Category: Gündəm

Son günlər cəmiyyətdə bank kartları ilə aparılan ödənişlərə yeni vergi və ya xidmət haqqının tətbiq ediləcəyi ilə bağlı yayılan şayiələr ciddi narahatlıq yaradıb. Hər gün milyonlarla vətəndaşın istifadə etdiyi bank kartları vasitəsilə həyata keçirilən əməliyyatlara əlavə xərcin gəlməsi ehtimalı həm iqtisadçılar, həm də sadə vətəndaşlar arasında geniş müzakirələrə səbəb olub.

Məsələ ilə bağlı müxtəlif dövlət qurumlarından hələlik rəsmi açıqlama verilməsə də, sosial şəbəkələrdə və bəzi media orqanlarında yayılan məlumatlar əhalinin diqqət mərkəzindədir. Xüsusilə nağdsız ödənişlərin təşviq edildiyi bir dövrdə bu cür addımın atılması ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyata keçid strategiyasına necə təsir edəcəyi sual doğurur.

İqtisadçı ekspert Əli Həsənovun sözlərinə görə, bank kartları ilə ödənişlərə əlavə yük qoyulması nağdsız dövriyyənin həcmini azalda bilər. “Bu, insanların yenidən nağd pula üstünlük verməsinə səbəb olar ki, bu da şəffaflığın azalması və kölgə iqtisadiyyatının genişlənməsi riskini artırar,” – deyə ekspert qeyd edib. O, həmçinin əlavə verginin istehlakçıların xərcləmə qabiliyyətinə mənfi təsir edəcəyini vurğulayıb.

Maliyyə bazarları üzrə mütəxəssislər hesab edirlər ki, əgər belə bir qərar qəbul olunarsa, bu, bank sektorunun da fəaliyyətinə təsirsiz ötüşməyəcək. Banklar üçün tranzaksiya gəlirlərinin azalması və müştəri məmnuniyyətinin aşağı düşməsi kimi problemlər yarana bilər. Bu isə öz növbəsində bank xidmətlərinin keyfiyyətinə və əlçatanlığına təsir göstərə bilər.

Vətəndaşlar da bu xəbəri narahatlıqla qarşılayırlar. Bir çoxları gündəlik alış-verişlərində, kommunal ödənişlərində və digər maliyyə əməliyyatlarında kartlardan fəal şəkildə istifadə edirlər. Onlar üçün hər ödənişə əlavə xərcin gəlməsi büdcələrinə gözlənilməz yük olacaq.

Hazırda rəsmi qurumların məsələyə aydınlıq gətirməsi gözlənilir. İctimaiyyət bank kartı ilə ödənişlərə tətbiq ediləcək hər hansı yeniliyin əsaslandırılmasını və onun iqtisadiyyata, eləcə də vətəndaşlara təsirinin hərtərəfli qiymətləndirilməsini tələb edir. Şəffaflıq və açıq dialoq bu cür həssas məsələlərdə vacibdir.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın Rusiyanın tankerlərdə daşınan neftinin satışına “yaşıl işıq” yandırması beynəlxalq münasibətlərdə yeni bir müzakirə mövzusu yaradıb. Bu qərar, Rusiyaya qarşı tətbiq olunan sanksiyaların və iqtisadi təzyiqlərin fonunda xüsusilə diqqət çəkir.

Bildirilir ki, bu addım, Rusiyanın enerji sektoruna yönəlmiş mövcud məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Moskvanın neft ixracı imkanlarını genişləndirə bilər. Trampın bu jesti, onun Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmaq istəyi kimi qiymətləndirilə bilər.

Analitiklər Trampın bu qərarının arxasında bir neçə səbəbin ola biləcəyini düşünürlər. Bəzi fikirlərə görə, bu, qlobal enerji bazarında sabitliyi təmin etmək məqsədi daşıyır. Digərləri isə bunu Trampın potensial prezidentlik kampaniyası üçün siyasi xal qazanmaq cəhdi kimi şərh edirlər.

Qərarın qlobal neft bazarlarına təsiri hələlik qeyri-müəyyən olsa da, neft qiymətlərində müəyyən dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyi gözlənilir. Rusiya, dünyanın ən böyük neft ixracatçılarından biri olaraq, bu cür qərarlardan birbaşa təsirlənir.

Bu addım həm ABŞ daxilində, həm də beynəlxalq arenada müxtəlif reaksiyalara səbəb olub. Bəzi tərəflər bunu Rusiyanın Ukraynadakı hərəkətlərinə görə cəzalandırılması siyasətindən geri çəkilmə kimi qiymətləndirərkən, digərləri qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından müsbət addım hesab edirlər.

