Category: Dünya

Dünya 2026-cı ili yaşayarkən, Cənubi Asiyanın dağlıq ölkəsi Nepalda rəsmi təqvim 2083-cü ili göstərir. Bu, beynəlxalq ictimaiyyət üçün olduqca qəribə görünən, lakin ölkənin mədəniyyət və tarixi ilə sıx bağlı olan bir fenomendir.

Bu diqqətəlayiq fərqin əsas səbəbi Nepalın özünəməxsus “Bikram Sambat” təqvim sistemindən istifadə etməsidir. Bu təqvim, Qriqorian təqvimindən təxminən 56 il 8 ay irəlidədir.

Bikram Sambat təqvimi, Hindistan yarımqitəsində geniş yayılmış qədim bir təqvimdir və Kral Vikramadityanın adı ilə əlaqələndirilir. O, günəş və ay dövrlərinə əsaslanan bir lunisolar təqvimdir.

Nepalda bu təqvim rəsmi dövlət sənədlərində, qəzetlərdə və gündəlik həyatda geniş istifadə olunur. Məsələn, Nepalda yeni il mart-aprel aylarına təsadüf edir və “Nepali New Year” olaraq qeyd olunur.

Beynəlxalq əlaqələrdə və turizmdə Qriqorian təqvimi də tanınsa da, ölkə daxilində Bikram Sambat öz dominantlığını qoruyur. Bu, Nepalın özünəməxsus kimliyinin və zəngin mədəni irsinin bir hissəsidir.

Beləliklə, Nepal sadəcə coğrafi baxımdan deyil, zaman anlayışı baxımından da dünyanın qalan hissəsindən fərqlənən unikal bir ölkə olaraq qalır.

ABŞ Xəzinədarlığı, dənizdə gözləyən İran neftinin satışına icazə verən müvəqqəti lisenziyanın müddəti bitdikdə yenilənməyəcəyini açıqlayıb. Bu qərar, Tehranın neft ixracatına qarşı ABŞ-ın sanksiya siyasətində yeni bir sərtləşməni göstərir.

Sözügedən müvəqqəti icazə, əvvəlki dövrlərdə İranın müəyyən miqdarda neftini beynəlxalq bazarlara çıxarmasına şərait yaratmışdı. Bu lisenziya, əsasən, sanksiyalar səbəbindən dənizdə yığılıb qalmış neft yüklərinin satışını asanlaşdırmaq məqsədi daşıyırdı.

ABŞ rəsmiləri, bu icazənin uzadılmaması ilə İranın neft gəlirlərini daha da məhdudlaşdırmağı hədəfləyir. Bu addım, İranın nüvə proqramı və regional fəaliyyətləri ilə bağlı narahatlıqlar fonunda atılıb.

Vaşinqtonun bu qərarı, İran iqtisadiyyatına, xüsusilə də neft sektoruna ciddi təsir göstərə bilər. İranın əsas gəlir mənbəyi olan neft ixracatının məhdudlaşdırılması, ölkənin valyuta ehtiyatlarına və büdcəsinə əlavə təzyiq yaradacaq.

Beynəlxalq müşahidəçilər, bu qərarın qlobal neft bazarlarında müəyyən dalğalanmalara səbəb ola biləcəyini, lakin ümumi təsirin İranın neft ixracatının artıq sanksiyalar altında olması səbəbindən nisbətən məhdud olacağını proqnozlaşdırırlar.

ABŞ-ın bu addımı, İranın sanksiyalardan yayınma cəhdlərinə qarşı mübarizənin davamı kimi qiymətləndirilir və Tehranın beynəlxalq təcridini daha da dərinləşdirə bilər.

ABŞ Dövlət Departamenti İsrail və Livan arasında birbaşa danışıqların başlayacağını bəyan edib. Vaşinqtonda keçirilən görüşlərdən sonra hər iki tərəf qarşılıqlı razılaşdırılmış zaman və yerdə danışıqlar masasına oturmağa razılıq verib.

Bu qərar, uzun müddətdir davam edən gərginliklərin azaldılması istiqamətində atılmış mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir. Tərəflər arasında birbaşa dialoq regionda sabitliyin təmin edilməsi üçün əsas vasitə hesab olunur.

ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə baş tutan bu görüşlər, regionda sülh prosesinin irəliləməsi üçün beynəlxalq dəstəyin vacibliyini bir daha nümayiş etdirir. Vaşinqton, hər iki ölkəni konstruktiv dialoqa təşviq etdiyini bildirib.

