Category: Siyasət

Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan, Azərbaycanla “əsl barışıq” üçün 19 erməni hərbçinin azad edilməsinin zəruri şərt olduğunu bəyan edib. Bu açıqlama regional sülh danışıqları fonunda gərginliyi artıran yeni bir tələb kimi qiymətləndirilir.

Simonyan həmçinin Türkiyəni regional proseslərə cəlb etməyə çalışaraq, Ankaranı “tərəfdaş olmağa və sülhün təməlini qoymaqda bizə qoşulmağa” dəvət edib. Bu çağırış Ermənistanın Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırma cəhdləri çərçivəsində səsləndirilib.

Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, 2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra əsir götürülən erməni hərbçilər beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq müharibə əsiri statusuna malik deyil, əksinə, Azərbaycan ərazilərinə sızaraq diversiya fəaliyyəti ilə məşğul olmuş şəxslərdir.

Bakı bu şəxsləri terrorçu və ya qanunsuz silahlı birləşmələrin üzvü hesab edir və onlara qarşı cinayət işləri başlanılıb. Simonyanın bu tələbi, Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə və beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Ermənistanın bu cür şərtlərlə çıxış etməsi, Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanması prosesinə maneələr törədir. Azərbaycan tərəfi sülh müqaviləsinin tez bir zamanda imzalanmasının tərəfdarı olsa da, irəli sürülən əsassız tələbləri qəbul etmir.

Regional sülh və sabitlik üçün hər iki tərəfin konstruktiv dialoq aparması və beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanması vacibdir. Simonyanın bu bəyanatı danışıqlar masasında əlavə gərginlik yarada bilər.

Tanınmış politoloq Elxan Şükürlü siyasətdə davamlılıq və ardıcıllıq prinsiplərinin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, əgər siyasət davamlı xarakter daşımırsa, o, strateji deyil, yalnız keçici bir xarakterə malik olur. Bu fikir, müasir siyasi proseslərin təhlili fonunda xüsusi aktuallıq kəsb edir.

Şükürlü öz fikrini məşhur bir bənzətmə ilə izah edib: “Daşı dələn damcının gücü yox, ardıcıllığı, davamlılığıdır.” O qeyd edib ki, ideoloji iş də məhz bu prinsip əsasında qurulmalıdır. Əgər ideoloji fəaliyyət ardıcıl, davamlı, dayanıqlı və sistemli olmazsa, cəmiyyətdə heç bir iz buraxmaz və gözlənilən nəticəni verməz.

Politoloq vurğulayıb ki, qısa müddətli və kəsintili siyasi addımlar, nə qədər güclü görünsə də, uzunmüddətli perspektivdə səmərəsiz olur. Strateji siyasət isə məhz illər boyu davam edən, məqsədyönlü və ardıcıl fəaliyyət nəticəsində formalaşır. Bu yanaşma dövlətin və cəmiyyətin dayanıqlı inkişafı üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir.

Elxan Şükürlü hesab edir ki, hər hansı bir dövlət siyasəti və ya ictimai fəaliyyət özündə sistemlilik elementlərini ehtiva etməlidir. Yalnız bu halda qəbul edilən qərarlar və atılan addımlar cəmiyyətdə dərin köklər ataraq, real dəyişikliklərə və irəliləyişlərə səbəb ola bilər. Əks halda, siyasi kurs tez-tez dəyişən küləklər kimi, heç bir sabit istiqamətə malik olmaz.

Bu baxımdan, Şükürlünün fikirləri həm siyasi qərar qəbul edənlər, həm də ictimai fəallar üçün mühüm bir mesajdır. O, davamlılığın sadəcə bir xüsusiyyət deyil, hər hansı uğurlu siyasətin və ideoloji işin təməl daşı olduğunu vurğulayır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livan və İsrail arasında 10 günlük atəşkəs razılaşmasının əldə olunduğunu açıqlayıb. Bu razılaşma regionda gərginliyin azaldılması və sülh prosesinə doğru atılan mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, Tramp bu qərarın iki ölkə arasında davamlı sülhə nail olmaq məqsədi daşıdığını bildirib. Atəşkəs dövrü tərəflərə danışıqlar aparmaq və gələcək əməkdaşlıq yollarını araşdırmaq üçün bir fürsət yaradacaq.

Livan və İsrail arasında onilliklərdir davam edən münaqişə regionda sabitliyin ən böyük maneələrindən biri olub. Bu müvəqqəti atəşkəs, hər iki tərəfin sülhə meylli olduğunu göstərən müsbət bir siqnaldır.

Analitiklər ABŞ-ın bu prosesdə vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirirlər. Vaşinqtonun səyləri regionda diplomatik həll yollarının tapılmasına böyük töhfə verir və gərginliyin daha da artmasının qarşısını alır.

