Category: Dünya

Avstraliyanın ucsuz-bucaqsız vəhşi dərinliklərində yeni bir “El Dorado” əfsanəsi doğulmaqdadır. Minlərlə macəraçı, yeraltı sərvətlərin ovuna çıxmaq üçün minlərlə kilometr yol qət edir. Bu yeni qızıl həyəcanı, dünyanın diqqətini Avstraliyanın qeyri-adi təbiətinə yönəldib.

Məlumatlara görə, bu bölgədə 60 milyon lirə dəyərində qızıl külçələri tapmaq mümkündür. Lakin bu, buzdağın yalnız görünən hissəsidir. Yerin altında hələ də 500 milyard dollarlıq sahibsiz bir sərvətin kəşf edilməyi gözlədiyi təxmin edilir. Bu, indiyə qədər rast gəlinən ən böyük yeraltı xəzinələrdən biri ola bilər.

Bu böyük sərvətin axtarışına çıxmaq istəyənlər üçün cəmi 1400 lirə qarşılığında icazə almaq kifayətdir. Bu cüzi məbləğ, bir anda milyonçu olmaq arzusunda olan minlərlə insanı Avstraliyanın səhra bölgələrinə cəlb edir. Həyəcan və ümid dolu bu səyahətlər, bölgəyə xüsusi bir dinamika gətirib.

Lakin bu qızıl ovunun öz riskləri də var. Vəhşi təbiət, təhlükəli ilanlar və sərt iqlim şəraiti macəraçıları gözləyir. Həmçinin, qanunsuz axtarışların qarşısını almaq üçün polis nəzarəti də gücləndirilib. Bu amillər, qızıl axtarışını daha da çətinləşdirir və yalnız ən cəsur şəxslərin irəliləməsinə imkan verir.

Avstraliyanın qədim torpaqları, hələ də kəşf edilməmiş sirlərlə doludur. Bu yeni qızıl həyəcanı, yalnız iqtisadi deyil, həm də tarixi və mədəni cəhətdən böyük maraq doğurur. Dünyanın dörd bir yanından gələn axtarışçılar, bəlkə də tarixin ən böyük qızıl ovlarından birinə şahidlik edəcəklər.

Mərakeşin qədim şəhərlərindən biri olan Fes, özünün tarixi Medinesi ilə dünya miqyasında tanınır. UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilmiş Fes Medinesi, əsrlər boyu öz orijinal quruluşunu qoruyub saxlamış nadir yaşayış məskənlərindən biridir.

Bu qədim şəhər mərkəzi, təxminən 9 mindən çox küçəyə sahib olması ilə diqqət çəkir. Lakin onu digər şəhərlərdən fərqləndirən əsas cəhət, bütün bu küçələrdə avtomobil nəqliyyatının qadağan edilməsidir. Fes Medinesi, bu xüsusiyyəti ilə dünyanın ən böyük avtomobilsiz bölgəsi kimi qəbul edilir.

Medinenin dar və labirintə bənzər küçələrində hərəkət üçün əsasən piyada gəzinti, eşşəklər və əl arabaları istifadə olunur. Bu vəziyyət, şəhərin tarixi atmosferini qoruyaraq, sakinlərin və ziyarətçilərin keçmişə səyahət etdiyi hissini yaradır.

Müasir dünyanın sürətli inkişafından təcrid olunmuş Fes Medinesi, sanki zamanın donduğu bir məkandır. Burada həyat əsrlər əvvəl olduğu kimi davam edir, sənətkarlar öz ənənəvi peşələrini yaşadır, bazarlar canlılığını qoruyur.

Bu unikal şəhər, təkcə Mərakeş üçün deyil, bütün dünya üçün əhəmiyyətli bir mədəni irs nümunəsidir. Onun qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi beynəlxalq təşkilatların və yerli hökumətin prioritetlərindən biridir.

Bir zamanlar rəqəmsal təhsilə böyük investisiyalar yatıran İsveç, şagirdlərin oxu və yazı bacarıqlarında ciddi geriləmə müşahidə etdikdən sonra təhsil sistemində radikal qərarlar qəbul edib. Ölkə, rəqəmsal ekranların həddindən artıq istifadəsinin akademik göstəricilərə mənfi təsir etdiyi qənaətinə gələrək, ənənəvi tədris metodlarına, yəni qələm və kağıza qayıtmağa başlayıb.

