Category: Gündəm

Azərbaycan üçün may ayının hava proqnozu açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin məlumatına görə, ölkə ərazisində bu ayın hava şəraiti ilə bağlı ilkin gözləntilər bəlli olub. Həmin proqnozlar əsasında may ayında temperatur və yağıntı göstəriciləri barədə əhaliyə məlumat verilib.

Proqnozlara əsasən, may ayında orta aylıq temperaturun iqlim normasına yaxın, bəzi ərazilərdə isə bir qədər yuxarı olacağı gözlənilir. Bu, ölkənin əksər hissəsində mülayim və stabil hava şəraitinin hökm sürəcəyi deməkdir. Xüsusilə ayın ilk yarısında havanın nisbətən sərin, lakin günəşli olacağı ehtimal edilir.

Yağıntıların miqdarına gəldikdə, may ayında yağıntıların iqlim normasına yaxın olacağı, lakin bəzi bölgələrdə, xüsusilə dağlıq və dağətəyi ərazilərdə normadan bir qədər artıq düşə biləcəyi ehtimal olunur. Bu, bəzi günlərdə leysan xarakterli yağışların müşahidə oluna biləcəyini göstərir.

May ayı adətən yazdan yaya keçid dövrü hesab olunur. Bu ayda hava şəraiti dəyişkənliyi ilə seçilir. Günəşli və isti günlərlə yanaşı, qısa müddətli, lakin intensiv yağışlar və şimşək çaxması halları da müşahidə oluna bilər. Xüsusilə günün ikinci yarısında qısamüddətli lokal yağışlar ehtimalı yüksəkdir.

Ayın ikinci yarısında havanın daha da isinməsi və yay ab-havasının hiss olunması gözlənilir. Bu dövrdə temperaturun tədricən yüksələcəyi və isti günlərin sayının artacağı proqnozlaşdırılır. Lakin bu istilər bəzən kəskin hava dəyişiklikləri, o cümlədən küləkli hava şəraiti ilə müşayiət oluna bilər ki, bu da əhalinin diqqətli olmasını tələb edir.

Ukraynanın Lvov şəhərində xoşagəlməz hadisə baş verib. Naməlum şəxs şəhərdəki məscidlərdən birini yandırmağa cəhd edib ki, bu da ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurub.

Məlumata görə, hadisə gecə saatlarında qeydə alınıb. Təxribatçı şəxs məscidin binasına ziyan vurmaq və yanğın törətmək niyyətində olub, lakin cəhdi uğursuzluqla nəticələnib.

Bu cür hərəkətlər dini tolerantlıq və sülh prinsiplərinə ziddir. İbadət yerlərinə qarşı yönəlmiş hər hansı təxribat cəhdi qəbuledilməzdir və qətiyyətlə qınanılmalıdır.

Yerli hüquq-mühafizə orqanları hadisə ilə bağlı araşdırmalara başlayıb. Naməlum şəxsin müəyyən edilərək məsuliyyətə cəlb olunması üçün tədbirlər görülür.

Lvovda yaşayan müsəlman icması hadisədən narahatlığını ifadə edib. Onlar bu cür vandalizm aktlarının qarşısının alınması üçün daha ciddi təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsini tələb edirlər.

Bu hadisə Ukraynada dini azadlıqların qorunması və müxtəlif konfessiyalar arasında harmoniyanın təmin edilməsi zərurətini bir daha gündəmə gətirir.

Rusiya Federasiyasının Perm şəhərində yerləşən “Lukoil” neft emalı zavodunda güclü yanğın başlayıb. Bu hadisə, ölkənin kritik enerji infrastrukturuna qarşı son zamanlar baş verən hücumlar silsiləsinin yeni bir halqası olaraq qiymətləndirilir və geniş rezonans doğurub.

İlkin məlumatlara görə, alovlar zavodun böyük bir hissəsini əhatə edib və yanğının söndürülməsi üçün çoxsaylı yanğınsöndürmə briqadaları və xüsusi texnika cəlb olunub. Şahidlərin bildirdiyinə görə, göyə qalxan qara tüstü buludları şəhərin müxtəlif yerlərindən aydın görünürdü.

Bu hadisə, bir müddət əvvəl Qara dəniz sahilindəki Tuapse şəhərində baş verən analoji yanğını xatırladır. Hər iki insident Rusiyanın kritik neft obyektlərində qeydə alınıb və Ukrayna ilə davam edən müharibə fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, müəyyən dairələrdə təxribat aktı ehtimallarını gücləndirir.

