Category: Gündəm

Qızıl və gümüş bazarlarında son dövrlər müşahidə olunan sakitlik yerini yenidən canlanmaya buraxıb. Dünya iqtisadiyyatında mövcud qeyri-müəyyənliklər və inflyasiya təzyiqləri fonunda qiymətli metalların dəyəri ardıcıl olaraq yüksəlməyə başlayıb. Bu artım həm investorlar, həm də istehlakçılar arasında ciddi maraq doğurur.

Son həftələrdə qızılın unsiyası müəyyən bir həddi aşaraq yeni rekordlara doğru irəliləyir. Gümüş də, adətən qızılı izləyərək, dəyərində nəzərəçarpacaq artım göstərir. Bu tendensiya, qiymətli metalların “təhlükəsiz sığınacaq” statusunu bir daha təsdiqləyir.

Qiymət artımının əsas səbəbləri arasında qlobal iqtisadiyyatdakı zəifləmə, mərkəzi bankların pul siyasəti və geosiyasi gərginliklər yer alır. İnflyasiya gözləntiləri, pulun dəyər itirməsi fonunda investorları sərmayələrini qızıl və gümüşə yönəltməyə sövq edir. Bu metallar, pulun alıcılıq qabiliyyətini qorumaq üçün etibarlı bir vasitə hesab olunur.

Xüsusilə, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz dərəcələri ilə bağlı qərarları və dünya miqyasında artan siyasi qeyri-sabitlik qızıl bazarına birbaşa təsir edir. Faiz dərəcələrinin aşağı saxlanılması və ya endirilməsi, risksiz aktivlərin cəlbediciliyini azaldaraq qızılın cazibəsini artırır.

Gümüşün qiymət artımında isə təkcə investisiya tələbatı deyil, həm də sənaye tələbatı mühüm rol oynayır. Günəş panelləri, elektronika və digər yüksək texnologiyalı sahələrdə gümüşə olan tələbatın artması onun dəyərini daha da yüksəldir. Bu, gümüşü həm investisiya, həm də sənaye perspektivindən cəlbedici edir.

Analitiklər yaxın gələcəkdə də qızıl və gümüş qiymətlərində yüksəlişin davam edə biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Dünya iqtisadiyyatında sabitlik əldə olunana qədər, qiymətli metalların investor portfellərindəki rolu əhəmiyyətini qoruyacaq.

Bu vəziyyət zərgərlik sənayesinə də təsir edir. Xammalın bahalaşması məhsulların son qiymətinə yansıyaraq istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, bu, bəzi investorlar üçün yeni fürsətlər yaradır.

ABŞ və bir sıra digər ölkələr Panamanın suverenliyini qətiyyətlə dəstəklədiklərini bəyan ediblər. Bu addım, beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri olan dövlətlərin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünə hörmətin bir daha təsdiqi kimi qiymətləndirilir.

Panamanın strateji mövqeyi və Panama Kanalının qlobal ticarət üçün əhəmiyyəti nəzərə alındıqda, onun suverenliyinin qorunması regional və beynəlxalq sabitlik üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. ABŞ-ın bu dəstəyi, regionda təhlükəsizliyin və sabitliyin təmin edilməsinə yönəlmiş geniş diplomatik səylərin bir hissəsidir.

Dəstək verən ölkələr arasında ABŞ-ın olması, beynəlxalq ictimaiyyətin Panamanın daxili işlərinə hər hansı müdaxilə cəhdlərinə qarşı vahid mövqedə olduğunu göstərir. Bu, Panamanın öz dövlət idarəçiliyi və xarici siyasətini sərbəst şəkildə həyata keçirmək hüququnun toxunulmazlığını vurğulayır.

Bəyanatda həmçinin, dövlətlərarası münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət, beynəlxalq müqavilələrə əməl olunması və sülh yolu ilə mübahisələrin həlli prinsiplərinin vacibliyi qeyd olunur. Bu cür dəstək bəyanatları, kiçik ölkələrin beynəlxalq arenada öz mövqelərini möhkəmləndirmələrinə kömək edir.

Panama hökuməti, bu beynəlxalq dəstəyi yüksək qiymətləndirdiyini və ölkənin suverenliyini qorumaq üçün bütün lazımi addımları atmağa davam edəcəyini bildirib. Bu hadisə, beynəlxalq hüquq və nizamın qorunmasında həmrəyliyin rolunu bir daha nümayiş etdirir.

