Category: Dünya

Qədim Koreya torpaqlarında aparılan arxeoloji qazıntılar dəhşətli bir adətin sirlərini üzə çıxarıb. Təxminən 1500 il əvvəl tətbiq olunan bu ənənə, o dövrün sosial quruluşu və ölümə münasibəti haqqında qan donduran detalları ortaya qoyur.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu tüyler ürpertici kəşf, soyluların anılması üçün yaranan bir adətin tərkib hissəsi olaraq xidmətçilərin ağaları öldükdən sonra onların yanında basdırıldığını təsdiqləyir. Bu, o dövrün cəmiyyətində insan həyatının dəyəri və sinif fərqlərinin nə qədər kəskin olduğunu göstərir.

Arxeoloqlar, tapılan qalıqlar üzərində aparılan araşdırmalar nəticəsində bu dəhşətli ənənənin necə icra edildiyini və kimlərin qurban seçildiyini daha dərindən anlamağa çalışırlar. Bu cür dəfn adətləri, bəzi qədim sivilizasiyalarda rast gəlinsə də, Koreya kontekstindəki bu tapıntı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Kəşf, yalnız qədim dəfn adətlərini deyil, həm də o dövrün siyasi və sosial strukturunu, inanclarını və həyat tərzini işıqlandırır. Tədqiqatçılar, bu tapıntıların gələcəkdə Koreya tarixinin qaranlıq səhifələrini daha aydın şəkildə öyrənməyə kömək edəcəyini ümid edirlər.

Bu adətin məqsədi, soylu şəxsin digər dünyada da xidmətçiləri tərəfindən müşayiət olunmasını təmin etmək idi. Bu, onların sosial statusunun ölümündən sonra da davam etdirilməsi inancından irəli gəlirdi.

Mütəxəssislər, bu cür “kurbanlıq ailə” adətlərinin bəşər tarixindəki yerini və onların zamanla necə dəyişdiyini araşdırmağa davam edirlər. Bu tapıntı, qədim cəmiyyətlərdə güc və hökmranlıq münasibətlərini daha yaxşı anlamaq üçün dəyərli bir mənbədir.

Yaponiya, Nagoya Universiteti Muzeyində nadir Kiso atlarının qorunmasına həsr olunmuş qeyri-adi bir sərgi açılıb. Bu sərgi, ölkənin mədəni irsinin bir hissəsi olan bu at cinsinin yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşdiyini vurğulamaq məqsədi daşıyır.

Sərginin ən diqqətçəkən cəhəti odur ki, ziyarətçilər Kiso atlarının həyat tərzini daha yaxından hiss etmək üçün onların nəcis və sidik qoxularını iyləyirlər. Bu qeyri-ənənəvi yanaşma, insanlarda təbiətə və heyvanlara qarşı daha dərin bir empatiya yaratmaq niyyətindədir.

Kiso atı, Yaponiyanın səkkiz yerli at cinsindən biridir və xüsusi tarixi əhəmiyyətə malikdir. Lakin, müasir dövrdə sayları kritik dərəcədə azalıb, bu da onların qorunmasını prioritet məsələyə çevirib.

Muzey rəhbərliyi, bu cür “qoxu sərgi”sinin Kiso atlarının ekosistemdəki rolunu və onların qorunmasının vacibliyini ictimaiyyətə daha effektiv şəkildə çatdırmaq üçün hazırlanmış bir strategiya olduğunu bildirir.

Bu unikal təşəbbüs, muzeylərin təhsil və maarifləndirmə funksiyalarını necə yenilikçi yollarla yerinə yetirə biləcəyinə dair maraqlı bir nümunədir. O, sadəcə görməklə deyil, həm də digər duyğu orqanları vasitəsilə öyrənməyə imkan verir.

Sərginin əsas məqsədi, Kiso atlarının gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanması üçün daha geniş ictimai dəstək və fərqindəlik yaratmaqdır. Bu, yalnız atlar üçün deyil, bütövlükdə bioloji müxtəlifliyin qorunması üçün mühüm bir addımdır.

ABŞ-ın Hürmüz boğazındakı blokadası qlobal neft bazarlarında gərginliyi artıraraq, neft nəqliyyatını demək olar ki, iflic vəziyyətinə salıb. Bu strateji addım bölgədəki geosiyasi vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir və İran iqtisadiyyatına ciddi təzyiq göstərir.

Lakin, ABŞ-ın bu təzyiqlərinə baxmayaraq, İran blokadadan qalibiyyətlə çıxmaq üçün əvvəlcədən hazırlanmış bir planı işə salıb. Tehran administrasiyası beynəlxalq bazarlara neft tədarükünü davam etdirmək üçün alternativ yollar axtarışındadır.

