Category: Gündəm

Ermənistan Xarici İşlər nazirinin müavini Vahan Kostanyanın son açıqlamaları iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin potensial inkişafına dair mühüm siqnallar verir. Kostanyan, bəzi Ermənistan məhsullarının Azərbaycana ixracının gözlənildiyini bildirib ki, bu da regional ticarət və əməkdaşlıq perspektivlərini yenidən gündəmə gətirir.

Bu bəyanat, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsi üzrə danışıqların davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. İqtisadi əlaqələrin qurulması və ticarətin bərpası, siyasi dialoqla yanaşı, uzunmüddətli sülhün və etimadın formalaşmasında əsas rol oynayan amillərdən hesab olunur.

Məhsul ixracının reallaşması hər iki ölkə üçün iqtisadi faydalar vəd edir. Ermənistan öz məhsulları üçün yeni bazar əldə edərkən, Azərbaycan da regional ticarət əlaqələrini genişləndirmək imkanı qazanacaq. Bu, həmçinin nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılmasına, regionda ümumi iqtisadi fəallığın artmasına təkan verə bilər.

Lakin, onilliklər boyu davam edən münaqişə fonunda, bu cür addımların həyata keçirilməsi müəyyən çətinliklərlə üzləşə bilər. Ticarət əlaqələrinin uğurlu şəkildə qurulması üçün hər iki tərəfdən siyasi iradə, qarşılıqlı etimadın artırılması və texniki-hüquqi çərçivənin hazırlanması vacibdir.

Ermənistandan Azərbaycana məhsul ixracının başlanması, sadəcə iqtisadi deyil, həm də siyasi və psixoloji əhəmiyyətə malikdir. Bu, düşmənçilikdən əməkdaşlığa doğru atılan konkret bir addım kimi qəbul edilə bilər və bölgədəki xalqlar arasında yeni bir münasibətlər modelinin formalaşmasına kömək edə bilər.

Ümumilikdə, XİN müavininin bu açıqlaması Cənubi Qafqazda iqtisadi inteqrasiya və regional əməkdaşlıq üçün ümidverici bir perspektiv yaradır. Bu cür iqtisadi təşəbbüslər, siyasi həll yolları ilə birlikdə, bölgədə davamlı sülhün bərqərar olmasına töhfə verəcəkdir.

Samvel Karapetyanın ev dustaqlığı müddəti daha 3 ay uzadılıb. Bu qərarla o, növbəti ayları da ev şəraitində keçirməli olacaq. Bu məhkəmə qərarı onun hüquqi prosesindəki vəziyyətini dəyişməyərək, işin davam etdiyini göstərir.

Məhkəmənin qərarına əsasən, Karapetyan barəsində seçilmiş ev dustaqlığı qətimkan tədbiri 3 ay müddətinə qüvvədə qalacaq. Bu müddət ərzində onun hərəkət azadlığı məhdudlaşdırılacaq və müəyyən şərtlərə əməl etməsi tələb olunacaq.

Ev dustaqlığı, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin həbsxanaya yerləşdirilmədən, müəyyən şərtlər daxilində öz evində qalmasını nəzərdə tutan bir qətimkan tədbiridir. Bu tədbir adətən şəxsin istintaqdan yayınmasının və ya cinayət işinin gedişatına təsir etməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Samvel Karapetyanın ev dustaqlığının uzadılması onunla bağlı istintaqın hələ də davam etdiyini və yekun qərarın verilməsi üçün əlavə vaxtın tələb olunduğunu göstərir. İşin gedişatı ilə bağlı yeni təfərrüatlar yaxın günlərdə açıqlana bilər.

