Category: İqtisadiyyat

“Forbes” jurnalı 2026-cı il üçün Rusiya milyarderlərinin ən son reytinq siyahısını açıqlayıb. Bu nüfuzlu siyahı Rusiya iqtisadiyyatının və biznes mühitinin cari vəziyyətini əks etdirən əsas göstəricilərdən biridir. Ümumilikdə 155 milyarderin yer aldığı bu siyahı, ölkənin ən zəngin şəxslərinin maliyyə vəziyyəti, biznes imperiyaları və iqtisadi təsirləri haqqında geniş məlumat verir.

Bu ilki siyahıda xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də Rusiya biznesində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı və erməni əsilli sahibkarların mövqeyidir. Onların sayı, sərvətlərinin həcmi və biznes sahələri bu regionda diasporaların iqtisadi gücünü və təsirini ortaya qoyur. Hər iki icma Rusiya iqtisadiyyatında mühüm rol oynayan güclü biznes şəbəkələrinə malikdir.

Siyahıda yer alan azərbaycanlı milyarderlər əsasən neft, tikinti, pərakəndə ticarət və kənd təsərrüfatı kimi strateji sahələrdə fəaliyyət göstərirlər. Onların Rusiyadakı uğurlu biznesləri illərdir ki, ölkə iqtisadiyyatına əhəmiyyətli töhfələr verir və bu şəxslərin adlarını dünyanın ən zənginləri sırasına daxil edir.

Eyni zamanda, erməni əsilli milyarderlər də Rusiya biznesində öz mövqelərini möhkəmləndiriblər. Onlar da əsasən maliyyə, daşınmaz əmlak, telekommunikasiya və sənaye sahələrində böyük layihələr həyata keçirərək, milyardlarla dollarlıq sərvətlərə sahib olublar. Bu, onların Rusiyadakı iqtisadi fəaliyyətinin genişliyini və dərinliyini göstərir.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, “Forbes”in tam siyahısı azərbaycanlı və erməni milyarderlərin sərvətlərini müqayisə etmək üçün ətraflı bir platforma təqdim edir. Bu müqayisə, iki diasporanın Rusiya iqtisadiyyatında hansı dərəcədə təmsil olunduğunu və kimin daha çox maliyyə gücünə malik olduğunu aydın şəkildə göstərməyə imkan verir.

Bu reytinq təkcə şəxsi sərvətləri deyil, həm də Rusiya iqtisadiyyatının ümumi dinamikasını, müxtəlif millətlərin biznes dünyasındakı rolunu və regional iqtisadi əlaqələrin inkişafını əks etdirir. Siyahı həm də gələcək biznes meylləri və investisiya imkanları haqqında fikir yürütmək üçün əsaslı mənbədir.

Azərbaycan qlobal enerji bazarında mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirərək, təbii qaz ixracında yeni bir reallıq yaratmaqdadır. Son məlumatlara görə, Avropa İttifaqının 10 üzv ölkəsi artıq Azərbaycandan təbii qaz idxal edir ki, bu da Bakının Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rolu bir daha təsdiqləyir.

Ümumilikdə, Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı 16-ya çatıb. Bu göstərici ilə Azərbaycan təbii qaz ixrac edən ölkələr arasında dünya miqyasında lider mövqeyə yüksəlib. Bu nailiyyət, ölkənin enerji strategiyasının uğurlu icrasının bariz nümunəsidir.

Enerji bazarında Rusiya qazının payının azalması fonunda Azərbaycanın Avropaya tədarük həcminin artması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Avropa ölkələri enerji mənbələrini şaxələndirmək məqsədilə Azərbaycanı etibarlı və strateji tərəfdaş kimi görürlər. Bu, həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan Bakının beynəlxalq arenadakı çəkisini artırır.