Azərbaycanda beynəlxalq axtarışda olan bir neçə şəxs hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən saxlanılıb. Bu şəxslər müxtəlif ölkələrdə törətdikləri dələduzluq əməllərinə görə İnterpol xətti ilə qırmızı bülletenlə axtarışda idilər.

Daxili İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində müəyyən edilən şəxslər Bakı şəhərində və ölkənin digər regionlarında yaxalanıblar. Onların saxlanılması beynəlxalq cinayətkarlıqla mübarizədə Azərbaycanın əzmini bir daha nümayiş etdirir.

Saxlanılan şəxslərin törətdiyi dələduzluq əməllərinin miqyası geniş olub, onlar müxtəlif maliyyə fırıldaqları və investisiya sxemləri vasitəsilə çox sayda vətəndaşı zərərçəkən vəziyyətinə salıblar. Qurbanlar arasında həm yerli, həm də xarici vətəndaşlar var.

Hazırda saxlanılan şəxslərlə bağlı istintaq tədbirləri davam etdirilir. Onların cinayət əməllərinin bütün təfərrüatları araşdırılır və beynəlxalq tərəfdaşlarla məlumat mübadiləsi aparılır. Prosesin sonunda cinayətkarların ədalət məhkəməsi qarşısına çıxarılması təmin ediləcək.

Hüquq-mühafizə orqanları bəyan edib ki, ölkə ərazisində cinayətkarlığa qarşı mübarizə qətiyyətlə davam etdiriləcək və beynəlxalq axtarışda olan heç bir şəxs Azərbaycanda sığınacaq tapa bilməyəcək. Bu əməliyyat həm də beynəlxalq təhlükəsizliyə töhfədir.

Çin Dövlət Şurası ABŞ-ın Tayvana silah satışına kəskin etiraz edərək bəyan edib ki, bu cür hərəkətlər adanın müstəqilliyini təmin etməyəcək. Pekin Vaşinqtonun Tayvanı silahlandırmasını Çinin daxili işlərinə kobud müdaxilə hesab edir və regionda sabitliyi pozan addım kimi qiymətləndirir.

Çin hökuməti dəfələrlə vurğulayıb ki, Tayvan Çinin ayrılmaz hissəsidir və “Vahid Çin” prinsipi beynəlxalq hüququn əsasını təşkil edir. Bu prinsipə zidd hər hansı bir addım, xüsusilə də adanın müdafiə qabiliyyətini artırmaq adı altında silah satışı, Pekin tərəfindən qəbuledilməz sayılır.

ABŞ-ın Tayvana davamlı silah tədarükü Çin-ABŞ münasibətlərində gərginliyi artıran əsas amillərdən biridir. Çin rəsmiləri bu hərəkətlərin Tayvan boğazında sülh və sabitliyə ciddi təhdid yaratdığını, eyni zamanda Tayvanın müstəqillik tərəfdarı qüvvələrini təşviq etdiyini iddia edirlər.

Pekin Vaşinqtonu “Vahid Çin” siyasətinə əməl etməyə və Tayvanla hərbi əlaqələrini dayandırmağa çağırır. Çin Dövlət Şurası bəyanatında bir daha təkrar edib ki, Tayvan məsələsi Çinin əsas maraqlarını əhatə edir və bu məsələdə güzəştə gedilməyəcək.

Analitiklər hesab edirlər ki, ABŞ-ın Tayvana silah satışı, adanın müdafiə qabiliyyətini gücləndirməklə yanaşı, həm də Çinin regiondakı təsirini məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Lakin Pekin bu cür addımların yalnız vəziyyəti daha da gərginləşdirəcəyini və sonda Tayvanın müstəqillik ambisiyalarına nail olmasına kömək etməyəcəyini bəyan edir.

Çin Xalq Respublikası Tayvanın sülh yolu ilə birləşməsi üçün səylərini davam etdirəcəyini, lakin lazım gələrsə, bütün lazımi vasitələrdən istifadə etməyə hazır olduğunu da vurğulayır. Bu son bəyanat ABŞ-ı və beynəlxalq ictimaiyyəti Tayvan məsələsində daha ehtiyatlı olmağa çağırır.