İranın bu planının əsasını gizli neft ehtiyatlarının aktivləşdirilməsi təşkil edir. Bu ehtiyatlar, ABŞ sanksiyaları səbəbindən yaranan tələbat boşluğunu doldurmaq və ölkənin neft ixracını müəyyən səviyyədə saxlamaq üçün nəzərdə tutulub.

Gizli ehtiyatların işə salınması İranın sanksiyalara qarşı mübarizəsində mühüm bir strateji addım kimi qiymətləndirilir. Bu addım, Tehranın beynəlxalq təzyiqlərə boyun əyməyəcəyini və iqtisadi müstəqilliyini qorumaq üçün bütün imkanlarını səfərbər edəcəyini göstərir.

Hürmüz boğazının dünya neft ticarəti üçün əhəmiyyəti göz önünə alındıqda, İranın bu addımı qlobal enerji bazarlarına da təsir edə bilər. ABŞ-ın blokada siyasəti və İranın buna cavabı beynəlxalq münasibətlərdə yeni bir gərginlik dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edilir.

Analitiklər, İranın bu strategiyasının uzunmüddətli effektivliyini müzakirə etsələr də, qısamüddətli perspektivdə Tehranın sanksiyaların təsirini yumşaltmaq üçün ciddi cəhdlər etdiyini vurğulayırlar. Bu, həm daxili, həm də xarici siyasət baxımından İran üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Panama Kanalı, dünya ticarəti və dəniz nəqliyyatı üçün həyati əhəmiyyətə malik, insan əli ilə yaradılmış möhtəşəm bir su yoludur. Sakit və Atlantik okeanlarını birləşdirən bu kanal, gəmilərin Cənubi Amerikanı dolanmaq məcburiyyətini aradan qaldıraraq minlərlə kilometr məsafəyə qənaət etməsinə imkan verir.

Kanalın inşası bəşəriyyət tarixindəki ən böyük və ən çətin mühəndislik layihələrindən biri idi. Xüsusilə “Kulebra Yarılması” (Culebra Cut) adlanan hissə, bu nəhəng işin ürəyi və ən böyük maneəsi idi. Bu hissə, Mərkəzi Amerikanın qitə ayrımını təşkil edən Kontinental Bölgü dağ silsiləsini kəsməyi tələb edirdi.

Mühəndislər bu dağ silsiləsini tunellə keçmək əvəzinə, misilsiz bir açıq qazma üsulu tətbiq etməyə qərar verdilər. Bu, dağları “dilim-dilim” kəsərək, yəni qatmanlar halında tıraşlayaraq nəhəng bir süni vadi yaratmaq demək idi. Layihənin bu mərhələsi böyük miqdarda torpaq və qayaların çıxarılmasını əhatə edirdi.

Təxminən 76 milyon kubmetr torpaq və qaya materialı Kulebra Yarılması bölgəsindən çıxarılaraq, Pasifik və Atlantik okeanlarını birləşdirən bir keçid yaradıldı. Bu, o dövrün texnologiyası ilə inanılmaz bir nailiyyət idi və minlərlə işçinin illərlə davam edən zəhməti bahasına başa gəldi.

İşçilər çətin iqlim şəraiti, tropik xəstəliklər və sürüşmələr kimi saysız-hesabsız problemlərlə üzləşsələr də, insan iradəsi və mühəndislik dahiliyi sonda qalib gəldi. Kulebra Yarılması, Panama Kanalının ən tanınan və ən dramatik hissələrindən biri olaraq qalır.

Bu layihə təkcə okeanları birləşdirməklə qalmadı, həm də dünya ticarətini inqilab etdi, qlobal iqtisadiyyata böyük təsir göstərdi və mühəndislik tarixində bir dönüş nöqtəsi oldu. Panama Kanalı bu gün də beynəlxalq dənizçiliyin şah damarı olaraq xidmət edir.

Müasir şəhər həyatında torpağın üstü qədər altından da fəal şəkildə istifadə olunur. Yeraltı kommunikasiyalar, kabellər və borular şəhərlərin həyat damarlarını təşkil edir. Lakin bu geniş istifadə bəzən təbiətin kiçik sakinləri ilə gözlənilməz gərginliklərə səbəb ola bilər.

Belə bir hadisə dünya miqyasında tanınan bir texnologiya nəhənginin iflasın astanasına gəlməsinə səbəb olub. Şirkətin yeraltı şəbəkəsinə döşədiyi kabellər kiçik, lakin dağıdıcı gəmiricilər, yəni siçanlar tərəfindən ciddi şəkildə zədələnib.

