Category: Gündəm

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın administrasiyasının qlobal ticarət yollarını “blokadaya” almaq və ya onlara nəzarəti gücləndirmək niyyəti beynəlxalq iqtisadiyyatda ciddi müzakirələrə səbəb olur. Bu plan, ABŞ-ın ticarət siyasətində potensial köklü dəyişikliklərin xəbərçisi kimi qiymətləndirilir və dünya ticarət sisteminin gələcəyi ilə bağlı suallar doğurur.

“Blokada” termini birbaşa hərbi müdaxiləni nəzərdə tutmasa da, iqtisadi və siyasi təzyiq vasitələrinin geniş tətbiqini ehtiva edir. Bu, əsasən tariflərin artırılması, idxal kvotalarının tətbiqi, strateji ticarət sazişlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi və beynəlxalq dəniz yollarının təhlükəsizliyinə nəzarətin gücləndirilməsi kimi addımları əhatə edə bilər.

Tramp administrasiyasının bu strategiyasının əsas hədəfləri arasında ABŞ-ın daxili istehsalını canlandırmaq, iş yerlərini ölkəyə qaytarmaq və xarici rəqiblərin, xüsusilə Çinin iqtisadi təsirini azaltmaq dayanır. Vaşinqton, bu yolla milli təhlükəsizliyini gücləndirmək və kritik təchizat zəncirlərində xarici asılılığı minimuma endirmək istəyir.

Bu cür radikal ticarət siyasəti qlobal iqtisadiyyat üçün genişmiqyaslı nəticələr vəd edir. Ticarət müharibələrinin yenidən alovlanması, beynəlxalq təchizat zəncirlərinin parçalanması və ölkələr arasında iqtisadi əməkdaşlığın zəifləməsi kimi risklər artır. Xüsusilə Avropa İttifaqı, Asiya ölkələri və digər böyük ticarət tərəfdaşları ABŞ-ın bu siyasətinin birbaşa təsiri altında qala bilərlər.

Analitiklər hesab edir ki, ABŞ-ın qlobal ticarət yollarına nəzarət etmək cəhdləri geosiyasi gərginliyi daha da artıra bilər. Bu, yeni ticarət bloklarının yaranmasına və beynəlxalq münasibətlərdə parçalanmanın dərinləşməsinə yol aça bilər. Dünya ticarət təşkilatının rolu və beynəlxalq ticarət hüququnun gələcəyi də bu prosesdə ciddi sınaqdan keçiriləcək.

Tanınmış ictimai xadim Səyyad Aran İmişli rayonunda seçiciləri ilə silsilə görüşlər keçirib. Bu görüşlər çərçivəsində rayon sakinləri ilə bir araya gələn Səyyad Aran onların problemlərini dinləyib və gələcək fəaliyyət planları barədə məlumat verib.

Görüşlər olduqca səmimi və işgüzar şəraitdə keçib. Seçicilər Səyyad Arana onları narahat edən məsələləri birbaşa çatdırmaq imkanı əldə ediblər. Əsasən sosial, iqtisadi və infrastruktur məsələləri müzakirələrin mərkəzində olub.

Səyyad Aran çıxışlarında mövcud problemlərin həlli yolları, regionun inkişaf perspektivləri və seçicilərin rifahının yüksəldilməsi istiqamətində atılacaq addımlar barədə ətraflı danışıb. O, hər bir vətəndaşın səsini eşitməyin və onların maraqlarını müdafiə etməyin vacibliyini vurğulayıb.

Seçicilər tərəfindən qaldırılan məsələlər arasında kənd təsərrüfatının inkişafı, məşğulluq imkanlarının artırılması, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi kimi mövzular xüsusi yer tutub. Səyyad Aran bu istiqamətlərdə konkret təkliflərini irəli sürərək, gələcək fəaliyyətində bu məsələlərə prioritet verəcəyini bildirib.

Bu cür görüşlərin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, namizədlər seçicilərin real həyat tərzi ilə tanış olur, onların gündəlik problemlərini yaxından öyrənirlər. Bu isə daha effektiv və məqsədyönlü proqramların hazırlanmasına zəmin yaradır.

Səyyad Aran seçiciləri ilə dialoqun davamlı olacağını və onların etimadını doğrultmaq üçün bütün gücü ilə çalışacağını qeyd edib. Görüşlər rayon sakinlərinin böyük marağına səbəb olub və müsbət əhval-ruhiyyə ilə yekunlaşıb.

