Category: Dünya

Talibanın Əfqanıstanda hakimiyyətə gəlməsi ölkənin hər sahəsində olduğu kimi, maliyyə sektorunda da ciddi dəyişikliklərə səbəb olub. Yeni hökumət ölkənin həyat axışını tamamilə yenidən formalaşdırarkən, bankçılıq sisteminin əsas prinsiplərinə də toxunub.

Ən diqqət çəkən qərarlardan biri, ticarət banklarında faiz tətbiqinin tamamilə qadağan edilməsi olub. Bu addım, Əfqanıstanın maliyyə bazarlarında uzun müddətdir mövcud olan sistemi kökündən dəyişdirməyə hədəflənib.

Taliban rəhbərliyi, Şəriət qanunlarına əsaslanan bir iqtisadi sistem qurmaq niyyətindədir. İslamda faiz (riba) haram sayıldığı üçün, bu qadağa dini prinsiplərə uyğun bir maliyyə sistemi yaratmaq cəhdinin bir hissəsidir.

Faizsiz bankçılıq, investisiya və mənfəət bölgüsü prinsiplərinə əsaslanan bir modeldir. Bu dəyişiklik, bankların gəlir əldə etmə yollarını, kreditləşmə mexanizmlərini və müştərilərlə münasibətlərini tamamilə yenidən nəzərdən keçirmələrini tələb edəcək.

Ekspertlər, bu qərarın Əfqanıstan iqtisadiyyatına həm müsbət, həm də mənfi təsirləri ola biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Bir tərəfdən, dini qaydalara uyğunluq yerli əhali arasında dəstək tapa bilər; digər tərəfdən isə, beynəlxalq maliyyə sistemləri ilə inteqrasiyada çətinliklər yarada bilər.

Bu köklü dəyişiklik, Əfqanıstanın gələcək iqtisadi inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas amillərdən biri olacaq. Bank sektorunun bu yeni şərtlərə necə uyğunlaşacağı və ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edəcəyi yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq.

Dünyanın ən təhlükəli və eyni zamanda ən cəlbedici marşrutlarından biri olan Boliviyanın Yungas Yolu, adrenalin həvəskarlarının qorxulu cənnəti hesab olunur. Bu yol, hər il minlərlə macəra axtaran turisti özünə cəlb etsə də, onunla üz-üzə gələnlərə unudulmaz, lakin son dərəcə riskli bir təcrübə vəd edir.

Şimali Yungas Yolu kimi də tanınan bu marşrut, La Paz şəhərini Amazon yağış meşələri ilə birləşdirir. Asfalt örtüyü olmayan, dar, yamaclı və kəskin döngələrlə dolu olan bu yolun bir tərəfində sıldırım qayalar, digər tərəfində isə yüzlərlə metrlik dərin uçurumlar uzanır. Bu xüsusiyyətlər onu dünyanın ən qorxulu yollarından birinə çevirir.

“Ölüm Yolu” ləqəbini qazanmasının səbəbi də məhz budur. Məlumatlara görə, illər ərzində bu yolda minlərlə insan həyatını itirib. Duman, yağış və sürüşkən səthlər sürücülərin işini daha da çətinləşdirir, ən kiçik bir səhv belə faciəvi nəticələrə səbəb ola bilər.

Bəs niyə insanlar bu qədər təhlükəli bir yola can atırlar? Yungas Yolu, həm də inanılmaz dərəcədə gözəl mənzərələr təqdim edir. And dağlarının möhtəşəm panoramaları, tropik meşələrin yaşıl örtüyü və buludların arasında səyahət etmək hissi macəra ruhlu səyyahlar üçün cəlbedici bir cazibə yaradır.

Lakin bu gözəlliyə aldanmaq olmaz. Bu yola çıxmaq istəyənlər mütləq yüksək diqqətli olmalı, təcrübəli bələdçilərin rəhbərliyi ilə hərəkət etməli və bütün təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməlidirlər. Xüsusilə velosipedçilər arasında populyar olan bu marşrut, hər an ciddi təhlükə ilə doludur.