Bu kiçik heyvanların davamlı olaraq kabelləri gəmirərək sıradan çıxarması nəticəsində şirkət milyonlarla dollar dəyərində zərərə uğrayıb. Texnologiya dünyasının bu nəhəngi, elə bil ki, içindən “kemirilərək” yavaş-yavaş məhv olmaq təhlükəsi ilə üzləşib.

Gəmiricilərin vurduğu zərər təkcə maddi itkilərlə kifayətlənməyib, həm də şirkətin xidmətlərində ciddi fasilələrə və müştəri məmnuniyyətsizliyinə yol açıb. Bu vəziyyət, ən qabaqcıl texnologiyalara sahib olan firmaların belə təbiətin gözlənilməz təhdidləri qarşısında nə qədər həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Mütəxəssislər, yeraltı infrastrukturu qorumaq üçün daha effektiv həllər axtarışındadırlar. Bu hadisə, şəhər mühitində insan və təbiət arasında davamlı mübarizənin və adaptasiya ehtiyacının bariz nümunəsidir.

Hollandiyanın Moerdijk qəsəbəsi, dövlətin nəhəng yenilənəbilən enerji infrastrukturu layihələri çərçivəsində yaxın on il ərzində tamamilə dağıdılma və xəritədən silinmə təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu qərar, minlərlə insanın evsiz qalması və bir yaşayış məntəqəsinin tamamilə yox olması deməkdir.

Məlumatlara görə, Hollandiya hökuməti ölkənin enerji ehtiyaclarını qarşılamaq və karbon emissiyalarını azaltmaq məqsədilə genişmiqyaslı yenilənəbilən enerji layihələrinə start verib. Bu layihələr çərçivəsində Moerdijk ərazisi enerji istehsalı və paylanması üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Qəsəbənin tamamilə yerlə bir edilməsi planı, enerji sənayesi üçün yeni obyektlərin, infrastrukturun və əlaqə yollarının inşasını nəzərdə tutur. Bu, sadəcə binaların sökülməsi deyil, həm də bir cəmiyyətin, mədəniyyətin və tarixin yox edilməsi anlamına gəlir.

Moerdijk sakinləri bu qərarla bağlı dərin narahatlıq keçirir. Onlar evlərini, işlərini və illərdir qurduqları həyatlarını itirmək təhlükəsi ilə qarşı-qarşıyadırlar. Hökumətin kompensasiya və köçürülmə planları hələ tam aydınlaşmasa da, insanların gələcəyi böyük bir qeyri-müəyyənlik içindədir.

Bu hadisə, ekoloji davamlılıq naminə atılan addımların insan həyatına və mövcud yaşayış məntəqələrinə necə təsir edə biləcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Yenilənəbilən enerji layihələrinin icrası zamanı yerli icmaların hüquqlarının və maraqlarının necə qorunacağı müzakirə mövzusudur.

Moerdijkin taleyi, Hollandiyanın enerji keçid strategiyasının bir hissəsi olaraq, gələcəkdə digər bölgələrdə də oxşar ssenarilərin yaşana biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Yaxın on il ərzində bu qəsəbənin xəritədən silinməsi, müasir dünyada inkişaf və insan faktoru arasındakı çətin balansı bir daha gözlər önünə sərir.

Dünyanın ən böyük elektrikli avtomobil istehsalçısı olan BYD şirkətinin Çindəki fabrikində böyük bir yanğın baş verib. Hadisə nəticəsində zavodda külli miqdarda maddi ziyan yaranıb.

Yerli səlahiyyətlilər yanğının fabrikin xaricində aparılan izolyasiya işləri zamanı başladığını bildiriblər. Alov qısa zamanda geniş ərazini əhatə edərək nəhəng zavod kompleksinə ciddi zərər vurub.

Yanğın nəticəsində yaranan maddi ziyanın milyardlarla dolları keçəcəyi gözlənilir. Bu hadisə, elektrikli avtomobil sənayesinin qlobal təchizat zəncirində potensial təsirlərə səbəb ola bilər.

BYD, elektrikli avtomobil bazarına hakim mövqedə olan və dünya miqyasında böyük investisiyalar həyata keçirən bir şirkətdir. Zavoddakı yanğın şirkətin istehsal gücünə və gələcək planlarına təsir göstərəcək.

Elmi ictimaiyyətdən 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin sağlamlığı ilə bağlı narahatlıq doğuran yeni bir proqnoz açıqlanıb. Bu gün hər altı nəfərdən birini təsir edən “səssiz” bir xəstəlik, yaxın gələcəkdə qlobal miqyasda böyük bir təhlükəyə çevrilə bilər.