Azərbaycan Konstitusiya Məhkəməsi ölkənin hüquq sistemində mühüm əhəmiyyət kəsb edən məhkəmə aidiyyətinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı prinsipial qərar qəbul edib. Bu qərar, məhkəmə proseslərinin düzgün istiqamətləndirilməsi və vətəndaşların hüquqlarının effektiv müdafiəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məhkəmə aidiyyəti, hər hansı bir işin hansı məhkəmə tərəfindən baxılmalı olduğunu müəyyən edən hüquqi mexanizmdir. Bu, işin mahiyyətinə, tərəflərin statusuna və mübahisənin növünə görə müxtəlif məhkəmələr (ümumi yurisdiksiya, inzibati, iqtisadi və s.) arasında səlahiyyət bölgüsünü tənzimləyir. Konstitusiya Məhkəməsinin bu qərarı, məhz bu bölgüdə yaranan mübahisəli məqamlara aydınlıq gətirmək məqsədi daşıyır.

Hüquq təcrübəsində məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər tez-tez işlərin uzanmasına, məhkəmələr arasında səlahiyyət mübahisələrinə və nəticədə vətəndaşların ədalətə çıxışının çətinləşməsinə səbəb olurdu. Belə hallarda, işin bir məhkəmədən digərinə göndərilməsi prosesi vaxt itkisinə və əlavə xərclərə gətirib çıxarırdı.

Konstitusiya Məhkəməsinin qəbul etdiyi yeni qərar, məhkəmə aidiyyətinin dəqiq və şəffaf şəkildə müəyyən edilməsi üçün vahid yanaşma formalaşdıracaq. Bu, məhkəmə sistemindəki bürokratik əngəlləri aradan qaldırmağa, işlərə daha sürətli və effektiv baxılmasını təmin etməyə xidmət edəcəkdir.

Qərarın əsas məqsədi, ədalət mühakiməsinin səmərəliliyini artırmaq, hüquqi müəyyənliyi gücləndirmək və hər bir şəxsin qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətli məhkəmə tərəfindən işinə baxılması konstitusiya hüququnu təmin etməkdir. Bu cür qərarlar hüquq dövlətinin fundamental prinsiplərini möhkəmləndirir.

Ümumilikdə, Konstitusiya Məhkəməsinin bu addımı, Azərbaycanın məhkəmə-hüquq sisteminin inkişafında irəliyə doğru atılmış mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir. Bu qərar, məhkəmə proseslərinin daha nizamlı və proqnozlaşdırıla bilən olmasını təmin edərək, vətəndaşların ədalətə olan inamını daha da artıracaqdır.

Livan və İsrail arasında davam edən gərginlik regionda humanitar faciəyə səbəb olub. Son məlumatlara görə, İsrailin Livana endirdiyi zərbələr nəticəsində həlak olanların sayı 2300 nəfəri keçib. Bu rəqəm, münaqişənin miqyasının və insan itkilərinin dəhşətli dərəcədə artdığını göstərir.

Hücumlar əsasən Livanın cənub bölgələrini hədəf alsa da, bəzi zərbələr ölkənin digər hissələrində də dağıntılara səbəb olub. Mülki əhali, infrastruktur və yaşayış binaları ciddi ziyan görüb. Minlərlə insan evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb, bu da daxili köçkünlərin sayını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.

Münaqişənin kökləri uzun illər əvvələ dayansa da, son dövrlərdə gərginlik xüsusilə kəskinləşib. İsrail tərəfi bu hücumları öz təhlükəsizliyini təmin etmək və Livan ərazisindən gələn təhdidlərə cavab olaraq həyata keçirdiyini bəyan edir. Lakin beynəlxalq ictimaiyyət mülki itkilərin artmasından narahatlığını ifadə edir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və digər beynəlxalq təşkilatlar atəşkəsə nail olmaq və humanitar yardımların çatdırılmasını təmin etmək üçün səylərini davam etdirir. Lakin tərəflər arasında etimadın olmaması və hərbi əməliyyatların intensivliyi sülh danışıqlarını çətinləşdirir. Regionda humanitar vəziyyət kritik həddə çatıb.

