Category: İqtisadiyyat

Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) 24 aprel tarixinə olan rəsmi valyuta məzənnələrini ictimaiyyətə təqdim edib. Bu məlumatlar ölkə iqtisadiyyatında valyuta bazarının cari vəziyyətini əks etdirir və maliyyə bazarlarında gözlənilən sabitliyi vurğulayır.

Açıqlanan məzənnələrə əsasən, ABŞ dollarının Azərbaycan manatına nisbətdə məzənnəsi dəyişməz qalıb. Bir ABŞ dolları əvvəlki günlərdə olduğu kimi 1,7000 manat səviyyəsində müəyyən edilib.

Bu sabitlik, manatın dollar qarşısında möhkəm mövqeyini qoruduğunu göstərir və valyuta bazarında əhəmiyyətli dalğalanmaların olmadığını bir daha təsdiqləyir. Ölkənin valyuta siyasətinin effektivliyi sayəsində milli valyuta sabitliyini davam etdirir.

Mərkəzi Bankın açıqlaması digər əsas valyutaların məzənnələri ilə bağlı da ümumi sabitliyin davam etdiyini göstərir. Bu vəziyyət, həm idxal-ixrac əməliyyatları ilə məşğul olan sahibkarlar, həm də əhalinin valyuta mübadiləsi üçün əhəmiyyətli bir faktordur.

Valyuta məzənnələrinin sabitliyi, makroiqtisadi sabitliyin qorunması baxımından vacibdir və biznes mühitində proqnozlaşdırıla bilənliyi artırır. Bu, xarici investorlar üçün də müsbət siqnal hesab olunur.

Ekspertlər manatın məzənnəsinin sabit qalmasını ölkənin valyuta ehtiyatlarının kifayət qədər olması, neft qiymətlərinin müəyyən səviyyədə qalması və Mərkəzi Bankın düşünülmüş pul siyasəti ilə əlaqələndirirlər.

Tribuna.az portalının məlumatına görə, bu gün üçün açıqlanan rəsmi məzənnələr ölkənin maliyyə bazarlarında cari dövrdə sabitliyin davamlılığını bir daha nümayiş etdirir və iqtisadi inkişaf üçün əlverişli şərait yaradır.

Avropa İttifaqı Şurası Azərbaycan gəmiçiliyi üçün mühüm bir qərar qəbul edib. Ötən gün qəbul edilən qərarla “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC-yə (ASCO) məxsus “Zaqatala” gəmisi, eləcə də əvvəllər ASCO-nun balansında olmuş, lakin sonradan başqa şirkətin balansına verilmiş daha dörd gəmi Aİ-nin sanksiya siyahısından çıxarılıb. Bu addım Azərbaycanın beynəlxalq ticarət əlaqələri üçün əhəmiyyətli müsbət təsirə malikdir.

Siyahıdan çıxarılan digər dörd gəmi “Şuşa”, “Laçın”, “Kəlbəcər” və “Füzuli” adlı gəmilərdir. Bu gəmilər müəyyən səbəblərdən əvvəllər sanksiya siyahısına daxil edilmişdi. Lakin aparılan danışıqlar və təqdim olunan məlumatlar əsasında Avropa İttifaqı Şurası bu gəmilərin sanksiya siyahısında qalması üçün əsas olmadığını qəbul edib.

Bu qərar Azərbaycanın dəniz nəqliyyatı sektorunun beynəlxalq arenada fəaliyyətini genişləndirməsi üçün yeni imkanlar açır. Gəmilərin sanksiya siyahısından çıxarılması onların Avropa limanlarına sərbəst girişini təmin edəcək və yüklərin daşınmasında yaranan məhdudiyyətləri aradan qaldıracaq.

“Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC regionun ən böyük gəmiçilik şirkətlərindən biridir və Xəzər dənizində, eləcə də beynəlxalq sularda vacib nəqliyyat əməliyyatları həyata keçirir. Bu qərar ASCO-nun və ümumilikdə Azərbaycanın ticarət donanmasının rəqabət qabiliyyətini artıracaq.

Azərbaycan hökuməti və müvafiq qurumlar bu məsələnin həlli istiqamətində Avropa İttifaqı ilə sıx əməkdaşlıq edib. Nəticədə əldə olunan bu müsbət nəticə, ölkənin beynəlxalq hüquq normalarına riayət etməsinin və etibarlı tərəfdaş olmasının göstəricisidir.