Yungas Yolu, sadəcə bir yol deyil, həm də insan iradəsinin və təbiətin amansız gücünün simvoludur. O, bir tərəfdən cəsarət və macəra ruhunu təcəssüm etdirir, digər tərəfdən isə təhlükəsizliyə laqeyd yanaşmanın acı nəticələrini xatırladır.

İrlandiyanın paytaxtı Dublin yaxınlığında yerləşən tarixi Lyon Hill kəndi bütövlükdə satışa çıxarılıb. Bu unikal təklif daşınmaz əmlak bazarında böyük maraq doğurub. Kəndin satış qiyməti 20 milyon avro olaraq müəyyən edilib.

Lyon Hill kəndi zəngin tarixə malik olmaqla yanaşı, həm də müasir dövrdə tanınmış bir şəxsiyyətin adı ilə bağlıdır. Belə ki, Ryanair aviaşirkətinin təsisçisi Toni Rayan vaxtilə bu kəndi bərpa etdirərək ona yeni nəfəs vermişdi.

Rayanın səyləri nəticəsində kəndin tarixi quruluşu qorunub saxlanılmış, eyni zamanda müasir tələblərə cavab verən infrastruktur yaradılmışdır. Bu, Lyon Hill-i həm yaşayış, həm də turizm məqsədləri üçün cəlbedici edir.

20 milyon avroluq bu satış təkcə bir mülkün deyil, bütöv bir icmanın, tarixi irsin və sakit bir həyat tərzinin yeni sahibinə keçməsi deməkdir. Bu, nadir hallarda rast gəlinən bir fürsətdir.

Kəndin yeni sahibi həm tarixi dəyərləri qorumaq, həm də onu gələcək nəsillər üçün yaşatmaq məsuliyyətini daşıyacaq. Bu, həm şəxsi, həm də ictimai əhəmiyyət kəsb edən bir investisiyadır.

Fransada məşhur “Organica Beauty” markasına məxsus günəş kremi bazardan geri çağırılır. Bu qərar, məhsulun tərkibində “fototoksisite” riski daşıyan qadağan olunmuş bir maddənin aşkar edilməsi səbəbindən verilib.

Səlahiyyətli orqanlar tərəfindən aparılan yoxlamalar zamanı, günəş kreminin insan sağlamlığı üçün potensial təhlükə yaradan bir komponent ehtiva etdiyi müəyyən edilib. Fototoksisite, dərinin günəş işığına həssaslığını artıran və ciddi yanıqlara və ya digər dəri reaksiyalarına səbəb ola bilən bir vəziyyətdir.

Mütəxəssislər, bu məhsulu əldə etmiş istehlakçılara dərhal istifadəni dayandırmaları barədə xəbərdarlıq ediblər. Onlar, “Organica Beauty” markalı həmin günəş kremindən istifadənin sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada biləcəyini vurğulayıblar.

Bu hadisə, kosmetik məhsulların tərkibinin nəzarətinin və istehlakçı təhlükəsizliyinin nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir. İstehlakçılar, xüsusilə dəri ilə təmasda olan məhsulları alarkən, markanın etibarlılığına və tərkib hissələrinə diqqət yetirməlidirlər.

Məhsulun geri çağırılması kampaniyası ilə bağlı ətraflı məlumat, “Organica Beauty” şirkətinin rəsmi saytında və ya satış məntəqələrində əldə edilə bilər. İstehlakçılara, məhsulu geri qaytarmaq və ya əvəz etmək üçün müvafiq addımları atmaq tövsiyə olunur.

Avropa ölkəsi Sloveniyadan NATO ilə bağlı gözlənilməz bir açıqlama gəlib. Ölkənin yeni parlament sədri Zoran Stevanoviç, Sloveniyanın NATO üzvlüyünü müzakirəyə açmağa hazırlaşdığını bildirib.