Sözügedən bu gizli təhlükənin 2050-ci ilə qədər dünya üzrə 1,8 milyard insana çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu rəqəm, xəstəliyin yayılma sürətinin və miqyasının ciddiliyini bir daha gözlər önünə sərir.

Mütəxəssislər, bu xəstəliyin ən təhlükəli cəhətinin heç bir əlamət göstərməməsi olduğunu vurğulayırlar. Simptomsuz inkişaf etməsi səbəbindən, insanlar uzun müddət xəstəlikdən xəbərsiz yaşaya bilər ki, bu da erkən diaqnoz və müalicə imkanlarını məhdudlaşdırır.

Bu səbəbdən elm adamları, sözügedən vəziyyəti “üçlü təhlükə” olaraq xarakterizə edir və gizli şəkildə yayılan bu xəstəliyə qarşı ictimaiyyəti xəbərdar edirlər. Xəstəliyin qarşısının alınması və idarə edilməsi üçün qlobal səviyyədə təcili tədbirlərə ehtiyac olduğu bildirilir.

Xəstəliyin adı mənbədə qeyd olunmasa da, onun geniş yayılması və simptomsuz təbiəti, dünya səhiyyə sistemləri üçün ciddi sınaq olacaq. Gələcəkdə bu cür səssiz təhdidlərin qarşısını almaq üçün beynəlxalq əməkdaşlıq və tədqiqatlara daha çox sərmayə qoyulması vacibdir.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus KC-135R yanacaqdoldurma təyyarəsi, Səudiyyə Ərəbistanında baş verən İran hücumu nəticəsində ciddi zədələr alaraq İngiltərədə görüntülənib. Təyyarənin gövdəsindəki şarapnel izləri və yamalar diqqət çəkib.

Strateji əhəmiyyətə malik bu təyyarə, regionda ABŞ-ın hərbi əməliyyatları üçün kritik rol oynayır. Onun zədələnməsi, İranın regiondakı hərbi fəaliyyətinin yaratdığı gərginliyi bir daha ortaya qoyur.

Təyyarənin gövdəsindəki çoxsaylı deşiklər və təmir yamaları, hücumun şiddətini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bu cür zədələnmələr, hərbi təyyarələrin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

KC-135R-in ətraflı təmir və texniki qulluq üçün ABŞ-a geri göndəriləcəyi gözlənilir. Bu, ehtimal ki, İran hücumlarında zədələnən digər hərbi vasitələrdən ABŞ-a geri dönən ilk hərbi texnika olacaq.

Hadisə, ABŞ və İran arasında onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da pisləşdirmə potensialına malikdir. Regionda sabitliyin təmin edilməsi üçün diplomatik səylərin artırılması vacibdir.

Sankt-Peterburq yaxınlığında ucalan Lakhta Center, 462 metrlik möhtəşəm hündürlüyü ilə Avropanın ən hündür binası adını qazanıb. Bu nəhəng tikili, şəhərin siluetində yeni bir zirvə olaraq öz yerini möhkəmləndirib və müasir memarlığın ən gözəl nümunələrindən biri hesab olunur.

Binanın inşası zamanı əldə edilən ən diqqətəlayiq nailiyyətlərdən biri, təməl qoyma prosesində qırılan rekorddur. Lakhta Center-in təməli, 49 saat ərzində fasiləsiz olaraq beton tökülməsi ilə inşa edilib. Bu, inşaat sektorunda nadir rast gəlinən və mühəndislik baxımından böyük bir uğur hesab edilir.

Bu fasiləsiz beton tökmə əməliyyatı, layihənin miqyasını və texniki mürəkkəbliyini nümayiş etdirir. Minlərlə kubmetr betonun qısa müddətdə və yüksək dəqiqliklə yerləşdirilməsi, tikinti qrupunun peşəkarlığının və istifadə olunan qabaqcıl texnologiyaların göstəricisidir.

Lakhta Center təkcə hündürlüyü ilə deyil, həm də unikal memarlıq üslubu və enerji səmərəliliyi ilə seçilir. Bina, müasir ofis sahələri, elmi mərkəzlər və ictimai məkanları özündə birləşdirərək, Sankt-Peterburqun işgüzar və mədəni həyatına mühüm töhfələr verir.

Avropanın ən hündür binası olaraq Lakhta Center, Rusiyanın inşaat sənayesindəki qabiliyyətini və innovasiya potensialını beynəlxalq səviyyədə nümayiş etdirir. Bu, həm də region üçün simvolik bir əhəmiyyət daşıyır.