Category: İqtisadiyyat

Londonun nüfuzlu ICE birjasında “Brent” markalı xam neftin fyuçers qiymətlərində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb. Son məlumatlara görə, neftin bir barelinin qiyməti 111.30 dollara yüksələrək dünya bazarlarında investorların diqqətini yenidən bu sektora yönəldib.

Bu bahalaşma əvvəlki bağlama qiymətinə nisbətən 0.04 faizlik artım deməkdir. Kiçik görünən bu faiz artımı belə, qlobal enerji bazarında mövcud həssaslığı və davamlı dalğalanmaları bir daha nümayiş etdirir.

Analitiklər “Brent” neftinin qiymətindəki bu yüksəlişin bir sıra amillərlə bağlı olduğunu bildirirlər. Geopolitik gərginliklər, əsas neft istehsalçı bölgələrdəki qeyri-sabitlik və tədarük zəncirindəki potensial problemlər qiymətlərin yuxarı istiqamətdə hərəkətinə təsir edən əsas səbəblər arasındadır.

Neft qiymətlərinin artması dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Bu, istehlakçı ölkələrdə inflyasiya təzyiqlərini gücləndirir, nəqliyyat və sənaye xərclərini artıraraq son məhsulların qiymətlərinə birbaşa təsir göstərir.

Enerji bazarındakı bu vəziyyət, xüsusilə də qlobal iqtisadi bərpa prosesinin hələ də kövrək olduğu bir dövrdə, böyük narahatlıq doğurur. Beynəlxalq təşkilatlar və hökumətlər neft bazarlarını yaxından izləsələr də, yaxın gələcəkdə qiymətlərin sabitləşəcəyinə dair aydın proqnozlar yoxdur.

Dünya bazarlarında Azərbaycanın əsas ixrac məhsulu olan “Azeri Light” (CIF) markalı neftin qiyməti növbəti dəfə bahalaşıb. Bu artım Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün müsbət siqnal hesab olunur və dövlət büdcəsinin gəlirlərinə müsbət təsir göstərəcəyi gözlənilir.

Əldə olunan məlumata görə, “Azeri Light” neftinin bir barelinin qiyməti 2,04 ABŞ dolları artaraq son dövrlərin ən yüksək səviyyələrindən birinə çatıb. Bu bahalaşma, neft bazarlarında mövcud olan dinamiklərin və tələb-təklif balansının dəyişməsinin nəticəsidir.

“Azeri Light” nefti, yüksək keyfiyyəti və aşağı kükürd tərkibi ilə dünya bazarlarında xüsusi dəyərə malikdir. Azərbaycanın neft strategiyasının əsasını təşkil edən bu markanın qiymətindəki hər hansı dəyişiklik ölkənin makroiqtisadi göstəricilərinə birbaşa təsir edir.

Neft qiymətlərindəki artım, ölkənin valyuta ehtiyatlarının möhkəmlənməsinə və sosial layihələrə ayrılan vəsaitlərin həcminin genişlənməsinə şərait yaradır. Bu, həmçinin xarici ticarət balansının yaxşılaşmasına və milli valyutanın sabitliyinə də müsbət təsir göstərə bilər.

Analitiklər neft qiymətlərinin artımını qlobal iqtisadi bərpa, geosiyasi gərginliklər və OPEC+ razılaşmaları kimi bir sıra amillərlə əlaqələndirirlər. Bu amillərin birgə təsiri “qara qızıl”ın dəyərinin yüksəlməsinə səbəb olur.

Azərbaycanın enerji sektoru ölkə iqtisadiyyatının lokomotivi olaraq qalır. “Azeri Light” neftinin bahalaşması, bu sektorun davamlı inkişafının və ölkənin enerji təhlükəsizliyinin təminatında mühüm rol oynadığını bir daha sübut edir.

Azərbaycanda gömrük qaydalarında mühüm dəyişikliklər tətbiq olunur. Artıq gömrükdən keçdiyi gündən etibarən altı ay müddətində rəsmiləşdirilməmiş bütün mallar və nəqliyyat vasitələri dövlət mülkiyyətinə keçiriləcək. Bu qərar ölkənin gömrük sistemində şəffaflığı artırmaq və yığılmış yüklərin hərəkətini sürətləndirmək məqsədi daşıyır.