Azərbaycan Respublikası aliment ödənişləri ilə bağlı məhkəmə qərarlarının beynəlxalq səviyyədə icrası mexanizminə qoşulmaqla mühüm bir addım atıb. Bu qərar, ölkənin beynəlxalq hüquq normalarına sadiqliyini və vətəndaşlarının, xüsusilə uşaqların hüquqlarının müdafiəsinə verdiyi əhəmiyyəti bir daha nümayiş etdirir.

Uzun illərdir ki, aliment ödəyən valideynlərdən birinin xaricdə yaşaması halları aliment qərarlarının icrasında ciddi çətinliklər yaradırdı. Bu vəziyyət, bir çox hallarda uşaqların maddi təminatında fasilələrə və ailələrin sosial rifahının pisləşməsinə səbəb olurdu. Yeni mexanizm bu cür halların qarşısını almaq üçün effektiv bir vasitə olacaq.

Beynəlxalq icra mexanizminə qoşulmaqla, Azərbaycan digər qoşulmuş ölkələrdə verilən aliment qərarlarını tanımaq və icra etmək, eyni zamanda Azərbaycan məhkəmələrinin qərarlarının xaricdə tanınmasını və icrasını təmin etmək öhdəliyi götürür. Bu, aliment öhdəliklərindən yayınma hallarını minimuma endirməyə və uşaqların hüquqlarını daha etibarlı şəkildə qorumağa xidmət edəcək.

Bu addım, ilk növbədə, aliment alan valideynlər və onların himayəsində olan uşaqlar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar artıq alimentin ödənilməsi üçün beynəlxalq səviyyədə hüquqi dəstək ala biləcəklər ki, bu da onların maddi təminatının davamlılığını təmin edəcəkdir.

Qərar həm də Azərbaycanın beynəlxalq hüquq sisteminə inteqrasiyasının dərinləşməsinə və digər ölkələrlə ədliyyə sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsinə töhfə verəcək. Bu, ölkənin ailə hüququ sahəsində beynəlxalq standartlara uyğunlaşma səylərinin bir hissəsidir.

Yeni mexanizmin tətbiqi ilə aliment ödənişlərinin icrası prosedurları sadələşəcək və sürətlənəcək. Bu, aliment məsələləri ilə üzləşən vətəndaşlar üçün bürokratik əngəlləri azaldacaq və ədalətə çatmaq imkanlarını artıracaq.

Ümumilikdə, Azərbaycanın bu beynəlxalq mexanizmə qoşulması, ailə dəyərlərinin qorunması, uşaqların rifahının təmin edilməsi və hüquqi dövlət quruculuğu prinsiplərinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış mühüm və müsbət bir addımdır.

Xəzər dənizində, Neft Daşları ərazisi yaxınlığında dəhşətli faciə baş verib. İlkin məlumatlara görə, balıqçılıqla məşğul olan bir şəxs dənizdə bataraq həyatını itirib. Hadisənin təfərrüatları araşdırılır və ictimaiyyətə əlavə məlumat veriləcəyi gözlənilir.

Məlumata görə, balıqçı naməlum səbəbdən qayığı ilə birlikdə dənizdə batıb. Hadisə yerinə dərhal Fövqəladə Hallar Nazirliyinin xilasediciləri və digər müvafiq qurumların əməkdaşları cəlb olunub. Hazırda batan şəxsin axtarış əməliyyatları davam etdirilir.

Neft Daşları ətrafı Xəzər dənizinin ən çətin və təhlükəli hissələrindən biri hesab olunur. Burada hava şəraiti qəfil dəyişə bilər və güclü küləklər, dalğalar balıqçılar üçün ciddi təhlükə yaradır. Bu cür faciələr hər zaman dənizdə çalışanların diqqətli olmasının vacibliyini bir daha xatırladır.

Hadisə ilə bağlı hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən araşdırma aparılır. Faciənin dəqiq səbəbləri, o cümlədən balıqçının hansı şəraitdə batdığı tam aydınlaşdırıldıqdan sonra rəsmi açıqlama veriləcəkdir.

Dənizdə balıqçılıqla məşğul olan şəxslərin təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət etməsi, xüsusilə də fərdi xilasedici vasitələrdən istifadə etməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir. Hava proqnozlarını diqqətlə izləmək və riskli şəraitdə dənizə çıxmamaq da vacibdir.

Bu kədərli hadisə dənizdə işləyən hər kəs üçün bir xəbərdarlıqdır. Ümid edirik ki, batan balıqçının cəsədi tezliklə tapılacaq və ailəsinə təhvil veriləcəkdir. Hadisə ilə bağlı yeniliklər ictimaiyyətə çatdırılacaq.

