Category: Siyasət

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin beynəlxalq ictimaiyyətə mühüm çağırış edib. O, erməni xalqına qarşı “soyqırımı kimi vəhşiliyin” təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün səylərin birləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Kremlin rəhbəri bu bəyanatı Erməni Soyqırımının Anım Günü ilə bağlı göndərdiyi mesajda səsləndirib. Putin öz müraciətində bu faciənin insanlıq əleyhinə törədilmiş ən dəhşətli cinayətlərdən biri olduğunu qeyd edib.

Rusiya lideri bildirib ki, bu cür faciələr dünya tarixində silinməz izlər buraxır və gələcək nəsillər üçün dərs olmalıdır. O, keçmişdə baş vermiş hadisələrin unudulmamasının və təkrarlanmamasının vacibliyini xüsusi ilə qeyd edib.

Putin həmçinin beynəlxalq birliyin bu cür cinayətlərin qarşısının alınmasında fəal rol oynamasının zəruriliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, hər bir dövlət və təşkilat bu məqsədlə birgə addımlar atmalıdır.

Bu çağırış, regionda mövcud gərginlik fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və beynəlxalq münasibətlərdə humanitar prinsiplərin önəmini bir daha gündəmə gətirir.

Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) yeni tərkibinin formalaşdırılması ilə bağlı mühüm qərar layihəsi Milli Məclisə daxil olub. Bu hadisə, ölkənin seçki sistemində gözlənilən yeniliklərin və islahatların ilk addımı kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Parlamenti yaxın gələcəkdə bu layihəni müzakirə edərək yekun qərarını verəcək.

MSK, Azərbaycan Respublikasında keçirilən bütün səviyyəli seçkilərin və referendumların təşkili, keçirilməsi və nəticələrinin elan edilməsi üçün məsuliyyət daşıyan əsas dövlət qurumudur. Onun tərkibi seçki prosesinin şəffaflığı, ədalətliliyi və qanuniliyi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən komissiyanın üzvlərinin seçimi ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir.

Qərar layihəsinin Milli Məclisə təqdim edilməsi, komissiyanın üzvlərinin seçilməsi prosesinin rəsmi olaraq başladığını göstərir. Milli Məclisin deputatları təklif olunan namizədləri nəzərdən keçirəcək və səsvermə yolu ilə MSK-nın yeni heyətini təsdiqləyəcəklər. Bu prosesin şəffaf və qanunvericiliyə uyğun şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir.

Yeni tərkibin formalaşdırılması, seçki qanunvericiliyindəki dəyişikliklərə uyğunlaşma, habelə seçki prosesinin daha da təkmilləşdirilməsi məqsədi daşıya bilər. Bu addım, ölkədə demokratik proseslərin inkişafına və vətəndaşların seçkilərə inamının artırılmasına töhfə verəcəkdir.

Ekspertlər yeni tərkibin seçki prosesinə müsbət təsir edəcəyini və beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə seçkilərin keçirilməsini təmin edəcəyini gözləyirlər. Milli Məclisin qərarı ilə MSK-nın fəaliyyətində yeni bir mərhələ başlayacaq və bu, ölkənin siyasi həyatında mühüm rol oynayacaq.

Rusiyanın Ermənistandakı səfirliyi, erməni ‘soyqırımı’ qurbanlarının anım günü ilə əlaqədar bəyanat yayıb. Bu addım, regionda onsuz da gərgin olan siyasi mühitdə ciddi müzakirələrə səbəb olub. Səfirlik öz bəyanatında bu hadisənin qurbanlarını yad etdiyini bildirib.

Azərbaycan uzun illərdir ki, 1915-ci il hadisələrinin ‘soyqırım’ kimi qiymətləndirilməsini qəbul etmir və bu iddiaları saxta hesab edir. Rəsmi Bakı bu hadisələrin tarixi kontekstdən çıxarılaraq siyasi məqsədlər üçün istifadə edildiyini vurğulayır.

