Category: Siyasət

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin “Rossotrudniçestvo” federal agentliyinin rəhbəri Yevgeni Primakovu vəzifəsindən azad edib. Bu barədə Rusiya KİV-lərinə istinadən “Tribuna.az” məlumat yayıb. Kreml tərəfindən imzalanan müvafiq fərmanla Primakovun agentlikdəki fəaliyyətinə son qoyulub.

Yevgeni Primakov 2020-ci ildən bu yana “Rossotrudniçestvo”ya rəhbərlik edirdi. Bu agentlik Rusiyanın xarici ölkələrdə humanitar əməkdaşlıq, mədəniyyət və ictimai diplomatiya sahəsində maraqlarını təmsil edən əsas qurumlardan biridir. Primakov bu vəzifədə olarkən, Rusiyanın xaricdəki imicinin gücləndirilməsi və rus dilinin yayılması istiqamətində fəaliyyət göstərirdi.

“Rossotrudniçestvo”nun rəhbərinin dəyişdirilməsi Rusiya hökumətindəki kadr dəyişiklikləri fonunda baş verir. Agentlik, xüsusilə indiki geosiyasi şəraitdə, Rusiyanın “yumşaq güc” siyasətinin həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır. Onun fəaliyyəti Rusiya Federasiyasının xarici siyasət strategiyasının ayrılmaz hissəsidir.

Primakovun vəzifəsindən azad edilməsinin səbəbləri ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməyib. Lakin bu qərarın arxasında müxtəlif amillər, o cümlədən agentliyin fəaliyyətinin optimallaşdırılması, yeni strategiyaların tətbiqi və ya kadr rotasiyası kimi səbəblər dayana bilər. Siyasi müşahidəçilər bu dəyişikliyin Kreml tərəfindən xarici siyasət istiqamətində yeni prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edirlər.

Bu cür yüksək səviyyəli kadr dəyişiklikləri adətən Rusiya hökumətinin müəyyən sahələrdə siyasətini yenidən nəzərdən keçirməsinin göstəricisidir. “Rossotrudniçestvo” kimi mühüm bir qurumun rəhbərinin dəyişdirilməsi, agentliyin gələcək fəaliyyətində və Rusiyanın xaricdəki mədəni-humanitar əlaqələrində müəyyən dəyişikliklərə yol aça bilər.

Yeni rəhbərin təyin olunması ilə “Rossotrudniçestvo”nun fəaliyyət istiqamətlərində hansı yeniliklərin olacağı yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq. Bu dəyişiklik Rusiyanın beynəlxalq arenada mədəni və ictimai diplomatiya vasitəsilə təsirini artırmaq strategiyasına necə təsir edəcəyi maraq doğurur.

ABŞ-ın nüfuzlu “The National Interest” nəşri Azərbaycan-İran münasibətləri mövzusunda maraqlı təhlili ilə diqqət mərkəzinə düşüb. Nəşr iddia edir ki, Azərbaycan Tehranla potensial müharibə təhlükəsindən ustalıqla yayına bilib.

Son illər Azərbaycan və İran arasında bəzi gərginliklər müşahidə olunurdu. Sərhəd məsələləri, regional maraqların toqquşması və müxtəlif geosiyasi amillər iki ölkə arasındakı münasibətləri zaman-zaman sınağa çəkirdi. Bu gərginliklər bəzən regional münaqişə ehtimalını belə gündəmə gətirirdi.

“The National Interest” qeyd edir ki, Bakı bu çətin dövrdə son dərəcə düşünülmüş və balanslı xarici siyasət yürüdərək, hərbi qarşıdurmanın qarşısını almağı bacarıb. Azərbaycanın diplomatik çevikliyi və regional maraqlarını qoruyarkən münaqişəni dərinləşdirməmək strategiyası xüsusi vurğulanır.

Bu ustalıq, Azərbaycanın həm beynəlxalq platformalarda aktiv iştirakı, həm də regional müttəfiqləri ilə sıx əməkdaşlığı sayəsində mümkün olub. Nəşr Bakının gərginliyi azaltmaq üçün atdığı addımları və danışıqlar yolunu üstün tutmasını yüksək qiymətləndirir.

Müharibədən yayınmaqla Azərbaycan nəinki öz milli maraqlarını qorumuş, həm də Cənubi Qafqaz regionunda sabitliyin təminatına mühüm töhfə vermişdir. Bu, həm də ölkənin beynəlxalq arenadakı nüfuzunu daha da artırmışdır.