Trampın bu cür “jestləri” əvvəllər də müşahidə edilib və onun xarici siyasətində Rusiya ilə daha konstruktiv dialoq qurmaq niyyətinin göstəricisi kimi qəbul edilir. Bu son qərar, gələcək ABŞ-Rusiya münasibətlərinin inkişafı üçün yeni bir istiqamət müəyyən edə bilər.

Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov Qərbin keçmiş Sovet respublikalarını Rusiya ilə münasibətlərini kəsməyə cəhd etdiyini bildirib. Nazir bu bəyanatı beynəlxalq təhlükəsizlik mövzusunda keçirilən konfransda səsləndirib.

Lavrovun sözlərinə görə, Qərb ölkələri postsovet məkanında Rusiyanın təsirini zəiflətmək və bu ölkələri öz geosiyasi orbitlərinə çəkmək məqsədi güdür. Bu siyasət regionda yeni gərginlik ocaqlarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Rusiya rəsmisi vurğulayıb ki, Qərbin bu cəhdləri beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə ziddir və dövlətlərin suveren seçiminə müdaxilə hesab olunur. O, bu addımların regional sabitliyə təhdid yaratdığını qeyd edib.

Moskva hesab edir ki, keçmiş Sovet respublikaları ilə Rusiya arasında mövcud olan tarixi və mədəni əlaqələr Qərbin təzyiqlərinə baxmayaraq davam etməlidir. Bu əlaqələr regionun inkişafı və təhlükəsizliyi üçün vacibdir.

Lavrov əlavə edib ki, Rusiya bu cəhdlərə qarşı çıxmaq və müttəfiqləri ilə əməkdaşlığı gücləndirmək niyyətindədir. O, Moskva və tərəfdaşlarının Qərbin bu siyasətinə qarşı birgə addımlar atacağını vurğulayıb.

Bu bəyanat fonunda, beynəlxalq analitiklər Qərb və Rusiya arasında geosiyasi mübarizənin postsovet məkanında daha da kəskinləşəcəyini proqnozlaşdırırlar. Region ölkələri isə öz xarici siyasət kurslarını diqqətlə müəyyənləşdirməyə çalışırlar.

Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan və Rusiyanın Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov Türkiyənin turizm mərkəzi Antalyada bir araya gəliblər. Yüksək səviyyəli diplomatik görüş, Antalya Diplomatiya Forumu çərçivəsində baş tutub və regional, eləcə də beynəlxalq əhəmiyyət kəsb edən məsələlərin müzakirəsinə həsr olunub.

Görüşdə ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyəti, enerji əməkdaşlığı, ticarət və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Hər iki nazir ölkələri arasındakı strateji tərəfdaşlığın davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Diplomatik dairələrdən verilən məlumata görə, müzakirələrin əsas mövzularından biri də Ukraynadakı müharibə, Cənubi Qafqaz regionundakı vəziyyət və Suriyadakı son hadisələr olub. Fidan və Lavrov bu məsələlərdə mövcud vəziyyəti qiymətləndirib, gələcək addımlar barədə fikir mübadiləsi aparıblar.

Antalya Diplomatiya Forumu, dünya liderləri və diplomatlarını bir araya gətirərək, qlobal problemlərə ortaq həll yolları tapmaq üçün platforma rolunu oynayır. Bu çərçivədə Fidan-Lavrov görüşü, iki vacib regional güc arasında dialoqun davamlılığını təmin etmək baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Görüşün nəticələri barədə rəsmi açıqlama verilməsə də, diplomatik mənbələr tərəflərin bir sıra məsələlərdə ortaq mövqelər tapmaq üçün konstruktiv dialoq apardığını bildirib. Bu cür yüksək səviyyəli təmaslar, mürəkkəb beynəlxalq gündəmdə sabitliyin qorunması üçün kritik rol oynayır.

Azərbaycan və Yəmən arasında ikitərəfli əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və əməkdaşlıq perspektivləri yüksək səviyyəli görüşdə müzakirə edilib. Bakıda keçirilən danışıqlarda hər iki ölkənin nümayəndə heyətləri siyasi, iqtisadi, humanitar və mədəni sahələrdə əlaqələrin dərinləşdirilməsi imkanlarını nəzərdən keçiriblər.

Görüş zamanı beynəlxalq və regional məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Tərəflər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiq qalaraq, müstəqillik, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə hörmətin vacibliyini vurğulayıblar. Bu kontekstdə, qlobal sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsində birgə səylərin əhəmiyyəti qeyd olunub.

İqtisadi əməkdaşlıq sahəsində ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya imkanlarının araşdırılması və müxtəlif sektorlarda birgə layihələrin həyata keçirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində olub. Enerji, kənd təsərrüfatı və turizm kimi sahələrdə potensial əməkdaşlıq istiqamətləri müzakirə edilib.

