Category: Gündəm

Ukraynada Rusiya ilə davam edən genişmiqyaslı müharibə fonunda hərbi vəziyyət rejimi növbəti dəfə uzadılıb. Ukrayna Ali Radası (parlamenti) Prezident Vladimir Zelenskinin müvafiq fərmanını təsdiqləyərək, ölkə ərazisində hərbi vəziyyətin müddətini daha 90 gün artırıb.

Bu qərar, fevral 2022-ci ildə Rusiyanın tammiqyaslı işğalından bəri tətbiq edilən və mütəmadi olaraq uzadılan hərbi vəziyyət rejiminin davamlılığını təmin edir. Qanunvericilik aktı ölkənin müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək və təhlükəsizliyi təmin etmək məqsədi daşıyır.

Hərbi vəziyyət rejimi Ukrayna hökumətinə ümumi səfərbərlik elan etmək, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarına müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq etmək, habelə hərbi əməliyyatların effektivliyini artırmaq üçün zəruri addımlar atmaq səlahiyyəti verir. Bu çərçivədə, kişilərin ölkədən çıxışına məhdudiyyətlər və komendant saatı kimi tədbirlər davam edir.

Prezident Zelenski və Ukrayna müdafiə rəhbərliyi dəfələrlə vurğulayıb ki, hərbi vəziyyətin uzadılması ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası və işğalçı qüvvələrin tamamilə çıxarılması üçün zəruridir. Bu addım, cəbhədəki gərgin vəziyyət və Rusiyanın davamlı hücumları fonunda müdafiə potensialını qorumaq üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Ukrayna ictimaiyyəti bu qərarı müharibə şəraitinin reallığı kimi qəbul edir. Vətəndaşlar, ölkənin müstəqilliyini və suverenliyini qorumaq üçün atılan bu addımların vacibliyini anlayır və çətinliklərə baxmayaraq, mübarizəni davam etdirməyə hazırdırlar.

Beynəlxalq müşahidəçilər də Ukraynanın özünü müdafiə etmək üçün bu cür tədbirlər görməsinin zəruriliyini qeyd edirlər. Hərbi vəziyyətin uzadılması, Ukraynanın müharibənin gedişatına adaptasiya olmasının və uzunmüddətli mübarizəyə hazır olmasının bir göstəricisidir.

Rəsmi Moskva Malidə fəaliyyət göstərən Rusiya Afrika Korpusunun sıralarında itkilərin olduğunu ilk dəfə rəsmən təsdiqləyib. Bu bəyanat, Rusiya Federasiyasının xarici siyasətində, xüsusilə Afrika qitəsindəki hərbi iştirakının şəffaflığı ilə bağlı mühüm bir addımdır.

Uzun müddət idi ki, Rusiya və Malidəki müttəfiqləri bölgədəki rus hərbi kontingentinin, xüsusilə də “Vaqner” qrupunun varlığı və fəaliyyətləri barədə susqunluq nümayiş etdirirdi. Lakin bu son açıqlama, rəsmi Moskvanın bölgədəki əməliyyatlarda çəkdiyi itkiləri etiraf etməsi baxımından diqqətəlayiqdir.

Afrika Korpusu, “Vaqner” qrupunun Afrikadakı fəaliyyətlərini əvəz etmək üçün yaradılmış yeni bir hərbi strukturdur. Bu korpusun əsas məqsədi, Sahel bölgəsində terrorizmlə mübarizə aparan yerli hökumətlərə dəstək vermək və Rusiyanın bölgədəki təsirini gücləndirməkdir.

Bu itkilərin təsdiqlənməsi, Malidəki təhlükəsizlik vəziyyətinin nə qədər gərgin olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Ölkə uzun illərdir ki, cihadçı qrupların hücumları ilə mübarizə aparır və beynəlxalq tərəfdaşların, o cümlədən Rusiyanın dəstəyinə ehtiyac duyur.

Moskvanın bu etirafı, gələcəkdə Afrika qitəsindəki hərbi əməliyyatlar barədə daha şəffaf bir siyasət yürüdəcəyinə dair siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Bu həm də, bölgədəki digər beynəlxalq aktorlar üçün də yeni bir müzakirə mövzusu yaradır.

Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Devlet Baxçalı Avropaya səslənərək, Türkiyənin regionda və qlobal arenadakı əhəmiyyətini bir daha vurğulayıb. Baxçalı bildirib ki, Avropa Türkiyənin iştirakı olmadan heç bir sahədə uğur qazana bilməz və onun rolunu qiymətləndirməlidir.