“Lukoil” Rusiyanın ən böyük neft şirkətlərindən biridir və onun Permdəki zavodu ölkənin qərb hissəsini yanacaq məhsulları ilə təmin edən mühüm müəssisələrdən biridir. Bu cür obyektlərdə baş verən yanğınlar təkcə böyük maddi zərərə deyil, həm də Rusiya iqtisadiyyatına və enerji təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərir.

Rusiya rəsmiləri hadisənin səbəbləri ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyiblər. Lakin sosial şəbəkələrdə və bəzi media orqanlarında bunun pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hücumu nəticəsində baş verdiyi iddiaları sürətlə yayılmaqdadır.

Yanğının nəzarət altına alınması istiqamətində işlər davam edir. Fövqəladə hallar nazirliyi əməkdaşları alovların ətraf ərazilərə yayılmasının qarşısını almaq üçün səylərini birləşdiriblər. Hadisənin tam səbəbləri və nəticələri ilə bağlı ətraflı məlumatlar araşdırmaların sonunda açıqlanacaq.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatından (BMT) İranla bağlı yayılan şok hesabat beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş rezonans doğurub. Hesabatda İranın müharibə dövrlərində kütləvi repressiya siyasəti apardığı, minlərlə insanın insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulduğu iddia edilir.

BMT-nin araşdırmalarına görə, sözügedən dövrlərdə İran hakimiyyəti tərəfindən siyasi məhbuslara, müxalifət fəallarına və etirazçılara qarşı amansız təqiblər həyata keçirilib. Bu repressiyalar kütləvi həbslər, işgəncələr və bəzi hallarda qanunsuz edamlarla müşayiət olunub.

Hesabatda vurğulanır ki, müharibə şəraitindən istifadə edərək ölkə daxilində fərqli düşüncəyə malik şəxslərə qarşı aparılan bu kampaniya, beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərini və insan haqları konvensiyalarını ciddi şəkildə pozur. Bu cür hərəkətlər, ölkənin beynəlxalq imicini daha da zədələyir.

BMT-nin hesabatı, İranın insan haqları sahəsindəki vəziyyətinə dair uzun müddətdir davam edən narahatlıqları bir daha gündəmə gətirir. Təşkilat, bu cür repressiv addımların dərhal dayandırılmasını və günahkarların beynəlxalq məhkəmələr qarşısında cavab verməsini tələb edir.

Beynəlxalq təşkilatlar və insan haqları müdafiəçiləri, BMT-nin bu hesabatına ciddi yanaşaraq İran rəhbərliyinə təzyiqləri artırmağa çağırış edirlər. Onlar hesab edirlər ki, müharibə dövründə belə kütləvi repressiyaların cəzasız qalması, gələcəkdə oxşar hadisələrə zəmin yarada bilər.

İran tərəfinin bu ittihamlarla bağlı rəsmi mövqeyi hələlik açıqlanmasa da, keçmiş təcrübələr göstərir ki, Tehran rejimi adətən bu cür iddiaları daxili işlərə müdaxilə kimi qiymətləndirir və rədd edir.

Analitiklər, BMT-nin bu hesabatının İranın beynəlxalq arenadakı mövqeyinə ciddi təsir göstərəcəyini və ölkəyə qarşı yeni sanksiyaların tətbiqinə səbəb ola biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Beynəlxalq ictimaiyyət, bu vəziyyətə qarşı birgə və qətiyyətli addımlar atmağın vacibliyini vurğulayır.

Britaniya monarxı Kral III Karl ABŞ Konqresində tarixi çıxış edərək, Birləşmiş Ştatlar və Böyük Britaniya arasındakı “xüsusi münasibətlərin” davamlılığını bir daha nümayiş etdirdi. Bu, 35 ildən sonra bir Britaniya hökmdarının ABŞ qanunvericilik orqanında etdiyi ilk çıxış idi və hadisənin əhəmiyyətini daha da artırırdı.

Kralın bu səfəri və Konqresdəki çıxışı iki ölkə arasında mövcud olan güclü diplomatik bağları və müştərək dəyərləri vurğulamaq məqsədi daşıyırdı. Transatlantik əlaqələrin yeni dövrdəki rolunu və əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirən bu hadisə, beynəlxalq arenada birgə fəaliyyətin vacibliyini önə çəkdi.