ABŞ kəşfiyyat orqanları İranla bağlı müxtəlif mümkün ssenariləri dərindən qiymətləndirir. Vaşinqtonun bu addımı Yaxın Şərqdəki gərginliyin artdığı bir dövrə təsadüf edir və Tehranın regional siyasəti, nüvə proqramı, eləcə də daxili vəziyyəti ilə bağlı ciddi narahatlıqları əks etdirir.

Kəşfiyyat təhlillərinin əsas diqqət mərkəzində İranın nüvə fəaliyyətlərinin inkişafı, regiondakı müttəfiqləri və proksi qrupları vasitəsilə təsirini genişləndirməsi, həmçinin Hürmüz boğazı və Qırmızı dənizdəki dənizçilik təhlükəsizliyinə yaratdığı potensial təhdidlər dayanır.

Bu qiymətləndirmələr ABŞ-ın İrana qarşı gələcək siyasətinin formalaşmasında həlledici rol oynaya bilər. Ssenarilər arasında diplomatik həll yolları, sanksiyaların gücləndirilməsi və hətta hərbi müdaxilə ehtimalları da nəzərdən keçirilə bilər.

Təhlilçilər hesab edirlər ki, kəşfiyyatın bu addımı ABŞ-ın regiondakı strateji maraqlarını qorumaq və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır. İranın son illərdəki addımları, xüsusilə də nüvə sazişindən sonra artan uran zənginləşdirmə fəaliyyətləri beynəlxalq ictimaiyyətdə narahatlıq doğurur.

Bölgədəki gərginliyin artması qlobal enerji bazarlarına da təsir edə bilər. Hər hansı bir eskalasiya neft qiymətlərində kəskin artıma səbəb ola bilər ki, bu da dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi nəticələr doğurar.

ABŞ kəşfiyyatının bu hərtərəfli təhlili, Vaşinqtonun Tehranla bağlı mümkün bütün inkişaflara hazır olmaq niyyətini göstərir. Bu, həm də beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı gücləndirmək və regional sabitliyi təmin etmək üçün diplomatik səylərin artırılmasına stimul verə bilər.

Çinin nəhəng elektrik avtomobil istehsalçısı BYD şirkəti, son maliyyə hesabatında mənfəətinin kəskin azaldığını açıqlayıb. Bu xəbər, sürətlə böyüyən elektrik avtomobil bazarında lider mövqeyini qoruyan şirkət üçün gözlənilməz bir inkişaf kimi qiymətləndirilir və sənayedə narahatlıq yaradıb.

BYD, son illərdə yalnız Çində deyil, qlobal miqyasda da elektrik avtomobil satışlarında böyük uğurlar əldə edərək Tesla kimi rəqiblərini geridə qoymuşdu. Şirkətin mənfəətindəki bu kəskin azalma, onun gələcək inkişaf strategiyaları və bazar mövqeyi ilə bağlı suallar doğurur.

Mənfəət azalmasının əsas səbəbləri arasında qlobal iqtisadiyyatdakı yavaşlama, xammal qiymətlərindəki dalğalanmalar və elektrik avtomobil bazarında artan rəqabət göstərilir. Xüsusilə, Çin bazarında qiymət müharibələrinin şiddətlənməsi və digər istehsalçıların yeni modellər təqdim etməsi BYD-nin marjalarına təzyiq göstərmiş ola bilər.

Analitiklər, BYD-nin gələcəkdə mənfəətini artırmaq üçün daha effektiv xərc idarəetməsi və yeni, daha sərfəli modellərin bazara çıxarılması üzərində işləməli olduğunu vurğulayırlar. Şirkətin beynəlxalq bazarlara daha çox fokuslanması da potensial çıxış yolu kimi qiymətləndirilir.

Bu vəziyyət, bütün elektrik avtomobil sənayesi üçün bir xəbərdarlıq siqnalı ola bilər. Bazarın sürətli böyüməsinə baxmayaraq, rəqabətin artması və iqtisadi qeyri-müəyyənliklər şirkətlərin maliyyə göstəricilərinə ciddi təsir göstərə bilər. BYD-nin bu çətin dövrdən necə çıxacağı yaxın gələcəkdə aydın olacaq.