Baxçalının bu açıqlaması Türkiyə-Avropa əlaqələrinin mürəkkəb dövründə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Türkiyə, coğrafi mövqeyi etibarilə Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayır və regional təhlükəsizlik, miqrasiya axınları və enerji təhlükəsizliyi məsələlərində əsas tərəfdaşdır.

MHP sədri çıxışında Avropanın Türkiyəyə qarşı bəzən ikili standartlar tətbiq etdiyini və onun strateji əhəmiyyətini gözardı etdiyini qeyd edib. O, Avropa İttifaqının üzvlük prosesi və digər siyasi məsələlərdə Türkiyəyə qarşı ədalətli mövqe tutmasının vacibliyini vurğulayıb.

Baxçalı həmçinin xəbərdarlıq edib ki, Avropa Türkiyənin təhlükəsizlik məsələlərində, xüsusilə terrorla mübarizədə göstərdiyi səyləri dəstəkləməli və bu mövzuda ikili yanaşmadan çəkinməlidir. Türkiyənin bölgədə sabitliyi təmin etməkdəki rolu Avropanın öz təhlükəsizliyi üçün də kritikdir.

Bu bəyanat, Türkiyənin Avropa ilə münasibətlərində daha bərabər və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir tərəfdaşlıq istəyini əks etdirir. Ankara, Avropanın Türkiyəni yalnız bir “bufer zona” kimi görmək əvəzinə, tam hüquqlu strateji tərəfdaş kimi qəbul etməsini gözləyir.

Nəticədə, Baxçalının sözləri Avropaya Türkiyə ilə münasibətləri yenidən nəzərdən keçirmək və ortaq maraqlara əsaslanan daha güclü əməkdaşlıq qurmaq üçün bir çağırış kimi qiymətləndirilə bilər.

Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sistemi kritik vəziyyətdədir. Ölkənin “Patriot” raket ehtiyatları sürətlə tükənir ki, bu da Rusiya təcavüzü qarşısında Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini ciddi şəkildə zəiflədir.

Müharibənin davam etdiyi bir vaxtda, Rusiya qüvvələri Ukrayna şəhərlərinə və kritik infrastrukturuna qarşı fasiləsiz raket və dron hücumları həyata keçirir. Bu hücumlar əsasən enerji obyektlərini və yaşayış məntəqələrini hədəf alır ki, bu da mülki əhali üçün böyük təhlükə yaradır.

“Patriot” kimi müasir hava hücumundan müdafiə sistemləri, xüsusilə ballistik və qanadlı raketlərin qarşısının alınmasında həlledici rol oynayır. Bu sistemlərin çatışmazlığı, Ukraynanın səmasını qorumaq imkanlarını məhdudlaşdırır və Rusiyanın hava üstünlüyünü artırır.

Qərb müttəfiqləri tərəfindən Ukraynaya verilən hava hücumundan müdafiə sistemləri və raketlər müharibənin əvvəlindən bəri həyati əhəmiyyət kəsb etmişdir. Lakin mövcud ehtiyatların tükənməsi, beynəlxalq tərəfdaşlardan təcili və əlavə dəstəyin vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.

Əgər bu vəziyyət qısa zamanda həll olunmazsa, Ukraynanın müdafiə xətti daha da zəifləyəcək və bu, müharibənin gedişatına ciddi təsir göstərə bilər. Kiyev, müttəfiqlərini daha çox hava hücumundan müdafiə sistemi və sursat təmin etməyə çağırır.

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin xüsusi tapşırıqlar üzrə səfiri Elçin Əmirbəyov Vatikana işgüzar səfəri çərçivəsində bir sıra mühüm görüşlər keçirib. Səfərin əsas məqsədi Azərbaycan ilə Müqəddəs Taxt-tac arasında mövcud əlaqələri daha da inkişaf etdirmək, qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri müzakirə etmək olub.

Görüşlər zamanı səfir Əmirbəyov Vatikanın yüksək rütbəli rəsmiləri, o cümlədən Dövlət Katibliyinin nümayəndələri ilə bir araya gəlib. Danışıqlarda ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyəti, mədəni irsin qorunması, dinlərarası dialoq və humanitar sahədə əməkdaşlıq perspektivləri geniş şəkildə müzakirə edilib.

Azərbaycan və Müqəddəs Taxt-tac arasında uzun illərdir ki, dostluq və əməkdaşlıq münasibətləri mövcuddur. Ölkəmiz multikulturalizm və tolerantlıq dəyərlərinə sadiqliyi ilə tanınır ki, bu da Vatikanla əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır. Bu səfər, iki tərəf arasında mədəniyyət və dini tolerantlıq sahəsindəki əməkdaşlığın daha da dərinləşməsinə xidmət edir.