10 günlük müddət ərzində tərəflərin hərbi əməliyyatları dayandırması, humanitar vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına və mülki əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə kömək edəcək. Bu, həm də beynəlxalq ictimaiyyətin regiondakı vəziyyətə diqqətini artıracaq.

Gözlənilir ki, bu atəşkəs dövrü başa çatdıqdan sonra tərəflər arasında daimi sülh danışıqlarının başlanması üçün zəmin yaranacaq. Beynəlxalq təşkilatlar və digər dövlətlər də bu prosesə dəstək verməyə hazır olduqlarını bildirirlər.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana başsağlığı məktubu ünvanlayıb. Məktubda Kahramanmaraşda baş vermiş dəhşətli zəlzələ nəticəsində çoxsaylı insan tələfatı və genişmiqyaslı dağıntılarla bağlı dərin kədər hissləri ifadə olunub.

Dərin hüznlə qeyd edilib ki, bu təbii fəlakət qardaş Türkiyə xalqı üçün böyük faciəyə çevrilib. Yüzlərlə insanın həyatına son qoyan, minlərlə insanın yaralanmasına səbəb olan zəlzələ Kahramanmaraşla yanaşı, ətraf vilayətlərdə də ciddi dağıntılara yol açıb.

Prezident İlham Əliyev öz məktubunda Türkiyə Prezidentinə “Əziz Qardaşım” deyə müraciət edərək, bu çətin anlarda Azərbaycanın hər zaman qardaş Türkiyənin yanında olduğunu vurğulayıb. İki ölkə arasında mövcud olan sarsılmaz qardaşlıq və strateji müttəfiqlik əlaqələri bu faciəvi günlərdə bir daha öz təsdiqini tapıb.

Məktubda həlak olanların ailələrinə və yaxınlarına dərin hüznlə başsağlığı verilib, yaralılara isə tezliklə şəfa diləkləri çatdırılıb. Azərbaycan xalqı bu ağır günlərdə qardaş Türkiyə xalqının kədərini bölüşür və onlara mənəvi dəstək nümayiş etdirir.

Azərbaycan Respublikası bu dəhşətli fəlakətin nəticələrinin aradan qaldırılmasında qardaş Türkiyəyə hər cür yardım göstərməyə hazır olduğunu ifadə edib. Azərbaycan xilasediciləri və humanitar yardımları zəlzələ bölgəsinə göndərilərək, axtarış-xilasetmə əməliyyatlarında fəal iştirak edir.

Bu faciəvi hadisə bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Türkiyə xalqları həm sevincdə, həm də kədərdə bir-birinə dayaqdır. İki dövlət başçısı arasındakı sıx münasibətlər və xalqlarımızın qardaşlığı bu çətin dönəmdə daha da möhkəmlənir.

Tanınmış Azərbaycanşünas Tatevik Hayrapetyan Ermənistanın hazırkı siyasi vəziyyətini kəskin şəkildə qiymətləndirib. O bildirib ki, Ermənistan artıq altı ildir ki, Azərbaycandan aldığı “şərti suverenlik” çərçivəsində yaşayır və bu vəziyyətdən çıxa bilmir.

Hayrapetyanın sözləri regionda mövcud olan mürəkkəb siyasi reallıqları əks etdirir. Onun fikrincə, Ermənistanın suverenliyi müəyyən şərtlər altında və qonşu dövlətin təsiri altında formalaşıb ki, bu da ölkənin müstəqil qərar qəbul etmə qabiliyyətini məhdudlaşdırır.

Bu cür bəyanatlar Ermənistan daxilində və beynəlxalq arenada ölkənin siyasi kursu, xarici siyasətdəki prioritetləri və regional təhlükəsizlik məsələləri ətrafında ciddi müzakirələrə səbəb olur. Hayrapetyanın “şərti suverenlik” termini Ermənistanın post-müharibə dövründə üzləşdiyi geosiyasi çətinlikləri vurğulayır.

Azərbaycanşünas olaraq Hayrapetyanın bu cür açıqlamaları xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki o, regiondakı prosesləri və iki ölkə arasındakı münasibətləri dərindən təhlil edən bir mütəxəssisdir. Onun bu qiymətləndirməsi Ermənistanın daxili və xarici siyasətində Azərbaycana qarşı mövqeyinin təhlili üçün mühüm ipucları verir.

Ermənistanın altı ildir bu vəziyyətdən çıxa bilməməsi, Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən sonra yaranan yeni regional düzən və sülh müqaviləsinin imzalanmaması ilə sıx bağlıdır. Bu durum Ermənistanın gələcək inkişaf perspektivlərinə və beynəlxalq münasibətlərdəki roluna ciddi təsir göstərir.