Yeni qaydaya əsasən, hər hansı bir avtomobil və ya digər mal gömrük ərazisinə daxil olduqdan sonra yarım il ərzində sahibləri tərəfindən rəsmiləşdirilməzsə, qanuni olaraq dövlətin mülkiyyətinə keçəcək. Bu müddət rəsmiləşdirmə prosesini başa çatdırmaq üçün kifayət qədər vaxt verir və sahibkarların məsuliyyətini artırır.

Bu addım gömrük anbarlarında uzun müddət saxlanılan və sahibləri tərəfindən tələb olunmayan avtomobillərin və malların yığılmasının qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulub. Beləliklə, dövlət anbarların səmərəliliyini artıracaq, boş yerlərin yaranmasına imkan verəcək və gömrük əməliyyatlarının sürətlənməsinə töhfə verəcək.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu qərar avtomobil idxalçıları və digər malların sahibləri üçün ciddi xəbərdarlıqdır. Onlar gömrük rəsmiləşdirilməsi prosesini vaxtında və məsuliyyətlə həyata keçirməlidirlər ki, mülkiyyətlərini itirməsinlər. Əks halda, nəqliyyat vasitələri və mallar dövlətin sərəncamına keçəcək və müəyyən prosedurlardan sonra satışa çıxarıla bilər.

Mütəxəssislər bu qərarın gömrük nəzarətinin gücləndirilməsi və qeyri-qanuni əməliyyatların qarşısının alınmasında mühüm rol oynayacağını bildirirlər. Bu, həm də ölkə iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə bilər, çünki dövlətə keçən mallar müəyyən prosedurlardan sonra satışa çıxarıla bilər.

Azərbaycanın innovasiya lideri “Bakcell” Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Ayı çərçivəsində əlamətdar bir tədbirə ev sahibliyi edib. Şirkət, “Birgə və Sağlam” İctimai Birliyi tərəfindən təsis edilən və autizmli gənclərin işlə təmin olunmasına dəstək verən “Kaşalata” kafedə xüsusi bir görüş təşkil edib.

Bu tədbir, “İnklüzivlikdə İnnovativ Həllər” mövzusuna həsr olunmuşdu. “Bakcell”in məqsədi, autizmli şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyası üçün innovativ yanaşmaların və müasir texnologiyaların rolunu vurğulamaq idi. Görüş iştirakçıları, inklüziv cəmiyyətin qurulmasında texnologiyanın imkanlarını müzakirə etdilər.

“Kaşalata” kafesi, autizmli gənclərə iş təcrübəsi qazandırmaqla yanaşı, cəmiyyətdə autizm haqqında maarifləndirməyə də xidmət edir. Bu unikal məkan, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslərin bacarıqlarını nümayiş etdirmək və onların sosiallaşmasına kömək etmək üçün bir platforma təqdim edir.

“Bakcell” uzun illərdir ki, korporativ sosial məsuliyyət (KSM) proqramları çərçivəsində müxtəlif sosial layihələri dəstəkləyir. Şirkət, xüsusilə uşaqların və gənclərin inkişafına, onların təhsil və sağlamlıq imkanlarının yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş təşəbbüslərə xüsusi diqqət yetirir.

Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Ayı (aprel), autizmin nə olduğu, onun səbəbləri və autizmli şəxslərin ehtiyacları barədə ictimaiyyəti məlumatlandırmaq üçün vacib bir fürsətdir. “Bakcell”in bu təşəbbüsü də məhz bu məqsədə xidmət edir.

Bu cür əməkdaşlıqlar, korporativ sektorun və qeyri-hökumət təşkilatlarının birgə səyləri ilə daha inklüziv və anlayışlı bir cəmiyyətin qurulmasına əhəmiyyətli töhfələr verir. “Bakcell”in bu addımı, digər şirkətlər üçün də nümunə ola bilər.

Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin Mənzil İstismar Departamenti ciddi şübhələrə yol açan satınalma müqaviləsinə imza atıb. Komitə vergi borcu olan bir şirkətə külli miqdarda sifariş verərək ictimaiyyətin diqqətini öz üzərinə çəkib.

Məlumatlara görə, Departamenti “İS Təmir Tikinti” şirkəti ilə 447 min manat dəyərində satınalma müqaviləsi bağlayıb. Bu müqavilənin detalları hələlik açıqlanmasa da, əsas narahatlıq doğuran məqam şirkətin maliyyə vəziyyətidir.

Vergilər Nazirliyinin məlumat bazasına əsasən, “İS Təmir Tikinti” şirkətinin dövlət büdcəsinə külli miqdarda vergi borcu mövcuddur. Vergi qanunvericiliyinə görə, borclu şirkətlərin dövlət sifarişləri alması ciddi suallar doğurur və şəffaflıq prinsiplərinə ziddir.

Dövlət qurumlarının satınalma proseslərində şəffaflıq və məsuliyyət prinsiplərinə əməl etməsi vacibdir. Vergi borcu olan bir şirkətə bu qədər böyük bir sifarişin verilməsi isə korrupsiya risklərini və dövlət vəsaitlərinin səmərəsiz istifadəsi ehtimallarını artırır.

Bu cür halların qarşısının alınması üçün satınalma qanunvericiliyinin daha sərt tətbiqi və dövlət qurumlarının tender proseslərində daha diqqətli olması tələb olunur. İctimaiyyət bu məsələdə tam şəffaflıq və cavabdehlik gözləyir.

Qaçqınkomun Mənzil İstismar Departamentinin bu qərarı ilə bağlı əlavə araşdırmaların aparılması və müvafiq izahatların verilməsi zəruridir. Əks halda, bu cür halların təkrarlanması dövlətə olan etimadı sarsıda bilər.

“Qala Sığorta” ASC 2026-cı ilin yanvar-mart aylarında sığorta yığımlarında ciddi geriləmə ilə üzləşib. Şirkətin bu dövr üzrə sığorta yığımları 13 milyon 355 min manat təşkil edib ki, bu da əvvəlki dövrlə müqayisədə 11,8 milyon manat azalma deməkdir.

Tribuna.az-ın Valyuta.az-a istinadən verdiyi məlumata görə, bu kəskin azalma şirkətin maliyyə göstəricilərində diqqətəlayiq dəyişiklikləri əks etdirir. Əgər ötən ilin müvafiq dövründə yığımlar 25 milyon 155 min manat (13,355 + 11,8) təşkil edibsə, bu ilki göstərici demək olar ki, yarıbayarı düşüşə işarə edir.

Sığorta bazarında fəaliyyət göstərən iri oyunçulardan biri olan “Qala Sığorta”nın bu şəkildə yığım itkisi, həm şirkətin daxili strategiyaları, həm də ümumi iqtisadi vəziyyətlə bağlı suallar doğurur. Azalma həm yeni müştərilərin cəlb edilməsində çətinliklər, həm də mövcud portfelin daralması ilə əlaqəli ola bilər.

Mütəxəssislər, sığorta yığımlarındakı bu cür enişlərin şirkətin gələcək inkişaf planlarına və bazar mövqeyinə təsir edə biləcəyini qeyd edirlər. “Qala Sığorta”nın bu vəziyyətdən çıxmaq üçün hansı addımları atacağı maraqla gözlənilir.

Azərbaycan sığorta bazarı dinamik inkişaf edən sektor olsa da, bəzi şirkətlər üçün rəqabət və makroiqtisadi amillər çətinliklər yarada bilər. “Qala Sığorta”nın bu son göstəriciləri, ümumilikdə sektorun bəzi seqmentlərindəki tendensiyaların göstəricisi ola bilər.

Azərbaycanın daşınmaz əmlak bazarında müşahidə olunan qiymət artımı son dövrlər ciddi narahatlıq doğurur. Mütəxəssislər bu artımın arxasında dayanan fundamental və qeyri-fundamental amillər arasındakı disbalansın “balon effekti” yaratdığını və sistemli risklərə yol açdığını bildirirlər.