Bakıda nəqliyyat infrastrukturunun təhlükəsizliyinin artırılması istiqamətində mühüm addım atılıb. Zığ dairəsi-Hava Limanı yolunun müəyyən hissəsində sürət həddi endirilib. Bu qərar, yolda hərəkət təhlükəsizliyini gücləndirmək və mümkün yol-nəqliyyat hadisələrinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Məlumatlara görə, adıçəkilən yolun bəzi hissələrində əvvəlki 90 km/saat sürət həddi artıq 70 km/saat ilə əvəz olunub. Sürət həddinin endirilməsi qərarı, xüsusilə bu ərazidə müşahidə olunan yüksək sürət rejiminin yaratdığı riskləri nəzərə alaraq qəbul edilib.

Bu dəyişikliklə bağlı müvafiq yol nişanları quraşdırılıb və sürücülərin diqqətinə çatdırılıb. Yol istifadəçilərinin yeni qaydalara riayət etmələri həm özlərinin, həm də digər hərəkət iştirakçılarının təhlükəsizliyi üçün vacibdir.

Sürət həddinin pozulması inzibati xəta sayılır və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada cərimə ilə nəticələnir. Bu səbəbdən, sürücülərə yolda quraşdırılmış nişanlara xüsusi diqqət yetirmələri və müəyyən edilmiş sürət həddinə əməl etmələri tövsiyə olunur.

Nəqliyyat ekspertləri, bu cür tədbirlərin şəhər yollarında təhlükəsizliyi artırmaqla yanaşı, nəqliyyat axınının daha nizamlı olmasına da töhfə verdiyini bildirirlər. Yüksək sürət həm yanacaq sərfiyyatını artırır, həm də ətraf mühitə mənfi təsir göstərir.

Sonda, bütün sürücülərdən yol hərəkəti qaydalarına ciddi riayət etmələri, xüsusilə də yeni sürət həddi tətbiq olunan ərazilərdə daha diqqətli olmaları xahiş olunur. Unutmayaq ki, hər bir sürücünün məsuliyyətli davranışı ümumi təhlükəsizliyimizin təminatıdır.

Rusiya Federasiyasına daxil olan əcnəbi vətəndaşlar üçün tətbiq edilən barmaq izi götürülməsi və fotoqrafiya tələbinin müddəti uzadılıb. Bu qərar, ölkəyə gələn şəxslərin qeydiyyat prosesini asanlaşdırmaq və onlara qanuni öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün daha çox vaxt vermək məqsədi daşıyır.

Xatırladaq ki, Rusiya Federasiyasının qanunvericiliyinə əsasən, 29 dekabr 2021-ci il tarixindən etibarən ölkəyə daxil olan bütün əcnəbi vətəndaşlar və vətəndaşlığı olmayan şəxslər icbari qaydada barmaq izi götürülməsi, fotoqrafiya və tibbi müayinədən keçməlidirlər.

Əvvəlki qaydalara görə, Rusiya ərazisinə işləmək məqsədilə gələnlər üçün bu prosedurları 90 gün ərzində, digər məqsədlərlə gələnlər üçün isə 30 gün ərzində tamamlamaq tələb olunurdu. Bu müddətin bitməsi ilə bağlı əcnəbilər arasında müəyyən narahatlıqlar yaranmışdı.

Yeni qərarla, sözügedən tələbləri yerinə yetirmək üçün verilən müddət uzadılmışdır. Bu addım, xüsusilə pandemiyadan sonra artan miqrant axını və sənədləşmə prosesində yaranan sıxlıq nəzərə alınaraq atılıb, həmçinin miqrasiya orqanlarının iş yükünü tənzimləməyə kömək edəcək.

Müddətin uzadılması əcnəbi vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə qanuni öhdəliklərini daha rahat şəkildə yerinə yetirmək imkanı yaradacaq. Bu, həmçinin Rusiya Federasiyasının miqrasiya siyasətində çeviklik nümayiş etdirdiyini göstərir.

Qeyd edək ki, bu tələblərə əməl etməyən şəxslər Rusiya ərazisindən deportasiya oluna və ölkəyə girişlərinə qadağa qoyula bilər. Buna görə də, müddətin uzadılmasına baxmayaraq, əcnəbilər bu prosedurları vaxtında tamamlamağa diqqət yetirməlidirlər.