Səfir Əmirbəyov Azərbaycanın bölgədə sülhün və sabitliyin təmin edilməsi istiqamətindəki səyləri barədə məlumat verib, habelə beynəlxalq platformalarda dinlərarası dialoqun təşviqində oynadığı rolu vurğulayıb. Vatikan rəsmiləri Azərbaycanın bu sahədəki fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib.

Görüşlərdə əldə olunan razılaşmaların gələcəkdə bir sıra birgə layihələrin həyata keçirilməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir. Bu layihələr mədəni mübadiləni gücləndirmək, humanitar yardımı artırmaq və qarşılıqlı anlaşmanı dərinləşdirmək məqsədi daşıyacaq.

Azərbaycanın xüsusi tapşırıqlar üzrə səfirinin Vatikana səfəri, ölkəmizin beynəlxalq arenada nüfuzunun artırılması və Müqəddəs Taxt-tacla strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycanlı deputat və siyasi şərhçi Zahid Oruc Ukraynadakı cari vəziyyətlə bağlı diqqətçəkən bəyanatla çıxış edib. O, Ukraynanın hazırkı münaqişədən çıxış yolu tapması üçün Ulu öndər Heydər Əliyevin yürütdüyü siyasət modelinə ehtiyac duyduğunu vurğulayıb. Bu bəyanat regionda sülh və sabitlik axtarışları fonunda xüsusi aktuallıq kəsb edir.

Zahid Oruc qeyd edib ki, Heydər Əliyevin siyasəti həmişə milli maraqlara əsaslanan, balanslı və praqmatik yanaşma ilə seçilib. Ulu öndər çətin geosiyasi şəraitdə belə, ölkəsinin müstəqilliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaqla yanaşı, regionda sülhün və əməkdaşlığın təmin olunmasına çalışırdı. Onun rəhbərliyi altında Azərbaycan həm Qərblə, həm də Şərqlə münasibətlərdə tarazlığı saxlamağı bacarmış, heç bir tərəfin təsir dairəsinə tamamilə düşməmişdi.

Deputatın fikrincə, Ukrayna da bu modeldən faydalana bilər. Mövcud münaqişədə tərəflər arasında etimadsızlığın dərinləşdiyi bir vaxtda, Heydər Əliyevin siyasəti Ukraynaya öz dövlətçiliyini gücləndirmək, daxili sabitliyi təmin etmək və beynəlxalq arenada daha müstəqil mövqe tutmaq üçün yol göstərə bilər. Bu, həm daxili parçalanmanın qarşısını almağa, həm də xarici müdaxilələri minimuma endirməyə kömək edəcəkdir.

Zahid Oruc vurğulayıb ki, Heydər Əliyevin siyasətinin əsas prinsiplərindən biri də dialoq və diplomatik həll yollarına üstünlük verilməsi idi. Məhz bu yanaşma sayəsində Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq platformalarda öz maraqlarını qoruyaraq, münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə çağırış edirdi. Ukrayna üçün də bu cür diplomatik fəallıq, bütün maraqlı tərəflərlə danışıqlar masasına oturmaq və qarşılıqlı güzəştlər əsasında həll yolları tapmaq həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Nəticə olaraq, Zahid Orucun bəyanatı Ukraynada hökm sürən böhranın həlli üçün yeni bir perspektiv təklif edir. Bu, yalnız hərbi yolla deyil, həm də müdrik siyasət və balanslı diplomatiya ilə uzunmüddətli sülhə nail olmağın mümkünlüyünü göstərir. Heydər Əliyev siyasəti modeli, regionda gərginliyin azaldılması və davamlı inkişafın təmin edilməsi üçün bir nümunə ola bilər.

Son dövrlər Azərbaycanın təhsil müəssisələrində intizam məsələləri diqqət mərkəzindədir. Təhsil Nazirliyinin açıqladığı məlumatlara əsasən, ötən tədris ilində 5 mindən çox şagird müxtəlif intizam tədbirlərinə cəlb olunub. Bu rəqəm, məktəblərdə təlim-tərbiyə prosesinin keyfiyyətini təmin etmək üçün intizamın nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.

İntizam tədbirlərinə cəlb edilmənin əsas səbəbləri arasında dərslərə davamiyyətsizlik, məktəb qaydalarına riayət etməmək, müəllim və həmyaşıdları ilə etik davranış normalarını pozmaq, habelə məktəb əmlakına ziyan vurmaq kimi hallar yer alır. Bəzi hallarda isə geyim qaydalarının pozulması və ya telefon istifadəsi ilə bağlı qaydalara əməl edilməməsi də intizam tədbirlərinin tətbiqinə səbəb olur.

