Category: İqtisadiyyat

“Finoko” Bank Olmayan Kredit Təşkilatı (BOKT) Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (ASC) barəsində inzibati xəta protokolu tərtib edilib. Təşkilat yol hərəkəti qaydaları əleyhinə olan sorğuya cavab vermədiyi üçün cərimə olunub.

Məlumata görə, “Finoko” BOKT-a nəqliyyat vasitəsinin istifadəçisi barədə məlumatın təqdim edilməsi ilə bağlı sorğu göndərilib. Lakin təşkilat bu sorğuya vaxtında və ya ümumiyyətlə cavab verməyib.

Bu hərəkət Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 339.1.1-ci maddəsinin tələblərinin pozulması kimi qiymətləndirilib. Həmin maddə nəqliyyat vasitəsinin istifadəçisi barədə məlumatın təqdim edilməməsi və ya təhrif olunmuş şəkildə təqdim edilməsinə görə məsuliyyət nəzərdə tutur.

Hüquq-mühafizə orqanlarının sorğularına cavab vermək hüquqi şəxslər üçün qanunla müəyyən edilmiş bir öhdəlikdir. Bu cür sorğular yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və inzibati xətaların araşdırılması üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

“Finoko” BOKT-un bu öhdəliyi yerinə yetirməməsi təkcə inzibati xəta deyil, həm də dövlət orqanları ilə əməkdaşlıq prinsiplərinin pozulması kimi dəyərləndirilə bilər.

Bu hal, digər bank olmayan kredit təşkilatları və ümumiyyətlə hüquqi şəxslər üçün bir xəbərdarlıq rolunu oynayır. Qanunvericiliyin tələblərinə riayət etmək və dövlət qurumlarının sorğularına vaxtında cavab vermək onların üzərinə düşən mühüm vəzifədir.

Belə hadisələr ölkədə hüquqi nizam-intizamın gücləndirilməsi və bütün iştirakçıların qanun qarşısında bərabərliyinin təmin edilməsi baxımından vacibdir.

Bakıda bir bankın gecikmiş kredit borcuna görə müştərinin qohumlarına zəng etməsi bank sirrinin pozulması kimi qiymətləndirilərək məhkəmə tərəfindən cəzalandırılıb. Bu hadisə maliyyə qurumlarının məxfi məlumatların qorunması öhdəliyini bir daha gündəmə gətirib.

Məlumata görə, bank borclu müştərisinin ödəniş gecikməsi səbəbindən onun yaxın qohumları ilə əlaqə saxlayaraq borc barədə məlumat verib. Lakin bu addım, qanunvericiliyə əsasən, bank sirrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilib.

Nərimanov Rayon Məhkəməsi işə baxaraq bankın hərəkətini qanunsuz sayıb və müvafiq cəza tətbiq edib. Məhkəmənin qərarı bankların müştəri məlumatlarının məxfiliyini necə qorumalı olduğuna dair aydın bir siqnaldır.

Bu presedent, bankların borcların yığılması prosesində hansı həddə qədər gedə biləcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Müştəri məlumatlarının qorunması maliyyə xidmətləri sektorunda əsas prinsiplərdən biridir və onun pozulması ağır nəticələrə yol aça bilər.

Ekspertlər hesab edir ki, bu qərar digər banklar üçün də dərs olmalı və borc yığımı strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar etməlidir. Vətəndaşların şəxsi məlumatlarının qorunması konstitusiya ilə təmin olunmuş hüquqdur və heç bir maliyyə qurumu bu hüququ pozmamalıdır.

Beləliklə, Bakıdakı bu hadisə bank sektorunda məxfiliyin və müştəri hüquqlarının vacibliyini bir daha vurğulayır. Məhkəmənin qərarı, bankların məsuliyyətini artıraraq, gələcəkdə oxşar halların qarşısını almağa kömək edəcək.

Azərbaycanda əsas qida məhsullarından biri olan soğanın qiymətində əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşma müşahidə olunur. Bu vəziyyət, xüsusilə son dövrlər istehlakçıların büdcəsinə müsbət təsir göstərməkdədir.