Zoran Stevanoviç yeni vəzifəsinə başlamasından qısa müddət sonra verdiyi bəyanatda, Sloveniyanın Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatından (NATO) ayrılması ilə bağlı bir referendum keçirilməsini dəstəkləyəcəklərini elan edib. Bu açıqlama beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Stevanoviçin bu təşəbbüsü, ölkənin xarici siyasət istiqamətində ciddi dəyişikliklərə işarə edir. NATO-nun Şərqi Avropadakı mövcudluğu və genişlənmə siyasəti fonunda belə bir addım, təşkilatın birliyini və gələcəyini müzakirəyə çıxarır.

Sloveniya kimi Avropa İttifaqı və NATO üzvü olan bir ölkədən gələn bu təklif, regionda və daha geniş coğrafiyada siyasi gərginliyi artıra bilər. Referandumun nəticəsi, təkcə Sloveniya üçün deyil, həm də NATO-nun kollektiv müdafiə konsepsiyası üçün mühüm nəticələrə səbəb ola bilər.

Yeni parlament sədrinin bu cəsarətli addımı, ölkə daxilində də müxtəlif siyasi qüvvələr arasında qızğın müzakirələrə yol açacağı gözlənilir. Sloveniyanın gələcək xarici siyasət kursu yaxın zamanlarda daha aydın şəkildə formalaşacaq.

Çinin Şantou şəhərində qeyri-adi və şok bir hadisə yaşanıb. Lüks bir yaşayış binasının pəncərəsindən aşağıya saysız-hesabsız pul dəstələri səpələnib. Bu gözlənilməz hadisə şəhər sakinlərini heyrətə salıb və qısa müddətdə küçələrdə böyük izdihama səbəb olub.

Məlumata görə, hadisə lüks bir mənzilin balkonundan baş verib. Yaşlı bir qadın naməlum səbəbdən pəncərədən aşağıya bir servet saçmağa başlayıb. Pul dəstələri havada uçuşaraq yerə düşdükcə, ətrafdakı insanlar arasında böyük həyəcan yaranıb.

Sokağa atılan pulun təxminən 1 milyon Honq Konq dolları (təxminən 6 milyon Türkiyə lirəsi) olduğu bildirilir. Bu məbləğ, hadisənin miqyasını və ciddiliyini bir daha ortaya qoyur. İnsanlar pul toplamaq üçün bir-birilə yarışa girib, bu da küçədə xaos və izdiham yaratıb.

Şahidlərin sözlərinə görə, pulu atan qadının niyyəti hələlik bəlli deyil. Bəziləri bunun psixoloji problemlərlə əlaqəli ola biləcəyini düşünür, digərləri isə bunun bir etiraz və ya fərqli bir mesaj daşıdığını ehtimal edir.

Hadisə yerinə gələn polis qüvvələri vəziyyəti nəzarət altına almaqda çətinlik çəkib. İzdiham nəticəsində yollarda tıxaclar yaranıb, ərazidə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib.

Bu hadisə Çin mediasında geniş əks-səda doğurub və sosial şəbəkələrdə sürətlə yayılıb. İnsanlar arasında “göyərtədən pul yağdı” ifadələri ilə müzakirə olunan bu mövzu, günlərdir gündəmdən düşmür.

Yerli hakimiyyət orqanları hadisə ilə bağlı araşdırmalara başlayıb. Qadının kimliyi, pulun mənbəyi və bu qeyri-adi davranışın səbəbləri tam olaraq aydınlaşdırılmağa çalışılır. Cəmiyyət bu sirli hadisənin arxasındakı həqiqəti səbirsizliklə gözləyir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Vatikan Dövlət Başçısı Papa XIV Leoya qarşı səsləndirdiyi sərt tənqidlər İtaliyada ciddi siyasi rezonans doğurub. Bu bəyanatlar həm iqtidar, həm də müxalifət düşərgələrində, eləcə də İtaliya Katolik Kilsəsində böyük narazılıqla qarşılanıb.