Şagirdlər arasında intizamın pozulması təkcə həmin şagirdin özünə deyil, həm də sinif yoldaşlarının təhsilinə və ümumi məktəb mühitinə mənfi təsir göstərir. Sakit və nizamlı bir mühit olmadan, müəllimlər dərsləri effektiv şəkildə keçə bilmir, digər şagirdlər isə diqqətlərini dərsə cəmləşdirməkdə çətinlik çəkirlər. Bu səbəbdən, intizamın təmin edilməsi təhsilin keyfiyyəti üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir.

Məktəb rəhbərliyi və pedaqoji kollektiv tədris prosesində intizamın qorunması üçün mütəmadi olaraq maarifləndirici işlər aparır, şagirdlərlə fərdi söhbətlər təşkil edir və valideynlərlə sıx əməkdaşlıq edir. Məqsəd, şagirdlərdə məsuliyyət hissini formalaşdırmaq və onları cəmiyyətin layiqli üzvləri kimi yetişdirməkdir.

Valideynlərin bu prosesdə rolu əvəzsizdir. Evdə intizam və qaydalara riayət etmə vərdişləri aşılanan şagirdlər məktəbdə də bu prinsiplərə daha asanlıqla əməl edirlər. Məktəb-valideyn əməkdaşlığı intizam problemlərinin həllində və şagirdlərin daha müsbət davranışlar sərgiləməsində həlledici əhəmiyyətə malikdir.

Müəllimlər də şagirdlərin intizamlı olmasında böyük rol oynayırlar. Onlar təkcə bilik ötürücüsü deyil, həm də şagirdlərə nümunə olan, onları doğru yola yönəldən bələdçilərdir. Müəllimlərin səbrli və ardıcıl işi sayəsində bir çox intizam problemi erkən mərhələdə həllini tapır.

Ümumilikdə, 5 mindən çox şagirdin intizam tədbirlərinə cəlb edilməsi faktı təhsil sistemində intizamın gücləndirilməsinin davamlı bir proses olduğunu göstərir. Nəticədə, hər bir şagirdin təhsildən maksimum fayda əldə etməsi üçün nizam-intizamlı və təhlükəsiz bir mühitin təmin edilməsi prioritet olaraq qalır.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı irəli sürdüyü son təklifə kəskin narazılığı beynəlxalq arenada gərginliyi yenidən artırıb. Strateji əhəmiyyətə malik bu su yolu, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri olaraq, hər hansı bir siyasi gərginlikdə diqqət mərkəzində olur.

Trampın açıqlamaları, İranın boğazda gəmiçilik və ya təhlükəsizliklə bağlı atdığı addımların ABŞ-ın milli maraqlarına və beynəlxalq dəniz hüququna zidd olduğu qənaətindən irəli gəlir. Vaşinqton, Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təminatçısı kimi çıxış edir və bu prinsipdən geri çəkilmək niyyətində olmadığını dəfələrlə bəyan edib.

Bu narazılıq, ABŞ və İran arasında on illərdir davam edən mürəkkəb münasibətlərin, xüsusilə də nüvə proqramı və sanksiyalar fonunda daha da gərginləşməsinə səbəb olur. Tramp administrasiyası dövründə İranla nüvə sazişindən çıxılması və Tehrana qarşı sərt sanksiyaların tətbiqi münasibətləri ən aşağı səviyyəyə endirmişdi.

Hörmüz boğazı ilə bağlı yaranan hər yeni gərginlik, regionda hərbi varlığın artmasına və qlobal enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyin yaranmasına yol açır. Bu, təkcə iki ölkə arasındakı problemlərin deyil, bütün Yaxın Şərq regionunun sabitliyinə birbaşa təsir göstərir.

İran tərəfi isə boğazın təhlükəsizliyini öz milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsi hesab edir və beynəlxalq sularda öz hüquqlarını müdafiə etdiyini bildirir. Tehran dəfələrlə xəbərdarlıq edib ki, əgər onun neft ixracına maneələr törədilərsə, boğazı bağlamaq imkanına malikdir.

Analitiklər, Trampın bu mövzuya qayıtmasının onun siyasi gündəmində İran məsələsinin hələ də önəmli yer tutduğunu göstərdiyini qeyd edirlər. Bu vəziyyət, yaxın gələcəkdə regionda yeni diplomatik və ya hərbi eskalasiya riskini artırır.

