Category: İqtisadiyyat

Prezident İlham Əliyev və Çexiya Respublikasının liderləri bu gün işgüzar dairələrə çox aydın və güclü bir mesaj ünvanlayıblar. Bu mesaj, iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın yeni səviyyəyə qaldırılmasına dair siyasi iradənin mövcudluğunu nümayiş etdirir.

Liderlərin bu bəyanatı, Azərbaycan və Çexiya iş adamları üçün yeni imkanlar və perspektivlər açır. Onlar sahibkarları qarşılıqlı investisiyaları artırmağa, birgə layihələr həyata keçirməyə və ticarət dövriyyəsini genişləndirməyə çağırırlar.

Əsas əməkdaşlıq sahələri arasında enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, yüksək texnologiyalar və turizm kimi sektorlar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hər iki ölkənin iqtisadi potensialı bu sahələrdə uğurlu tərəfdaşlıq üçün geniş zəmin yaradır.

Siyasi rəhbərliyin bu cür dəstəyi, işgüzar mühitin sabitliyinə və proqnozlaşdırıla bilənliyinə zəmanət verir. Bu da investorlar üçün əlavə stimul rolunu oynayır və riskləri minimuma endirir.

Azərbaycanın regionda artan iqtisadi rolu və Çexiyanın Avropa İttifaqı daxilindəki mövqeyi, bu əməkdaşlığı hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyətə malik edir. Qarşılıqlı faydalı layihələr həm Azərbaycanın, həm də Çexiyanın iqtisadi inkişafına mühüm töhfələr verə bilər.

Gözlənilir ki, liderlərin bu çağırışı yaxın gələcəkdə iki ölkənin işgüzar dairələri arasında daha sıx əlaqələrin qurulmasına və yeni əməkdaşlıq platformalarının yaranmasına səbəb olacaq. Bu, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə xidmət edəcəkdir.

Milli Məclisin bugünkü iclasında deputat Vüqar Bayramov Azərbaycanın maliyyə sektorunda diqqətçəkən bir məsələni gündəmə gətirib. Deputat bankların tətbiq etdiyi lizinq faizlərinin kredit faizlərindən daha yüksək olmasını ciddi narahatlıqla qeyd edib.

Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, bu vəziyyət iqtisadiyyatın inkişafı və sahibkarlığın dəstəklənməsi baxımından qəbuledilməzdir. O vurğulayıb ki, beynəlxalq təcrübədə lizinq adətən daha əlçatan və sərfəli maliyyələşdirmə aləti kimi çıxış edir, lakin Azərbaycanda əks mənzərə müşahidə olunur.

Deputat qeyd edib ki, lizinq xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün əsaslı vəsaitlərin əldə edilməsində mühüm rol oynayır. Lakin yüksək faiz dərəcələri bu imkanları məhdudlaşdırır və bizneslərin inkişafına əlavə maneələr yaradır.

Bu vəziyyət, həmçinin, bank sektorunun şəffaflığı və rəqabət mühiti ilə bağlı suallar doğurur. Vüqar Bayramov aidiyyəti qurumları məsələyə diqqət yetirməyə və mövcud vəziyyətin səbəblərini araşdırmağa çağırıb.

Milli Məclisdə qaldırılan bu məsələnin geniş müzakirələrə səbəb olacağı və maliyyə bazarlarında müəyyən tənzimləmə addımlarının atılmasına təkan verəcəyi gözlənilir. Sahibkarların və ümumilikdə iqtisadiyyatın sağlam inkişafı üçün lizinq faizlərinin optimallaşdırılması vacib şərtdir.