Bu dəyişiklik Rusiya Federasiyasına səyahət etməyi planlaşdıran və ya artıq ölkədə olan minlərlə şəxs üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yeni qaydalar barədə ətraflı məlumatı Rusiya Miqrasiya Xidmətinin rəsmi saytlarından əldə etmək tövsiyə olunur.

ABŞ-ın Ukraynadakı müvəqqəti səfiri vəzifəsini icra edən diplomatın istefa verəcəyi barədə xəbərlər yayılıb. Məlumata görə, bu qərarın əsas səbəbi ABŞ-ın keçmiş prezidenti və hazırkı prezidentliyə namizəd Donald Trampla yaranan ciddi fikir ayrılığıdır.

Bu istefa, ABŞ-ın Ukraynaya dəstəyi və ümumi xarici siyasət kursu ilə bağlı Vaşinqton daxilində mövcud olan gərginliyi bir daha üzə çıxarır. Xüsusilə, Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda ABŞ-ın Kiyevə göstərdiyi hərbi və iqtisadi yardımın həcmi və davamlılığı beynəlxalq arenada əsas müzakirə mövzularından biridir.

Donald Trampın Ukrayna ilə bağlı bəyanatları və mövqeyi, xüsusilə müharibənin tez bir zamanda bitirilməsi və Avropalı müttəfiqlərin daha çox yük götürməsi ilə bağlı çağırışları, hazırkı administrasiyanın və bir çox diplomatın yanaşmasından kəskin şəkildə fərqlənir. Bu fikir ayrılığı, diplomatik korpusda ciddi narahatlıq yaradıb.

Müvəqqəti səfirin istefası, ABŞ-ın Ukraynadakı diplomatik nümayəndəliyinin fəaliyyətinə və gələcək siyasətinə təsir göstərə bilər. Bu hadisə, həmçinin ABŞ-ın daxili siyasi çəkişmələrinin xarici siyasətə necə yansıdığının bariz nümunəsidir.

Analitiklər bu istefanın ABŞ-ın Ukraynaya münasibətlərində potensial dəyişikliklərin xəbərçisi ola biləcəyini qeyd edirlər. Xüsusilə, Trampın yenidən prezident seçilməsi halında, ABŞ-ın Ukrayna siyasətində köklü dəyişikliklərin baş verə biləcəyi ehtimalı artır.

Bu hadisə, həmçinin ABŞ-ın beynəlxalq tərəfdaşları, xüsusilə NATO və Avropa Birliyi üzvləri arasında narahatlığa səbəb ola bilər. Onlar ABŞ-ın Ukrayna siyasətindəki davamlılığı və sabitliyi ilə bağlı suallar doğura bilər.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp Almaniyanın aparıcı müxalifət lideri Fridrix Mertzə qarşı sərt ittihamlar səsləndirib. Tramp, Mertz haqqında danışarkən, onun “nədən danışdığını bilmədiyini” vurğulayıb.

Bu bəyanat, Mertzin son zamanlar beynəlxalq təhlükəsizlik və NATO ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərdən sonra gəlib. Trampın fikrincə, Mertzin mövqeyi Qərb müttəfiqlərinin birliyini zəiflədə bilər.

Trampın bu cür kəskin reaksiyası, onun prezidentliyi dövründə də müttəfiqlərin müdafiə xərclərinə yetərincə töhfə verməməsi ilə bağlı tez-tez dilə gətirdiyi narazılıqlarla üst-üstə düşür. O, bir çox hallarda Avropa ölkələrinin ABŞ-ın təhlükəsizlik yükünü bölüşmədiyini iddia edib.

Almaniyada və Avropada Trampın bu bəyanatı müxtəlif reaksiyalara səbəb olub. Bəzi siyasi şərhçilər bunu Trampın transatlantik əlaqələrə yenidən gərginlik gətirmək cəhdi kimi qiymətləndirir.

Mertz tərəfindən hələlik rəsmi cavab verilməsə də, bu hadisə ABŞ-ın gələcək xarici siyasətində Avropa ilə münasibətlərin necə inkişaf edəcəyi barədə suallar doğurur. Trampın yenidən hakimiyyətə gəlməsi halında, NATO və ümumilikdə transatlantik əməkdaşlığın gələcəyi müzakirə mövzusudur.

Bu cür sərt ritorika, beynəlxalq arenada siyasi liderlər arasında açıq fikir ayrılıqlarının dərinləşdiyini və diplomatik gərginliyin artdığını göstərir.