Azərbaycanın tanınmış diplomatı və keçmiş xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov Ermənistanın hazırkı siyasi kursu ilə bağlı ciddi təhlillər aparıb. O, İrəvanın ritorikasında müəyyən dəyişikliklərin müşahidə olunduğunu, lakin ölkənin əsas siyasi məqsədlərinin mahiyyət etibarilə eyni qaldığını vurğulayıb. Bu bəyanat regionda sülh prosesinin gələcəyi ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub.

Zülfüqarovun fikrincə, Ermənistan rəhbərliyi beynəlxalq ictimaiyyətə daha konstruktiv mesajlar verməyə çalışsa da, daxili siyasətində və gizli gündəliyində revanşist ideyalardan tamamilə əl çəkməyib. Bu, xüsusilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə bağlı məsələlərdə özünü büruzə verir. Ritorik dəyişikliklər əsasən taktiki xarakter daşıyır və strateji məqsədləri ört-basdır etmək məqsədi güdür.

Ekspert qeyd edib ki, Ermənistanın bu ikili standartlı yanaşması sülh müqaviləsinin imzalanması prosesini ləngidir və regionda uzunmüddətli sabitliyin bərqərar olmasına mane olur. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, sülhün əldə olunması üçün Ermənistanın beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə tam əməl etməsi, ərazi iddialarından birdəfəlik əl çəkməsi vacibdir.

Tofiq Zülfüqarov beynəlxalq vasitəçilərin də Ermənistanın bu siyasətini düzgün qiymətləndirməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bəzi beynəlxalq aktorlar İrəvanın “sülhsevər” ritorikasına aldanaraq, onun arxasında yatan əsl niyyətləri görməzdən gələ bilərlər ki, bu da regionda vəziyyəti daha da gərginləşdirə bilər.

Azərbaycanın mövqeyi dəyişməzdir: regionda dayanıqlı sülh və təhlükəsizlik yalnız beynəlxalq hüquqa hörmət və ölkələrin suverenliyinin qarşılıqlı tanınması əsasında qurula bilər. Bakı Ermənistanın Konstitusiyasında və digər hüquqi sənədlərində Azərbaycan ərazilərinə qarşı ərazi iddialarını əks etdirən maddələrin ləğv edilməsini tələb edir.

Zülfüqarovun analizi göstərir ki, Ermənistanın yalnız sözdə deyil, əməldə də sülhə sadiq olduğunu nümayiş etdirməsi zəruridir. Əks halda, regionda gərginlik davam edəcək və sülh müqaviləsinin imzalanması perspektivləri qeyri-müəyyən qalacaq. Bu, həm Ermənistanın özü, həm də bütün region üçün ciddi nəticələr doğura bilər.

Azərbaycan ədəbiyyatının gənc və istedadlı nümayəndələrindən birinin həyatı böyük ekrana köçürülür. Bu xəbər mədəniyyət ictimaiyyətində böyük maraqla qarşılanıb və gənc yazarın yaradıcılığına yeni bir pəncərə açacaq.

Filmin süjet xətti, yazarın çətinliklərlə dolu həyat yolunu, yaradıcılıq axtarışlarını və cəmiyyətə təsirini əks etdirəcək. Onun əsərlərində toxunduğu aktual mövzular, cəsarətli yanaşması və bənzərsiz üslubu tamaşaçılar tərəfindən sevilir və indi bu həyat hekayəsi daha geniş auditoriyaya çatdırılacaq.

Məlumata görə, layihə üzərində yerli kinostudiyalardan biri işləyir. Filmin rejissor kürsüsündə tanınmış bir sənətkarın əyləşəcəyi, ssenarinin isə yazarın həyatını və yaradıcılığını dərindən araşdıran mütəxəssislər tərəfindən yazıldığı bildirilir.

Bu ekran əsəri, gənc nəsillərə ilham vermək, onların ədəbiyyata və sənətə marağını artırmaq məqsədi daşıyır. Yazarın həyat hekayəsi, əzmkarlığın, istedadın və özünə inamın təcəssümü kimi təqdim olunacaq.

Filmin çəkilişlərinə yaxın vaxtlarda başlanacağı və premyerasının gələn ilin sonlarına doğru gözlənildiyi qeyd edilir. Bu, Azərbaycan kinosu üçün də əhəmiyyətli bir hadisə olmaqla yanaşı, milli ədəbiyyatımızın təbliğinə də böyük töhfə verəcək.

Gənc yazarın həyatının filmə çevrilməsi, onun ədəbi irsinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ümid edilir ki, bu film həm tənqidçilər, həm də geniş tamaşaçı kütləsi tərəfindən müsbət qarşılanacaq.