Azərbaycanın qaz ixracatçısı kimi yüksəlişi, Cənub Qaz Dəhlizi kimi nəhəng layihələr sayəsində mümkün olub. Bu dəhliz, Xəzər dənizi regionunun zəngin qaz ehtiyatlarını birbaşa Avropa bazarına çatdıraraq, regionun enerji xəritəsini yenidən cızır.

Bakının enerji diplomatiyası, yeni bazarlara çıxış və mövcud tərəfdaşlarla əlaqələri dərinləşdirmək istiqamətində davamlı işləməkdədir. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə də qlobal enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfəni artıracağını göstərir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında qaz təchizatı sisteminin müasirləşdirilməsi istiqamətində mühüm addım atılır. Belə ki, istismar müddəti başa çatmış “Smart kart tipli” qaz sayğaclarının yeniləri ilə əvəz edilməsinə başlanılıb. Bu təşəbbüs, regionda qaz istehlakının daha dəqiq ölçülməsini və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsini hədəfləyir.

Naxçıvan Regional Qaz İstismarı İdarəsi tərəfindən həyata keçirilən bu layihə çərçivəsində, köhnəlmiş sayğaclar mərhələli şəkildə müasir və daha etibarlı ölçmə cihazları ilə əvəz olunacaq. Bu dəyişiklik, həm istehlakçılar, həm də təchizatçı üçün bir sıra üstünlüklər vəd edir.

Sayğacların istismar müddətinin bitməsi, onların dəqiqliyinin azalmasına və bəzən texniki nasazlıqlara səbəb ola bilər. Yeni nəsil “Smart kart” sayğacların quraşdırılması ilə qaz sərfiyyatının daha şəffaf və obyektiv şəkildə qeydə alınması təmin ediləcək, bu da potensial mübahisələrin qarşısını alacaq.

Layihənin əsas məqsədlərindən biri də qaz itkilərinin minimuma endirilməsi və enerji resurslarından daha səmərəli istifadə edilməsidir. Müasir sayğaclar sayəsində sistemdəki hər hansı bir sızma və ya qeyri-qanuni qoşulmaların aşkarlanması daha asanlaşacaq, bu da ümumilikdə qaz təchizatı şəbəkəsinin dayanıqlığını artıracaq.

Muxtar Respublikanın enerji infrastrukturunun yenilənməsi proqramının bir hissəsi olan bu addım, Naxçıvan əhalisinin enerji təhlükəsizliyinə və rahatlığına xidmət edir. Vətəndaşlara sayğac dəyişimi zamanı yarana biləcək müvəqqəti narahatlıqlara görə anlayış göstərmələri tövsiyə olunur.

Bu dəyişikliklər, Naxçıvanın enerji sektorunda müasir standartlara uyğunlaşma yolunda atılan növbəti əhəmiyyətli addım kimi qiymətləndirilir. Gələcəkdə də oxşar infrastruktur layihələrinin davam etdirilməsi gözlənilir.

Dünya bazarlarında neftin qiyməti son günlər əhəmiyyətli dərəcədə bahalaşıb. Bu artım, əsasən, Yaxın Şərqdəki gərginliklərlə, xüsusən də İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı təhdidləri və gəmilərə qarşı mümkün hücumları fonunda müşahidə olunur.

Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin mərkəzi arteriyalarından biri hesab olunur. Bu strateji keçid, Fars körfəzindən çıxan neft tankerlərinin əsas marşrutudur və gündəlik olaraq milyonlarla barrel neftin daşınmasını təmin edir.

İranın boğazdan keçmək istəyən gəmilərə qarşı hər hansı bir hərəkəti və ya təhdidi, dərhal qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlara səbəb olur. Bu cür hadisələr, tədarük zəncirlərində potensial fasilələr və neftin dünya bazarlarına çatdırılmasında çətinliklər yaradır.

