Category: Gündəm

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ölkə daxilində casusluq fəaliyyəti ilə məşğul olmaqda şübhəli bilinən 120-dən çox şəxsi həbs etdiyini açıqlayıb. Bu kütləvi əməliyyat İranın milli təhlükəsizliyinə qarşı yönəlmiş təhdidlərə cavab olaraq həyata keçirilib və ölkənin strateji maraqlarını qorumaq məqsədi daşıyır.

Həbs olunan şəxslərin xarici kəşfiyyat xidmətləri ilə əlaqədə olduğu iddia edilir. SEPAH-ın ilkin məlumatlarına görə, bu şəxslər ölkənin hərbi, nüvə və iqtisadi sahələri ilə bağlı məxfi məlumatları toplamağa və xaricə ötürməyə çalışıblar. Bu, İranın müxtəlif sahələrdəki inkişafına mane olmaq məqsədi güdən genişmiqyaslı bir casus şəbəkəsi kimi qiymətləndirilir.

Bu hadisə İranın bölgədəki gərgin münasibətləri fonunda baş verir. Tehran tez-tez ABŞ, İsrail və bəzi Avropa ölkələrini öz ərazisində casusluq fəaliyyətində ittiham edir. Həbslər ölkə daxilində təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsinin və kəşfiyyat əleyhinə mübarizənin prioritet olaraq qaldığının göstəricisidir.

Saxlanılanlar arasında müxtəlif peşə sahiblərinin olduğu bildirilir ki, bu da şəbəkənin cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinə sirayət etdiyini göstərir. İstintaqın davam etdiyi və əlavə həbslərin ola biləcəyi ehtimal edilir. İran qanunlarına görə, casusluq ən ağır cinayətlərdən biri hesab olunur və ciddi cəzalar, o cümlədən ölüm hökmü nəzərdə tutur.

SEPAH-ın bu əməliyyatı İranın daxili təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirdiyini bir daha ortaya qoyur. Korpus, ölkənin strateji maraqlarını qorumaq və xarici müdaxilələrin qarşısını almaq üçün bu tip təhdidlərlə mübarizəni özünün əsas vəzifələrindən biri hesab edir.

Təhlilçilər bu həbslərin İranın regional rəqiblərinə və xarici qüvvələrə bir mesaj olduğunu, ölkənin təhlükəsizlik sisteminin yüksək səviyyədə ayıq-sayıq fəaliyyət göstərdiyini və hər hansı təhdidə qarşı qətiyyətli addımlar atmağa hazır olduğunu vurğulayırlar.

Bakıda dəhşətli faciə baş verib. Şəhərin Nərimanov rayonunda 3 yaşlı uşaq hündürlükdən yıxılaraq dünyasını dəyişib. Hadisə ictimaiyyətdə böyük kədər və narahatlıq doğurub.

Məlumata görə, faciəvi hadisə Nərimanov rayonu ərazisindəki yaşayış binalarından birində qeydə alınıb. Balaca uşaq dördüncü mərtəbədəki mənzilin pəncərəsindən yıxılıb. Hadisə yerinə təcili tibbi yardım və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları cəlb olunub.

Təəssüf ki, həkimlərin bütün səylərinə baxmayaraq, uşağın həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. O, aldığı ağır xəsarətlərdən hadisə yerindəcə keçinib. Bu cür faciələr valideynlərin uşaqlarına nəzarətinin nə qədər vacib olduğunu bir daha gündəmə gətirir.

Hüquq-mühafizə orqanları faktla bağlı araşdırmalara başlayıb. İlkin versiyalara görə, uşağın nəzarətsiz qaldığı və pəncərənin açıq olduğu ehtimal edilir. Mütəxəssislər valideynləri pəncərələrə təhlükəsizlik kilidləri quraşdırmağa və uşaqları heç vaxt nəzarətsiz qoymamağa çağırır.

Bu hadisə, evdə uşaq təhlükəsizliyi məsələsinin ciddiliyini bir daha göstərir. Valideynlər, xüsusilə də azyaşlı uşaqları olan ailələr, pəncərələrin və balkonların təhlükəsizliyini diqqətdə saxlamalı, uşaqların asanlıqla çata biləcəyi yerlərdə mebel və ya digər əşyalar qoymamalıdırlar.