Humanitar və mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi də gündəlikdəki mühüm mövzulardan biri olub. Təhsil, elm və mədəni mübadilə proqramlarının həyata keçirilməsi ilə xalqlar arasında dostluq körpülərinin möhkəmləndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb.

Görüşün sonunda tərəflər əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi üçün dialoqun davam etdirilməsinə dair qarşılıqlı öhdəliklərini ifadə ediblər. Bu danışıqların Azərbaycan və Yəmən arasında gələcək münasibətlərin inkişafına müsbət təsir göstərəcəyinə ümid ifadə olunub.

Rusiyanın neft emalı zavodları son vaxtlar intensivləşən hücumların növbəti hədəfi olub. Ölkənin müxtəlif bölgələrində yerləşən bu strateji obyektlər yenidən yanğınlarla üzləşib, bu da Moskvanın enerji infrastrukturuna ciddi zərbə vurmaq məqsədi daşıyır.

Bildirilir ki, son hadisələr dron hücumları nəticəsində baş verib. Bu cür hücumlar Ukrayna tərəfindən həyata keçirilir və Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksini dəstəkləyən yanacaq təchizatını pozmağa yönəlib.

Yanğınlar nəticəsində zavodların fəaliyyəti müvəqqəti olaraq dayandırılıb və böyük maddi ziyan dəyib. Rusiyanın müdafiə nazirliyi hücumları dəf etdiyini iddia etsə də, zavodlardakı yanğınlar bu iddiaların əksini göstərir.

Bu hücumlar Rusiyanın enerji ixracatına və daxili yanacaq bazarına təsir göstərməklə yanaşı, həm də ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin effektivliyi ilə bağlı suallar doğurur.

Müharibənin gərginləşdiyi bir vaxtda, enerji infrastrukturuna yönəlmiş bu cür hücumlar, münaqişənin iqtisadi və logistik cəbhəsindəki mübarizənin vacib bir hissəsini təşkil edir.

Analitiklər hesab edirlər ki, Ukrayna bu cür hücumlarla Rusiya iqtisadiyyatına təzyiqi artırmaq və müharibənin xərclərini Moskvanın üzərinə yükləmək niyyətindədir. Bu, həm də cəbhə xəttindəki hərbi əməliyyatlara paralel olaraq aparılan psixoloji müharibənin bir elementidir.

Rusiya hakimiyyəti zavodlardakı yanğınları söndürmək və zərəri qiymətləndirmək üçün təcili tədbirlər görür. Lakin bu cür insidentlərin təkrarlanması, ölkənin enerji təhlükəsizliyi üçün ciddi çağırışlar yaratmaqdadır.

İranın rəsmi “Mehr” xəbər agentliyi, İran ordusunun strateji Hörmüz boğazı üzərində hərbi nəzarəti tam bərpa etdiyini elan edib. Bu bəyanat regionda və beynəlxalq arenada ciddi narahatlıqlara səbəb ola bilər.

Hörmüz boğazı, Fars körfəzini Oman dənizi və oradan da dünya okeanı ilə birləşdirən həyati əhəmiyyətli bir su yoludur. Qlobal neft təchizatının təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da onu dünya iqtisadiyyatı üçün kritik bir nöqtəyə çevirir.

Tehran uzun müddətdir ki, boğazın təhlükəsizliyini özünün milli maraqları çərçivəsində görür və xarici hərbi qüvvələrin bölgədəki varlığına qarşı çıxır. İran rəsmiləri dəfələrlə boğazın təhlükəsizliyinin təminatçısı olduğunu vurğulayıblar.

Hərbi nəzarətin bərpa edilməsi, İran Hərbi Dəniz Qüvvələrinin boğazda patrul fəaliyyətini gücləndirməsi, nəzarət məntəqələrini artırması və potensial olaraq daha genişmiqyaslı hərbi təlimlər keçirməsi ilə əlaqəli ola bilər. Bu addım, bölgədəki gərginliyi daha da artıra biləcək bir siqnal kimi qəbul olunur.

Bu bəyanat, xüsusilə ABŞ və onun müttəfiqləri, eləcə də Körfəz ölkələri arasında narahatlıq yarada bilər. Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının pozulması qlobal enerji bazarları üçün ciddi nəticələr doğura bilər.

Keçmişdə Hörmüz boğazında bir sıra gərgin insidentlər yaşanıb, o cümlədən tankerlərə hücumlar və gəmilərin ələ keçirilməsi cəhdləri. İranın son bəyanatı bu keçmiş hadisələrin fonunda daha da diqqət çəkir.