Ekspertlər bu qərarın Azərbaycanın Avropa ilə iqtisadi əlaqələrinin daha da dərinləşməsinə töhfə verəcəyini proqnozlaşdırırlar. Həmçinin, bu addım digər potensial maneələrin aradan qaldırılması üçün də presedent rolunu oynaya bilər.

Dünya bazarlarında Azərbaycanın əsas ixrac neft markası olan “Azeri Light” (CIF) qiymətində eniş müşahidə olunub. Son məlumatlara görə, “Azeri Light” neftinin 1 barelinin qiyməti 1,09 dollar azalıb ki, bu da ölkə iqtisadiyyatı üçün mühüm bir göstəricidir.

“Azeri Light” nefti, Azərbaycanın xarici bazarlara çıxardığı əsas xam neft növüdür və ölkənin dövlət büdcəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bu markanın qiymətindəki hər hansı dəyişiklik, birbaşa olaraq Azərbaycanın ixrac gəlirlərinə və makroiqtisadi vəziyyətinə təsir edir.

Qiymət azalması, qlobal enerji bazarlarında müşahidə olunan ümumi dəyişikliklərin bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Dünya iqtisadiyyatındakı qeyri-müəyyənliklər, tələb və təklif balansındakı dəyişikliklər neft qiymətlərinin dalğalanmasına səbəb olur.

Bu ucuzlaşma, Azərbaycanın neft ixracından əldə etdiyi gəlirlərə bir qədər təzyiq yarada bilər. Ölkənin valyuta ehtiyatları və büdcə gəlirləri neft qiymətlərinə yüksək dərəcədə bağlı olduğundan, bu cür enişlər diqqətlə izlənilməlidir.

Enerji bazarlarında baş verən proseslərin daimi monitorinqi və qiymət proqnozlarının təhlili, Azərbaycan hökuməti üçün iqtisadi siyasətin müəyyənləşdirilməsində əsas amillərdən biridir.

Ümumilikdə, “Azeri Light” neftinin dünya bazarlarında ucuzlaşması, Azərbaycan iqtisadiyyatının qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklərə nə dərəcədə həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Bu vəziyyət, gələcək iqtisadi planlaşdırmada diversifikasiyanın vacibliyini vurğulayır.

Hesablama Palatası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi (KTN), Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi (AKİA) və Aqrar Subsidiya Şurasının fəaliyyəti ilə bağlı apardığı auditdə ciddi nöqsanlar aşkarlayıb. Ən diqqətçəkən məqamlardan biri isə əkin üçün hazırlanmayan, yəni şumlanmayan torpaq sahələrinə kənd təsərrüfatı subsidiyalarının ödənilməsi faktıdır.

Audit nəticəsində müəyyən edilib ki, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər bəzi hallarda təyinatı üzrə istifadə edilməyib. Şumlanmayan torpaqlara subsidiyaların verilməsi, aqrar sahədə maliyyə intizamının pozulduğunu və dövlət dəstəyinin səmərəsiz xərclənməsinə səbəb olduğunu göstərir.

Bu nöqsanların yaranmasında KTN, AKİA və Aqrar Subsidiya Şurasının fəaliyyətindəki boşluqlar əsas rol oynayıb. Subsidiya mexanizminin düzgün işləməsi üçün nəzarət və monitorinq mexanizmlərinin zəifliyi, eləcə də məsuliyyətsizlik halları özünü büruzə verib. Bu vəziyyət fermerlərə verilən subsidiyaların şəffaflığını və ünvanlılığını ciddi şəkildə şübhə altına alır.

Qeyd olunan irrequlyarlıqlar aqrar sahədə dövlət siyasətinin effektivliyini sual altına qoyur. Kənd təsərrüfatının inkişafına yönəlmiş vəsaitlərin bu cür səmərəsiz istifadəsi, nəticədə həm kəndlilərin dövlətə inamını zəiflədir, həm də ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə potensial təhdid yaradır.