Cəmiyyət bu faciədən dərs çıxarmalı və analoji halların təkrarlanmaması üçün daha diqqətli olmalıdır. Hər bir valideynin borcudur ki, övladının təhlükəsizliyini hər şeydən üstün tutsun.

İsrail hökuməti, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın İsrailə maliyyə yardımının dayandırılması ilə bağlı səsləndirdiyi iddialar fonunda Vaşinqtondan təcili açıqlama tələb edib. Bu tələb, iki müttəfiq ölkə arasında onsuz da həssas olan münasibətlərdə yeni gərginlik yaradıb.

Məlumata görə, Trampın açıqlamaları, İsrailin ABŞ-dan aldığı milyardlarla dollarlıq hərbi və iqtisadi yardımla bağlı ciddi narahatlıqlara səbəb olub. Keçmiş prezidentin müxtəlif platformalarda, o cümlədən seçki kampaniyası tədbirlərində bu cür bəyanatlar səsləndirməsi, Qüdsdəki siyasi dairələrdə təşvişə səbəb olub.

İsrail rəsmiləri, Trampın sözlərinin ABŞ-ın rəsmi mövqeyini əks etdirib-etdirmədiyini, yaxud gələcəkdə belə bir siyasətin tətbiq olunma ehtimalını dəqiqləşdirmək istəyirlər. Onlar, bu cür iddiaların regional sabitliyə və İsrailin təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərə biləcəyindən narahatdırlar.

ABŞ-İsrail münasibətləri on illərdir ki, strateji əməkdaşlıq və dəstək üzərində qurulub. ABŞ Konqresi hər il İsrailə böyük həcmdə hərbi yardım ayırır ki, bu da İsrailin müdafiə qabiliyyətinin əsas sütunlarından biridir. Trampın bəyanatları isə bu köklü dəstəyə kölgə salmaq potensialına malikdir.

Analitiklər, bu hadisənin ABŞ-da qarşıdan gələn prezident seçkiləri fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayırlar. Trampın yenidən prezident seçilməsi halında, onun İsrailə münasibətdə hansı siyasəti yürüdəcəyi ilə bağlı suallar yaranır.

Qüdsün Vaşinqtondan aldığı cavab, iki ölkə arasındakı gələcək münasibətlərin istiqamətini müəyyən etmək baxımından kritik əhəmiyyət daşıyacaq. İsrail diplomatik kanallar vasitəsilə ABŞ administrasiyası ilə təmasdadır və rəsmi mövqe gözləyir.

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Başlıbel faciəsinin 31-ci ildönümü ilə əlaqədar bəyanat yayıb. Nazirlik 1993-cü ildə Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kəndində dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı törədilmiş qanlı cinayətləri bir daha pisləyib, faciə qurbanlarının xatirəsini ehtiramla anıb.

Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kəndində erməni silahlı qüvvələri tərəfindən törədilən bu dəhşətli qırğın, Azərbaycan xalqına qarşı yönəlmiş soyqırım siyasətinin acı nəticələrindən biridir. 1993-cü il aprelin 3-də kənddə gizlənən 62 nəfər mülki şəxs, o cümlədən qadınlar, uşaqlar və qocalar amansızcasına qətlə yetirilmiş, kəndin əhalisi əsir götürülərək işgəncələrə məruz qalmışdı.

XİN-in bəyanatında bu faciənin beynəlxalq hüquq normalarının kobud şəkildə pozulması, insanlıq əleyhinə cinayət olduğu vurğulanıb. Qeyd olunub ki, Başlıbel faciəsi, Xocalı soyqırımı və digər oxşar hadisələr Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar siyasətinin tərkib hissəsi idi və bu cinayətlərə görə məsuliyyət daşıyanlar beynəlxalq tribunal qarşısında cavab verməlidir.

Bəyanatda həmçinin Azərbaycanın beynəlxalq hüquq çərçivəsində öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmək haqqı bir daha xatırladılıb. Vurğulanıb ki, bu cür faciələrin gələcəkdə təkrarlanmaması üçün beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanın törətdiyi cinayətlərə adekvat qiymət verməli və ədalətin bərqərar olmasına dəstək olmalıdır.

Azərbaycan XİN şəhidlərimizin əziz xatirəsinin daim qəlblərdə yaşayacağını, bu faciənin unudulmayacağını bildirib. Ölkəmiz işğal dövründə itkin düşən şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması və müharibə cinayətləri törədənlərin cəzalandırılması istiqamətində səylərini davam etdirəcək.