Nəticədə, bazarlarda təklifin azalacağı gözləntisi yaranır ki, bu da birbaşa olaraq neftin qiymətlərinin yüksəlməsinə təkan verir. Trederlər və investorlar, bölgədəki hərbi və siyasi gərginliyi diqqətlə izləyir, çünki bu, qlobal iqtisadiyyat üçün böyük təsirlərə malikdir.

Analitiklər qeyd edirlər ki, Hörmüz boğazında hərəkətin minimuma düşməsi və ya təhlükəsizlik risklərinin artması, neftin qiymətini daha da yuxarı səviyyələrə qaldıra bilər. Bu isə, istehlakçı ölkələr üçün yanacaq xərclərinin artması və inflyasiya təzyiqlərinin güclənməsi deməkdir.

Hazırda dünya bazarlarında “Brent” markalı neftin bir barrelinin qiyməti müəyyən bir həddə çataraq bahalaşma tendensiyasını davam etdirir. Bu vəziyyət, beynəlxalq münasibətlərin gərginliyinin enerji bazarlarına birbaşa təsirinin bariz nümunəsidir.

Dünya əmtəə bazarlarında qızıl və gümüş qiymətlərində kəskin ucuzlaşma müşahidə olunub. Xüsusilə investorların diqqətlə izlədiyi Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qiymətli metalların fyuçers müqavilələrinin dəyəri əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.

Məlumata görə, qızılın bir troya unsiyası (təxminən 31,1 qram) üzrə fyuçerslərin dəyəri aşağı düşüb. Bu azalma, son dövrlərdəki sabitlikdən sonra bazarlarda gözlənilməz bir dəyişiklik kimi qiymətləndirilir və bir çox investor üçün narahatlıq mənbəyi olub.

Qızılın ardınca gümüş qiymətlərində də oxşar tendensiya müşahidə olunub. Gümüş fyuçersləri də eyni birjada dəyər itirərək, bu qiymətli metalın da ümumi bazar təzyiqləri altında olduğunu göstərir.

Analitiklər bu ucuzlaşmanın qlobal iqtisadiyyatdakı bəzi qeyri-müəyyənliklər, faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilər və ya ABŞ dollarının möhkəmlənməsi kimi amillərlə əlaqəli ola biləcəyini qeyd edirlər. Lakin konkret səbəblər barədə hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.

Hazırkı vəziyyət, qiymətli metallara investisiya edən şəxslər və müəssisələr üçün bazarı diqqətlə izləməyin vacibliyini bir daha vurğulayır. Qiymətlərdəki bu dəyişikliklər, qısa müddətli spekulyasiyalar və uzunmüddətli investisiya strategiyaları üçün fərqli nəticələr doğura bilər.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) bu günə olan rəsmi valyuta məzənnələrinə əsasən, Avro və Rusiya rublunun manata nisbətdə dəyəri azalıb. Bu dəyişikliklər valyuta bazarında diqqət çəkən əsas məqamlardan biridir.

ABŞ dollarının məzənnəsi isə sabitliyini qoruyaraq 1,7000 manat səviyyəsində qalıb. Dolların uzun müddətdir ki, milli valyuta qarşısında mövqeyini dəyişməməsi ölkədə makroiqtisadi sabitliyin göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Avronun və rublun ucuzlaşması həm ölkə iqtisadiyyatı, həm də əhalinin xarici valyuta ilə bağlı əməliyyatları üçün müəyyən təsirlər yaradır. Xüsusilə Avropa Birliyi ölkələri ilə ticarət əlaqələri olan sahibkarlar və Rusiya ilə işgüzar münasibətləri olanlar üçün bu dəyişikliklər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Mərkəzi Bankın valyuta siyasəti manatın sabitliyini təmin etməyə və ölkədə qiymət sabitliyini qorumağa yönəlib. Bu addımlar ölkədə mövcud iqtisadi sabitliyin davamlılığını təmin etmək baxımından mühüm rol oynayır.