Son dövrlər Azərbaycanda müşahidə olunan bahalaşma tempi əhalinin real gəlirlərini ciddi şəkildə təhdid edir. İqtisadçı ekspertlər bu vəziyyətin səbəblərini təhlil edərək, vətəndaşların alıcılıq qabiliyyətinin azalmasından narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qiymət artımları gündəlik tələbat mallarından tutmuş xidmət sahələrinə qədər geniş spektri əhatə edir ki, bu da sosial gərginliyi artırır.

Ekspertlərin fikrincə, bahalaşmaya təsir edən əsas amillərdən biri qlobal inflyasiya dalğası və idxaldan asılılıqdır. Ölkənin istehlak bazarının böyük hissəsi xaricdən gətirilən məhsullarla təmin olunduğundan, dünya bazarlarındakı qiymət dəyişiklikləri birbaşa daxili bazara yansıyır. Nəqliyyat xərclərinin artması və təchizat zəncirindəki problemlər də bu prosesi sürətləndirir.

Digər tərəfdən, daxili bazarda rəqabət mühitinin yetərincə inkişaf etməməsi və inhisarçılıq meyilləri də qiymət artımlarına zəmin yaradır. Bəzi sahələrdə istehsal xərclərinin artması, xüsusilə də enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin dəyişməsi son məhsulun dəyərinə təsir edir. Bu faktorlar yerli istehsalın xərclərini artıraraq, istehlakçı qiymətlərini yüksəldir.

Gəlirlərin bahalaşma tempi ilə ayaqlaşmamasının əsas səbəbi isə əməkhaqqı və pensiyaların artım sürətinin inflyasiyadan geri qalmasıdır. Əhalinin nominal gəlirləri artsa da, real alıcılıq qabiliyyəti enir. Bu, xüsusilə aztəminatlı ailələr üçün ciddi çətinliklər yaradır və onların yaşayış səviyyəsinə mənfi təsir göstərir.

İqtisadçılar vəziyyətin sabitləşməsi üçün kompleks yanaşmanın vacibliyini vurğulayırlar. Yerli istehsalın dəstəklənməsi, idxaldan asılılığın azaldılması, rəqabət mühitinin gücləndirilməsi və sosial müdafiə tədbirlərinin genişləndirilməsi zəruridir. Həmçinin, əməkhaqqı və pensiyaların inflyasiya səviyyəsinə uyğun indeksasiyası əhalinin real gəlirlərinin qorunması üçün əhəmiyyət kəsb edir.

Bu iqtisadi çağırışlar fonunda hökumətin makroiqtisadi sabitliyi təmin etmək və əhalinin rifahını yaxşılaşdırmaq istiqamətində atacağı addımlar böyük əhəmiyyət daşıyır. Bahalaşma ilə mübarizə yalnız inzibati tədbirlərlə deyil, həm də sistemli iqtisadi islahatlarla mümkün ola bilər.

Abşeron rayonunun Güzdək qəsəbəsində güclü yağışlar nəticəsində yaranan daşqınlar əhalini ciddi problemlərlə üz-üzə qoyub. Qəsəbədə bir çox evləri su basıb, vətəndaşların əmlakına ciddi ziyan dəyib.

Sakinlər bildirirlər ki, evlərə dolan su yaşayış üçün təhlükə yaradır, məişət əşyaları və mebellər yararsız hala düşüb. Vətəndaşlar xüsusilə çətin vəziyyətdə olduqlarını və heç bir qurumdan kömək ala bilmədiklərini vurğulayırlar.

“Kömək edən yoxdur, çarəsiz qalmışıq”, – deyə sakinlərdən biri vəziyyəti təsvir edib. Onlar dövlət qurumlarından və aidiyyəti təşkilatlardan təcili yardım gözləyirlər. Daşqın suları qəsəbənin infrastrukturu üçün də ciddi təhlükə yaradır.

Vətəndaşlar qeyd edirlər ki, bu cür hallar Güzdəkdə ilk dəfə deyil və hər dəfə güclü yağışlar zamanı oxşar problemlərlə üzləşirlər. Onlar problemin köklü həlli üçün drenaj sisteminin yaxşılaşdırılmasını və ya digər infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsini tələb edirlər.

Məsələ ilə bağlı aidiyyəti qurumların tez bir zamanda tədbir görməsi və zərər çəkmiş sakinlərin vəziyyətinin yüngülləşdirilməsi vacibdir. Sakinlər özlərinə uzanacaq bir kömək əli gözləyirlər.