Hesablama Palatasının hesabatı, bu qurumların fəaliyyətində köklü dəyişikliklərin edilməsi zərurətini ortaya qoyur. Gələcəkdə oxşar halların təkrarlanmaması üçün subsidiya proqramlarının idarə olunmasında daha sərt nəzarət, şəffaflıq və hesabatlılıq prinsiplərinin tətbiqi vacibdir. Məsulların müəyyən edilərək lazımi tədbirlərin görülməsi gözlənilir.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) ölkəyə idxal edilən qida məhsullarına nəzarəti gücləndirir. Bu çərçivədə, Rusiyadan gətirilmiş 19 ton bitki tərkibli spred yağında ciddi uyğunsuzluqlar aşkarlanıb.

AQTA-nın yaydığı məlumata görə, məhsulun keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri Azərbaycan Respublikasının qida təhlükəsizliyi normalarına cavab verməyib. Bu uyğunsuzluqlar məhsulun istehlak üçün yararsız olduğunu göstərir.

Agentlik tərəfindən həyata keçirilən operativ yoxlamalar nəticəsində, təhlükəli olduğu müəyyən edilən bu məhsulun ölkə ərazisinə daxil olmasının və satışa çıxarılmasının qarşısı alınıb. Müvafiq qaydalara uyğun olaraq, məhsulun geri qaytarılması və ya zərərsizləşdirilməsi prosesinə başlanılıb.

Bu hadisə bir daha qida məhsullarının idxalı zamanı ciddi nəzarətin vacibliyini ortaya qoyur. AQTA istehlakçıların sağlamlığının qorunması məqsədilə ölkəyə gətirilən bütün qida məhsullarının keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərini daim diqqətdə saxlayır.

Agentlik beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə fəaliyyət göstərərək, həm yerli, həm də idxal olunan məhsulların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün mütəmadi olaraq monitorinqlər və laboratoriya analizləri aparır.

İstehlakçılara isə hər zaman etibarlı mənbələrdən qida məhsulları almaq və şübhəli məhsullar barədə AQTA-ya məlumat vermək tövsiyə olunur. Bu cür halların qarşısının alınmasında vətəndaşların da aktiv iştirakı böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tibbi, estetik və dental avadanlıqlarının satışı ilə məşğul olan “İnex” şirkəti ilə bir qrup lazeroloq arasında ciddi qalmaqal yaranıb. Lazer mütəxəssisləri “İnex”dən satın aldıqları epilyasiya cihazları ilə bağlı aldadıldıqlarını iddia edirlər.

Tribuna.az-ın məlumatına görə, peşəkar fəaliyyətlərində istifadə etmək üçün bahalı avadanlıqlar əldə edən lazeroloqlar cihazların keyfiyyəti və ya vəd olunan xüsusiyyətləri ilə bağlı problemlərlə üzləşdiklərini bildirirlər. Onlar şirkətin müştəriləri aldatdığını və öhdəliklərini yerinə yetirmədiyini vurğulayırlar.

Məsələ ilə bağlı “İnex” şirkətindən verilən açıqlamada isə maraqlı məqam diqqət çəkir. Şirkət rəsmiləri qalmaqal fonunda Taleh Heydərovun adını hallandırıb. Bu addım mübahisəyə yeni bir ölçü qatır və cəmiyyətdə suallar doğurur.

Hazırda məsələnin detalları tam aydın olmasa da, Taleh Heydərovun adının bu cür bir iqtisadi mübahisədə çəkilməsi, şirkətin müdafiə strategiyasının bir hissəsi olaraq qiymətləndirilə bilər. Lakin bu, lazeroloqların iddialarının əsassız olduğu anlamına gəlmir.

Lazeroloqlar “İnex” şirkətindən aldıqları cihazların işlək vəziyyətdə olmadığını, ya da vəd olunan funksiyaları yerinə yetirmədiyini bildirərək, maddi və mənəvi zərərə uğradıqlarını qeyd edirlər. Onlar şirkətin məsuliyyət daşıdığını və yaranmış problemlərə görə cavab verməli olduğunu tələb edirlər.

Məsələnin hüquqi müstəvidə araşdırılmasına ehtiyac duyulur. Həm “İnex” şirkətinin, həm də zərərçəkən olduğunu iddia edən lazeroloqların mövqeləri tam şəkildə dinlənilməli və obyektiv qiymətləndirilməlidir. İctimaiyyət bu qalmaqalın necə həll olunacağını maraqla gözləyir.