Çıxışında Kral III Karlın mühüm mesajlar verdiyi bildirilir. Bu mesajların əsasən qlobal çağırışlara, o cümlədən iqlim dəyişikliyi, beynəlxalq təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlıq kimi məsələlərə toxunduğu ehtimal olunur. Monarxın bu platformadan istifadə edərək dünya birliyini bir araya gəlməyə səsləməsi gözlənilən idi.

Bu cür yüksək səviyyəli səfərlər və çıxışlar, dövlətlərarası münasibətlərdə simvolik əhəmiyyət daşıyır. Onlar sadəcə siyasi bəyanatlar deyil, həm də xalqlar arasında dostluq və əməkdaşlıq körpüləri qurur. Kral III Karlın Konqresdəki iştirakı, Britaniya monarxiyasının diplomatik rolunun davamlılığını göstərdi.

Səfər, həmçinin ABŞ-Böyük Britaniya əlaqələrinin gələcək istiqamətləri üçün zəmin yaratdı. İki müttəfiq ölkənin birgə maraqları və qlobal problemlərə qarşı ortaq mövqeyi, Kralın mesajlarında öz əksini tapdı. Bu tarixi an, iki böyük dövlətin birgə gələcəyə doğru irəliləmək əzmini bir daha təsdiqlədi.

Azərbaycan və Maldiv Adaları arasında vətəndaşların qarşılıqlı səfərləri üçün viza rejimi ləğv edilib. Bu mühüm qərar iki ölkə arasında əlaqələrin daha da güclənməsinə xidmət edəcək və turizm potensialının inkişafına böyük töhfə verəcəkdir.

Artıq Azərbaycan vətəndaşları Maldiv Adalarına səyahət edərkən viza almaq məcburiyyətində qalmayacaqlar. Eyni şəkildə, Maldiv Adaları vətəndaşları da Azərbaycana gələrkən viza prosedurlarından azad olacaqlar. Bu asanlaşdırma səyahətçilər üçün vaxta və vəsaitə qənaət etməklə yanaşı, səfərləri daha cəlbedici edəcək.

Bu qərarın əsas məqsədlərindən biri, hər iki ölkənin turizm sənayesini canlandırmaqdır. Maldiv Adaları dünya miqyasında ekzotik çimərlikləri və lüks kurortları ilə tanınır, Azərbaycan isə zəngin tarixi, mədəni irsi və müasir inkişafı ilə diqqət çəkir. Viza maneəsinin aradan qaldırılması turist axınını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Qarşılıqlı viza ləğvi təkcə turizmi deyil, həm də iqtisadi, mədəni və sosial əlaqələri dərinləşdirmək üçün yeni imkanlar yaradır. İşgüzar səfərlər, təhsil mübadilələri və mədəni proqramlar üçün şərait daha əlverişli olacaq, bu da iki xalq arasında dostluq münasibətlərini möhkəmləndirəcək.

Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrini genişləndirmək strategiyası çərçivəsində atılan bu addım, ölkəmizin qlobal arenada mövqeyini daha da gücləndirir. Maldiv Adaları ilə əməkdaşlıq xüsusilə Cənub-Şərqi Asiya regionu ilə bağlarımızı möhkəmləndirmək baxımından əhəmiyyətlidir.

Bu yeni viza siyasəti hər iki ölkənin vətəndaşlarına bir-birlərinin mədəniyyətini, adət-ənənələrini və təbii gözəlliklərini daha yaxından tanımaq imkanı verəcək. Ümid edilir ki, bu qərar iki ölkə arasında qarşılıqlı anlaşmanı və hörməti daha da artıracaq, gələcək əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradacaq.

Avropa İttifaqı (Aİ) Ukraynaya müharibə şəraitində iqtisadi sabitliyi və müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək məqsədilə böyük həcmdə maliyyə dəstəyi ayırıb. Ümumilikdə 90 milyard avro təşkil edən bu kredit paketi, Ukraynanın Rusiya təcavüzünə qarşı mübarizəsində kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Aİ tərəfindən ayrılan bu böyük maliyyə dəstəyinin ilk tranşının xərclənmə istiqaməti xüsusi diqqət çəkir. Məlumata görə, kreditin ilk hissəsi Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dron təchizatına yönəldiləcək. Bu qərar, müasir müharibədə pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) strateji rolunun artdığını bir daha göstərir.