İran parlamentinin tanınmış üzvü ABŞ ilə mövcud müvəqqəti atəşkəsin müddətinin uzadılmayacağını qəti şəkildə bəyan edib. Bu açıqlama, iki ölkə arasındakı gərgin münasibətlər fonunda yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir və beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, İran İslam Respublikası öz milli maraqlarını qorumaqda qərarlıdır və xarici təzyiqlərə boyun əyməyəcək. ABŞ ilə “atəşkəs” adlandırılan bu müvəqqəti razılaşmanın məhdud müddət üçün nəzərdə tutulduğu və onun uzadılması üçün heç bir əsasın olmadığı vurğulanıb.

Bu bəyanat, xüsusilə nüvə proqramı və regional təhlükəsizlik məsələləri ətrafında davam edən fikir ayrılıqları fonunda daha da əhəmiyyət kəsb edir. Tehranın bu qəti mövqeyi, Vaşinqtonla gələcək danışıqların formatı və perspektivləri barədə ciddi suallar yaradır.

Ekspertlər hesab edir ki, atəşkəsin uzadılmaması iki ölkə arasındakı gərginliyi yenidən artıra bilər. Bu vəziyyət, regionda sabitliyə təsir edə biləcək yeni sanksiyalar və ya diplomatik çıxılmaz vəziyyətə səbəb ola bilər.

İran tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, nüvə sazişinə qayıdış və sanksiyaların tamamilə ləğvi üçün ABŞ-ın real addımlar atması vacibdir. Millət vəkilinin son bəyanatı da bu prinsipial mövqeyin davamı kimi şərh olunur.

Beynəlxalq təşkilatlar və digər dünya gücləri, Tehran və Vaşinqtonu dialoqu davam etdirməyə və regional sabitliyi təhdid edə biləcək addımlardan çəkinməyə çağırır. Lakin İranın son açıqlaması, danışıqlar masasında Tehranın daha sərt mövqe tutacağını göstərir.

Bakıda fəaliyyət göstərən özəl klinikalardan birinin fəaliyyəti dayandırılıb. Bu qərar Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən aparılan yoxlamalar nəticəsində qəbul edilib və ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Məlumata görə, klinikanın fəaliyyətinin dayandırılmasına səbəb müəyyən edilmiş ciddi nöqsanlar olub. Bu nöqsanlar, əsasən, tibbi xidmətlərin keyfiyyəti, sanitariya-gigiyena normalarına əməl edilməməsi və lisenziya şərtlərinin pozulması ilə bağlıdır. Səhiyyə Nazirliyinin apardığı araşdırmalar zamanı pasiyentlərin sağlamlığı üçün risk yaradan hallar aşkarlanıb.

Səhiyyə sistemində vətəndaşların sağlamlığının qorunması prioritet məsələdir. Bu səbəbdən, özəl tibb müəssisələrinin fəaliyyətinə nəzarət xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Nazirlik tərəfindən mütəmadi olaraq aparılan yoxlamalar məhz bu məqsədə xidmət edir.

Qeyd edək ki, fəaliyyəti dayandırılan klinikanın gələcək taleyi ilə bağlı əlavə məlumat veriləcək. Klinikanın nöqsanları aradan qaldırdıqdan sonra yenidən fəaliyyətə başlaması üçün müvafiq prosedurlar tətbiq oluna bilər.

Bu hadisə bir daha onu göstərir ki, tibb müəssisələrində xidmət keyfiyyəti və təhlükəsizlik standartları ən yüksək səviyyədə olmalıdır. Səhiyyə Nazirliyi vətəndaşların sağlamlığını təmin etmək üçün qətiyyətli addımlar atmağa davam edəcək.

Rusiya Federasiyası Teleqram messenceri üzərində tətbiq etdiyi blokadanı rəsmi olaraq ləğv etmək qərarına gəlib. Bu addım, illərdir davam edən məhdudiyyətlər siyasətində əhəmiyyətli bir dönüş nöqtəsi hesab olunur və ölkənin rəqəmsal məkanında yeni bir mərhələnin başlanğıcını xəbər verir.

Xatırladaq ki, Rusiya Teleqramı 2018-ci ildə Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) istifadəçilərin şifrələmə açarlarını tələb etməsinə baxmayaraq, messencerdən imtina etdiyi üçün bloklamışdı. O zaman Roskomnadzor, Teleqramın terrorçuluqla mübarizəyə dair qanunvericiliyin tələblərini yerinə yetirmədiyini əsas gətirərək, platformaya girişi məhdudlaşdırmışdı.