Analitiklər hesab edir ki, bu münaqişənin regional sabitliyə ciddi təsirləri olacaq. Livanın onsuz da kövrək iqtisadiyyatı və siyasi strukturu bu böhran nəticəsində daha da zəifləyə bilər. Beynəlxalq vasitəçilik səylərinin gücləndirilməsi və dərhal atəşkəsə nail olunması zəruridir.

İran İslam Respublikası rəsmiləri Birləşmiş Ştatlara qarşı sərt xəbərdarlıq edərək, Hörmüz boğazının yenidən bağlanması ehtimalını dilə gətiriblər. Tehranın bu bəyanatı bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib. Bu addım, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar və bölgədəki hərbi mövcudluğu fonunda baş verir.

Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən strateji əhəmiyyətə malik su yoludur. Dünya neftinin təxminən üçdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da onu qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün kritik bir nöqtəyə çevirir. Boğazın bağlanması qlobal neft bazarlarında böyük çaxnaşmaya və qiymət artımına səbəb ola bilər.

İran keçmişdə də bir neçə dəfə ABŞ və onun müttəfiqlərinə cavab olaraq Hörmüz boğazını bağlamaqla hədələyib. Bu hədələr adətən ölkəyə qarşı tətbiq edilən təzyiqlərə qarşı bir cavab mexanizmi kimi istifadə olunur. Tehranın bu boğazı bağlamaq qabiliyyəti, onun bölgədəki təsirini artıran əsas strateji rıçaqlardan biridir.

Analitiklər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazının bağlanması yalnız iqtisadi deyil, həm də ciddi hərbi nəticələrə yol aça bilər. ABŞ və onun müttəfiqləri boğazın açıq qalmasını təmin etmək üçün bölgədə əhəmiyyətli hərbi qüvvələr saxlayır. Belə bir ssenari, bölgədə birbaşa hərbi qarşıdurma riskini xeyli artırar.

Birləşmiş Ştatlar dəfələrlə bəyan edib ki, Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik üçün açıq qalması onların milli təhlükəsizlik maraqları çərçivəsindədir və hər hansı bir bağlanma cəhdi cavabsız qalmayacaq. Bu, bölgədəki gərginliyin nə qədər ciddi olduğunu və tərəflər arasında potensial toqquşma riskinin yüksək olduğunu göstərir.

Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət, xüsusilə də Qırmızı dənizdəki son hadisələr fonunda, Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik daha böyük regional münaqişəyə çevrilmə ehtimalını artırır. Beynəlxalq diplomatiya bu kritik su yolunda sabitliyi qorumaq üçün yollar axtarır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin dünya üçün bir örnək təşkil etdiyini bəyan edib.

Hacıyev bildirib ki, iki ölkə arasındakı əlaqələr sadəcə siyasi və iqtisadi maraqlara əsaslanmır, daha dərindən tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla möhkəmlənib. Bu münasibətlər “bir millət, iki dövlət” fəlsəfəsinin canlı təcəssümüdür.

Prezident köməkçisi həmçinin vurğulayıb ki, Azərbaycan və Türkiyə hər zaman çətin anlarda bir-birinin yanında olub. Bu dəstək İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Türkiyənin Azərbaycana verdiyi mənəvi və siyasi dəstəkdə, eləcə də Türkiyədə baş verən təbii fəlakətlər zamanı Azərbaycanın göstərdiyi yardımlarda özünü büruzə verib.

Bu qardaşlıq münasibətləri regional təhlükəsizlik və sabitlik üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İki ölkənin birgə layihələri və əməkdaşlığı Cənubi Qafqazda və daha geniş regionda sülhün və inkişafın təminatına xidmət edir.

Hacıyevin sözlərinə görə, Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq platformalarda da birgə çıxış edərək, ortaq maraqları müdafiə edir və ədalətli dünya nizamının bərqərar olması üçün çalışırlar.

Bu əlaqələr gələcəkdə də daha da möhkəmlənərək, iki qardaş ölkənin rifahına və regionun inkişafına töhfə verəcəkdir.