Analitiklərin fikrincə, bu cür bəyanatlar Ermənistan cəmiyyətində mövcud olan narahatlıqları və ölkənin gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlikləri əks etdirir. Suverenliyin şərtiliyi məsələsi Ermənistanın siyasi elitası üçün də ciddi bir çağırış olaraq qalır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Türkiyəyə rəsmi səfərə yola düşüblər. Səfərin əsas məqsədi Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə 5-ci Antalya Diplomatiya Forumunda iştirak etməkdir.

Antalya Diplomatiya Forumu beynəlxalq münasibətlər, regional təhlükəsizlik və qlobal çağırışların müzakirə edildiyi mühüm platformadır. Prezident Əliyevin bu mötəbər tədbirdə iştirakı Azərbaycanın regional və beynəlxalq siyasətdəki fəal rolunun göstəricisidir.

Bu səfər həm də Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. İki ölkə liderlərinin görüşləri əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə imkan yaradır.

Forum çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin müxtəlif ölkələrin dövlət və hökumət başçıları, eləcə də beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri ilə ikitərəfli görüşlər keçirəcəyi gözlənilir. Bu görüşlər Azərbaycanın xarici siyasət gündəliyində duran məsələlərin irəli sürülməsi üçün əlverişli şərait yaradacaq.

Birinci xanım Mehriban Əliyevanın səfərdə iştirakı Azərbaycanın mədəni diplomatiyasının güclənməsinə töhfə verir və ölkəmizin beynəlxalq arenada təqdimatını daha da zənginləşdirir.

Antalya Diplomatiya Forumu Azərbaycanın regional sabitliyə və qlobal dialoqa verdiyi töhfələri nümayiş etdirmək üçün əla fürsətdir. Səfərin nəticələrinin iki qardaş ölkə arasındakı əlaqələrə müsbət təsir göstərəcəyi şübhəsizdir.

Ermənistanda məskunlaşan separatçı qrupun nümayəndələri Fransaya səfər edib. Özünü “Qarabağ parlamenti”nin “sədri” kimi təqdim edən şəxs də daxil olmaqla, bu qrup müxtəlif görüşlər keçirməyə cəhd göstərib.

Lakin Paris Bələdiyyə Başçısı Anne Hidalqo separatçıların bu səylərinə rəsmi cavab verməyərək, onlarla görüşməkdən qəti şəkildə imtina edib. Bu qərar, separatçıların beynəlxalq arenada legitimlik əldə etmək cəhdlərinə ciddi zərbə vurub.

Fransa paytaxtının meri tərəfindən verilən bu qərar, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və dövlətlərin ərazi bütövlüyü məsələlərinə verilən önəmin bariz nümunəsidir. Parisin separatçıları qəbul etməməsi, onların qondarma statusunun heç bir ölkə tərəfindən tanınmadığını bir daha təsdiqləyir.

Separatçıların Fransada keçirməyə çalışdıqları görüşlər əsasən qeyri-rəsmi səviyyədə, bəzi yerli siyasətçilər və diaspor nümayəndələri ilə məhdudlaşıb. Rəsmi qurumların, xüsusilə də Paris Bələdiyyə Başçısının bu cür görüşlərdən boyun qaçırması, onların siyasi çəkisinin olmadığını göstərir.

Bu hadisə, separatçıların beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınma cəhdlərinin uğursuzluqla nəticələndiyini bir daha ortaya qoyur. Parisin mövqeyi, digər Avropa şəhərləri və paytaxtları üçün də bir mesaj xarakteri daşıyır.

Rusiya və İsrail vətəndaşı, tanınmış bloger Aleksandr Lapşinin Ermənistana girişi qadağan edilib. Aprelin 5-də İrəvanın Zvartnots Beynəlxalq Hava Limanında baş verən bu hadisə regionda böyük rezonans doğurub.

Bu qərar xüsusilə Lapşinin keçmişdəki fəaliyyətləri nəzərə alındıqda gözlənilməz hesab olunur. Bloger daha əvvəl Azərbaycanın icazəsi olmadan işğal olunmuş Qarabağ ərazilərinə səfər etdiyi üçün Bakının beynəlxalq axtarışına verilmiş və Belarusdan Azərbaycana ekstradisiya edilmişdi.

Həmin vaxtlar Lapşinin addımı Ermənistan tərəfindən müəyyən dairələrdə dəstək kimi qəbul edilmişdi. Ona görə də, İrəvanın indi ona qarşı bu cür sərt mövqe nümayiş etdirməsi geniş müzakirələrə səbəb olub.

Analitiklər bu qərarın arxasında Ermənistanın xarici siyasətindəki dəyişikliklərin və ya Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırma cəhdlərinin dayana biləcəyini ehtimal edirlər. Rusiya ilə gərginləşən əlaqələr fonunda, Moskva ilə bağlı hər hansı bir fiqura qarşı atılan addım diqqət çəkir.