Deputat Bayramovun çıxışı, maliyyə xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması və biznes mühitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində atılacaq addımların vacibliyini bir daha vurğulayır. Bu məsələnin həlli, ölkə iqtisadiyyatının davamlı böyüməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Bu gündən etibarən Azərbaycanın işgüzar dairələrində mühüm xəbər yayılıb: “Camera Di Commercio İtalo-Azera” MMC, “Şərq Alpe-Adria Business Center” MMC və “Baltic Caspian Bridge” MMC adlı üç şirkət ləğv olunduğunu elan edib. Bu qərar ölkənin iqtisadi gündəmində ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Qeyd olunan şirkətlər müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərirdi. “Camera Di Commercio İtalo-Azera” İtaliya ilə Azərbaycan arasında ticarət əlaqələrinin inkişafına töhfə verən bir qurum olaraq tanınırdı. “Şərq Alpe-Adria Business Center” isə işgüzar mühitin dəstəklənməsi və regional əməkdaşlıq mərkəzi kimi fəaliyyət göstərirdi.

“Baltic Caspian Bridge” MMC-nin adı isə Baltik və Xəzər regionları arasında körpü rolunu oynayaraq, beynəlxalq ticarət və logistika sahəsində aktiv idi. Bu üç şirkətin eyni anda ləğv edilməsi, onların arxasında duran iş adamının strateji qərarı və ya bazar şərtlərinin təsiri kimi müxtəlif ehtimalları gündəmə gətirir.

İş adamının kimliyi barədə məlumat verilməsə də, onun sahib olduğu bu şirkətlərin fəaliyyətinə son qoyulması, Azərbaycan iqtisadiyyatında müəyyən restrukturizasiya proseslərinin getdiyinin göstəricisi ola bilər. Belə addımlar adətən şirkətlərin fəaliyyət profillərinin dəyişdirilməsi, bazardan çıxarılması və ya yeni layihələrə yönəlməsi ilə əlaqədar olur.

Mütəxəssislər bu ləğvetmə qərarının iqtisadiyyata qısamüddətli və uzunmüddətli təsirlərini analiz edirlər. Şirkətlərin ləğvi, bir tərəfdən iş yerlərinin itkisinə səbəb ola bilsə də, digər tərəfdən, bazarda rəqabət mühitini dəyişdirərək yeni imkanlar yarada bilər.

Bu hadisə həmçinin xarici investisiyalar və beynəlxalq əməkdaşlıq perspektivləri baxımından da maraq doğurur. Xüsusilə İtaliya və Baltik regionu ilə əlaqələri olan şirkətlərin ləğvi, bu istiqamətdəki biznes əlaqələrinə necə təsir edəcəyi sual altındadır.

Gözlənilir ki, yaxın günlərdə bu ləğvetmələrin səbəbləri və arxasında duran amillər barədə daha ətraflı məlumatlar açıqlanacaq. İctimaiyyət və işgüzar dairələr prosesi yaxından izləməkdədir.

Azərbaycanın əmək qanunvericiliyində mühüm yeniliklər gözlənilir. Milli Məclis tərəfindən Əmək Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər edilməsi nəzərdə tutulur ki, bu da əmək müqavilələrinə xitam verilməsi qaydalarına təsir edəcək.

Əsas dəyişiklik tərəflərin iradəsindən asılı olmayan hallarda əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin əsaslarına yeni bəndlərin əlavə edilməsidir. Bu, işəgötürənlərin və işçilərin qarşılaşa biləcəyi müxtəlif gözlənilməz vəziyyətlərdə hüquqi tənzimləməni daha da dəqiqləşdirməyə xidmət edəcək.

Qəbul ediləcək bu əlavələr əmək münasibətlərində şəffaflığı artıracaq və həm işəgötürənlər, həm də işçilər üçün daha aydın hüquqi çərçivə yaradacaq. Bu, müqaviləyə xitam verilməsi prosesində yarana biləcək anlaşılmazlıqların və mübahisələrin qarşısını almağa kömək edəcək.

Yeni qaydalar əmək bazarının dinamik tələblərinə uyğunlaşmaq, habelə işçilərin hüquqlarının daha etibarlı şəkildə qorunmasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Bu cür dəyişikliklər həm də ölkədə investisiya mühitinin yaxşılaşdırılmasına və biznes fəaliyyətinin tənzimlənməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılacaq bu qanun layihəsi əmək münasibətlərinin inkişafı və müasirləşdirilməsi istiqamətində atılan növbəti addımdır. Bütün maraqlı tərəflərin, xüsusilə də işəgötürənlərin və işçilərin bu dəyişikliklərdən xəbərdar olması vacibdir.

