Category: Dünya

ABŞ mediasında yayılan şok iddialara görə, İranın regionda yerləşən ABŞ döyüş gəmilərinə qarşı qeyri-adi bir taktika tətbiq etməyi nəzərdən keçirdiyi bildirilir. Bu iddia, Tehranın hərbi arsenalına yunusları daxil etməsi ilə bağlıdır.

“Sözcü” qəzetinin ABŞ mətbuatına istinadən verdiyi məlumata görə, İranın ABŞ hərbi gəmilərinə qarşı minalar daşıyan yunuslardan istifadə etməyi gündəminə aldığı iddia edilir. Bu, dəniz müharibəsində nadir rast gəlinən, lakin potensial olaraq təsirli bir strategiya ola bilər.

İddialara görə, İran bu “canlı silahları” Fars Körfəzi və ya Oman dənizi kimi strateji su yollarında ABŞ donanmasının fəaliyyətinə mane olmaq üçün istifadə etməyi planlaşdırır. Bu, bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artıracaq bir addım kimi qiymətləndirilir.

Hərbi məqsədlər üçün dəniz məməlilərinin istifadəsi yeni bir fikir deyil. Soyuq Müharibə dövründə Sovet İttifaqı və ABŞ dəniz donanmaları da bu tip heyvanları, xüsusilə yunusları və suitiləri müxtəlif tapşırıqlar, o cümlədən sualtı kəşfiyyat və mina təmizləmə üçün təlim keçmişdi.

Lakin, yunusların birbaşa hücum vasitəsi kimi, minalarla silahlandırılaraq istifadə edilməsi iddiası, hərbi mütəxəssislər arasında ciddi müzakirələrə səbəb ola bilər. Bu, beynəlxalq hüquq və müharibə etikası baxımından da mübahisəli bir məsələdir.

ABŞ-İran münasibətlərindəki gərginlik uzun müddətdir davam edir və bölgədəki hər hansı qeyri-ənənəvi hərbi addım vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə bilər. Bu iddiaların doğruluğu təsdiqlənməsə də, potensial təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Avropa Birliyindən (AB) gələn avtomobil və yük maşınlarına qarşı 25 faizlik gömrük vergisi tətbiq edəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Bu açıqlama, iki böyük iqtisadi blok arasında onsuz da gərgin olan ticarət münasibətlərini daha da kəskinləşdirmə potensialına malikdir.

Trampın sözlərinə görə, bu tədbir yaxın həftələrdə qüvvəyə minə bilər. ABŞ Prezidenti dəfələrlə Avropanın ABŞ-a qarşı ədalətsiz ticarət siyasəti yürütdüyünü iddia edərək, xüsusilə Almaniya avtomobil sənayesini hədəf almışdı.

Bu addım, ABŞ-ın Çinə qarşı tətbiq etdiyi gömrük vergilərindən sonra beynəlxalq ticarət sistemindəki gərginliyi artırır. Analitiklər, AB-nin də cavab tədbirləri görəcəyini və bunun qlobal iqtisadiyyat üçün mənfi nəticələr doğuracağını proqnozlaşdırırlar.

Avropa Birliyi rəsmiləri daha əvvəl ABŞ-ın bu cür birtərəfli addımlarına qarşı çıxaraq, Vaşinqtonu beynəlxalq ticarət qaydalarına riayət etməyə çağırmışdılar. Brüssel, ABŞ-ın polad və alüminiuma tətbiq etdiyi vergilərə qarşı artıq cavab tədbirləri görmüşdü.

Yeni gömrük vergilərinin tətbiqi, Avropa avtomobil istehsalçıları üçün ciddi problemlər yarada bilər, çünki ABŞ bazarı onların əsas ixracat istiqamətlərindən biridir. Bu vəziyyət, həmçinin ABŞ-dakı istehlakçılar üçün avtomobil qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər.

İqtisadçılar, bu cür ticarət müharibələrinin qlobal təchizat zəncirlərinə zərər verəcəyini və dünya iqtisadi artımını yavaşladacağını vurğulayırlar. Tramp administrasiyası isə bu addımları ABŞ-ın milli maraqlarını qorumaq və ticarət balanssızlığını aradan qaldırmaq üçün zəruri hesab edir.

Məşhur milyarder Jeffrey Epstein-in ölümündən əvvəl yazdığı iddia edilən “vida notu”nun 7 ildir sirli şəkildə saxlanıldığı üzə çıxıb. Bu sənədin illərdir ictimaiyyətdən gizlədilməsi, onun müəmmalı ölümünün ətrafındakı sualları daha da artırır.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu notu Epstein-in həbsxanadakı kamera yoldaşı tapıb. Lakin iddialara görə, tapıldığı andan etibarən bu not nə araşdırılıb, nə də ictimaiyyətə açıqlanıb. Bu vəziyyət, istintaq prosesinin şəffaflığına dair ciddi narahatlıqlar yaradır.