Təhlil göstərir ki, Azərbaycanın regional siyasətdəki bu müdrik və strateji yanaşması, gərginliklərin həllində diplomatik vasitələrin nə qədər effektiv ola biləcəyinin bariz nümunəsidir. Bu, gələcək regional problemlərin həlli üçün də bir model rolunu oynaya bilər.

İran parlamentinin tanınmış üzvlərindən biri ABŞ-ın İranın təkliflərini qəbul etməkdən başqa yolu olmadığını bəyan edib. Bu sərt açıqlama regionda və beynəlxalq arenada gərginliyin artdığı bir dövrdə səsləndirilib.

Deputatın sözlərinə görə, mövcud şərtlər altında danışıqlar faydasızdır. O vurğulayıb ki, nə atəşkəsin, nə də danışıqların Tehran üçün heç bir mənası yoxdur, çünki bu cür görüşlər İranın əsas tələblərini və maraqlarını nəzərə almır.

Bu bəyanat, İranın regiondakı mövqeyini və ABŞ-ın siyasətinə qarşı qətiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Tehran rəsmiləri uzun müddətdir ki, Vaşinqtonun sanksiya siyasətini və regionda hərbi mövcudluğunu tənqid edir, bunu daxili işlərə qarışmaq kimi qiymətləndirir.

Deputatın fikrincə, ABŞ-ın İranın təkliflərini qəbul etməkdən başqa real bir alternativi yoxdur. Bu, İranın öz şərtlərini diktə etməyə hazır olduğunu və danışıqlar masasına yalnız öz maraqları tam təmin edildiyi təqdirdə oturacağını göstərir.

Açıqlama, həmçinin, nüvə proqramı ilə bağlı gərginliyin davam etdiyi və regionda müxtəlif münaqişələrin yaşandığı bir vaxta təsadüf edir. İranlı deputatın bu cür kəskin mövqe nümayiş etdirməsi, Vaşinqton və Tehran arasındakı münasibətlərin daha da mürəkkəbləşəcəyinə işarə edir.

Bu bəyanat beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir, çünki ABŞ və İran arasındakı münasibətlərin gələcək inkişafı Yaxın Şərqin sabitliyi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Çex Respublikası Azərbaycanı özünün strateji tərəfdaşı elan edib. Bu bəyanat iki ölkə arasındakı münasibətlərin dərinliyini və dostluğa əsaslandığını bir daha təsdiqləyir.

Rəsmi Praqa tərəfindən verilən bu açıqlama, Azərbaycanın beynəlxalq arenada artan rolunun və regional əməkdaşlıqdakı əhəmiyyətinin göstəricisidir. Strateji tərəfdaşlıq enerji, ticarət və mədəniyyət sahələrində qarşılıqlı faydalı əlaqələrin daha da genişlənməsinə zəmin yaradır.

Qeyd olunur ki, Azərbaycanın bu cür yüksək səviyyəli əlaqələri son dövrlərdə daha da intensivləşib. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri bu dinamikanın bariz nümunələrindən biridir.

Yaxın gələcəkdə İtaliyanın Baş naziri Ciorcia Meloninin də Azərbaycana səfər edəcəyi gözlənilir. Bu səfərlər Azərbaycanın Avropa ölkələri ilə münasibətlərinin güclənməsini və ölkəmizin regionda etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini nümayiş etdirir.

İki ölkə arasında mövcud olan dostluq və strateji tərəfdaşlıq əlaqələri gələcəkdə də müxtəlif sahələrdə uğurlu əməkdaşlıq üçün möhkəm təməl rolunu oynayacaqdır.

Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) 27 aprel tarixində yayımladığı illik hesabat qlobal təhlükəsizlik mənzərəsinin ciddi dəyişikliklərə məruz qaldığını bir daha təsdiqləyib. Hesabata görə, dünya ölkələrinin müdafiəyə ayırdığı vəsaitlər rekord səviyyəyə çataraq 2025-ci ildə 2,887 trilyon dollara yüksələcək. Bu rəqəm, yaxın gələcəkdə hərbi xərclərin 3 trilyon dollarlıq həddi keçə biləcəyinə dair narahatlıqları artırır.