Bu dəyişikliyin əsas səbəbi, şagirdlərin beynəlxalq qiymətləndirmələrdə oxu və anlama bacarıqlarında gözlənilən səviyyədən aşağı nəticələr göstərməsidir. İsveç Təhsil Nazirliyi, bu tendensiyanın gələcək nəsillərin intellektual inkişafına təhdid yaratdığını vurğulayır.

Mütəxəssislər və təhsil işçiləri, bu geriləmənin əsas səbəblərindən biri kimi rəqəmsal cihazların, xüsusilə də tablet və kompüterlərin dərslərdə həddindən artıq istifadəsini göstərirlər. İddia edilir ki, ekran üzərindən oxumaq və yazmaq, diqqəti dağıdır, dərin oxu bacarıqlarını zəiflədir və əl-göz koordinasiyasının inkişafına mane olur.

İsveç hökuməti, bu mənfi tendensiyanı dayandırmaq məqsədilə əsasən ibtidai siniflərdə rəqəmsal cihazların istifadəsini məhdudlaşdırmağa və daha çox kitab, qələm və dəftər istifadəsinə üstünlük verməyə qərar verib. Bu qərar, ölkənin uzunmüddətli təhsil strategiyasında mühüm bir dönüş nöqtəsi hesab olunur.

Təhsil Nazirliyi, məktəblərə daha çox kitab almaq və müəllimlərə ənənəvi tədris metodlarını yenidən mənimsəmək üçün təlimlər keçirmək üçün əlavə vəsait ayırır. Məqsəd, şagirdlərin əsas oxu və yazı bacarıqlarını möhkəmləndirmək və onların akademik təməlini gücləndirməkdir.

İsveçin bu addımı, rəqəmsal texnologiyaların təhsilə inteqrasiyası ilə yanaşı, ənənəvi metodların əhəmiyyətini gözardı etməməyin vacibliyini bir daha sübut edir. Bu təcrübə, digər ölkələr üçün də balanslı bir yanaşmanın kritik rolunu göstərən bir nümunə ola bilər.

İngiltərədə elmi və kənd təsərrüfatı sahəsində misilsiz bir layihəyə start verilib. Şeffild Universiteti və Farm Urban şirkətinin əməkdaşlığı ilə ölkənin aktiv mədən sahələrindən biri dünyanın ən dərin yeraltı fermasına çevrilir. Bu təşəbbüs, ərzaq istehsalında yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Layihə çərçivəsində, torpağın bir kilometr dərinliyində yerləşən köhnə mədən şaxtası müasir texnologiyalarla təchiz edilərək yaşıl məhsulların yetişdirilməsi üçün ideal şərait yaradır. Bu, təkcə dərinliyi ilə deyil, həm də keçmiş sənaye sahəsinin innovativ kənd təsərrüfatı mərkəzinə çevrilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Yeraltı fermalar ənənəvi kənd təsərrüfatına nisbətən bir sıra üstünlüklərə malikdir. Burada məhsullar il boyu sabit temperatur və işıqlandırma şəraitində yetişdirilir ki, bu da yüksək məhsuldarlığı təmin edir. Həmçinin, bu metod su sərfiyyatını minimuma endirir və zərərli kimyəvi maddələrdən istifadə etmədən ekoloji təmiz məhsullar əldə etməyə imkan verir.

Şeffild Universiteti və Farm Urban-ın bu birgə layihəsi, şəhər əhalisinin ərzaq təhlükəsizliyini təmin etmək və məhdud torpaq resurslarından daha səmərəli istifadə etmək üçün qlobal bir model ola bilər. Bu cür innovativ yanaşmalar gələcəkdə qida istehsalının necə aparılacağına dair yeni perspektivlər açır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu yeraltı ferma, kənd təsərrüfatında tərəqqinin bariz nümunəsidir və digər ölkələr üçün də örnək təşkil edə bilər. O, həmçinin, istifadə olunmayan sənaye sahələrinin yenidən funksionallıq qazanaraq cəmiyyətə fayda verməsinin ən yaxşı yollarından birini nümayiş etdirir.