Dronlar, kəşfiyyat, müşahidə, hədəf təyini və hətta birbaşa hücum əməliyyatlarında effektiv vasitə kimi özünü sübut edib. Ukraynanın müdafiə sənayesi bu sahədə ciddi irəliləyişlər əldə etməyə çalışsa da, xarici dəstək hələ də həlledici əhəmiyyətə malikdir. Aİ-nin bu addımı Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini daha da artıracaq.

Bu maliyyə tranşının məhz dronlara ayrılması, müharibənin gedişatında PUA-ların rolunun nə qədər vacib olduğunu vurğulayır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi pilotsuz sistemlərin geniş miqyasda istifadə olunduğu ilk böyük münaqişələrdən biridir və hər iki tərəf bu texnologiyaya böyük sərmayələr yatırır.

Aİ-nin bu qərarı, təkcə maliyyə dəstəyi deyil, həm də Ukraynaya qarşı davamlı siyasi və hərbi dəstəyin göstəricisidir. Brüssel, Ukraynanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmək səylərini dəstəkləməkdə qərarlı olduğunu nümayiş etdirir.

90 milyard avroluq kredit paketinin ilk tranşının dronlara ayrılması, Ukraynanın müharibə meydanında texnoloji üstünlüyünü qorumaq və ya artırmaq üçün vacib bir addımdır. Bu dəstək, Ukraynanın müdafiə ehtiyaclarını qarşılamaqla yanaşı, uzunmüddətli perspektivdə ölkənin dayanıqlığını təmin etməyə xidmət edəcək.

Azərbaycan Maliyyə Nazirliyində mühüm kadr dəyişikliyi baş verib. Nazirlikdə Aparat rəhbəri vəzifəsinə yeni təyinat həyata keçirilib. Bu təyinat dövlət idarəçiliyindəki struktur islahatları çərçivəsində qiymətləndirilə bilər.

Aparat rəhbəri vəzifəsi nazirliyin fəaliyyətinin səmərəliliyinin təmin edilməsində, daxili işlərin koordinasiyasında və nazirliyin digər struktur bölmələri ilə əlaqələrin qurulmasında əsas rol oynayır. Bu vəzifənin icrası nazirliyin ümumi strategiyasının həyata keçirilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Yeni təyin olunan Aparat rəhbərinin əsas vəzifələrinə nazirliyin icra aparatının fəaliyyətinə rəhbərlik etmək, sənəd dövriyyəsinə nəzarət etmək, nazirliyin fəaliyyət planlarının icrasını təmin etmək və dövlət qulluqçularının işinin təşkilini optimallaşdırmaq daxildir.

Bu cür yüksək vəzifəli təyinatlar dövlət qurumlarının fəaliyyətində şəffaflığın və effektivliyin artırılmasına xidmət edir. Maliyyə Nazirliyi kimi strateji əhəmiyyətli bir qurumda aparılan kadr dəyişiklikləri ölkə iqtisadiyyatının inkişafı və maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi baxımından xüsusi önəm daşıyır.

Yeni Aparat rəhbərinin təcrübəsi və bilikləri nazirliyin qarşısında duran çağırışlara cavab verməyə və müasir idarəetmə standartlarını tətbiq etməyə kömək edəcəyi gözlənilir. Bu təyinatın nazirliyin işinə müsbət təsir göstərəcəyi ümid edilir.

İran İslam Respublikası regionda ABŞ və İsraillə artan gərginlik fonunda edamların sayını kəskin şəkildə artırıb. Məlumata görə, bu münaqişə başlayandan bəri ölkədə ən azı 21 nəfər edam cəzasına məhkum edilərək qətlə yetirilib. Bu rəqəm beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur və Tehranın daxili təhlükəsizliyi təmin etmək üçün sərt tədbirlərə əl atdığını göstərir.

Regionda ABŞ və İsraillə “müharibə” dedikdə, birbaşa hərbi toqquşma deyil, daha çox proksi münaqişələr, HƏMAS-İsrail müharibəsi fonunda artan gərginlik, həmçinin İranın dəstəklədiyi qrupların regiondakı fəaliyyətləri nəzərdə tutulur. Bu gərginliklər Tehranın daxili və xarici siyasətinə ciddi təsir göstərir, rejimin öz gücünü nümayiş etdirmək və daxili narazılıqları yatırmaq cəhdlərini gücləndirir.