Rəsmi İrəvan Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası üzərində fəal işlərin aparıldığını təsdiqləyib. Bu bəyanat regionda davam edən sülh danışıqları prosesində mühüm irəliləyiş kimi qiymətləndirilir.

Ermənistan tərəfindən verilən açıqlamada vurğulanıb ki, hər iki ölkə uzunmüddətli sülhün təmin edilməsi və münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində ciddi səylər göstərir. Bu proses beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən də yaxından izlənilir və dəstəklənir.

Sülh sazişinin imzalanması Cənubi Qafqazda yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər. Bu sənəd, illərdir davam edən münaqişəyə son qoymaqla yanaşı, regionda iqtisadi əməkdaşlıq və sabitlik üçün geniş imkanlar açacaq.

Danışıqlar prosesi çətinliklərlə müşayiət olunsa da, hər iki tərəfin nümayəndələrinin konstruktiv dialoqa hazır olması irəliləyiş üçün əsas zəmin yaradır. Razılaşmanın əldə olunması üçün qarşılıqlı güzəştlər və siyasi iradə vacib amillərdir.

Sazişin uğurla başa çatması region xalqları üçün parlaq gələcək vəd edir. Bu, yalnız iki ölkə arasında deyil, bütün Cənubi Qafqazda davamlı sülh və çiçəklənmənin təməli ola bilər.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev Ermənistanla normallaşma prosesi barədə mühüm açıqlamalar verib. O, Bakının regionda davamlı sülhün və sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində atdığı addımları vurğulayaraq, danışıqların əsas prinsiplərini diqqətə çatdırıb.

Hacıyev bildirib ki, Azərbaycan Ermənistanla münasibətlərin normallaşması prosesində beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə, xüsusilə də dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə qarşılıqlı hörmətə əsaslanır. Bu, sülh müqaviləsinin imzalanması üçün təməl şərtlərdən biridir.

Prezidentin köməkçisi sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasının vacibliyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu prosesin beynəlxalq hüquq normalarına uyğun şəkildə həyata keçirilməsi regionda gərginliyin azalmasına və iki ölkə arasında etimadın yaranmasına şərait yaradacaq.

Nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması məsələsinə toxunan Hikmət Hacıyev, regionda bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin bərpası ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini bir daha ifadə edib. Bu addımların region dövlətləri üçün yeni imkanlar açacağını və əməkdaşlığı gücləndirəcəyini vurğulayıb.

Hacıyev, normallaşma prosesinin yalnız siyasi deyil, həm də humanitar aspektlərini əhatə etdiyini bildirib. O, itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması və mina təhlükəsinin aradan qaldırılması kimi məsələlərin də gündəmdə olduğunu qeyd edib.

Azərbaycan rəsmisi sülh danışıqlarında konstruktiv yanaşmanın vacibliyini vurğulayıb və Ermənistanı da bu prosesə səmimi şəkildə yanaşmağa çağırıb. O, regionda davamlı sülhün bərqərar olması üçün hər iki tərəfin siyasi iradə nümayiş etdirməsinin zəruriliyini bildirib.

Hacıyev sonda qeyd edib ki, Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün tərəfdarıdır və bu məqsədə nail olmaq üçün bütün zəruri addımları atmağa hazırdır. Bu prosesin uğurlu nəticələnməsi bütün Cənubi Qafqaz üçün yeni bir inkişaf dövrü vəd edir.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı NATO-nun hər hansı yardımından imtina etdiyini açıqlayıb. Trampın sözlərinə görə, ABŞ bu məsələdə NATO-nun köməyinə ehtiyac duymur və alyansın əsas diqqəti başqa regionlara yönəlməlidir. Bu bəyanat Vaşinqtonun Yaxın Şərqdəki mövqeyi və beynəlxalq əməkdaşlığa yanaşması ilə bağlı ciddi suallar doğurur.