Son sutka ərzində qlobal kriptovalyuta bazarında diqqətəlayiq qarışıq dinamika müşahidə olunub. Bazarın ən böyük və aparıcı kriptovalyutası olan “Bitcoin” qiymətində cüzi, lakin hiss olunan enişlə üzləşib. Bu vəziyyət, investorlar arasında müəyyən narahatlıq yaradıb və bazarın gələcək istiqaməti ilə bağlı suallar doğurub.

“Coinmarketcap” platformasının son məlumatlarına görə, “Bitcoin”in qiyməti son 24 saat ərzində 0,33% azalıb. Bu eniş, kripto bazarının yüksək volatilliyini bir daha nümayiş etdirir və rəqəmsal aktivlərin qiymətindəki sürətli dəyişikliklərin adi hal olduğunu göstərir.

Kriptovalyuta bazarında yalnız “Bitcoin” deyil, digər altkoinlərdə də müxtəlif hərəkətlər müşahidə olunur. Bəzi aktivlər dəyər itirdiyi halda, digərləri sabitliyini qoruyur və ya hətta cüzi artım nümayiş etdirir. Bu qarışıq mənzərə, bazarın qeyri-müəyyənliyini və investorların fərqli strategiyalar tətbiq etməsinin vacibliyini vurğulayır.

Analitiklər, “Bitcoin”in bu cüzi enişinin ümumi bazar tendensiyasına ciddi təsir etməyəcəyini, lakin qısa müddətli dəyişikliklərə həssas olan investorlar üçün siqnal ola biləcəyini bildirirlər. Kriptovalyuta bazarı hələ də qlobal iqtisadi hadisələrə və makroiqtisadi göstəricilərə qarşı həssaslığını qoruyur.

Rəqəmsal aktivlərə investisiya edənlər üçün risklərin idarə edilməsi və bazar dinamikasının davamlı izlənməsi xüsusilə önəmlidir. Kriptovalyutaların dəyərindəki kəskin dalğalanmalar həm böyük qazanclara, həm də əhəmiyyətli itkilərə səbəb ola bilər.

Nyu-York birjasında qızıl və gümüş qiymətlərində əhəmiyyətli bir ucuzlaşma müşahidə olunub. Bu eniş, dünya əmtəə bazarlarında investorların diqqətini cəlb edən son hadisələrdən biridir.

“Tribuna.az”ın məlumatına görə, COMEX əmtəə birjasında qızıl fyuçerslərinin dəyəri nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Qızılın birjada 4,740 ABŞ dollarına qədər enməsi, qiymətli metallar sektorunda müəyyən narahatlıqlar yaradıb.

Gümüşün qiymətində də oxşar tendensiya müşahidə edilib. Bu iki əsas qiymətli metalın eyni vaxtda ucuzlaşması, ümumi iqtisadi vəziyyət və ya investorların risk iştahı ilə bağlı müəyyən siqnallar verə bilər.

Qiymətli metallar, adətən, iqtisadi qeyri-müəyyənlik dövrlərində “təhlükəsiz sığınacaq” aktivləri kimi çıxış edir. Lakin son eniş, bazarda fərqli dinamikaların hökm sürdüyünü göstərir.

Analitiklər, qızıl və gümüşün ucuzlaşmasının qlobal iqtisadiyyatdakı mövcud tendensiyalar, faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilər və ya dolların məzənnəsindəki dəyişikliklərlə əlaqəli ola biləcəyini qeyd edirlər.

Bu qiymət dəyişiklikləri, həm fərdi investorlar, həm də sənaye istehlakçıları üçün müəyyən fürsətlər və ya risklər yarada bilər. Bazarı yaxından izləmək, gələcək qərarlar üçün vacibdir.