Son illərdə müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər, regional münaqişələr və beynəlxalq təhlükəsizlik çağırışları ölkələri öz müdafiə qabiliyyətlərini gücləndirməyə vadar edir. Bir çox dövlət, artan təhdidlər fonunda silahlanmaya daha çox vəsait ayırmağı prioritet hesab edir ki, bu da qlobal hərbi xərclərin sürətli artımına səbəb olur. Bu tendensiya, xüsusilə böyük güclər arasında hərbi rəqabətin kəskinləşməsi ilə müşayiət olunur.

SIPRI kimi nüfuzlu təşkilatların bu cür hesabatları beynəlxalq ictimaiyyətə qlobal hərbi vəziyyət haqqında dəqiq məlumatlar təqdim edir. Bu hesabatlar, dünya siyasətçiləri və analitikləri üçün mühüm bir istinad mənbəyi olmaqla yanaşı, gələcək təhlükəsizlik strategiyalarının müəyyənləşdirilməsində də böyük rol oynayır. Tədqiqatçılar, hərbi xərclərin artım sürətinin davamlılığını və onun beynəlxalq münasibətlərə təsirini diqqətlə izləyirlər.

Hərbi xərclərin bu sürətlə artması qlobal iqtisadiyyat və sosial inkişaf üçün müəyyən suallar yaradır. Böyük miqdarda vəsaitin silahlanmaya yönəldilməsi, digər mühüm sahələrə, məsələn, təhsil, səhiyyə və yoxsulluğun azaldılmasına ayrılan resursları məhdudlaşdıra bilər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə qlobal inkişaf hədəflərinə çatmağı çətinləşdirə bilər və bəşəriyyətin üzləşdiyi digər qlobal problemlərin həllinə mane ola bilər.

Analitiklər hərbi xərclərdəki bu artım tempinin yaxın illərdə də davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu tendensiya, silahlanma yarışının daha da sürətlənəcəyi və beynəlxalq münasibətlərdə gərginliyin artacağı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir. Sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün beynəlxalq əməkdaşlığın və münaqişələrin diplomatik yollarla həllinin vacibliyi bir daha ön plana çıxır.

Ermənistanda parlament seçkilərinə rəsmi olaraq start verilib. Ölkənin siyasi səhnəsində gərginlik yüksək həddə çatıb, müxtəlif siyasi qüvvələr seçicilərin rəğbətini qazanmaq üçün fəal tədbirlər keçirirlər. Bu seçkilər ölkənin gələcək siyasi kursunu müəyyən edəcək mühüm bir dövr kimi qiymətləndirilir.

Seçki kampaniyası çərçivəsində partiyalar öz proqramlarını və namizədlərini ictimaiyyətə təqdim edir, mitinqlər və digər tədbirlər təşkil edirlər. Siyasi polemikalar kəskinləşir, rəqib qüvvələr arasında qarşılıqlı ittihamlar səsləndirilir. Bu prosesdə hər bir siyasi aktyor öz elektoratını səfərbər etmək üçün bütün imkanlardan istifadə etməyə çalışır.

Bu gərgin seçki mühitində diqqət çəkən qəribə bir iddia ortaya atılıb. Bəzi mənbələr və siyasi dairələr tərəfindən irəli sürülən bu iddiaya görə, İrəvanda keçirilən mitinqlərə qatılanların hamısı azərbaycanlılar olub. Bu cür bəyanatlar cəmiyyətdə ciddi təəccüb və suallar doğurub.

Mütəxəssislər bu tipli iddiaları siyasi manipulyasiya və ya dezinformasiya cəhdi kimi qiymətləndirirlər. Belə bəyanatlar, adətən, daxili siyasi rəqabətdə rəqibləri gözdən salmaq, yaxud ictimai fikri müəyyən istiqamətə yönəltmək məqsədi daşıyır. Bu, həm də Ermənistanın daxili problemlərini xarici amillərlə əlaqələndirmək cəhdi kimi də şərh edilə bilər.

Tarixi kontekst və mövcud siyasi vəziyyət nəzərə alındıqda, bu iddianın həqiqətə uyğunluğu şübhə doğurur. Azərbaycanlıların İrəvandakı mitinqlərdə kütləvi şəkildə iştirak etməsi reallıqdan uzaq görünür və daha çox təbliğat xarakteri daşıyır.