Hörmüz boğazı dünya neft təchizatının mühüm hissəsinin keçdiyi strateji əhəmiyyətə malik bir marşrutdur. Son illərdə boğazda gərginlik, xüsusilə İranla bağlı insidentlər tez-tez müşahidə olunub. Bu səbəbdən beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən NATO üzvləri regionda sabitliyin təmin edilməsində maraqlıdır.

NATO kollektiv müdafiə təşkilatı olaraq üzv ölkələrin təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, bəzən beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi əməliyyatlarında da iştirak edir. Trampın bu mövqeyi alyansın regiondakı potensial rolunu tamamilə rədd edir və ABŞ-ın təkbaşına hərəkət etmək niyyətini vurğulayır.

Keçmiş prezidentin bu qərarı onun “Əvvəlcə Amerika” siyasətinin davamı kimi şərh olunur. Tramp administrasiyası dövründə ABŞ bir çox beynəlxalq müqavilələrdən və təşkilatlardan geri çəkilmiş, birtərəfli hərəkətlərə üstünlük vermişdi. Hörmüz məsələsində də eyni yanaşmanın nümayiş etdirilməsi ABŞ-ın müttəfiqləri ilə əlaqələrini bir daha sınaqdan keçirir.

Bu cür birtərəfli qərarın bir sıra nəticələri ola bilər. Birincisi, ABŞ-ın üzərinə daha böyük yük düşəcək. İkincisi, NATO daxilində bəzi müttəfiqlərin narazılığına səbəb ola bilər, çünki kollektiv təhlükəsizlik yanaşması zəifləyir. Üçüncüsü, regionda gərginliyin azaldılması üçün beynəlxalq konsensusun əldə edilməsini çətinləşdirə bilər.

Analitiklər Trampın bu bəyanatının onun gələcək potensial prezidentliyi dövründə xarici siyasətinin necə formalaşacağına dair bir ipucu olduğunu qeyd edirlər. ABŞ-ın Hörmüzdəki mövqeyi, əlbəttə ki, Yaxın Şərq regionunda və qlobal enerji bazarlarında mühüm əks-səda doğuracaq.

Rusiya Dövlət Duması deputatlarından birinin subay rus qadınlarına yönəlmiş mübahisəli təklifi ölkədə geniş müzakirələrə səbəb olub. Deputatın bəyanatı süni mayalanma mövzusunda yeni bir polemika yaratmışdır.

Məlumatlara görə, deputat subay qadınları süni mayalanma vasitəsilə ana olmaq əvəzinə, “həqiqi kişilərlə” ailə qurmağa və övlad sahibi olmağa çağırıb. Bu təklif, müasir cəmiyyətdə qadınların reproduktiv hüquqları ilə bağlı suallar doğurur.

Deputatın fikrincə, süni mayalanma “qeyri-ənənəvi” bir yol olub, Rusiyanın demoqrafik və mənəvi dəyərlərinə uyğun deyil. O, ailə institutunun gücləndirilməsinin və təbii yollarla uşaq sahibi olmağın vacibliyini vurğulayıb.

Bu cür bəyanatlar, Rusiyada son illərdə müşahidə olunan mühafizəkar dəyərlərin təşviqi siyasəti ilə üst-üstə düşür. Hökumət demoqrafik böhranla mübarizə aparmaq üçün müxtəlif tədbirlər görsə də, bu cür təkliflər bəzən ictimaiyyətdə narazılıqla qarşılanır.

Qadın hüquqları müdafiəçiləri və bəzi ictimai xadimlər deputatın sözlərini kəskin tənqid edərək, bunu qadınların seçmə hüququna müdaxilə və diskriminasiya kimi qiymətləndiriblər. Onlar hər bir fərdin ailə qurmaq və ya övlad sahibi olmaq qərarında azad olduğunu bildirirlər.

Müzakirələr davam edərkən, bu təklifin Rusiya cəmiyyətində qadınların rolu və reproduktiv hüquqlar mövzusunda daha geniş dialoqa səbəb olacağı gözlənilir.