Azərbaycanda mənzillərin təkrar bazarında müşahidə olunan bahalaşma tempi son dövrlər əhəmiyyətli dərəcədə səngiyib. Rəsmi statistikaya əsasən, bu trend daşınmaz əmlak sektorunda yeni bir mərhələnin başlanğıcından xəbər verir.

Mütəxəssislər bu ləngimənin bir neçə əsas səbəbini göstərirlər. İlk növbədə, ipoteka kreditləri üzrə faiz dərəcələrinin nisbətən yüksək qalması və əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin müəyyən həddə çatması tələbin azalmasına səbəb olur. Bu amillər, xüsusilə köhnə mənzillər seqmentində qiymət artımını məhdudlaşdırır.

Bundan əlavə, yeni tikililərin bazara çıxarılması da təkrar bazara təsir edir. Yeni mənzillərin təklifinin artması, köhnə mənzillərə olan tələbi nisbətən azaldaraq, qiymətlərin sabitləşməsinə və ya artım tempinin yavaşlamasına gətirib çıxarır.

Dövlətin inflyasiyaya qarşı mübarizə tədbirləri və makroiqtisadi sabitlik də daşınmaz əmlak bazarında spekulyativ artımların qarşısını alır. Bu, bazarı daha sağlam və proqnozlaşdırıla bilən edir.

Alıcıların gözləntiləri də bu prosesdə rol oynayır. Gələcəkdə qiymətlərin daha da artmayacağı və ya hətta enə biləcəyi ehtimalı, potensial alıcıları gözləmə mövqeyi tutmağa sövq edir.

Bu tendensiya həm satıcılar, həm də alıcılar üçün yeni reallıqlar yaradır. Satıcılar artıq əvvəlki kimi sürətli qiymət artımı gözləmədikləri halda, alıcılar daha münasib şərtlərlə mənzil əldə etmək imkanına malik olurlar.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda təkrar mənzil bazarında bahalaşmanın səngiməsi, ümumi iqtisadi vəziyyətin, tələb-təklif balansının və dövlət siyasətinin kompleks təsirinin nəticəsidir. Bu, bazarın daha yetkin bir mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.

Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatası dövlət qurumlarında ciddi sığorta qanunsuzluqlarını aşkar edib. Palatanın apardığı yoxlamalar nəticəsində bəzi dövlət təşkilatlarında istifadəyə yararsız və texniki cəhətdən nasaz nəqliyyat vasitələrinin sığortalandığı müəyyən edilib.

Bu vəziyyət, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərin səmərəsiz xərclənməsi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Nasaz avtomobillərin sığortalanması, onların istismar olunmadığı halda belə, sığorta ödənişlərinə səbəb olur ki, bu da dövlət vəsaitlərinin israfı deməkdir.

Daha da qəribəsi odur ki, eyni zamanda, həmin qurumlarda gündəlik istifadə olunan və işlək vəziyyətdə olan nəqliyyat vasitələrinin sığortasız qalması halları da müşahidə olunub. Bu, həm potensial riskləri artırır, həm də sığorta qanunvericiliyinin pozulması deməkdir.

Hesablama Palatasının hesabatında qeyd olunan bu hallar, dövlət əmlakının idarə olunması və maliyyə intizamı sahəsində ciddi boşluqların mövcudluğunu göstərir. Bu cür qanunsuzluqlar həm dövlətə maddi ziyan vurur, həm də şəffaflıq prinsiplərinə kölgə salır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu cür halların qarşısının alınması üçün müvafiq dövlət qurumlarında daxili nəzarət mexanizmləri gücləndirilməli və sığorta proseslərinə nəzarət daha da sərtləşdirilməlidir. Həmçinin, aşkar edilmiş qanunsuzluqlarla bağlı məsul şəxslərin müəyyən edilməsi və lazımi tədbirlərin görülməsi vacibdir.

Bu məlumat, Azərbaycanın iqtisadiyyat sektorunda şəffaflığın artırılması və dövlət vəsaitlərinin düzgün idarə olunması istiqamətində atılmalı olan addımların zəruriliyini bir daha gündəmə gətirir.