Tribuna.az-ın İqtisadiyyat.az-a istinadən verdiyi məlumata görə, bazarda soğanın qiymətinin aşağı düşməsi məhsulun bolluğu ilə birbaşa əlaqədardır. Yerli təsərrüfatlarda məhsuldarlığın artması və daxili bazara çıxarılan soğan həcminin çoxalması qiymət enişinin əsas səbəblərindən biridir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, mövsümi amillər də qiymət dinamikasında rol oynayır. Yeni məhsulun bazara daxil olması ilə təklifin artması təbii olaraq qiymətlərin tənzimlənməsinə səbəb olur.

Bu ucuzlaşma, xüsusilə soğan kimi gündəlik istifadə olunan tərəvəzin qiymətinin aşağı düşməsi, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə müsbət təsir edir. Bu, həm ev təsərrüfatları, həm də iaşə müəssisələri üçün əlverişli şərait yaradır.

Bazarda müşahidə olunan bu tendensiya, kənd təsərrüfatı sektorunda məhsuldarlığın artırılması istiqamətində atılan addımların müsbət nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Daxili istehsalın güclənməsi idxaldan asılılığı azaldır və yerli məhsulun rəqabət qabiliyyətini artırır.

Qiymət enişinin davamlı olub-olmayacağı isə gələcək məhsul yığımı və bazar tələbatı ilə bağlı olacaq. Lakin hazırda müşahidə olunan bolluq, yaxın müddətdə qiymətlərin sabit qalacağını proqnozlaşdırmağa imkan verir.

ABŞ İranın sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə etdiyi təxminən yarım milyard dollarlıq kriptovalyutasını ələ keçirdiyini açıqlayıb. Bu barədə ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent məlumat verib. Bu hadisə Tehranın beynəlxalq maliyyə sistemindəki fəaliyyətlərinə qarşı tətbiq edilən təzyiqlərin artdığını göstərir.

Ələ keçirilən bu böyük məbləğ, İranın iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurma potensialına malikdir. Xüsusilə ölkənin nüvə proqramı və regional fəaliyyətləri ilə bağlı tətbiq edilən sərt sanksiyalar fonunda, bu cür maliyyə itkiləri Tehran üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.

İran, beynəlxalq sanksiyaların təsirini azaltmaq və xarici ticarətini davam etdirmək üçün son illərdə kriptovalyutalardan aktiv şəkildə istifadə etməyə çalışır. Bu rəqəmsal aktivlər, ənənəvi bank sistemlərindən kənarda əməliyyatlar aparmaq üçün bir yol kimi görünürdü.

Lakin ABŞ və müttəfiqləri İranın bu cür maliyyə manevrlərini yaxından izləyir və qarşısını almaq üçün davamlı olaraq yeni mexanizmlər işə salır. Skott Bessentin bəyanatı da bu mübarizənin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Ələ keçirilən kriptovalyutanın mənbəyi və onun hansı fəaliyyətlər üçün istifadə edildiyi ilə bağlı ətraflı məlumat verilməsə də, bu addım İranın qlobal maliyyə şəbəkələrindəki gizli əməliyyatlarına qarşı xəbərdarlıq rolunu oynayır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu hadisə digər ölkələr üçün də bir siqnaldır. Sanksiyalar altındakı rejimlərin kriptovalyuta vasitəsilə maliyyələşmə cəhdlərinin qarşısının alınması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsi vacibdir.

Bu əməliyyat, həmçinin, kriptovalyuta bazarının nəzarətsiz olmadığını və dövlətlərin bu sahədə qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısını almaq üçün texnoloji imkanlarını artırdığını nümayiş etdirir. Tehranın sanksiyalardan yayınma strategiyaları yenidən ciddi şəkildə nəzərdən keçirilməli olacaq.

“Summer Tour Azərbaycan” MMC haqqında şikayətlərin ardı-arası kəsilmir. Son dövrlər turizm bazarında ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri olan bu iddialar şirkətin fəaliyyətinə ciddi kölgə salır.