Bu cür absurd iddiaların yayılması, Ermənistandakı seçki prosesinin şəffaflığına və sağlamlığına kölgə sala bilər. Seçicilərin düzgün məlumat əsasında qərar verməsi üçün obyektiv və yoxlanılmış məlumatların təqdim edilməsi vacibdir.

Nəticə etibarilə, Ermənistanın parlament seçkiləri gərgin keçir və bu prosesdə müxtəlif siyasi oyunlar müşahidə olunur. İrəvan mitinqləri ilə bağlı səsləndirilən qəribə iddia isə bu gərginliyin bir hissəsi olaraq siyasi diskursda öz yerini tapır.

Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) yeni tərkibdə keçirilən ilk iclasında Məzahir Pənahov yenidən qurumun sədri vəzifəsinə seçilib. Bu qərar Azərbaycanın seçki prosesində davamlılığın və təcrübənin önəmini bir daha vurğulayır.

Pənahovun yenidən sədr seçilməsi, onun uzun illər ərzində bu sahədə qazandığı təcrübə və peşəkarlığın etimad göstəricisidir. MSK-nın əsas funksiyası ölkədə seçkilərin şəffaf və ədalətli keçirilməsini təmin etməkdir.

Yeni tərkibdə fəaliyyətə başlayan Komissiyanın ilk qərarı, gələcək seçki kampaniyalarının idarə edilməsində rəhbərliyin sabitliyini təmin edir. Bu, həm daxili, həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün vacib bir siqnaldır.

Mərkəzi Seçki Komissiyası Azərbaycan Respublikasında keçirilən prezident, parlament və bələdiyyə seçkilərinin təşkili və nəzarəti üçün məsuliyyət daşıyır. Sədrin yenidən seçilməsi, bu proseslərin mövcud hüquqi çərçivədə və standartlara uyğun şəkildə davam etdirilməsinə zəmin yaradır.

Məzahir Pənahovun rəhbərliyi altında MSK-nın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri, seçki qanunvericiliyinin tətbiqinə nəzarət etmək və seçicilərin hüquqlarını qorumaqdır. Onun təcrübəsi bu missiyanın effektiv şəkildə yerinə yetirilməsinə kömək edəcək.

Bu hadisə, ölkənin siyasi həyatında mühüm yer tutan seçki institutunun sabitliyini və fəaliyyət qabiliyyətini nümayiş etdirir. Azərbaycanın demokratik inkişafında seçkilərin rolu danılmazdır və MSK bu prosesin əsas daşıyıcılarından biridir.

Ermənistanda fəaliyyət göstərən qondarma “erməni soyqırımı ittifaqı”nın rəhbəri Sasun Mikaelyan sülh sazişinin imzalanması ilə bağlı diqqətçəkən bəyanatla çıxış edib. O, Ermənistanın sülh müqaviləsinin imzalanmasına getməsinin vacibliyini vurğulayaraq, “Başqa yol yoxdur” deyə bildirib.

Mikaelyanın bu açıqlaması, Azərbaycanla Ermənistan arasında davam edən sülh danışıqları fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Uzun illərdir mövcud olan münaqişənin həlli istiqamətində atılan addımlar regional sabitlik üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.

Qondarma “soyqırım” iddiaları ilə tanınan bir təşkilatın rəhbərindən gələn bu cür bəyanat, Ermənistan cəmiyyətində sülh prosesinə dair müəyyən bir pragmatizmin formalaşmaqda olduğuna işarə edə bilər. Bu, həm də Ermənistanın daxili siyasi dairələrində sülh gündəminin möhkəmlənməsinin bir göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycan tərəfi dəfələrlə Ermənistanı sülh müqaviləsini imzalamağa və regionda davamlı sülhü təmin etməyə çağırıb. Bakı, iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sərhədlərin delimitasiyası prosesinin sürətləndirilməsinin tərəfdarıdır.

Sasun Mikaelyanın “başqa yol yoxdur” ifadəsi, Ermənistanın sülhə alternativinin olmadığını qəbul etməsi deməkdir. Bu, danışıqlar prosesinə müsbət təsir göstərə bilər və tərəflər arasında etimadın artmasına xidmət edə bilər.

Regionda sülhün və sabitliyin bərqərar olması üçün hər iki ölkənin konstruktiv mövqe nümayiş etdirməsi vacibdir. Bu cür bəyanatlar, sülh prosesinin irəliləməsi üçün zəmin yaradır və gələcək danışıqlar üçün ümidverici siqnaldır.