Beynəlxalq ictimaiyyət, İranın bu iddialarına necə reaksiya verəcəyini yaxından izləyəcək. Regionda sabitliyin qorunması üçün diplomatik səylərin artırılmasına ehtiyac duyulur.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidməti sabah Azərbaycanda gözlənilən hava şəraiti ilə bağlı proqnozunu açıqlayıb. Verilən məlumata görə, ölkə ərazisində hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, bəzi yerlərdə yağıntıların düşəcəyi gözlənilir.

Bakıda və Abşeron yarımadasında sabah havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman müşahidə oluna bilər. Şimal-qərb küləyi gündüz mülayim cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 15-18 dərəcə isti, gündüz isə 25-28 dərəcə isti təşkil edəcək.

Atmosfer təzyiqi normadan bir qədər yüksək, 760 millimetr civə sütunu təşkil edəcək. Nisbi rütubət gecə 65-75%, gündüz 40-50% olacaq. Meteoroloji amillərin meteohəssas insanlar üçün əsasən mülayim olması gözlənilir.

Azərbaycanın rayonlarında isə sabah havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin bəzi dağlıq və dağətəyi rayonlarda şimşək çaxacağı, qısamüddətli yağış yağacağı ehtimalı var. Bəzi yerlərdə dolu düşə bilər. Səhər ayrı-ayrı yerlərdə duman müşahidə olunacaq. Şərq küləyi əsəcək.

Havanın temperaturu gecə 13-18 dərəcə isti, gündüz 26-31 dərəcə isti, dağlarda isə gecə 8-13 dərəcə isti, gündüz 18-23 dərəcə isti təşkil edəcək. Yüksək dağlıq ərazilərdə havanın bir qədər sərin olacağı proqnozlaşdırılır.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN) ölkə ərazisində gözlənilən kəskin hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq edib. Bildirilib ki, yaxın günlərdə güclü küləyin əsəcəyi, intensiv yağışların yağacağı və bunun nəticəsində sel-daşqın hadisələrinin baş verə biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Nazirliyin məlumatına görə, xüsusilə ölkənin qərb və şimal rayonlarında, eləcə də Böyük Qafqazın cənub yamaclarında yağıntıların daha şiddətli olacağı gözlənilir. Bu cür hava şəraiti dağ çaylarında su səviyyəsinin kəskin artmasına səbəb ola bilər.

Güclü küləyin bəzi ərazilərdə ağacların aşmasına, elektrik xətlərinin zədələnməsinə və nəqliyyatda fasilələrə səbəb ola biləcəyi vurğulanıb. Vətəndaşlardan ehtiyatlı olmaları, açıq sahələrdə və yüksək binaların yaxınlığında olmaqdan çəkinmələri tövsiyə edilir.

Sel və daşqın təhlükəsi ilə əlaqədar olaraq, çay kənarlarında yaşayan sakinlərə xüsusi diqqətli olmaları, təhlükəsiz yerlərə çəkilmələri və xilasedicilərin göstərişlərinə əməl etmələri tövsiyə olunur. Nazirlik, həmçinin, fermerləri və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxsləri də lazımi qabaqlayıcı tədbirlər görməyə çağırıb.

Əhaliyə xəbərdarlıq edilib ki, hava proqnozlarını diqqətlə izləsinlər və yalnız rəsmi mənbələrdən alınan məlumatlara etibar etsinlər. Fövqəladə hallar zamanı müvafiq qurumlarla əlaqə saxlamaq üçün hazır olmaq vacibliyi qeyd edilib.

Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində polkovnik-leytenantın oğlunu qətlə yetirməkdə təqsirləndirilən şəxs barəsində hökm elan edilib. Bu qərarla uzun müddət davam edən məhkəmə prosesi yekunlaşıb.

Hadisə cəmiyyətdə böyük rezonans doğurmuşdu, çünki qurban yüksək rütbəli hərbi qulluqçunun oğlu idi. Cinayətin törədilməsi ilə bağlı istintaq və məhkəmə araşdırmaları diqqətlə izlənilirdi.

Məhkəmə kollegiyası tərəfindən bütün sübutlar və şahid ifadələri nəzərdən keçirilib. Tərəflərin çıxışları dinlənildikdən sonra məsələyə hüquqi qiymət verilib.

Elan edilmiş hökmə əsasən, təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə təqsirli bilinərək cəzalandırılıb. Cəzanın növü və müddəti məhkəmə tərəfindən müəyyən edilib.

Bu qərar həm qurbanın ailəsi üçün, həm də ictimaiyyət üçün ədalətin bərqərar olması istiqamətində vacib bir addım kimi dəyərləndirilir. Ailənin uzun müddət davam edən ədalət axtarışları bu hökmlə müəyyən mənada başa çatmış oldu.

Məhkəmənin qərarından narazı qalan tərəflərin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada apellyasiya şikayəti vermək hüququ var. Prosesin növbəti mərhələsinin olub-olmayacağı yaxın günlərdə bəlli olacaq.