Edam edilənlərin əksəriyyəti casusluq, dövlətə xəyanət və ya “Allahla müharibə” kimi ittihamlarla mühakimə olunur. Lakin insan haqları təşkilatları bu ittihamların tez-tez siyasi motivli olduğunu və ədalətli məhkəmə proseslərinin tələblərinə cavab vermədiyini iddia edirlər. Həbslər və edamlar xüsusilə etiraz aksiyalarının artdığı və ya rejimin təhlükəsizliyini təhdid edən hər hansı bir fəaliyyətin aşkarlandığı dövrlərdə daha intensiv xarakter alır.

Bu qanlı edamlar fonunda beynəlxalq təşkilatlar və Qərb ölkələri İranı insan haqları öhdəliklərinə əməl etməyə çağırsa da, Tehran bu çağırışlara məhəl qoymur. İran hakimiyyəti edamların ölkənin milli təhlükəsizliyini qorumaq üçün zəruri olduğunu və daxili qanunvericiliyə uyğun həyata keçirildiyini bəyan edir.

Edamların artması, İranın regional münaqişələrdəki rolunun və daxili sabitliyi qorumaq üçün istifadə etdiyi sərt metodların bir göstəricisidir. Bu cür hərəkətlər ölkə daxilində qorxunu artırır və istənilən müxalif səsi boğmağa xidmət edir. Rejimin bu addımları, həmçinin, beynəlxalq münasibətlərdə Tehranın mövqeyini daha da pisləşdirir.

Gərgin regional vəziyyət fonunda, İranda insan haqları pozuntularının artması, xüsusilə də edamların sayının sürətlə yüksəlməsi, regionda onsuz da kövrək olan sülh və sabitliyə əlavə təhdid yaradır. Bu hadisələr İranın gələcəyi və onun beynəlxalq arenadakı yeri ilə bağlı ciddi suallar doğurur.

Azərbaycan bazarlarında mövsümün ilk yerli meyvələrinin qiyməti hər il olduğu kimi, bu il də diqqət mərkəzindədir. Xüsusilə müəyyən bir yerli meyvənin ilkin satış qiyməti 160 manata çataraq, alıcılar arasında təəccübə səbəb olub. Bu yüksək qiymət, yeni mövsümün ilk məhsulunun bazara çıxması ilə əlaqədardır və adətən ilkin mərhələdə müşahidə olunan bir tendensiyadır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, mövsümün əvvəlində məhsuldarlıq az olduğundan və tələbatın bir hissəsi erkən tədarükçülər tərəfindən qarşılandığından, qiymətlər yüksək olur. Bu cür erkən məhsullar əsasən restoranlar, kafelər və ya xüsusi sifarişlər üçün nəzərdə tutulur. Həmçinin, məhsulun yetişdirilməsi və bazara gətirilməsi üçün çəkilən xərclər də ilkin qiymətə təsir edən amillərdəndir.

Lakin narahatlığa əsas yoxdur. Proqnozlara görə, yaxın günlərdə bu meyvənin qiyməti kəskin şəkildə enəcək. Mövsümün irəliləməsi və bazara daha çox məhsulun daxil olması ilə qiymətlərin 5-6 manat səviyyəsinə düşəcəyi gözlənilir. Bu, Azərbaycan meyvə bazarında mövsümi dalğalanmaların tipik nümunəsidir.

Hər il olduğu kimi, yerli fermerlər məhsullarını bazara çıxardıqca, təklif artır və bu da qiymətlərin stabil şəkildə aşağı düşməsinə səbəb olur. İstehlakçılar adətən mövsümün pik nöqtəsində daha münasib qiymətlərlə təzə və keyfiyyətli yerli meyvələrə sahib ola bilirlər. Bu dövr, həmçinin meyvə emalı sənayesi üçün də əlverişli şərait yaradır.

Gözlənilən qiymət enişi, həm ev təsərrüfatları, həm də kiçik bizneslər üçün müsbət xəbərdir. Bu, insanların daha çox yerli məhsul almasına və sağlam qidalanmasına imkan yaradacaq. Bazarda rəqabətin artması da qiymətlərin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.