Azərbaycan təhsil sisteminin ən ciddi problemlərindən biri kimi qeyd edilən repetitorluq məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Ekspertlər bu sahədə ciddi addımların atılmamasından narahatlıqlarını ifadə edirlər.

Milli səviyyədə aparılan müzakirələrdə repetitorluğun təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsiri, valideynlər üçün yaratdığı maddi yük və təhsil bərabərsizliyini dərinləşdirməsi vurğulanır. Bir çox ailə övladının ali məktəbə qəbulu üçün əlavə xərclərə məruz qalır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, repetitorluğun geniş yayılmasının əsas səbəbi dövlət təhsil müəssisələrində tədrisin keyfiyyəti ilə bağlı narahatlıqlar və qəbul imtahanlarına hazırlıq prosesində yaranan boşluqlardır. Bu, şagirdləri əlavə dərslərə müraciət etməyə vadar edir.

Problemin həlli istiqamətində məktəblərdə tədrisin gücləndirilməsi, müəllim kadrlarının peşəkarlığının artırılması və qəbul sisteminin təkmilləşdirilməsi kimi fundamental addımların atılması zəruridir. Yalnız bu yolla repetitorluğa olan ehtiyacı azaltmaq mümkündür.

Qeyri-rəsmi təhsil bazarı olaraq da fəaliyyət göstərən repetitorluq sektoru ölkə iqtisadiyyatına da təsirsiz ötüşmür. Bu sahədəki tənzimləmə və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi də vacib məsələlərdən biridir.

Təhsilin gələcəyi və cəmiyyətdə bərabər imkanların təmin edilməsi üçün repetitorluq probleminin həlli prioritet məsələ olaraq qalır. Aidiyyəti qurumlar tərəfindən bu istiqamətdə konkret və effektiv addımların atılması gözlənilir.

Binə qəsəbəsində daşınmaz əmlak bazarında son dövrlər ciddi canlanma və bahalaşma müşahidə olunur. Ekspertlərin fikrincə, bu tendensiya qəsəbənin strateji mövqeyi və inkişaf sürəti ilə birbaşa əlaqəlidir. Xüsusilə son bir neçə ildə ev və torpaq qiymətlərində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb.

Əsas səbəblərdən biri qəsəbənin illər keçdikcə böyüməsi və əhalinin davamlı artımıdır. Bakı şəhərinə yaxınlığı, nəqliyyat infrastrukturunun yaxşılaşması və yeni yaşayış komplekslərinin tikintisi Binəni yaşayış üçün cəlbedici məkana çevirib. Bu isə tələbi kəskin şəkildə artırır.

Tələbin artması ilə yanaşı, qəsəbədə boş torpaq sahələrinin azalması da qiymətlərin yüksəlməsinə təkan verir. Əvvəllər daha münasib qiymətlərlə əldə edilə bilən torpaq sahələri indi ya tapılmır, ya da yüksək qiymətlərlə təklif olunur. Bu vəziyyət, həm fərdi ev tikmək istəyənlər, həm də investisiya məqsədi ilə torpaq alanlar üçün ciddi çətinliklər yaradır.

Daşınmaz əmlak mütəxəssisləri qeyd edirlər ki, Binədəki qiymət artımı təkcə torpaq sahələrini deyil, həm də hazır evləri əhatə edir. Yeni tikililərlə yanaşı, köhnə tikili evlərin də qiymətlərində nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəliş var. Bu, ümumilikdə qəsəbədə yaşayış xərclərinin artmasına səbəb olur.

Bazarın bu cür dinamik inkişafı gələcəkdə də davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Qəsəbədə infrastruktur layihələrinin genişlənməsi, yeni iş yerlərinin açılması və əhalinin sıxlığının artması ilə daşınmaz əmlak qiymətlərinin daha da yüksəlməsi gözlənilir. Bu vəziyyət, Binəni Bakının ən bahalı qəsəbələrindən birinə çevirməkdədir.