Epstein 2019-cu ildə Manhetten həbsxanasında intihar etdiyi bildirilmişdi, lakin onun ölümü ilə bağlı sui-qəsd nəzəriyyələri geniş yayılmışdı. Bu yeni məlumat, sözügedən nəzəriyyələri yenidən gündəmə gətirir və ədalət sisteminin obyektivliyinə dair ciddi suallar doğurur.

Mütəxəssislər, belə bir sənədin gizlədilməsinin istintaqın düzgünlüyünə kölgə saldığını və Epstein-in geniş əlaqələr şəbəkəsini nəzərə alaraq, onun ölümündəki qaranlıq məqamları daha da dərinləşdirdiyini bildirirlər.

Cəmiyyət, bu “vida notu”nun məzmunu və niyə bu qədər uzun müddət gizlədildiyi barədə tam şəffaflıq tələb edir. Bu sənəd, bəlkə də, Epstein-in həyatının son anları və ya onun cinayətkar şəbəkəsi haqqında vacib ipucular ehtiva edə bilərdi.

Hadisə, ABŞ ədliyyə sistemindəki potensial boşluqları və yüksək səviyyəli şəxslərin işlərindəki məxfiliyin hansı həddə çata biləcəyini bir daha gözlər önünə sərir. İctimaiyyət, bu məsələnin hərtərəfli araşdırılmasını və bütün faktların açıqlanmasını gözləyir.

ABŞ-ın cənubunda, Teksas ştatında kiçik bir təyyarənin qəzaya uğraması nəticəsində faciəvi hadisə baş verib. İlkin məlumata görə, təyyarədə olan beş nəfərin hamısı həyatını itirib.

Hadisə ştatın mərkəzi hissəsində qeydə alınıb. Qəza yerinə təcili yardım və xilasetmə qrupları cəlb olunub, lakin təəssüf ki, heç kimin sağ qalmadığı müəyyən edilib.

Düşən təyyarənin növü kiçik mülki təyyarə olaraq bildirilir. Qəzanın səbəbləri hələlik məlum deyil və müvafiq qurumlar tərəfindən araşdırma aparılır.

Bu faciəvi hadisə ABŞ-ın aviasiya tarixində qara ləkə kimi yadda qalacaq. Qurbanların ailələrinə dərin hüznlə başsağlığı verilir.

Yerli hakimiyyət orqanları qəzanın başvermə səbəblərini tam aydınlaşdırmaq üçün genişmiqyaslı istintaqa başlayıb. Təyyarənin qara qutusunun tapılması və təhlili hadisəyə aydınlıq gətirə bilər.

Livanın cənubunda İsrail ordusunun bir monastırı və rahibələr məktəbini hədəf aldığı iddia edilib. Bu hadisə bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb və beynəlxalq ictimaiyyətdə narahatlıq doğurub.

Məlumata görə, hücum Livanın cənub bölgəsində baş verib. Hədəfə alınan obyektlərin dini və təhsil müəssisələri olması, mülki infrastruktura zərbə endirilməsi ilə bağlı ciddi suallar yaradır.

İsrail tərəfi hələlik bu iddialarla bağlı rəsmi açıqlama verməyib. Lakin Livan rəsmiləri və yerli mənbələr hücumun nəticələri barədə məlumatlar yaymaqdadırlar.

Bölgədəki vəziyyət, xüsusilə İsrail və Livan sərhədi boyunca son aylar ərzində dəfələrlə gərginləşib. Hər iki tərəfdən qarşılıqlı atəş və hücumlar mütəmadi hal alıb.

Bu son hadisə, münaqişənin dini və mülki obyektlərə yayılma riski ilə bağlı yeni narahatlıqlara səbəb olur. Beynəlxalq təşkilatlar və diplomatik dairələr tərəfləri təmkinli olmağa və gərginliyi azaltmağa çağırırlar.

Hadisənin təfərrüatları araşdırılır və zərərin miqyası barədə daha dəqiq məlumatların yaxın zamanda açıqlanması gözlənilir. Livanın beynəlxalq ictimaiyyətdən bu hücumu pisləməsini istəyəcəyi ehtimal olunur.

Qara dənizə yeganə çıxışı olan limanı ilə tanınan Moldova, strateji əhəmiyyətli Giurgiulești limanını qonşu Rumıniyaya satıb. Bu addım, regionda iqtisadi və siyasi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub, çünki liman Moldovanın beynəlxalq ticarətində mühüm rol oynayırdı.