Qlobal su böhranı getdikcə daha kəskin hal alır və bir çox ölkə bu problemin öhdəsindən gəlmək üçün təcili tədbirlər görür. Su qıtlığı, xüsusilə isti iqlimlərdə yaşayan əhalinin gündəlik həyatına ciddi təsir göstərir. Bu vəziyyət dünya miqyasında yeni və dayanıqlı həllər axtarışını sürətləndirir.

Ənənəvi su qənaəti layihələri, bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə və hətta suyun müəyyən saatlarda paylanması kimi tədbirlər artıq bir sıra bölgələrdə tətbiq olunur. Lakin bu tədbirlər hər zaman problemin köklü həllinə zəmanət vermir və daha radikal yanaşmalara ehtiyac duyulur.

Məhz bu ehtiyacdan irəli gələrək, evlərin öz suyunu istehsal etməsinə imkan verən yenilikçi bir texnologiya gündəmə gəlib. Bu yeni sistemlər, ev təsərrüfatlarının su təchizatında özünü təmin etməsinə, beləliklə də mərkəzi su şəbəkəsindən asılılığı azaltmasına yönəlib.

Bu “fəlakət anbarı” tipli maşınlar, müxtəlif texnologiyalardan istifadə edərək, məsələn, havadan su əldə etməklə və ya məişət tullantı sularını təmizləyərək istifadəyə yararlı hala gətirə bilər. Nəticədə, evlər öz su ehtiyaclarını qarşılayaraq, su faturalarını əhəmiyyətli dərəcədə azalda və hətta tamamilə sıfırlaya bilər.

Bu texnologiya yalnız maliyyə baxımından sərfəli deyil, həm də ətraf mühitin mühafizəsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Suyun təkrar emalı və ya alternativ mənbələrdən əldə edilməsi təbii resursların qorunmasına və su israfının qarşısının alınmasına kömək edir.

Belə sistemlərin geniş tətbiqi gələcəkdə su böhranının təsirlərini yumşaltmaqla yanaşı, ev təsərrüfatlarının daha dayanıqlı və müstəqil olmasına şərait yaradacaq. Bu, həm fərdi evlər, həm də icmalar üçün su təhlükəsizliyini artıracaq mühüm bir addımdır.

Avstraliyanın möhtəşəm Böyük Sədd Rifində aparılan son müşahidələr dənizaltı dünyanın sirlərindən birini daha üzə çıxarıb. Tədqiqatçılar, cerrah balıqlarının digər dəniz canlıları ilə ünsiyyət qurmaq üçün qeyri-adi bir metoddan istifadə etdiyini aşkar ediblər: anlıq rəng dəyişmə. Bu kəşf sualtı ekosistemin mürəkkəbliyini bir daha sübut edir.

Müşahidələr xüsusilə “təmizləmə stansiyaları” adlanan ərazilərdə cəmləşib. Bu stansiyalar, balıqların parazitlərdən və ölü dəri hissəciklərindən təmizlənmək üçün toplandığı yerlərdir. Cerrah balıqları bu mühitdə fəal rol oynayır və digər balıqlarla qarşılıqlı əlaqədə olarkən rəng palitrasını dəyişir.

Elm adamları cerrah balıqlarının rəng dəyişmələrinin sadəcə kamuflyajdan ibarət olmadığını, əksinə, mürəkkəb bir ünsiyyət dili olduğunu müəyyən ediblər. Onlar bu rəng dəyişikliklərini digər balıqlara “mən təmizləməyə hazıram” və ya “indi məni təmizlə” kimi mesajlar vermək üçün istifadə edirlər. Bu, dəniz canlıları arasında sosial interaksiyanın yeni bir formasını ortaya qoyur.

Bu təəccüblü davranış, dəniz biologiyası sahəsində yeni araşdırmalara yol açır. Cerrah balıqlarının bu xüsusiyyəti, onların ekosistemdəki rolunu və digər növlərlə əlaqələrini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək. Kəşf, həmçinin, dəniz mühitindəki ünsiyyət mexanizmlərinin nə qədər müxtəlif və inkişaf etmiş olduğunu göstərir.