İtaliyanın Baş naziri Giorgiya Meloni Trampın sözlərini kəskin şəkildə pisləyən yazılı bəyanat yayıb. Meloni bəyanatında bu cür ifadələrin iki ölkə arasındakı münasibətlərə zərər verə biləcəyini və dini liderlərə qarşı hörmətsizliyin qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb.

Trampın Papaya qarşı sərt çıxışları İtaliya cəmiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olub. Katolik Kilsəsi nümayəndələri də ABŞ prezidentinin bəyanatlarını “təəssüfverici” adlandıraraq, dini liderlərə qarşı bu cür münasibətin yolverilməz olduğunu bildiriblər.

İtaliyada Papa xüsusi bir hörmətə sahibdir və onun şəxsiyyətinə yönəlmiş hər hansı bir tənqid ölkənin daxili işlərinə müdaxilə kimi qəbul edilə bilər. Bu hadisə, ABŞ və İtaliya arasındakı diplomatik əlaqələrə potensial təsir göstərə biləcək bir gərginlik mənbəyinə çevrilib.

Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, Meloni hökumətinin bu məsələdə sərt mövqe nümayiş etdirməsi, onun daxili siyasətdəki mövqeyini gücləndirməklə yanaşı, İtaliyanın beynəlxalq arenadakı nüfuzunu qorumaq niyyətindən xəbər verir.

Bu hadisə, Trampın beynəlxalq arenada tez-tez mübahisəli bəyanatları ilə yadda qalan bir lider olduğunu bir daha sübut edir. Lakin bu dəfəki hədəfin Papa olması, İtaliya kimi Katolik ölkəsindəki reaksiyaları daha da şiddətləndirib.

Almaniyanın nəhəng aviaşirkəti Lufthansa-da baş verən genişmiqyaslı tətil aviasiya sektorunda son illərin ən böyük böhranlarından birinə səbəb olub. Şirkətin bütün əməkdaşlarının işi dayandırma qərarı, yüzlərlə uçuşun ləğv edilməsinə və on minlərlə sərnişinin çətin vəziyyətdə qalmasına gətirib çıxarıb.

Bu tətil qərarı, hava limanlarında tam bir xaos mühiti yaradıb. Sərnişinlər planlaşdırılan səfərlərini həyata keçirə bilməyib, bir çoxu hava limanlarında saatlarla, hətta günlərlə gözləməyə məcbur olub. Bu vəziyyət, xüsusilə tətilin qəfil elan edilməsi səbəbindən daha da ağırlaşıb.

Ləğv edilən uçuşların sayı yüzlərlədir və bu, yalnız Almaniya daxilində deyil, beynəlxalq marşrutlarda da ciddi problemlər yaradıb. Tətilin miqyası, Lufthansa-nın qlobal şəbəkəsini iflic edərək, minlərlə insanın səyahət planlarını alt-üst edib.

Sərnişinlərin mağduriyyəti təkcə vaxt itkisi ilə məhdudlaşmır; otel, nəqliyyat və digər əlavə xərclər də yaranıb. Aviaşirkət bu vəziyyətlə bağlı açıqlama verərək, sərnişinlərdən üzr istəyib və alternativ həll yolları tapmağa çalışdığını bildirib.

Bu hadisə, aviasiya sənayesində işçi qüvvəsi ilə bağlı davam edən gərginliyi bir daha gündəmə gətirib. Pandemiyadan sonra sektorun bərpası prosesində yaranan problemlər və işçi haqları ilə bağlı narazılıqlar, bu cür tətillərin əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Təhlilçilər, bu böhranın Lufthansa-nın imicinə və maliyyəsinə ciddi təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. Həmçinin, digər aviaşirkətlətlərin də oxşar problemlərlə üzləşməmək üçün işçi münasibətlərinə yenidən baxması lazım olduğu vurğulanır.

Fransa hökuməti qalıq yanacaqlara asılılığı kökündən bitirmək məqsədilə mühüm bir addım atır. Baş nazir Sebastyan Lekornu, ölkədə yeni tikiləcək bütün binalarda təbii qazla işləyən isitmə sistemlərinin ilin sonuna qədər qadağan ediləcəyini elan edib.