Sözügedən Giurgiulești limanı, Moldovanın ümumi ticarət dövriyyəsinin təxminən 70 faizini təşkil edirdi. Bu, ölkənin ixracat və idxalat əməliyyatlarının böyük bir hissəsinin məhz bu liman vasitəsilə həyata keçirildiyini göstərir. Limanın satılması, Moldovanın iqtisadi müstəqilliyi və xarici ticarət əlaqələri üçün ciddi nəticələr doğura bilər.

Rumıniyanın bu limanı əldə etməsi, onun Qara dəniz regionundakı strateji mövqeyini daha da gücləndirəcək. Bu, həm də Rumıniyanın regional logistika və nəqliyyat şəbəkəsindəki təsirini artıracaq, eyni zamanda Moldova üçün yeni iqtisadi asılılıqlar yarada bilər.

Giurgiulești limanı, Dnestr çayı üzərində yerləşən və Qara dənizə birbaşa çıxışı olan yeganə Moldova limanı idi. Onun itirilməsi, Moldovanın beynəlxalq sulara birbaşa çıxışını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır və ölkənin ticarət marşrutlarını yenidən düşünməsinə səbəb olur.

Analitiklər, bu satışın Moldovanın gələcək iqtisadi inkişafı və Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya prosesləri üzərində uzunmüddətli təsirlərə malik olacağını proqnozlaşdırırlar. Ölkənin ticarətinin böyük bir hissəsinin artıq başqa bir dövlətin nəzarətində olması, milli iqtisadiyyat üçün yeni çağırışlar yaradır.

Bu hadisə, Moldovanın suverenliyi və iqtisadi təhlükəsizliyi baxımından ciddi suallar doğurur. Ölkənin yeganə dəniz qapısının satılması, onun regional və beynəlxalq əlaqələrində necə bir dəyişikliyə yol açacağı yaxın gələcəkdə aydın olacaq.

İraq Neft Nazirliyinin rəsmi açıqlamaları ölkənin enerji ixrac strategiyasında çoxşaxəli bir quruluşa keçməyə hazırlaşdığını göstərir. Bu addım regionun enerji təhlükəsizliyi və qlobal bazarlar üçün əhəmiyyətli nəticələr vəd edir.

Təxminən 700 kilometr uzunluğundakı Kərkük-Ceyhan boru kəmərinin texniki vəziyyəti ilə bağlı son qiymətləndirmələr, bu mühüm xəttin yenidən tam gücü ilə işə salınması üçün ciddi addımlar atıldığını ortaya qoyur.

Nazirlik, mövcud kəmərin bərpası ilə yanaşı, yeni boru kəməri layihələrinin də gündəmdə olduğunu bildirib. Bu, İraqın neft ixracatını diversifikasiya etmək və potensial riskləri azaltmaq istəyinin göstəricisidir.

Türkiyə üzərindən keçən bu marşrut, İraqın şimalından çıxarılan neftin Aralıq dənizi limanlarına, oradan da dünya bazarlarına çatdırılmasında əsas rol oynayır. Kəmərin tam fəaliyyəti regionda enerji axınının sabitliyini gücləndirəcək.

Bu inkişaflar, İraqın iqtisadiyyatının əsas dayağı olan neft gəlirlərinin artırılmasına və ölkənin beynəlxalq enerji bazarlarındakı mövqeyini möhkəmləndirməsinə xidmət edəcək.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İspaniya və İtaliyadan ABŞ əsgərlərini geri çəkməyi nəzərdən keçirir. Bu qərarın əsas səbəbi adıçəkilən Avropa ölkələrinin Tramp administrasiyasının İran siyasətinə dəstək verməməsidir. Bu addım Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) daxilində onsuz da mövcud olan gərginliyi daha da artırır.

Məlumata görə, Prezident Trampın bu təhdidi Şansölye Merz və digər müttəfiq liderlərlə yaranan gərginlikdən sonra ortaya çıxıb. NATO daxilində “qara siyahı” böhranının dərinləşdiyi bir vaxtda, ABŞ-ın bu addımı müttəfiqlər arasında münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirə bilər.

ABŞ rəhbərliyi hərbi mövcudluğun dayandırılmasını baza məhdudiyyətləri ilə əlaqələndirir. Tramp administrasiyası hesab edir ki, bəzi ölkələr ABŞ qoşunlarının fəaliyyətinə maneələr yaradır və bu da onların regiondakı strateji maraqlarına xidmət etmir.