Valyuta bazarındakı bu dəyişikliklər, həmçinin beynəlxalq bazarlardakı proseslər, enerji qiymətləri və qlobal iqtisadi vəziyyətlə də əlaqəli ola bilər. AMB, valyuta məzənnələrini müəyyən edərkən bir sıra daxili və xarici faktorları nəzərə alır.

Analitiklər, yaxın gələcəkdə Azərbaycan valyuta bazarında ciddi dalğalanmaların gözlənilmədiyini, manatın sabit mövqeyini qoruyacağını proqnozlaşdırırlar. Bununla belə, vətəndaşlara valyuta əməliyyatlarında ehtiyatlı olmaları və rəsmi məzənnələri izləmələri tövsiyə olunur.

Xaçmaz rayonu üzrə təhsil sektorunun müdiri Qələmşah Dostu oğlu Dostuyev vəzifəsindən azad edilib. Bu xəbər təhsil ictimaiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olub.

Quba-Xaçmaz Regional Təhsil İdarəsindən verilən məlumata görə, Q. Dostuyev uzun müddət bu vəzifədə çalışmışdı. Onun fəaliyyəti regionun təhsil sistemində mühüm rol oynayırdı.

Vəzifədən azad edilmənin səbəbləri barədə rəsmi açıqlama verilməsə də, bu cür qərarlar adətən idarəetmədə struktur dəyişiklikləri və ya fəaliyyətdəki nöqsanlarla əlaqəli olur.

Qələmşah Dostuyevin vəzifəsindən azad edilməsi Xaçmaz rayonunun təhsil sektorunda yeni kadr təyinatlarının olacağı ehtimalını artırır. Bu dəyişikliyin regionun təhsil sisteminə necə təsir edəcəyi isə zamanla bəlli olacaq.

Təhsil nazirliyi və regional təhsil idarələri tərəfindən aparılan kadr siyasəti çərçivəsində bu cür dəyişikliklər təhsilin keyfiyyətinin artırılmasına və idarəetmənin daha səmərəli təşkilinə xidmət edir.

SOCAR-ın “Azəriqaz” İstehsalat Birliyində mühüm kadr dəyişikliyi baş verib. Uzun illərdir ki, qurumda məsul vəzifə tutan şəxsin səlahiyyətləri azaldılıb.

Belə ki, “Azəriqaz” İB-nin Sağlamlıq, Əməyin Təhlükəsizliyi və Ətraf Mühitin Mühafizəsi (SƏTƏMM) şöbəsinin rəisi İlkin Behbudov vəzifəsindən azad edilib. Bu qərar, qurumun rəhbərliyində ciddi yenidənqurma siqnalı olaraq qiymətləndirilir.

Qeyd edək ki, İlkin Behbudov SƏTƏMM şöbəsinin rəisi postunda 15 il müddətində çalışmışdı. Onun bu qədər uzun müddət ərzində eyni vəzifədə fəaliyyət göstərməsi, qurum daxilindəki sabitliyin və ya müəyyən strukturun göstəricisi idi.

Vəzifədən azad edilmə qərarı “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin baş direktoru Azər Məmmədov tərəfindən verilib. Mənbələr qeyd edir ki, Behbudov tamamilə işdən çıxarılmayıb, lakin daha aşağı bir vəzifəyə keçirilib. Bu, Azər Məmmədovun rəhbərliyindəki idarəetmə prinsiplərinin bir hissəsi kimi şərh oluna bilər.

SƏTƏMM şöbəsi qaz təchizatı kimi həssas sahədə əməyin təhlükəsizliyi və ətraf mühitin mühafizəsi baxımından kritik əhəmiyyət kəsb edir. Bu şöbənin rəhbərliyindəki dəyişiklik, yeni rəhbərliyin bu sahəyə yanaşmasında potensial dəyişikliklərə işarə edir.

Bu cür kadr dəyişiklikləri adətən qurumun fəaliyyətində yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi qəbul edilir. “Azəriqaz”ın gələcək fəaliyyətində hansı yeniliklərin olacağı isə zamanla bəlli olacaq.