Tribuna.az-ın Pravda.az-a istinadən verdiyi məlumata görə, turizm şirkətləri tərəfindən göndərilən şikayətlər “Summer Tour Azərbaycan”ın müştərilərə AZAL-ın adından yalan məlumatlar verdiyini iddia edir. Bu, istehlakçıların aldadılması və rəqabət mühitinin pozulması kimi qiymətləndirilir.

İddialara göru, şirkət müştərilərə sərfəli təkliflər vəd edərək, onları cəlb edir, lakin sonradan vədlərini yerinə yetirmir və ya təklif olunan xidmətlər elan ediləndən fərqli olur. Ən narahatedici məqam isə bu fırıldaqçılıq iddialarında ölkənin milli aviadaşıyıcısı AZAL-ın adının hallanmasıdır.

Bu cür hallar yalnız “Summer Tour Azərbaycan”ın imicini deyil, həm də ümumilikdə Azərbaycanın turizm sektoruna olan etibarı sarsıdır. İstehlakçılar arasında yaranan inamsızlıq turizm bazarının sağlam inkişafına mane olur və dürüst fəaliyyət göstərən şirkətlərin də reputasiyasına zərər verir.

Məsələnin ciddiliyi nəzərə alınaraq, aidiyyəti dövlət qurumları, xüsusilə də İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti tərəfindən təcili araşdırma aparılması vacibdir. Müştərilərin hüquqlarının qorunması və bazarın şəffaflığının təmin edilməsi prioritet olmalıdır.

AZAL kimi nüfuzlu bir şirkətin adının bu cür iddialarda hallanması xüsusi narahatlıq doğurur. Milli aviadaşıyıcının da bu məsələyə aydınlıq gətirməsi və adının sui-istifadəsinin qarşısını almaq üçün lazımi addımları atması gözlənilir.

“Summer Tour Azərbaycan” MMC-nin bu ittihamlara cavab verməsi və yaranmış vəziyyəti şəffaflıqla izah etməsi zəruridir. Əks halda, şirkət həm hüquqi, həm də reputasiya baxımından ciddi problemlərlə üzləşə bilər.

“Azərbaycan Dəmir Yolları” (ADY) QSC-də daha bir mühüm kadr təyinatı həyata keçirilib. Məlumata görə, bu təyinatla bağlı ADY sədri Rövşən Rüstəmov müvafiq əmr imzalayıb. Bu addım qurumun idarəetmə strukturunda davamlı dəyişikliklər siyasətinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

ADY-də son illər tez-tez müşahidə olunan kadr dəyişiklikləri fonunda bu yeni təyinat ictimaiyyətdə müxtəlif suallar doğurur. Qurumun fəaliyyətində irəliləyişlərə nail olmaq məqsədilə aparılan bu dəyişikliklərin nə dərəcədə səmərəli olacağı isə zamanla bəlli olacaq.

Dəmir yolları sisteminin modernləşdirilməsi, sərnişin və yükdaşımaların keyfiyyətinin artırılması, həmçinin beynəlxalq tranzit potensialının tam reallaşdırılması ADY-nin qarşısında duran əsas vəzifələrdir. Yeni təyinatın bu istiqamətlərdə hansı yenilikləri gətirəcəyi maraqla gözlənilir.

Azərbaycanın geostrateji mövqeyi nəzərə alındıqda, dəmir yollarının ölkə iqtisadiyyatı üçün strateji əhəmiyyəti danılmazdır. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan üçün ADY-nin effektiv və müasir idarəetməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Bu cür dəyişikliklərin əsas hədəfi, şübhəsiz ki, ADY-nin fəaliyyətini daha şəffaf, effektiv və beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə qurmaqdır. Yeni rəhbərliyin qarşısında duran əsas vəzifə, saysız təyinatlara baxmayaraq, dəyişməyən mühiti müsbət istiqamətdə dəyişdirmək və konkret nəticələr əldə etmək olacaq.