İran, ABŞ və İsraillə davam edən gərginlik fonunda Hörmüz boğazı kartından imtina etməyəcəyini bəyan edib. Rəsmi Tehran, regiondakı mövcud vəziyyəti öz strateji maraqları üçün fürsət kimi dəyərləndirir və bu boğazın nəzarətini əlində saxlamaqda qərarlıdır.

Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri hesab olunur. Qlobal neft tədarükünün təxminən üçdə biri bu strateji keçiddən keçir. İranın bu boğaz üzərindəki nəzarəti, Tehranın beynəlxalq arenada təsir gücünü artıran mühüm bir amildir.

Müşahidəçilər hesab edirlər ki, İran, ABŞ və İsrail arasında artan münaqişə riskini öz xeyrinə çevirməyə çalışır. Hörmüz boğazı vasitəsilə neft daşımalarının potensial olaraq pozulması təhdidi, beynəlxalq ictimaiyyət üçün ciddi narahatlıq mənbəyidir və Tehranın danışıqlar masasında əlini gücləndirir.

Bu strategiya, İranın regional hegemonluğunu möhkəmləndirmək və Qərb dövlətlərinə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə etmək niyyətini əks etdirir. Boğazın bağlanması və ya oradakı hər hansı bir hərbi insident, qlobal neft bazarlarında ciddi qiymət artımlarına və iqtisadi qeyri-sabitliyə səbəb ola bilər.

Keçmişdə də İran bu boğazı bağlamaqla hədələmişdi, lakin indiki geosiyasi şərait bu təhdidin reallığa çevrilmə ehtimalını daha da artırır. Regionda hərbi fəaliyyətin artması və tərəflər arasında etimadsızlığın dərinləşməsi, vəziyyəti daha da gərginləşdirir.

Beynəlxalq dənizçilik təşkilatları və böyük dövlətlər, Hörmüz boğazında sərbəst hərəkətin təmin edilməsinin vacibliyini daim vurğulayırlar. Lakin İranın mövqeyi, bu boğazın gələcəkdə də regional və qlobal siyasətin mərkəzində qalacağını göstərir.

Cənubi Qafqazda regional əməkdaşlıq və sülh prosesi Ermənistan-Azərbaycan və Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması çərçivəsində mühüm mərhələyə qədəm qoymuşdu. Lakin son dövrlərdə müşahidə olunan hadisələr və Ermənistan tərəfindən verilən açıqlamalar bu prosesin durğunluq vəziyyətində olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Münasibətlərin normallaşması istiqamətində atılan addımların ləngiməsi, xüsusilə də “TRİPP” adlanan təşəbbüsün (ehtimal ki, sülh müqaviləsi və ya regional inteqrasiya proqramı) irəliləməməsi regionda yeni dinamika yaradır. Ermənistanın bəzi qərarları və mövqeyi sülh prosesini çətinləşdirir, bu da öz növbəsində digər strateji layihələrin aktuallığını artırır.

Analitiklər və siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, əgər “TRİPP” təşəbbüsü gözlənilən nəticəni verməzsə və Ermənistan konstruktiv mövqe nümayiş etdirməkdə davam etməzsə, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması qaçılmaz olacaq. Bu dəhliz Azərbaycan və Türkiyə üçün strateji əhəmiyyətə malikdir və regionda yeni nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin yaradılması deməkdir.

Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirməklə yanaşı, Türkiyə ilə birbaşa quru əlaqəsi yaratmaq potensialına malikdir. Bu, həm iqtisadiyyat, həm ticarət, həm də regional təhlükəsizlik baxımından böyük perspektivlər vəd edir.

Azərbaycan uzun müddətdir ki, Zəngəzur dəhlizinin açılmasının beynəlxalq hüquq normalarına və üçtərəfli bəyanatlara uyğun olduğunu vurğulayır. Ermənistanın bu məsələdəki müqaviməti və ya prosesi ləngitmə cəhdləri regionda gərginliyi artıra bilər və bu, Ermənistanın özünün maraqlarına xidmət etməz.

Nəticədə, Ermənistanın sülh prosesinə yanaşmasındakı durğunluq və qeyri-müəyyənlik, Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasını daha da aktuallaşdırır. Bu, regionun geosiyasi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişə biləcək bir layihədir və onun taleyi Ermənistanın gələcək addımlarından asılı olacaq.