Bazarın indiki vəziyyəti, əsasən, real iqtisadi göstəricilərlə deyil, daha çox spekulyativ gözləntilər və asan kredit imkanları ilə formalaşır. Bu isə qiymətlərin süni şəkildə şişməsinə gətirib çıxarır ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə bazarda qeyri-sabitlik yarada bilər.

Kredit ekspansiyası daşınmaz əmlak bazarına olan tələbi süni şəkildə artırır. Bankların daşınmaz əmlak girovu ilə verdiyi kreditlərin həcminin artması, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə uyğun olmayan qiymətlərlə mənzil əldə etməsinə şərait yaradır.

Spekulyativ davranışlar, yəni əmlakın qiymət artımı gözləntisi ilə alınaraq qısa müddətdə daha baha satılması cəhdləri, bazarda “balon”un daha da böyüməsinə səbəb olur. Bu cür davranışlar, real tələb-təklif balansını pozaraq, qiymətlərin əsassız yüksəlməsinə zəmin yaradır.

Əgər bu “balon” partlayarsa, bunun iqtisadiyyat üçün ciddi fəsadları ola bilər. Bank sektorunda problemlər, investorların böyük itkiləri və ümumilikdə iqtisadiyyatda durğunluq yaranması riski mövcuddur. Bu cür ssenarilər ölkənin maliyyə sabitliyinə mənfi təsir göstərə bilər.

Vəziyyətin ciddiliyi nəzərə alınaraq, aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən daşınmaz əmlak bazarındakı proseslərin diqqətlə izlənilməsi və zəruri tənzimləmə tədbirlərinin görülməsi vacibdir. Bu, bazarın şəffaflığını artıracaq və potensial riskləri minimuma endirəcəkdir.

Azərbaycan Respublikası və Belarus Respublikası arasında sürücülük vəsiqələrinin qarşılıqlı tanınması və dəyişdirilməsi haqqında mühüm saziş təsdiq edilib. Bu razılaşma hər iki ölkə vətəndaşları üçün əhəmiyyətli yeniliklər və rahatlıqlar vəd edir.

“Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Belarus Respublikası Hökuməti arasında sürücülük vəsiqələrinin qarşılıqlı tanınması və dəyişdirilməsi haqqında Saziş”in qüvvəyə minməsi ilə Azərbaycan vətəndaşları Belarusda, Belarus vətəndaşları isə Azərbaycanda öz milli sürücülük vəsiqələrini müəyyən edilmiş qaydalar çərçivəsində istifadə edə biləcəklər.

Bu saziş, xüsusilə digər ölkədə yaşamaq, işləmək və ya uzunmüddətli səfərlər etmək istəyən şəxslər üçün bürokratik əngəlləri aradan qaldırır. Artıq yeni sürücülük vəsiqəsi almaq üçün əlavə imtahanlara ehtiyac qalmayacaq, bu da vaxta və vəsaitə qənaət deməkdir.

Razılaşma həm də iki ölkə arasında iqtisadi, mədəni və sosial əlaqələrin daha da inkişafına təkan verəcək. Vətəndaşlar arasında sərbəst hərəkətliliyin artması turizmin, ticarətin və işgüzar münasibətlərin genişlənməsinə müsbət təsir göstərəcək.

Sazişin detalları sürücülük vəsiqələrinin hansı müddətə tanınacağını və hansı hallarda dəyişdirilməsinin tələb olunacağını müəyyən edir. Bu, hər iki ölkənin milli qanunvericiliyi ilə uyğunlaşdırılmış şəkildə həyata keçiriləcək və müvafiq qurumlar tərəfindən tənzimlənəcək.

Ekspertlər bu addımı Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin möhkəmlənməsi və vətəndaşlarının xaricdəki hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində atılmış vacib bir addım kimi qiymətləndirirlər. Bu cür sazişlər digər ölkələrlə də əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün nümunə ola bilər.