Rusiyanın, xüsusilə də Ermənistandakı diplomatik nümayəndəliyinin belə bir bəyanatla çıxış etməsi, Moskva ilə Bakı arasında münasibətlərə kölgə sala bilər. Azərbaycan ictimaiyyətində bu addım, Rusiyanın Ermənistanın tərəfini tutması kimi qəbul edilə bilər.

1915-ci il hadisələri Birinci Dünya müharibəsi dövründə Osmanlı İmperiyasında baş verən faciəvi hadisələrdir. Türkiyə bu hadisələri ‘soyqırım’ deyil, müharibə şəraitində hər iki tərəfdən itkilərin olduğu qarşılıqlı faciə kimi xarakterizə edir.

Rusiyanın bu mövqeyi regionda sülh və sabitliyə xidmət etməyən, əksinə, mövcud gərginliyi daha da artıran bir amil kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, həm də Rusiya-Azərbaycan strateji tərəfdaşlığı kontekstində suallar doğurur.

Bakı, beynəlxalq arenada ‘soyqırım’ iddialarına qarşı mübarizəsini davam etdirir və bu məsələdə beynəlxalq hüquqa və tarixi faktlara əsaslanan mövqeyini müdafiə edir. Rusiyanın bu addımı, beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar siyasətinin bir nümunəsi kimi də şərh edilə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və Livan arasında mövcud olan atəşkəsin müddətinin daha üç həftə uzadılacağını rəsmən elan edib. Bu qərar regionda gərginliyin azaldılması və diplomatik səylərin davam etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Ağ Evdən verilən məlumata görə, Prezident Tramp bu açıqlamanı Yaxın Şərqdə sülh prosesini dəstəkləmək məqsədilə edib. İsrail və Livan illərdir ki, sərhəd mübahisələri və digər siyasi gərginliklərlə üzləşir, bu da regionda qeyri-sabitliyə səbəb olur.

Atəşkəsin uzadılması tərəflərə danışıqlar masasına oturmaq və uzunmüddətli həll yolları tapmaq üçün əlavə vaxt qazandırır. ABŞ rəsmiləri bu müddət ərzində tərəflər arasında etimad quruculuğu tədbirlərinin gücləndirilməsinə çalışacaqlarını bildiriblər.

Analitiklər Trampın bu addımını Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyəti sabitləşdirmək cəhdi kimi qiymətləndirirlər. Beynəlxalq ictimaiyyət də atəşkəsin davam etdirilməsini alqışlayaraq, tərəfləri konstruktiv dialoqa çağırır.

Bu uzadılma, xüsusilə sərhəd bölgələrində yaşayan insanlar üçün müvəqqəti də olsa, rahatlıq gətirəcək. Lakin daimi sülhün təmin edilməsi üçün daha ciddi siyasi iradə və danışıqlar tələb olunur.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian və Parlament Sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın İrana qarşı səsləndirdiyi bəyanatlara cavab olaraq birgə açıqlama yayıblar. Bu addım, rəsmi Tehranın daxili siyasi çəkişmələrə baxmayaraq xarici təzyiqlər qarşısında vahid mövqe nümayiş etdirmək niyyətini əks etdirir.

Qeyd olunur ki, Donald Trampın İranın daxili işlərinə müdaxilə edən və ölkədə ikitirəliyi qızışdırmağa yönəlmiş bəyanatları Tehranda ciddi narahatlıqla qarşılanıb. Bu cür açıqlamaların məqsədi İran cəmiyyətində parçalanma yaratmaq və ölkə rəhbərliyini zəif göstərmək idi.

Pezeşkian və Qalibafın birgə bəyanatı məhz bu cür cəhdlərə qarşı güclü bir mesajdır. Onlar İranın milli maraqlarının toxunulmazlığını və ölkənin suverenliyinin hər hansı xarici müdaxilədən üstün olduğunu vurğulayıblar. Bu, həm daxili, həm də beynəlxalq auditoriyaya yönəlmiş aydın bir siqnaldır.

Bəyanatda həmçinin İranın regional və beynəlxalq siyasətdəki mövqeyinin dəyişməzliyi qeyd olunub. Ölkə rəhbərliyi, xüsusilə də yeni prezidentin seçilməsindən sonra, əsas strateji məsələlərdə konsolidasiya nümayiş etdirərək, xarici təhdidlərə qarşı birgə mübarizə aparmağa hazır olduğunu göstərir.