İsrail və Livan arasında sərhəd məsələləri və digər mübahisəli mövzular uzun illərdir ki, gündəmdədir. Bu danışıqların əsas məqsədi, mövcud fikir ayrılıqlarına diplomatik yolla həll tapmaqdır.

Analitiklər, birbaşa danışıqların hər iki tərəf üçün faydalı ola biləcəyini və regionda yeni bir əməkdaşlıq dövrünün başlanğıcı ola biləcəyini vurğulayırlar. Danışıqların nəticələri diqqətlə izləniləcək.

Dövlət Departamenti, danışıqların şəffaf və konstruktiv şəkildə aparılacağına ümid etdiyini bildirib. Bu prosesin uğuru, Yaxın Şərqdə sülh və təhlükəsizlik üçün yeni imkanlar yarada bilər.

İngiltərə sahillərindən birində, illərdir qumların altında gizlənən İkinci Dünya Müharibəsinə aid təyyarə qalıqlarının yenidən üzə çıxması böyük marağa səbəb olub. Bu gözlənilməz tapıntı, həm yerli əhalini, həm də tarixçiləri heyrətləndirib.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu təyyarə qalıqları, müharibə dövründə baş vermiş hadisələrin canlı şahidi kimi qəbul edilir. Dəniz qabarma və çəkilmələri, həmçinin sahil eroziyası nəticəsində təyyarənin hissələri yenidən gün üzünə çıxıb.

Tapıntı, İkinci Dünya Müharibəsinin unudulmuş səhifələrini xatırladır və müharibənin dənizdəki izlərini bir daha gözlər önünə sərir. Bu cür tarixi artefaktlar, keçmişin sirlərini açmaqda və gələcək nəsillərə öyrənmə fürsəti verməkdə mühüm rol oynayır.

Sahildəki bu qeyri-adi görüntü, dərhal sosial mediada və yerli xəbərlərdə geniş müzakirələrə səbəb olub. İnsanlar təyyarənin hansı modelə aid olduğunu, kim tərəfindən idarə olunduğunu və necə qəzaya uğradığını öyrənmək üçün böyük maraq göstərirlər.

Mütəxəssislər, qalıqların daha ətraflı araşdırılması üçün addımlar atılacağını bildirirlər. Bu tapıntı, İkinci Dünya Müharibəsi tarixinə yeni bir işıq salmaqla yanaşı, təbiətin zamanla necə sirləri üzə çıxara biləcəyini də göstərir.

ABŞ hökuməti, İraqdakı Kataib Hizbullah qruplaşmasının lideri Əhməd əl-Himeydavinin tutulmasına kömək edəcək məlumatlar üçün 10 milyon dollara qədər mükafat verəcəyini açıqlayıb. Bu addım, Vaşinqtonun bölgədəki terror fəaliyyətləri ilə mübarizədə qətiyyətini nümayiş etdirir.

Açıqlamada qeyd olunur ki, Əhməd əl-Himeydavi, ABŞ vətəndaşlarının qaçırılması və müxtəlif obyektlərə qarşı törədilən hücumlarla əlaqəli olduğu iddia edilir. ABŞ rəsmiləri, onun fəaliyyətlərinin bölgədəki sabitliyə və ABŞ maraqlarına ciddi təhdid yaratdığını vurğulayır.

Kataib Hizbullah, İraqda fəaliyyət göstərən və İran tərəfindən dəstəkləndiyi iddia edilən silahlı qruplaşmadır. Təşkilatın ABŞ hərbi bazalarına və diplomatik nümayəndəliklərinə qarşı bir sıra hücumlar həyata keçirdiyi bilinir.

Bu qədər yüksək məbləğdə mükafatın elan edilməsi, ABŞ-ın Əhməd əl-Himeydavinin yaxalanmasına verdiyi əhəmiyyəti və onu bölgədəki əsas təhdidlərdən biri hesab etdiyini açıq şəkildə göstərir.

ABŞ rəsmiləri, bu addımın bölgədəki terror fəaliyyətlərinin qarşısını almaq və ABŞ vətəndaşlarının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıdığını bildirir. Mükafat proqramı, Himeydavinin yeri və ya onun tutulmasına səbəb ola biləcək hər hansı məlumat üçün nəzərdə tutulub.

ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda İsrail və Livan arasında diplomatik danışıqlar start götürüb. Bu görüşlər, hər iki ölkənin nümayəndələrini bir araya gətirərək regionda gərginliyin azaldılması üçün mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir.