Ermənistan rəsmiləri tərəfindən Lapşinin ölkəyə buraxılmamasının dəqiq səbəbləri hələlik açıqlanmayıb. Bu, hadisə ətrafında yaranan sualları daha da artırır.

Son məlumatlara görə, İranın əsas silah sistemlərinin böyük bir hissəsinin yerin altında saxlandığı üzə çıxıb. Bu kəşf, Tehranın potensial hərbi əməliyyatlarda Yaxın Şərq ölkələrini və regiondakı ABŞ bazalarını hədəf almaq üçün hazırlaşdığına dair narahatlıqları daha da artırır.

Yeraltı silah anbarları İranın hərbi strategiyasında mühüm rol oynayır. Belə qurğular, xarici hücumlardan, xüsusilə də hava zərbələrindən qorunmaqla yanaşı, ölkəyə strateji üstünlük verir. Bu cür gizli bazalar, zərbə endirmə qabiliyyətini qoruyaraq, düşmənin cavab zərbələrini çətinləşdirir.

Bu vəziyyət, onsuz da gərgin olan Yaxın Şərq regionunda yeni təhlükəsizlik dilemmaları yaradır. İranın yeraltı arsenalının miqyası və dəqiq yeri haqqında məlumatların məhdudluğu, beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığını artırır. Regional dövlətlər və ABŞ, İranın hərbi potensialını yaxından izləməkdədir.

Məlumata görə, 38 günlük müharibə ssenarisində İranın bu yeraltı silahlarını aktiv şəkildə istifadə etməyi planlaşdırdığı iddia olunur. Bu, Tehranın gələcək münaqişələrdə bölgədəki hərbi balansını dəyişdirmək niyyətində olduğunu göstərir.

Yeraltı silah proqramları, beynəlxalq nəzarət və yoxlama mexanizmləri üçün ciddi çətinliklər törədir. Silahların yerin altında gizlədilməsi, onların növü, sayı və təyinatı haqqında dəqiq məlumat əldə etməyi demək olar ki, qeyri-mümkün edir. Bu da regionda şəffaflıq və etimadsızlığı dərinləşdirir.

Nəticə etibarilə, İranın yeraltı silah arsenalının üzə çıxması, bölgədəki gərginliyi daha da artırır və beynəlxalq diplomatiyanın qarşısında yeni çağırışlar qoyur. Bu məsələ, Yaxın Şərqin gələcək təhlükəsizlik arxitekturasında mühüm rol oynayacaq.

ABŞ və İran arasında gərgin münasibətlərin fonunda yeni danışıqlar raundunun aprelin 21-də keçiriləcəyi gözlənilir. Tribuna.az xəbər verir ki, ABŞ tərəfi bu danışıqların baş tutacağını təsdiqləsə də, İranın mövqeyi hələ tam aydın deyil və rəsmi Tehranın bəzi şərtlər irəli sürdüyü bildirilir.

Bu gərgin diplomatik prosesdə İranın Xarici İşlər Nazirliyinin keçmiş nümayəndəsi və hazırda ölkənin nüfuzlu siyasi fiqurlarından olan Möhsün Rezayi diqqətçəkən açıqlama verib. Rezayi bildirib ki, “ABŞ bizdən qorxur” ifadəsi ilə Vaşinqtonun Tehranla dialoqda narahatlığını vurğulayıb.

Rezayinin bu sözləri İranın danışıqlara hansı mövqedən yanaşdığını göstərir. Tehran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, danışıqlar yalnız qarşılıqlı hörmət və İranın milli maraqları çərçivəsində aparılmalıdır. Onlar ABŞ-ın sanksiya siyasətini pisləyir və bu sanksiyaların ləğvini danışıqlar üçün əsas şərt kimi irəli sürürlər.

Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında danışıqlar uzun müddətdir ki, regionda və beynəlxalq arenada əsas gündəm mövzularından biridir. Xüsusilə nüvə proqramı ilə bağlı yaranan gərginliklər və tərəflər arasında etimadsızlıq mühiti diplomatik səyləri daha da çətinləşdirir.

Vaşinqton danışıqlar vasitəsilə İranın nüvə fəaliyyətlərini məhdudlaşdırmağa və regional təsirini azaltmağa çalışsa da, Tehran öz suverenliyini və təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqda qərarlıdır. Bu danışıqlar hər iki tərəf üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir və regionun gələcəyinə təsir edə bilər.

Aprelin 21-də baş tutacağı gözlənilən danışıqların necə nəticələnəcəyi hələ ki, bəlli deyil. Lakin Rezayinin sərt açıqlaması və İranın danışıqlar masasına gətirdiyi şərtlər, bu raundun da olduqca gərgin və çətin keçəcəyindən xəbər verir. Beynəlxalq ictimaiyyət bu danışıqları yaxından izləyir.