Bu birgə açıqlama, İranın siyasi spektrindəki müxtəlif qanadlar arasında mövcud ola biləcək fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, milli təhlükəsizlik və xarici siyasət məsələlərində vahid mövqeyin qorunub saxlandığını göstərir. Beləliklə, Tehran, xüsusilə ABŞ-dan gələn təzyiqlər qarşısında öz birliyini və qətiyyətini nümayiş etdirir.

İran rəhbərliyinin bu addımı beynəlxalq aləmdə də diqqətlə izlənilir. O, İranın regional və qlobal məsələlərdəki rolunu möhkəmləndirməyə və xarici güclərin daxili işlərə müdaxilə cəhdlərini dəf etməyə yönəlmişdir.

Aprelin 24-nə keçən gecə Ukraynanın cənubunda yerləşən strateji əhəmiyyətli Odessa şəhəri Rusiya qüvvələrinin ağır dron hücumuna məruz qalıb. Bu hücum nəticəsində mülki əhali arasında ölənlər və çoxsaylı yaralılar olduğu bildirilir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, gecə saatlarında baş verən bu hücum şəhərin müxtəlif ərazilərində böyük dağıntılara səbəb olub. Dronların hədəfi əsasən yaşayış binaları və mülki infrastrukturlar olub ki, bu da faciənin miqyasını daha da artırıb.

Ukrayna Fövqəladə Hallar Xidməti və yerli hakimiyyət orqanları hadisə yerinə cəlb olunaraq xilasetmə işlərinə başlayıb. Zərərçəkənlərə tibbi yardım göstərilir, dağıntılar altında qalanların axtarışı davam etdirilir. Ölənlərin sayı ilə bağlı dəqiq məlumatların yenilənəcəyi gözlənilir.

Bu hücum Rusiyanın Ukraynaya qarşı davam edən genişmiqyaslı işğalının bir hissəsi olaraq qiymətləndirilir. Odessa, Qara dəniz sahilindəki mühüm liman şəhəri kimi, müharibənin əvvəlindən bəri dəfələrlə hədəfə alınıb və bu cür hücumlar regionda vəziyyəti daha da gərginləşdirir.

Beynəlxalq ictimaiyyət Rusiyanın mülki infrastrukturlara və əhaliyə qarşı yönəlmiş bu cür hücumlarını qətiyyətlə pisləyir. Humanitar təşkilatlar və dünya liderləri Ukraynaya dəstəyini ifadə edərək, müharibə cinayətlərinin araşdırılmasına çağırışlar edir.

Odessa sakinləri üçün bu gecə xüsusilə ağır keçib. Şəhərdə hava həyəcanı siqnalları dəfələrlə səslənib, lakin dronların bəzilərinin müdafiə sistemlərini keçərək hədəflərinə çatdığı bildirilir. Bu hadisə bir daha müharibənin dinc əhaliyə vurduğu zərbəni gözlər önünə sərir.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Katz Tehran rəhbərliyinə qarşı sərt bəyanatla çıxış edərək, “Xamenei sülaləsinin tamamilə aradan qaldırılmasını başa çatdırmaq istədiklərini” bildirib. Bu açıqlama Yaxın Şərqdə onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdıran ciddi bir mesaj kimi qiymətləndirilir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, nazir Katzın bu sözləri İsrailin İranın siyasi və dini rəhbərliyinə qarşı mövqeyinin nə qədər radikal olduğunu bir daha nümayiş etdirir. “Xamenei sülaləsi” ifadəsi birbaşa İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Əli Xameneinin və onun çevrəsindəki güc strukturunun hədəf alındığını göstərir.

Bu cür bəyanatlar İsrail ilə İran arasında uzun illərdir davam edən düşmənçiliyin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Tərəflər arasında gərginlik nüvə proqramı, regional təsir uğrunda mübarizə və müxtəlif münaqişə zonalarında bir-birinə qarşı dəstəklədiyi qruplar vasitəsilə özünü büruzə verir.