İran İslam Respublikası beynəlxalq hava məkanını yenidən uçuşlar üçün açıq elan edib. Bu qərar, regionda son dövrlər müşahidə olunan gərginliklərin fonunda mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir və hava yollarının fəaliyyəti üçün yeni imkanlar yaradır.

Son zamanlar Yaxın Şərqdəki siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti, bəzi ölkələrin hava məkanlarının məhdudlaşdırılmasına səbəb olmuşdu. İranın bu addımı, beynəlxalq aviasiya sektorunda gözlənilən rahatlama gətirəcək və region üzərindən uçuşlar həyata keçirən aviaşirkətlər üçün əməliyyat xərclərini azalda bilər.

Bu qərarın regional diplomatiya və əməkdaşlıq baxımından da müsbət siqnal olduğu düşünülür. Hava məkanının açılması, ölkələr arasında etimadın bərpasına və gərginliyin azaldılmasına töhfə verə bilər. Həmçinin, bu, regionun tranzit potensialını gücləndirəcək və iqtisadi əlaqələrin inkişafına şərait yaradacaq.

Beynəlxalq Aviasiya Təşkilatları və aviaşirkətlər İranın bu qərarını müsbət qarşılayıb. Uçuş marşrutlarının optimallaşdırılması, vaxta qənaət və yanacaq sərfiyyatının azalması aviaşirkətlər üçün əhəmiyyətli üstünlüklər təmin edəcək. Sərnişinlər üçün isə daha qısa və rahat səyahət imkanları yaranacaq.

Analitiklər, İranın bu addımının regionda daha geniş miqyaslı deeskalasiya səylərinin bir hissəsi ola biləcəyini qeyd edirlər. Bu, həm daxili, həm də xarici siyasətdə müəyyən yumşalmaların əlaməti kimi şərh edilə bilər.

Ümumilikdə, İranın hava məkanını beynəlxalq uçuşlar üçün açması, aviasiya sənayesi və regional sabitlik üçün müsbət bir inkişafdır. Bu addım, gələcəkdə regionda sülh və əməkdaşlığın daha da güclənməsinə zəmin yarada bilər.

Bu il Azərbaycan bazarlarında alça qıtlığının yaşanacağı proqnozlaşdırılır. Ənənəvi olaraq sevilən bu meyvənin məhsulunda kəskin azalma gözlənilir ki, bu da istehlakçıları ciddi şəkildə narahat edir.

Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrindəki alça bağlarında geniş yayılmış xəstəlik məhsuldarlığı ciddi şəkildə azaldıb. Bu xəstəlik ağacların çiçəklənmə dövründən etibarən inkişaf edərək meyvələrin formalaşmasına mane olur və onların keyfiyyətini aşağı salır.

Fermerlər yaranmış vəziyyətdən ciddi zərər çəkirlər. Xəstəliklə mübarizə üçün aparılan tədbirlər bəzən yetərli olmur və ya gecikir, nəticədə minlərlə hektar alça bağları məhsulsuz qalır. Bu, kənd təsərrüfatı sektorunda çalışanlar üçün əlavə maliyyə çətinlikləri yaradır.

Qıtlıq, şübhəsiz ki, bazarlarda alça qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olacaq. Əvvəlki illərdə bol olan bu meyvənin bu il “qızıl” qiymətinə satılması, bir çox ailənin süfrəsindən əskik olmasına gətirib çıxara bilər.

Bu vəziyyət, ölkə kənd təsərrüfatında bitki xəstəlikləri ilə mübarizənin vacibliyini bir daha önə çıxarır. Gələcəkdə oxşar problemlərin qarşısını almaq üçün daha effektiv profilaktik tədbirlərin görülməsi və fermerlərə dəstəyin artırılması zəruridir.

Ümumilikdə, bu il alça həvəskarları üçün məyusedici bir mövsüm olacaq. Həm istehsalçılar, həm də istehlakçılar üçün ciddi problemlər yaradan bu qıtlıq, yerli meyvəçilik sektorunda daha diqqətli yanaşmanı tələb edir.

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı Rusiya ordusunun son sutkadakı döyüş itkiləri ilə bağlı yenilənmiş məlumatları açıqlayıb. Müharibənin davam etdiyi bir vaxtda, cəbhə xəttindəki şiddətli döyüşlər işğalçı qüvvələr üçün ciddi nəticələrə səbəb olur.