Azərbaycanın iqtisadiyyatında fəaliyyət göstərən mühüm şirkətlərdən biri, “Soft Tekstil” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (MMC) barəsində gömrük qaydaları əleyhinə olan inzibati xəta protokolu tərtib edilib. Bu hadisə, ölkənin işgüzar mühitində qaydalara riayət olunmasının vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.

Məlumatlara görə, şirkətin gömrük qanunvericiliyinin tələblərinə əməl etməməsi nəticəsində müvafiq cərimə tətbiq olunub. Gömrük qaydalarının pozulması halları, dövlət büdcəsinə vergilərin düzgün ödənilməsinə mane olmaqla yanaşı, həm də ədalətli rəqabət mühitinə xələl gətirir.

İnzibati xəta protokolu, hüquqi şəxslərin fəaliyyətində şəffaflığın və qanunçuluğun təmin edilməsi istiqamətində atılan addımlardan biridir. Bu cür hadisələr, həm şirkətlərin reputasiyasına ciddi zərbə vurur, həm də gələcək fəaliyyətlərinə təsir göstərə bilər.

Ekspertlər hesab edir ki, gömrük qanunvericiliyinə tam riayət etmək, hər bir sahibkarlıq subyektinin əsas öhdəliyidir. Belə halların qarşısının alınması üçün nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi və maarifləndirmə işlərinin aparılması vacibdir.

“Soft Tekstil” MMC-nin bu addımı, digər şirkətlər üçün də bir xəbərdarlıq olaraq qiymətləndirilməlidir. Ölkə iqtisadiyyatının sağlam inkişafı üçün bütün sektorlarda qanunlara hörmət və şəffaflıq prinsipi əsas götürülməlidir.

Azərbaycanda yay mövsümünün başlamasına iki aydan az vaxt qalır və bu, dənizkənarı ərazilərdə kirayə ev bazarına marağı artırır. Hər il olduğu kimi, bu il də Bakı və ətraf qəsəbələrdə, eləcə də digər dənizkənarı bölgələrdə istirahət üçün günlük kirayə evlərə tələbat pik həddə çatacaq.

Mütəxəssislərin müşahidələrinə görə, dənizkənarı evlərin günlük kirayə qiymətləri olduqca geniş diapazonda dəyişir. Bazarın təhlili göstərir ki, qiymətlər ən azı 50 manatdan başlayaraq, bəzi lüks təkliflərdə 1000 manata qədər yüksələ bilər. Bu fərq, əsasən, evin yerləşdiyi ərazi, təklif etdiyi şərait, dənizə yaxınlığı və ölçüsü ilə bağlıdır.

Məsələn, 50-150 manat aralığında daha sadə, standart şəraitli mənzillər və ya kənd evləri tapmaq mümkündür. Bu cür evlər adətən dənizdən bir qədər uzaqda yerləşir və minimum rahatlıqları təmin edir. Daha yüksək qiymət seqmentində, yəni 300-600 manat aralığında isə daha müasir təmirli, geniş həyətli, hovuzlu və dənizə yaxın villalar təklif olunur.

1000 manat civarında olan kirayə evlər isə adətən xüsusi dizaynlı, tam təchizatlı, bir neçə yataq otağı olan, əlavə xidmətlər (məsələn, xidmətçi, aşpaz) və ya eksklüziv imkanlar (şəxsi çimərlik, böyük hovuz, idman meydançaları) təklif edən lüks villalar və ya kotteclərdir. Bu cür təkliflər daha çox premium seqmentə xidmət edir.

Dənizkənarı kirayə bazarında qiymətlərə təsir edən digər amillər arasında evin mebel və texnika ilə təchizatı, təhlükəsizlik sistemi, ətrafdakı infrastrukturun (restoranlar, mağazalar, əyləncə mərkəzləri) inkişaf səviyyəsi də yer alır. Tələbatın artması ilə əlaqədar olaraq, xüsusilə iyul-avqust aylarında qiymətlərdə daha da artım müşahidə oluna bilər.

İstirahətini dəniz kənarında keçirmək istəyənlərə erkən bronlaşdırma tövsiyə olunur. Bu, həm daha münasib qiymətlərlə ev tapmağa, həm də istənilən şəraitə malik variantı seçməyə imkan yaradır. Son dəqiqə qərarları adətən daha yüksək xərclər və məhdud seçimlərlə nəticələnir.