Görüşlər ABŞ Dövlət Departamentinin ev sahibliyi ilə baş tutub. ABŞ rəsmiləri danışıqlarda vasitəçi rolunu oynayır və tərəflər arasında konstruktiv dialoqun qurulmasına dəstək verir.

İsrail və Livan arasında uzun illərdir davam edən sərhəd mübahisələri və digər regional məsələlər mövcuddur. Bu danışıqların əsas məqsədi, mövcud fikir ayrılıqlarını diplomatik yollarla həll etmək və regionda sabitliyi təmin etməkdir.

Analitiklər bu danışıqları Yaxın Şərqdə sülh prosesi üçün ümidverici bir inkişaf kimi görürlər. Tərəflərin bir masa arxasına oturması, gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlaşma üçün zəmin yarada bilər.

Dövlət Departamentindən verilən açıqlamada, ABŞ-ın regionda sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə sadiq olduğu vurğulanıb. Danışıqların ilkin mərhələdə texniki xarakter daşıdığı və gələcəkdə daha yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilə biləcəyi gözlənilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) geniş səhralıq ərazilərində yerləşən Liwa yolu, təkcə bir nəqliyyat marşrutu deyil, həm də təbiətin amansız gücü ilə insanın inadkar mübarizəsinin simvoludur. Çölün dərinliklərindən keçən bu strateji yol, qum təpələrinin daimi hərəkəti səbəbindən hər gün bağlanma təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Səhra iqliminin sərt şərtləri, xüsusilə güclü küləklər, böyük həcmdə qumu yola gətirərək onu keçilməz hala salır. Bu, təkcə nəqliyyatın hərəkətinə mane olmur, həm də bölgənin iqtisadi və sosial həyatına ciddi təsir göstərir. Yolun açıq qalması, ətraf kəndlər və şəhərlər arasında əlaqənin təmin edilməsi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Yerli hökumət və yol idarəetmə orqanları, Liwa yolunu açıq saxlamaq üçün hər gün böyük səy göstərir. Xüsusi təchiz olunmuş texnika və yüzlərlə işçi, səhər erkəndən başlayaraq qumları yoldan təmizləmək üçün fasiləsiz çalışır. Buldozerlər, qum təmizləyən maşınlar və digər avadanlıqlar, yığılan qum təpələrini kənarlaşdırmaq üçün istifadə olunur.

Bu gündəlik mübarizə, sadəcə bir infrastruktur layihəsini qorumaqdan daha çoxunu ifadə edir. O, səhra şəraitində yaşayan insanların dözümlülüyünü və təbiətin çətinliklərinə baxmayaraq, həyatlarını davam etdirmək əzmini nümayiş etdirir. Liwa yolu, BƏƏ-nin çöl bölgələrinin inkişafı üçün əsas arteriya rolunu oynayır.

Təmizləmə işləri tez-tez gün ərzində bir neçə dəfə təkrarlanır, çünki küləklər qumu yenidən yola gətirə bilər. Bu, işçilər üçün yorucu və tələbkar bir vəzifədir, lakin onlar bölgənin həyat damarını açıq saxlamaq üçün öz vəzifələrini böyük məsuliyyətlə yerinə yetirirlər.

Liwa yolu, təbiətin gücü qarşısında insanın iradəsini və mühəndislik nailiyyətlərini əks etdirən canlı bir nümunədir. Hər gün qumlarla mübarizə apararaq, bu yol BƏƏ-nin səhra bölgələrinin gələcəyini şəkləndirməyə davam edir.

Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın ABŞ rəhbərliyinə İran limanlarına qarşı tətbiq edilən blokadanın qaldırılması üçün təzyiq etdiyi iddia edilir. ABŞ mətbuatında yer alan bu xəbərlər bölgədəki diplomatik gərginliyi bir daha gündəmə gətirib.

İddialara görə, vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salman İranın digər ticarət yollarını hədəf almasından narahatdır. Bu narahatlıq, Tehranın bölgədəki gərginliyi artırma potensialı və neft daşımalarına təsiri ilə bağlıdır. Səudiyyə Ərəbistanı iqtisadi maraqlarını qorumaq məqsədilə Vaşinqtona təzyiq göstərir.

Bu təzyiq iddiaları, “masa arxasına qayıt” çağırışlarından sonra diplomatik fəaliyyətin sürətləndiyi bir dövrdə ortaya çıxıb. Son zamanlar Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılmasına dair cəhdlər müşahidə olunsa da, bu yeni inkişaf vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi sanksiyalar Tehranın neft ixracını və iqtisadiyyatını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Səudiyyə Ərəbistanının bu blokadanın qaldırılmasını tələb etməsi, regionda maraqların necə dəyişdiyini və müttəfiqlər arasında fikir ayrılıqlarının olduğunu göstərir.