Açıqlanan məlumatlara görə, Rusiya hərbçilərinin şəxsi heyət itkiləri artmaqda davam edir. Bundan əlavə, düşmən ordusuna məxsus çoxsaylı tank, zirehli döyüş maşını, artilleriya sistemi, reaktiv yaylım atəşi sistemi və hava hücumundan müdafiə vasitələri də sıradan çıxarılıb.

Bu itkilər, xüsusilə Ukraynanın şərq və cənub bölgələrində, o cümlədən Donbas və Zaporojye istiqamətlərində gedən gərgin döyüşlərin nəticəsidir. Ukrayna müdafiəçiləri işğalçı qüvvələrin irəliləmə cəhdlərini dəf etmək üçün qətiyyətlə mübarizə aparır.

Rus ordusunun gündəlik olaraq qeydə alınan bu böyük itkiləri, işğalçı qüvvələrin döyüş qabiliyyətinə ciddi zərbə vurur və onların strateji planlarını pozur. Bu, Ukraynanın müdafiəsinin effektivliyinin göstəricisidir.

Beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyi ilə Ukrayna Silahlı Qüvvələri ölkənin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini qorumaq üçün mübarizəsini davam etdirir. Hər gün yenilənən bu rəqəmlər cəbhədəki vəziyyətin nə qədər gərgin olduğunu bir daha sübut edir.

Son dövrlərdə qızıl və gümüş bazarlarında müşahidə olunan bahalaşma tendensiyası sürətlənərək davam edir. Dünya iqtisadiyyatında hökm sürən qeyri-müəyyənliklər və inflyasiya təzyiqləri bu qiymət artımının əsas səbəblərindən biri kimi göstərilir. Qiymətli metallara olan tələbatın artması, xüsusilə də investisiya məqsədilə, bazarlarda gərginliyi daha da artırır.

Analitiklər, qızıl və gümüşün “təhlükəsiz liman” statusunun cari vəziyyətdə daha da gücləndiyini vurğulayırlar. Geopolitik gərginliklər, mərkəzi bankların pul siyasətləri və valyuta bazarlarındakı dalğalanmalar investorları bu metallara üz tutmağa sövq edir. Bu, həm fərdi, həm də institusional investorlar arasında müşahidə olunan ümumi bir tendensiyadır.

Təkcə son bir neçə ayda qızılın unsiyasının qiymətində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb. Gümüş də bu tendensiyadan geri qalmayaraq, sənaye tələbatının artması və qızılın bahalaşmasına paralel olaraq öz dəyərini yüksəltməyə davam edir. Bu vəziyyət, hər iki metalın dəyərinin bir-birini tamamladığını və bazarda ümumi bir yüksəliş dalğası yaratdığını göstərir.

Bahalaşma, istehlakçılar üçün zərgərlik və digər məhsulların qiymətlərinə birbaşa təsir edir. Eyni zamanda, portfelini diversifikasiya etmək istəyən investorlar üçün qızıl və gümüş cəlbedici aktivlər olaraq qalır. Onlar inflyasiyadan qorunma vasitəsi kimi çıxış edərək, pulun dəyər itirməsinin qarşısını almağa kömək edirlər.

Bazarda mövcud olan proqnozlar, yaxın gələcəkdə qiymət artımının davam edə biləcəyini göstərir. Lakin, qlobal iqtisadiyyatdakı hər hansı bir sabitləşmə və ya mərkəzi bankların faiz dərəcələri ilə bağlı qərarları bu tendensiyaya təsir edə bilər. İnvestorlara bazar dinamikasını diqqətlə izləmək tövsiyə olunur.

Nəticə etibarilə, qızıl və gümüş bazarları hazırda diqqət mərkəzindədir. Bahalaşma tendensiyası, qlobal iqtisadiyyatın incəliklərini və maliyyə bazarlarının həssaslığını bir daha nümayiş etdirir. Bu qiymətli metalların gələcək performansı, dünya iqtisadiyyatının ümumi istiqaməti üçün vacib bir göstərici olacaqdır.