İsrail müdafiə nazirinin bu kəskin açıqlaması beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıqlara səbəb ola bilər. Belə bir ifadə, diplomatik dillə desək, müharibə təhdidi kimi qəbul edilə bilər və regionda genişmiqyaslı qarşıdurma riskini artırır.

Katzın bəyanatı İsrailin İranın bölgədəki hərbi və siyasi təsirini tamamilə yox etmək niyyətində olduğunu vurğulayır. Bu, sadəcə bir ritorika deyil, həm də İsrailin gələcək hərəkətləri üçün potensial bir yol xəritəsi kimi şərh edilə bilər.

Analitiklər hesab edir ki, bu cür sərt çıxışlar daxili siyasi auditoriyaya mesaj verməklə yanaşı, həm də İranı bölgədəki fəaliyyətlərini yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur etmək məqsədi daşıya bilər. Lakin bu, əks-reaksiya ilə nəticələnə bilər.

Yaxın Şərqdəki vəziyyətin həssaslığı nəzərə alınaraq, İsrailin bu bəyanatı gərginliyi daha da artıracaq və regionda yeni qeyri-sabitlik dalğasına səbəb ola bilər. Beynəlxalq vasitəçilər tərəfləri təmkinli olmağa çağırmalıdırlar.

İranda siyasi dairələrdə və ictimaiyyətdə Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin oğlu Müctəba Xameneinin səhhəti ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaranıb. Yayılan məlumatlara görə, Müctəba Xamenei aldığı xəsarətlər səbəbindən idarəetmə funksiyalarını tam icra edə bilmir. Bu xəbərlər ölkənin gələcək siyasi kursu ilə bağlı sualları daha da artırır.

Mövcud vəziyyət, xüsusilə də İranın hazırkı Ali Rəhbəri Ayətullah Əli Xameneinin özünün səhhət problemləri fonunda daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bir müddət əvvəl Ali Rəhbərin ayağından üç cərrahiyyə əməliyyatı keçirdiyi, o cümlədən protez yerləşdirilməsi ehtimalının olduğu bildirilmişdi. Həmçinin, onun əlindən də əməliyyat olunduğu qeyd edilmişdi.

Bu əməliyyatlar Ali Rəhbərin səhhətinin ciddiliyini göstərir və onun varisi məsələsini yenidən gündəmə gətirir. Müctəba Xamenei uzun müddətdir ki, atasının potensial varisi kimi qəbul edilir və onun səhhətindəki hər hansı problem bu keçid prosesinə birbaşa təsir edə bilər.

Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, həm Ali Rəhbərin, həm də onun oğlunun səhhətindəki problemlər İranda hakimiyyət keçidini daha qeyri-müəyyən və mürəkkəb edir. Bu, ölkənin daxili və xarici siyasətində ciddi dəyişikliklərə səbəb ola biləcək potensial bir böhran vəziyyəti yaradır.

İran rəhbərliyinin səhhəti ilə bağlı məlumatların gizliliyi hər zaman spekulyasiyalara yol açıb. Rəsmi mənbələr adətən bu cür məlumatları təsdiqləməkdə tərəddüd edir, bu da şayiələrin yayılmasına zəmin yaradır. Müctəba Xameneinin səhhəti haqqında yayılan xəbərlər də bu qeyri-şəffaf mühitin bir hissəsidir.

Hazırda İranın siyasi gələcəyi ilə bağlı suallar cavabsız qalır. Ali Rəhbərin yaşının və səhhətinin, eləcə də onun potensial varisi kimi görünən oğlunun səhhətinin pisləşməsi ölkədəki qərar qəbuletmə proseslərinə və regional siyasətə necə təsir edəcəyi maraq doğurur.

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkədəki din xadimlərinin vergi ödəməsi ilə bağlı prinsipial mövqeyini bir daha ifadə edib. Paşinyan vurğulayıb ki, din xadimləri də Ermənistan vətəndaşlarıdır və bu səbəbdən qanun çərçivəsində fəaliyyət göstərməlidirlər.