Analitiklər bu addımın ABŞ-Səudiyyə Ərəbistanı münasibətlərinə necə təsir edəcəyini və İranın bölgədəki mövqeyini necə dəyişdirəcəyini yaxından izləyirlər. Vaşinqtonun bu tələbə necə cavab verəcəyi, Yaxın Şərqin gələcək siyasi mənzərəsini formalaşdıra bilər.

Qlobal sağlamlıq gündəmini uzun müddət məşğul edən koronavirus, yeni bir variantla yenidən ortaya çıxaraq dünya miqyasında narahatlıq yaratmaqdadır. “Ağustos Böceği” adı verilən BA.3.2 variantı, qısa müddətdə 23 ölkədə aşkarlanaraq sürətli yayılma potensialını nümayiş etdirir.

Mütəxəssislər tərəfindən yaxından izlənilən bu yeni mutasiya, xüsusilə ABŞ, Böyük Britaniya və Honq Konq kimi regionlarda geniş yayılmağa başlayıb. Bu ölkələrdəki yoluxma hallarının artması, yeni variantın mövcud peyvəndlərə və immunitetə qarşı necə reaksiya verəcəyi barədə suallar doğurur.

BA.3.2 variantının “Ağustos Böceği” kimi adlandırılması, onun yayılma sürəti və potensial təsirləri ilə bağlı narahatlıqları əks etdirir. Dünya Səhiyyə Təşkilatı və yerli sağlamlıq qurumları, variantın xüsusiyyətlərini, yoluxuculuğunu və xəstəliyin şiddətini müəyyənləşdirmək üçün araşdırmalarını davam etdirir.

Bu vəziyyət, ölkələri yenidən ehtiyat tədbirləri görməyə və ictimai sağlamlıq strategiyalarını nəzərdən keçirməyə vadar edir. Sərhədlərin nəzarəti, testlərin artırılması və peyvəndləmə kampaniyalarının gücləndirilməsi kimi addımlar, yeni variantın yayılmasının qarşısını almaq üçün vacib hesab olunur.

Dünya ictimaiyyəti, koronavirusun yeni variantının qlobal miqyasda yarada biləcəyi potensial təhlükələr qarşısında sayıq olmağa davam edir. Mütəxəssislər, vətəndaşları gigiyena qaydalarına riayət etməyə və sağlamlıq xəbərdarlıqlarını diqqətlə izləməyə çağırır.

Avropada şəhər həyatını kökündən dəyişdirməyi hədəfləyən yeni bir kentsel dönüşüm layihəsi gündəmə gəlib. Bu iddialı plan çərçivəsində onlarla mövcud bina söküləcək və yerində tamamilə fərqli bir yaşayış sahəsi inşa ediləcək.

Layihənin əsas məqsədi, müasir şəhərlərin qarşılaşdığı sıxlıq, çirklənmə və nəqliyyat problemlərinə radikal həllər təklif etməkdir. Bu yeni yanaşma, sakinlər üçün daha yaşanılır, ekoloji cəhətdən təmiz və insan mərkəzli bir mühit yaratmağı nəzərdə tutur.

Ən diqqətçəkən cəhətlərdən biri isə yeni salınacaq məhəllədə avtomobil istifadəsinin tamamilə qadağan edilməsidir. Bu qərar, ənənəvi nəqliyyat anlayışını alt-üst edərək, piyadalar və velosipedçilər üçün prioritet verilən bir infrastrukturu təmin edəcəkdir.

Avtomobillərin qadağan edilməsi, məhəllənin hava keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıracaq, səs-küy çirklənməsini azaldacaq və daha çox yaşıllıq sahələrinin yaradılmasına imkan verəcək. Bu, həm də icma hissini gücləndirərək, sakinlər arasında sosial qarşılıqlı əlaqəni artıracaq.

Bu cür layihələr, gələcəyin şəhərlərinin necə olacağına dair yeni bir model təqdim edir. Onlar, davamlı inkişaf, ekoloji şüur və insan rifahını ön planda tutan şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqinin bariz nümunəsidir.

Avropada tətbiq olunan bu yenilikçi yanaşma, digər şəhərlər üçün də ilham mənbəyi ola bilər. Şəhər həyatını yenidən formalaşdıran bu cəsarətli addım, gələcək nəsillər üçün daha sağlam və yaşanılır şəhərlər vəd edir.