Bu planın reallaşması həm İspaniya və İtaliyanın müdafiə qabiliyyətinə, həm də NATO-nun ümumi kollektiv müdafiə sisteminə ciddi təsir göstərə bilər. Transatlantik əlaqələrin gələcəyi ilə bağlı suallar yaranır və bu vəziyyət Avropanın təhlükəsizlik memarlığında yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər.

Böyük Britaniyada yerləşən məşhur aviaşirkət “Ascend Airways” iqtisadi çətinliklər səbəbindən iflas etdiyini və ləğv prosesinə başladığını elan edib. Bu qərar aviasiya sənayesində şok effekti yaradaraq minlərlə sərnişinin səyahət planlarını alt-üst edib.

Şirkətin yaydığı rəsmi açıqlamaya görə, bütün uçuşlar dərhal dayandırılıb və “Ascend Airways”in ticari uçuş icazəsi ləğv edilib. Bu, şirkətin fəaliyyətini tamamilə dayandırması deməkdir.

Aviaşirkətin iflası sərnişinlər arasında böyük narazılığa səbəb olub. Bilet almış şəxslər indi pullarını geri almaq və ya alternativ uçuşlar tapmaq üçün böyük çətinliklərlə üzləşirlər. Bir çox sərnişin hava limanlarında qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalıb.

“Ascend Airways”in rəhbərliyi vəziyyətin ciddiliyini vurğulayaraq, şirkətin fəaliyyətini davam etdirmək üçün bütün cəhdlərin boşa çıxdığını bildirib. İflasın əsas səbəbi olaraq artan əməliyyat xərcləri, yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsi və rəqabətin güclənməsi göstərilir.

Bu hadisə COVID-19 pandemiyasından sonra hələ də tam bərpa olunmamış aviasiya sektorunda mövcud olan kövrəkliyi bir daha nümayiş etdirir. Bir çox aviaşirkət hələ də maliyyə çətinlikləri ilə üzləşir və bazar şərtlərinə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir.

Ekspertlər “Ascend Airways”in iflasının digər kiçik və orta ölçülü aviaşirkətlər üçün də xəbərdarlıq siqnalı olduğunu qeyd edirlər. Sektorun gələcəyi və kiçik oyunçuların bazarda qala bilmək qabiliyyəti ilə bağlı suallar yaranır.

Sərnişinlərə alternativ səyahət variantlarını araşdırmaları, bilet aldıqları vasitəçilər və ya kredit kartı şirkətləri ilə əlaqə saxlamaları, həmçinin müvafiq sığorta şirkətləri ilə əlaqə quraraq hüquqlarını öyrənmələri tövsiyə olunur.

Yaponiya bərpa olunan enerji sahəsində qlobal liderliyini gücləndirmək məqsədilə iddialı bir layihəyə imza atır. Ölkə İzu adaları sahillərində dünyanın ən böyük üzən dəniz külək elektrik stansiyasının (K.E.S.) tikintisinə hazırlaşır. Bu nəhəng layihə, enerji istehsalında yeni bir səhifə açmaqla yanaşı, dənizdəki innovativ texnologiyaların da zirvəsini təmsil edir.

Məlumata görə, bu külək elektrik stansiyası beş ada böyüklüyündə bir sahəni əhatə edəcək və hətta çox uzaq məsafələrdən belə görünəcək. Bu miqyas, layihənin təkcə enerji istehsalı potensialını deyil, həm də mühəndislik baxımından nə qədər iddialı olduğunu göstərir. Yaponiyanın coğrafi xüsusiyyətləri – məhdud quru sahəsi və geniş dəniz əraziləri – bu cür dəniz üstü layihələri xüsusilə cəlbedici edir.

Bu layihə Yaponiyanın karbon emissiyalarını azaltmaq və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaq öhdəliyinin bariz nümunəsidir. Fosil yanacaqlardan asılılığı azaltmaqla, ölkə həm enerji təhlükəsizliyini gücləndirir, həm də təmiz enerjiyə keçid prosesini sürətləndirir. Üzən külək turbinləri ənənəvi stasionar turbinlərin quraşdırıla bilmədiyi dərin sular üçün ideal həlldir.

Layihənin uğuru gələcəkdə digər ölkələr üçün də dəniz üstü üzən külək elektrik stansiyalarının inkişafı üçün bir model ola bilər. Yaponiyanın bu sahədə qazandığı təcrübə və texnoloji irəliləyişlər, bərpa olunan enerjinin qlobal miqyasda yayılmasına əhəmiyyətli töhfə verəcəkdir. Bu cür böyük miqyaslı layihələr, enerji sənayesində inqilabi dəyişikliklərin başlanğıcıdır.