və digər sektorlarda xərcləri yüksəldərək ümumi iqtisadi artımı ləngitmə potensialına malikdir.

Analitiklər yaxın gələcəkdə neft bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Geosiyasi vəziyyətin inkişafı, OPEC+ qərarı və qlobal iqtisadi artım tempinin dəyişməsi neft qiymətlərinin gələcək istiqamətini müəyyən edəcək əsas amillər olacaq.

Qızıl və gümüş bazarlarında son dövrlər müşahidə olunan sakitlik yerini yenidən canlanmaya buraxıb. Dünya iqtisadiyyatında mövcud qeyri-müəyyənliklər və inflyasiya təzyiqləri fonunda qiymətli metalların dəyəri ardıcıl olaraq yüksəlməyə başlayıb. Bu artım həm investorlar, həm də istehlakçılar arasında ciddi maraq doğurur.

Son həftələrdə qızılın unsiyası müəyyən bir həddi aşaraq yeni rekordlara doğru irəliləyir. Gümüş də, adətən qızılı izləyərək, dəyərində nəzərəçarpacaq artım göstərir. Bu tendensiya, qiymətli metalların “təhlükəsiz sığınacaq” statusunu bir daha təsdiqləyir.

Qiymət artımının əsas səbəbləri arasında qlobal iqtisadiyyatdakı zəifləmə, mərkəzi bankların pul siyasəti və geosiyasi gərginliklər yer alır. İnflyasiya gözləntiləri, pulun dəyər itirməsi fonunda investorları sərmayələrini qızıl və gümüşə yönəltməyə sövq edir. Bu metallar, pulun alıcılıq qabiliyyətini qorumaq üçün etibarlı bir vasitə hesab olunur.

Xüsusilə, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz dərəcələri ilə bağlı qərarları və dünya miqyasında artan siyasi qeyri-sabitlik qızıl bazarına birbaşa təsir edir. Faiz dərəcələrinin aşağı saxlanılması və ya endirilməsi, risksiz aktivlərin cəlbediciliyini azaldaraq qızılın cazibəsini artırır.

Gümüşün qiymət artımında isə təkcə investisiya tələbatı deyil, həm də sənaye tələbatı mühüm rol oynayır. Günəş panelləri, elektronika və digər yüksək texnologiyalı sahələrdə gümüşə olan tələbatın artması onun dəyərini daha da yüksəldir. Bu, gümüşü həm investisiya, həm də sənaye perspektivindən cəlbedici edir.

Analitiklər yaxın gələcəkdə də qızıl və gümüş qiymətlərində yüksəlişin davam edə biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Dünya iqtisadiyyatında sabitlik əldə olunana qədər, qiymətli metalların investor portfellərindəki rolu əhəmiyyətini qoruyacaq.

Bu vəziyyət zərgərlik sənayesinə də təsir edir. Xammalın bahalaşması məhsulların son qiymətinə yansıyaraq istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, bu, bəzi investorlar üçün yeni fürsətlər yaradır.