Bakı şəhərinin Xətai rayonu, Keşlə qəsəbəsində sökülmüş fərdi yaşayış evinin sakinlərinə sevindirici xəbər var. Aidiyyəti qurumlar tərəfindən evlərini itirmiş vətəndaşlara birdəfəlik maddi yardım ödənilməsi qərara alınıb. Bu qərar sakinlərin sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəlib.

Məlumatda qeyd olunur ki, sözügedən söküntü işləri R.Bağırov küçəsi, 36/12 “b” ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evini əhatə edib. Evlərin sökülməsi nəticəsində mənzilsiz qalmış ailələrə dövlət dəstəyi təmin ediləcək.

Birdəfəlik maddi yardımın ödənilməsi prosesi artıq başladılıb və yaxın zamanda bütün müvafiq sənədləşmə işləri başa çatdırıldıqdan sonra vəsaitlər sakinlərin hesablarına köçürüləcək. Bu addım sakinlərin müvəqqəti çətinliklərini aradan qaldırmağa kömək edəcək.

Hökumətin bu qərarı, şəhərsalma layihələri çərçivəsində evlərini itirən vətəndaşlara qarşı sosial məsuliyyətin bariz nümunəsidir. Bu cür dəstək tədbirləri, vətəndaşların hüquqlarının qorunmasına və onların normal yaşayış şəraitinin bərpasına xidmət edir.

Keşlə qəsəbəsində həyata keçirilən söküntü işləri adətən şəhərin inkişafı və müasirləşdirilməsi məqsədi daşıyır. Lakin bu prosesdə zərər çəkən vətəndaşların maraqlarının nəzərə alınması vacibdir.

Ödəniləcək maddi yardımın məbləği barədə əlavə məlumat veriləcək, lakin əsas məqsəd sakinlərin yeni yaşayış yerlərinə köçməsi və ya mövcud vəziyyətlərini yaxşılaşdırması üçün ilkin dəstəyi təmin etməkdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ölkə ərazisində sel və daşqınların təhlükəli və zərərli təsirlərinə qarşı mübarizəni gücləndirmək məqsədilə mühüm Sərəncam imzalayıb. Bu addım təbii fəlakətlərin qarşısının alınması və onların yaratdığı risklərin minimuma endirilməsi istiqamətində dövlətin qətiyyətli mövqeyini bir daha nümayiş etdirir.

Sərəncama əsasən, Prezident İlham Əliyev sel və daşqınlara qarşı əlavə tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün 85 milyon manat vəsait ayırıb. Bu maliyyə dəstəyi təbii hadisələrin yaratdığı potensial təhlükələrin neytrallaşdırılmasına, əhalinin və infrastrukturun qorunmasına yönəldiləcək.

Son illər iqlim dəyişiklikləri fonunda dünyada, o cümlədən Azərbaycanda sel və daşqın hadisələrinin sayı və intensivliyi artıb. Bu hadisələr kənd təsərrüfatına, yollara, körpülərə, yaşayış məntəqələrinə ciddi ziyan vurmaqla yanaşı, insan həyatı üçün də böyük təhlükə yaradır. Yeni Sərəncam bu risklərin qarşısının alınmasında strateji əhəmiyyətə malikdir.

Ayrılan vəsait sel sularının axınını tənzimləyən infrastrukturun tikintisinə və ya möhkəmləndirilməsinə, sahilbərkitmə işlərinə, çay yataqlarının təmizlənməsinə, erkən xəbərdarlıq sistemlərinin qurulmasına və digər müdafiə tədbirlərinə sərf olunacaq. Bu tədbirlər kompleks şəkildə həyata keçirilərək ölkənin təbii fəlakətlərə qarşı dayanıqlığını artıracaq.

Dövlət başçısının bu qərarı vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, onların sağlamlığının və əmlakının qorunmasına yönəlmiş sosial siyasətin tərkib hissəsidir. Bu investisiya həm də iqtisadiyyatın davamlı inkişafı üçün zəruri olan sabitliyin və təhlükəsizliyin təminatına xidmət edir.