ABŞ dolları beynəlxalq bazarlarda mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Bu güclənmə, xüsusilə son dövrlərdə müşahidə edilən qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliklər və geosiyasi gərginliklər fonunda diqqət çəkir.

Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələr və regiondakı qeyri-sabitlik investorları daha təhlükəsiz aktivlərə üz tutmağa sövq edir. Bu cür dövrlərdə ABŞ dolları ənənəvi olaraq “təhlükəsiz sığınacaq” valyutası kimi çıxış edir və onun dəyəri artır.

Beynəlxalq ödəniş sistemi SWIFT-in açıqladığı son məlumatlar da bu tendensiyanı təsdiqləyir. Mart ayında dolların beynəlxalq ödənişlərdəki payı əhəmiyyətli dərəcədə yüksələrək, onun qlobal maliyyə sistemindəki dominant rolunu bir daha nümayiş etdirib.

Bu vəziyyət, pul vəsaitlərini ABŞ dollarında saxlayan şəxslər və müəssisələr üçün müsbət xəbər kimi qiymətləndirilir. Dolların dəyərinin artması, bu valyutada olan yığımların alıcılıq qabiliyyətinin yüksəlməsi deməkdir.

Analitiklər, Yaxın Şərqdəki vəziyyətin sabitləşməsi gecikdikcə, dolların mövqeyinin daha da güclənə biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu, qlobal iqtisadiyyatda dolların hegemonluğunun davam edəcəyinə işarə edir.

Beləliklə, beynəlxalq bazarlardakı cari tendensiyalar və geosiyasi amillər ABŞ dollarının gələcəkdə də güclü qalacağını göstərir. Bu, xüsusilə valyuta investisiyaları baxımından mühüm bir siqnaldır.

“ICE London” qitələrarası birjasında keçirilən ticarət əməliyyatları zamanı “Brent” markalı neftin qiymətində artım müşahidə olunub. 2026-cı ilin iyun müqaviləsinin dəyəri 0,25% yüksəlib ki, bu da beynəlxalq bazarlarda diqqət çəkən bir hadisədir.

Bu artım qlobal enerji bazarlarında mühüm bir siqnal olaraq qiymətləndirilir. “Brent” nefti dünya miqyasında neft qiymətləri üçün etalon hesab edilir və onun dəyərindəki dəyişikliklər bir çox ölkənin iqtisadiyyatına, xüsusilə də neft ixrac edən və idxal edən dövlətlərə birbaşa təsir göstərir.

Neftin bahalaşması, əsasən, təchizat zəncirindəki qeyri-müəyyənliklər, geosiyasi gərginliklər və qlobal iqtisadiyyatda tələbatın artması kimi amillərlə əlaqələndirilir. Bazarlarda investorlar gələcək proqnozları nəzərə alaraq mövqelərini yenidən qiymətləndirirlər.

Analitiklər yaxın gələcəkdə neft qiymətlərinin dinamikasının müxtəlif ssenarilər üzrə inkişaf edə biləcəyini proqnozlaşdırırlar. OPEK+ qrupunun hasilat siyasəti, həmçinin aparıcı iqtisadiyyatların böyümə tempi və enerji istehlakı bu prosesdə həlledici rol oynayacaq.

Xüsusilə, neft istehsal edən ölkələr üçün bu qiymət artımı büdcə gəlirlərinin yüksəlməsi deməkdir ki, bu da daxili iqtisadiyyata müsbət təsir göstərə bilər. Lakin digər tərəfdən, neft idxal edən ölkələr üçün bu, enerji xərclərinin artmasına və nəticədə inflyasiya təzyiqlərinə səbəb ola bilər.

“Brent”in iyun müqaviləsinin dəyərindəki bu cüzi, lakin ardıcıl artım, bazarda müəyyən bir optimizmin və ya gərginliyin mövcudluğunu göstərir. Ticarət həcmləri və açıq maraq göstəriciləri də bu tendensiyanı dəstəkləyir və neft bazarının daim dəyişən xarakterini bir daha nümayiş etdirir.