Qlobal enerji bazarlarında ciddi sarsıntı yaşanıb. Etalon sayılan “Brent” markalı neftin qiyməti beynəlxalq birjalarda kəskin şəkildə ucuzlaşıb. Son məlumatlara görə, “Brent” neftinin barelinin dəyəri 9%-dən çox eniş göstərərək, investorlar arasında narahatlıq yaradıb.

Bu eniş, son dövrlərin ən böyük birgünlük ucuzlaşmalarından biri kimi qeydə alınıb. “Brent” nefti dünya bazarlarında enerji qiymətləri üçün əsas göstərici hesab olunur və onun qiymətindəki hər hansı dəyişiklik qlobal iqtisadiyyata birbaşa təsir edir.

Neft qiymətlərinin bu cür kəskin ucuzlaşmasına bir neçə amilin təsir etdiyi ehtimal olunur. Qlobal iqtisadi artım tempinin yavaşlaması ilə bağlı narahatlıqlar, bəzi böyük istehlakçı ölkələrdə tələbatın azalması proqnozları və geosiyasi gərginliklərin yaratdığı qeyri-müəyyənliklər qiymətlərə təzyiq göstərir.

Analitiklər hesab edirlər ki, bazarın cari vəziyyəti təklif və tələbat arasındakı tarazlığın pozulduğunu göstərir. Neft istehsal edən ölkələr, xüsusilə də OPEC+ qrupu, qiymətlərin sabitliyini təmin etmək üçün gələcəkdə hansı addımları atacağı ilə bağlı suallar yaranır.

Bu vəziyyət, həm neft idxal edən, həm də ixrac edən ölkələr üçün müxtəlif nəticələr doğura bilər. İdxalçı ölkələr üçün enerji xərclərinin azalması müsbət hal olsa da, neft ixracından asılı olan ölkələrin büdcə gəlirlərinə mənfi təsir göstərə bilər.

Azərbaycan kimi neft ixracatçısı ölkələr üçün “Brent” neftinin qiymətindəki bu eniş diqqətlə izlənilən bir prosesdir. Dünya bazarlarında neftin dəyərinin azalması ölkənin makroiqtisadi sabitliyinə və büdcə proqnozlarına təsir göstərə biləcək əsas amillərdən biridir. Bu səbəbdən, gələcək aylarda bazardakı tendensiyaların necə inkişaf edəcəyi böyük maraq doğurur.

ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) Ukraynaya dəstək məsələsində yalnız Birləşmiş Ştatlara ümid etməməsi barədə açıq xəbərdarlıq edib. Bu bəyanat, ABŞ Konqresində Ukraynaya yeni hərbi yardım paketinin təsdiqində yaranan çətinliklər fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Pentaqon rəsmiləri, Ukraynanın müharibədə mübarizəsini davam etdirmək üçün beynəlxalq tərəfdaşlardan daha geniş və şaxələndirilmiş dəstəyə ehtiyac duyduğunu vurğulayıblar. Bu, Avropa ölkələrinin və digər müttəfiqlərin Ukraynaya göstərdiyi yardımın həcmini və keyfiyyətini artırması zərurətini bir daha gündəmə gətirir.

Qeyd olunub ki, ABŞ daxili siyasi qütbləşmə səbəbindən Ukraynaya davamlı və proqnozlaşdırıla bilən dəstək təmin etməkdə çətinliklərlə üzləşir. Belə bir vəziyyətdə, Kiyev hökuməti öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün alternativ mənbələr axtarmalı və Avropa ilə əlaqələrini daha da dərinləşdirməlidir.

Bu bəyanat, həm də Avropa ölkələrinə öz müdafiə sənayelərini inkişaf etdirmək və kollektiv təhlükəsizlik məsuliyyətini daha aktiv şəkildə bölüşmək üçün bir çağırış kimi qiymətləndirilə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə, Ukraynanın müstəqilliyi və Avropanın təhlükəsizliyi təkcə ABŞ-ın deyil, bütün Qərb dünyasının birgə səyindən asılıdır.

Pentaqonun bu mövqeyi, Vaşinqtonun Ukraynaya dəstəyini dayandıracağı anlamına gəlmir, əksinə, yükün daha ədalətli paylanması və beynəlxalq birliyin kollektiv məsuliyyətinin artırılmasına dair siqnaldır. Ukrayna isə müharibənin kritik mərhələsində bu mesajı ciddi qəbul etməli və strateji planlarını buna uyğun olaraq yenidən nəzərdən keçirməlidir.