Baş nazirin sözlərinə görə, əgər bütün vətəndaşlar gəlir vergisi ödəmək məcburiyyətindədirlərsə, bu qayda din xadimlərinə də şamil edilməlidir. O, bu məsələdə heç bir istisnanın qəbuledilməz olduğunu açıq şəkildə bildirib.

Bu bəyanat Ermənistan hökumətinin ölkədə vergi intizamını gücləndirmək və bütün vətəndaşlar üçün bərabər şərtlər yaratmaq siyasətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Paşinyan daha əvvəl də müxtəlif sahələrdə şəffaflığın artırılması və qanunların icrasının təmin edilməsi ilə bağlı sərt mesajlar vermişdi.

Hökumət başçısı dini qurumların və onların nümayəndələrinin cəmiyyətdəki rolunu qəbul etsə də, onların da digər vətəndaşlar kimi dövlət qarşısında maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməsinin vacibliyini xüsusi ilə qeyd edib. Bu addım büdcə gəlirlərinin artırılmasına və sosial ədalətin təmin edilməsinə yönəlib.

Paşinyanın bu qətiyyətli mövqeyi cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb ola bilər. Lakin hökumət başçısı qanunun aliliyi prinsipindən geri çəkilməyəcəyini nümayiş etdirir.

Bu bəyanat, həmçinin, dövlət-kilsə münasibətlərində yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi də şərh edilə bilər. Ermənistanda dini qurumların maliyyə fəaliyyəti uzun müddətdir ki, müəyyən imtiyazlara malik olub. İndi isə bu imtiyazların yenidən nəzərdən keçirilməsi gündəmdədir.

Ermənistan Avropa Partiyasının sədri Tiqran Xzmalyanın səsləndirdiyi fikirlər regionda geniş rezonans doğurub. O, iddia edir ki, Azərbaycan Ermənistanın buraxdığı bütün boşluqları ustalıqla öz xeyrinə doldurur və bu proses Ermənistanın sürətlə Qərbi Azərbaycana çevrilməsinə gətirib çıxarır.

Bu cür iddiaların Ermənistanın öz daxilindən gəlməsi, Bakının regional siyasətinin effektivliyini və Yerevanda artan narahatlığı nümayiş etdirir. Xzmalyanın sözləri, Ermənistanın xarici siyasətindəki uğursuzluqları, diplomatik təcridi və iqtisadi zəiflikləri fonunda daha ciddi məna kəsb edir.

Azərbaycan, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra regionda yeni reallıqlar yaratdı. Zəngəzur dəhlizi məsələsi, sülh müqaviləsi danışıqları və sərhədlərin delimitasiyası kimi məsələlər Bakının gündəmində əsas yer tutur. Ermənistanın bu proseslərə adekvat reaksiya verə bilməməsi, Xzmalyanın qeyd etdiyi “boşluqları” yaradır.

“Qərbi Azərbaycan” konsepsiyası, Azərbaycanın tarixi torpaq iddialarını əks etdirir və son illərdə Bakının siyasi ritorikasında mühüm yer tutub. Erməni siyasətçinin bu ifadəni işlətməsi, bu konsepsiyanın hətta Ermənistan cəmiyyətində də müəyyən dərəcədə qəbul edilməyə başladığını və ya ən azından ciddi şəkildə müzakirə olunduğunu göstərir.

Tiqran Xzmalyanın bu bəyanatı, Ermənistan hökumətinə və cəmiyyətinə regional reallıqları qəbul etmək və Azərbaycanla münasibətlərdə daha konstruktiv yanaşma sərgiləmək barədə bir xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilə bilər. Əks təqdirdə, Ermənistanın regional təsirini daha da itirməsi qaçılmaz ola bilər.

Bu vəziyyət, Cənubi Qafqazda güc balansının dəyişdiyini və Azərbaycanın regionda dominant aktora çevrildiyini bir daha təsdiqləyir. Ermənistanın gələcək taleyi, onun regional siyasətdəki mövqeyindən və qəbul edəcəyi qərarlardan asılı olacaq.