Bu qərar, Fransanın enerji siyasətində radikal dəyişikliyin göstəricisidir. Yeni qaydalar, gələcəkdə tikiləcək yaşayış və kommersiya binalarının enerji təchizatında alternativ, daha ekoloji təmiz həllərə yönəlməsini təmin edəcək.

Lekornunun açıqlamasına görə, bu tədbir Fransanın iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə öhdəliklərinin bir hissəsidir. Təbii qazın qadağan edilməsi, karbon emissiyalarını azaltmaq və ölkənin enerji müstəqilliyini gücləndirmək üçün atılan strateji bir addımdır.

Qadağa, xüsusilə kombi sistemləri kimi qazla işləyən istilik qurğularının yeni tikililərdə quraşdırılmasına son qoyacaq. Bunun əvəzinə, binaların istilik ehtiyacları üçün istilik nasosları, elektrik qızdırıcıları və ya digər bərpa olunan enerji mənbələrinə əsaslanan sistemlər təşviq ediləcək.

Bu qərar, Avropa İttifaqının yaşıl gündəliyinə uyğun olaraq, digər ölkələr üçün də nümunə ola bilər. Fransa, enerji keçidində lider mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışır və bu addım bu istiqamətdə atılan ən böyük addımlardan biridir.

Hökumət, bu keçidin rəvan təmin edilməsi üçün müvafiq dəstək proqramları və subsidiya mexanizmləri yaratmağı planlaşdırır. Məqsəd, həm tikinti sektorunu, həm də vətəndaşları yeni, dayanıqlı enerji həllərinə uyğunlaşmağa təşviq etməkdir.

Son dövrlər Yunanıstanın Türkiyəyə qarşı həyasız hərəkətləri və təxribatları ciddi narahatlıq doğurur. Egey dənizindəki ada işğallarından tutmuş, sənətçi Işın Karacanın ölkədən çıxarılmasına qədər bir çox sahədə Türkiyəni hədəf alan Afina, beynəlxalq münasibətlərdə gərginliyi artırır.

Xüsusilə Egey dənizindəki statusu mübahisəli olan adaların Yunanıstan tərəfindən hərbi məqsədlər üçün istifadə edilməsi, Ankaranın uzun müddətdir davam edən xəbərdarlıqlarına baxmayaraq davam edir. Bu addımlar, bölgədəki hərbi balansı pozmaqla yanaşı, Türkiyənin suverenlik hüquqlarına açıq şəkildə meydan oxuyur.

Mədəniyyət və sənət sahəsində də Yunanıstanın təxribatları diqqət çəkir. Türkiyəli sənətçi Işın Karacanın qəfil şəkildə ölkədən deportasiya edilməsi, iki ölkə arasındakı münasibətlərə daha bir zərbə vurdu. Bu cür hadisələr, diplomatik kanallarla həll edilməli olan məsələlərin şəxsi müstəviyə daşındığını göstərir.

Türkiyə ictimaiyyəti, Yunanıstanın bu cür artan təxribatlarına qarşı Ankaranın nisbətən sakit reaksiyasına suallar verməyə başlayıb. Ölkənin milli maraqlarını müdafiə etmək üçün daha sərt və qətiyyətli addımların atılması tələbi getdikcə güclənir.

Ankaranın bu məsələdəki mövqeyi, Türkiyənin regiondakı strateji mövqeyi və beynəlxalq arenadakı nüfuzu baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Həyasızlığa qarşı səssiz qalmaq, gələcəkdə daha böyük problemlərə yol aça bilər.

Bu vəziyyət, Türkiyənin Egey və Aralıq dənizindəki hüquqlarını qorumaq üçün daha effektiv diplomatik və hərbi strategiyalar tətbiq etməsinin vacibliyini bir daha vurğulayır. Beynəlxalq hüquq normalarına uyğun şəkildə, lakin qətiyyətlə cavab vermək zəruridir.