Bakıda daşınmaz əmlak bazarında son illərdə müşahidə olunan sürətli bahalaşma, xüsusilə yeni tikili binalarda mənzil qiymətlərinin kəskin artması sakinləri ciddi narahat edir. Bu tendensiya paytaxtda ev sahibi olmaq istəyənlər üçün əlçatmazlıq problemini daha da dərinləşdirir.

Baku TV-yə danışan vətəndaşlar bildirirlər ki, mənzil qiymətlərindəki bu artım onların büdcəsinə ağır zərbə vurur. Bir çoxları illərlə yığdıqları vəsaitlə belə, arzuladıqları evə sahib ola bilmədiklərini qeyd edirlər.

Daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin sürətlə dəyişməsi, tələb və təklif balansının pozulması, eləcə də tikinti materiallarının bahalaşması kimi amillərlə əlaqələndirilir. Ekspertlər bu artımın müxtəlif səbəbləri olduğunu vurğulayırlar.

Xüsusilə, yeni tikililərdə müşahidə olunan qiymət artımı, müasir standartlara uyğun mənzillərə olan tələbatın yüksəkliyi ilə izah edilir. Lakin bu vəziyyət, orta gəlirli ailələr üçün yeni mənzillərə sahib olmaq arzusunu demək olar ki, mümkünsüz edir.

Vətəndaşlar dövlət qurumlarından və aidiyyəti orqanlardan bu məsələyə diqqət yetirmələrini, mənzil bazasındakı qiymət artımının qarşısının alınması üçün tədbirlər görülməsini gözləyirlər. Əks halda, Bakıda ev sahibi olmaq sadəcə bir arzu olaraq qalacaq.

2026-cı il iyunun 1-dən etibarən xaricdən sifariş edilən bağlamaların gömrük bəyan edilməsi qaydalarında ciddi dəyişikliklər qüvvəyə minir. Bu tarixdən etibarən vətəndaşların gömrük bəyanetmə prosesində istifadə etdiyi FİN kodunun tətbiqi ləğv ediləcək.

Hazırda bağlamaların gömrük bəyan edilməsi üçün şəxsiyyət vəsiqəsinin FİN kodundan istifadə olunur. Lakin yeni qaydalar bu metodologiyanı tamamilə dəyişdirərək, daha müasir və təhlükəsiz bir yanaşmanı təklif edir.

Yeni tənzimləmələrə əsasən, xaricdən gələn bağlamaların gömrük bəyan edilməsi üçün “ASAN İmza” elektron imza vasitəsindən istifadə edilməsi məcburi olacaq. Bu dəyişiklik, gömrük əməliyyatlarının rəqəmsallaşdırılması və sadələşdirilməsi istiqamətində atılan mühüm addımdır.

“ASAN İmza”nın tətbiqi, gömrük proseslərinin daha şəffaf, sürətli və təhlükəsiz həyata keçirilməsinə imkan yaradacaq. Elektron imza sayəsində vətəndaşlar fiziki sənədləşməyə ehtiyac olmadan, istənilən yerdən və istənilən vaxt gömrük bəyanetmə əməliyyatlarını rahatlıqla yerinə yetirə biləcəklər.

Bu yenilik həmçinin saxtakarlığın və sui-istifadə hallarının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayacaq. Şəxsiyyətin elektron yolla dəqiq təsdiqlənməsi, gömrük bəyanetmə prosesinin etibarlılığını artıracaq və potensial riskləri minimuma endirəcək.

Dəyişikliklərin əsas məqsədi, Azərbaycanın gömrük xidmətlərini beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq, idxal proseslərini daha səmərəli etmək və vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətini yüksəltməkdir. Vətəndaşların yeni qaydalara uyğunlaşması üçün müvafiq dövlət qurumları tərəfindən geniş məlumatlandırma kampaniyalarının keçiriləcəyi gözlənilir.

Xəzər dənizi akvatoriyasında balıq ovu tamamilə mövsümi qadağa tətbiq ediləcək. Bu qərar 2026-cı il mayın 1-dən etibarən qüvvəyə minəcək və regionda balıqçılıq sənayesi üçün ciddi dəyişikliklər vəd edir.