Lakin blokada cəhdləri heç vaxt tamamilə uğurlu olmamışdı. Milyonlarla rusiyalı istifadəçi VPN və digər vasitələrlə Teleqrama daxil olmağa davam edirdi. Hətta bir çox dövlət qurumu və rəsmi şəxslər də bu platformadan aktiv şəkildə istifadə edirdilər ki, bu da qadağanın effektivliyini şübhə altına alırdı.

Son illərdə, xüsusilə pandemiya dövründə və müxtəlif siyasi hadisələr fonunda, Teleqram Rusiyada informasiya mübadiləsi üçün əsas platformalardan birinə çevrildi. Onun xəbər kanalları və ictimai müzakirə qrupları, rəsmi mediaya alternativ olaraq geniş kütlələr tərəfindən izlənilirdi.

Roskomnadzorun bəyanatında qeyd olunur ki, qərar Teleqramın “terrorçuluq və ekstremizmə qarşı mübarizədə əməkdaşlığa hazır olduğunu” bildirməsindən sonra qəbul edilib. Bu bəyanat, Kreml üçün mövcud vəziyyətdən çıxış yolu kimi qiymətləndirilir, çünki qadağanın davam etdirilməsi həm texniki, həm də siyasi cəhətdən əlverişsiz olmuşdu.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu addım Rusiya hökumətinin internet üzərindəki nəzarət siyasətində müəyyən bir yumşalma siqnalı ola bilər. Lakin digər tərəfdən, bu, həm də Teleqramın ölkə daxilindəki nüfuzunu və əhəmiyyətini etiraf etmək deməkdir. Platformanın gələcəkdə Rusiya qanunvericiliyinə nə dərəcədə riayət edəcəyi isə hələlik sual altındadır.

Teleqramın blokadanın ləğvi, Rusiya internet istifadəçiləri üçün daha geniş informasiya azadlığı və rahatlığı vəd edir. Eyni zamanda, bu qərar digər xarici texnoloji şirkətlərin Rusiya bazarına münasibətinə də təsir edə bilər.

Azərbaycanda elektrik enerjisi, su və təbii qazdan qanunsuz istifadə halları hələ də ciddi problem olaraq qalır. Bu cür hərəkətlər təkcə kommunal xidmətləri göstərən qurumların büdcəsinə zərər vurmaqla qalmır, həm də dürüst istehlakçıların haqqını tapdalayır və ölkə iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərir.

Mövcud qanunvericiliyə əsasən, kommunal xidmətlərdən qanunsuz istifadə edən şəxslərə qarşı sərt cəza tədbirləri tətbiq olunur. Bu tədbirlər arasında inzibati cərimələr, xidmətin dayandırılması və bəzi hallarda cinayət məsuliyyəti də nəzərdə tutulur. Məqsəd, resursların səmərəli və ədalətli istifadəsini təmin etməkdir.

Qanunsuz istifadə hallarına sayğacların manipulyasiyası, şəbəkəyə icazəsiz qoşulma, göstəricilərin düzgün bəyan edilməməsi və digər sui-istifadə halları daxildir. Bu cür hərəkətlər texniki təhlükəsizlik riskləri də yaradır, elektrik şəbəkələrində qəzalara, su təchizatında kəsintilərə və qaz sızmalarına səbəb ola bilər.

Cərimələrin məbləği qanunsuz istifadənin növündən, müddətindən və vurulan ziyanın həcmindən asılı olaraq dəyişir. Hər bir hal fərdi qaydada araşdırılır və müvafiq qanun maddələrinə uyğun olaraq qiymətləndirilir. Vətəndaşlar bilməlidirlər ki, bu cərimələr təkrar hallarda daha da ağırlaşa bilər.

Kommunal xidmətlərin düzgün və qanuni istifadəsi hər bir vətəndaşın borcudur. Bu, həm öz hüquqlarını qorumaq, həm də ümumi rifaha töhfə vermək deməkdir. Müvafiq qurumlar mütəmadi olaraq yoxlamalar aparır və qanunsuz istifadə hallarına qarşı mübarizəni gücləndirir.

Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, kommunal xidmətlərlə bağlı hər hansı bir problem yaranarsa, dərhal müvafiq xidmət təminatçılarına müraciət etsinlər. Qanunsuz yollara əl atmaqdansa, mövcud qaydalara əməl etmək həm maliyyə, həm də hüquqi baxımdan daha sərfəli və təhlükəsizdir.