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyəti (AQC) rəqəmsal transformasiya yolunda mühüm bir addım ataraq, yenilənmiş rəsmi internet saytını (aqc.az) ictimaiyyətə təqdim edib.

Qurumun İdarə Heyətinin üzvləri, ictimaiyyət nümayəndələri və media mənsublarının geniş iştirakı ilə keçirilən təqdimat mərasimi tədbirə xüsusi əhəmiyyət qatıb.

Yeni sayt qiymətləndirmə sahəsində fəaliyyət göstərən mütəxəssislər, eləcə də bu sahə ilə maraqlanan hər kəs üçün əhatəli məlumat mənbəyi rolunu oynayacaq. İstifadəçilər AQC-nin fəaliyyəti, qiymətləndirmə standartları, etik qaydalar və sektorla bağlı son xəbərlər haqqında ətraflı məlumat əldə edə biləcəklər.

aqc.az saytının yenidən qurulması, cəmiyyətin şəffaflıq, əlçatanlıq və informasiya mübadiləsi prinsiplərinə sadiqliyinin bariz nümunəsidir. Platforma, həmçinin, qiymətləndirmə xidmətlərinin keyfiyyətinin artırılmasına və sektorun daha da inkişaf etdirilməsinə töhfə verəcək.

Müasir dizaynı və istifadəçi dostu interfeysi ilə seçilən sayt, mobil cihazlar üçün də optimallaşdırılıb ki, bu da istifadəçilərə istənilən yerdən və istənilən vaxt məlumatlara asanlıqla çıxış imkanı yaradır.

Bu təşəbbüs Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayan qiymətləndirmə sektorunun rəqəmsallaşması istiqamətində atılan əhəmiyyətli addımlardan biridir və gələcəkdə daha geniş imkanlar və əməkdaşlıqlar üçün zəmin yaradır.

Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində – Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında bərpa, tikinti və idarəetmə işləri ilə məşğul olan mühüm dövlət qurumu – “Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti” publik hüquqi şəxsin vergi borcu yaranıb. Bu xəbər ictimaiyyətdə ciddi müzakirələrə səbəb olub, çünki qurum azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulmasında əsas rol oynayır.

Məlumata görə, Telman Kərimlinin rəhbərlik etdiyi bu xidmətin vergi öhdəliklərini tam yerinə yetirə bilməməsi maliyyə intizamı ilə bağlı suallar doğurur. Xüsusilə, müharibədən sonra bərpa prosesinin sürətlə getdiyi bir dövrdə, belə bir qurumun vergi borcunun yaranması diqqət çəkir və narahatlıq doğurur.

Vergi borcunun məbləği və yaranma səbəbləri barədə hələlik ətraflı məlumat verilməsə də, bu vəziyyət qurumun fəaliyyətinə və gələcək layihələrinə mənfi təsir göstərə bilər. Dövlət büdcəsinə ödənilməli olan vergilərin gecikməsi, hər hansı bir dövlət qurumu üçün qəbuledilməz haldır və ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Tribuna.az xəbər portalının yaydığı məlumata görə, bu məsələ artıq aidiyyəti dövlət orqanlarının nəzarətinə düşüb. Ekspertlər hesab edir ki, vəziyyət tez bir zamanda aydınlaşdırılmalı, vergi borcunun yaranma səbəbləri araşdırılmalı və borcun ödənilməsi istiqamətində təxirəsalınmaz addımlar atılmalıdır.

Azad olunmuş ərazilərin bərpası Azərbaycanın prioritet məsələlərindən biridir və bu prosesdə iştirak edən hər bir qurumun şəffaf və məsuliyyətli fəaliyyəti vacibdir. Vergi borcu kimi halların yaranması bu şəffaflığa kölgə sala bilər və dövlət resurslarının səmərəli istifadəsi ilə bağlı suallar yaradır.