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan müvafiq qurumlar tərəfindən açıqlanan bu məlumat, Xəzərin bioloji müxtəlifliyinin qorunması və balıq ehtiyatlarının bərpası məqsədi daşıyır. Uzun illərdir davam edən intensiv balıq ovu və ekoloji problemlər dənizin balıq populyasiyasına mənfi təsir göstərmişdi.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu qadağa balıq ehtiyatlarının bərpası üçün vacib addımdır. Xəzərdəki nərə balıqları, siyənək və digər qiymətli növlərin populyasiyası son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Qadağa dövründə balıqların çoxalması və böyüməsi üçün əlverişli şərait yaranacaq.

Balıqçılıqla məşğul olan şəxslər və müəssisələr üçün bu qərar müəyyən çətinliklər yarada bilər. Lakin uzunmüddətli perspektivdə bu addım dənizin ekosisteminin sağlamlığını təmin etməklə yanaşı, gələcəkdə daha dayanıqlı balıqçılıq üçün də zəmin yaradacaq.

Qeyd edək ki, Xəzər dənizi unikal ekosistemə malikdir və onun qorunması beynəlxalq əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan, Türkmənistan və İran kimi Xəzəryanı ölkələr dənizin ekoloji vəziyyəti ilə bağlı birgə tədbirlər görürlər.

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi bu qadağanın icrasına nəzarət etmək və balıqçılıq sektorunda fəaliyyət göstərən sahibkarlara alternativ imkanlar təklif etmək istiqamətində işlər aparacağını bildirib. Bu, həm dənizin gələcəyi, həm də balıqçılıqla məşğul olan icmaların rifahı üçün mühüm bir addımdır.

Azərbaycanda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün yeni narahatlıq doğuran məsələlər gündəmə gəlib. Dövlət qurumlarının sahibkarların fəaliyyətini yoxlama müddəti və kiçik məbləğli borclara görə ölkədən çıxış qadağalarının tətbiqi iqtisadi dairələrdə ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov bu məsələlərə toxunaraq, dövlət qurumunun sahibkarın fəaliyyətini bir ay müddətində yoxlamasının heç də arzuolunan hal olmadığını bildirib. Deputatın sözlərinə görə, bu cür uzunmüddətli yoxlamalar biznes mühitinə mənfi təsir göstərir və sahibkarların fəaliyyətini iflic edə bilər.

Bundan əlavə, min manat kimi nisbətən kiçik məbləğli borclara görə ölkədən çıxışa qadağa qoyulması məsələsi də ciddi narahatlıq doğurur. Bu cür məhdudiyyətlər, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlar üçün işgüzar səfərləri, xarici tərəfdaşlarla əlaqələri çətinləşdirə bilər ki, bu da sonda iqtisadi inkişafa mane olar.

Vüqar Bayramov qeyd edib ki, sahibkarların fəaliyyətini dəstəkləmək və biznes mühitini yaxşılaşdırmaq üçün daha əlverişli şərait yaradılmalıdır. Onun fikrincə, mövcud yoxlama mexanizmləri və borc öhdəlikləri ilə bağlı tətbiq olunan məhdudiyyətlər yenidən nəzərdən keçirilməlidir.

Deputatın sərt reaksiyası, dövlətin bir tərəfdən sahibkarlığa dəstək verdiyini bəyan etdiyi halda, digər tərəfdən bu cür məhdudlaşdırıcı tədbirlərin tətbiqinin ziddiyyətli olduğunu göstərir. İqtisadçılar da hesab edirlər ki, bu məsələlər ölkənin investisiya cəlbediciliyinə və ümumi iqtisadi dinamikasına təsir edə bilər.

Mütəxəssislər borcların ödənilməsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinin, eyni zamanda sahibkarların hərəkət azadlığının və işgüzar fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmaması üçün alternativ həll yollarının tapılmasının vacibliyini vurğulayırlar. Bu, həm dövlət maraqlarını, həm də sahibkarlıq subyektlərinin hüquqlarını qorumağa imkan verəcəkdir.