Rusiya-Ukrayna müharibəsində pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hərbi əməliyyatlardakı rolu getdikcə artır. Ukrayna tərəfindən Rusiyanın ərazisinə tez-tez göndərilən PUA-lar ciddi təhdid mənbəyinə çevrilib. Bu təhdidə qarşı Rusiya yeni və effektiv bir müdafiə sistemi ilə cavab verib.

“Yolka” adlanan bu yeni silah sistemi, xüsusilə Ukrayna PUA-larını zərərsizləşdirmək üçün hazırlanmışdır. Sistem ilkin olaraq döyüş bölgələrində sınaqdan keçirilmiş və yüksək effektivliyini nümayiş etdirmişdir.

Sahədəki ilkin tətbiqlər zamanı “Yolka”nın pilotsuz aparatları ardıcıl olaraq məhv etməsi, onun potensialını tam şəkildə ortaya qoyub. Mənbələr, sistemin PUA-ları “patır-patır” düşürdüyünü bildirir ki, bu da onun operativ uğurunu göstərir.

“Yolka”nın döyüş meydanında əldə etdiyi bu uğurlar, Rusiya hərbi rəhbərliyini sistemin kütləvi istehsalına başlamaq qərarına gətirib. Beləliklə, Ukrayna PUA-larının yaratdığı təhdidə qarşı daha geniş miqyaslı və dayanıqlı bir müdafiə mexanizmi yaradılır.

Bu addım, müasir müharibədə PUA-lara qarşı mübarizənin nə qədər vacib olduğunu bir daha vurğulayır. “Yolka” sisteminin kütləvi istehsalı, Rusiyanın bu sahədəki müdafiə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək.

Skopye, Şimali Makedoniyanın paytaxtı, Avropada səyahət etmək istəyənlər üçün yeni və cəlbedici bir məkan kimi önə çıxır. Cüzdanlara dost qiymətləri ilə tanınan bu şəhər, son zamanlar Avropanın ən ucuz paytaxtı ünvanını qazanaraq, büdcəli səyahət axtarışında olan turistlərin diqqətini cəlb edir.

Şəhərin bu populyarlığı təkcə münasib qiymətlərlə məhdudlaşmır. Skopye, həmçinin unikal memarlıq üslubu və heykəlləri ilə ziyarətçiləri heyrətləndirir. “Süni” antik binaları və yüzlərlə heykəli ilə şəhər, sanki açıq hava muzeyini xatırladır və hər kəsin marağına səbəb olur.

Digər Avropa paytaxtları ilə müqayisədə Skopyedə yaşayış, yemək və əyləncə xərcləri xeyli aşağıdır. Bu, turistlərə daha uzun müddət qalmağa və şəhərin təklif etdiyi hər şeyi kəşf etməyə imkan verir. Bir fincan çay içib saatlarla oturmaq belə burada xüsusi bir lüks deyil, əksinə, adi bir haldır.

Şəhər mərkəzindəki Vardar çayı boyunca uzanan körpülər, tarixi bazarlar və canlı küçələr Skopyenin dinamik ruhunu əks etdirir. Köhnə Bazar (Çarşı) bölgəsi isə Osmanlı dövrünün izlərini daşıyır və ziyarətçilərə fərqli bir mədəni təcrübə yaşadır.

Skopye, həm tarixi irsini qoruyub saxlayan, həm də müasir inkişafı ilə diqqət çəkən bir şəhərdir. Bu unikal qarışım, onu həm mədəniyyət həvəskarları, həm də rahat və əlverişli tətil axtaranlar üçün ideal bir seçim edir.

Avropanın gizli incisi sayılan Skopye, büdcə dostu qiymətləri və zəngin mədəniyyəti ilə getdikcə daha çox tanınır. Bu, şəhəri yaxın gələcəkdə Avropanın ən çox ziyarət edilən paytaxtlarından birinə çevrilməyə namizəd edir.

Britaniya Kral Ailəsinin həyat tərzi, protokolları və qaydaları hər zaman böyük maraq doğurur. Bu qaydalar təkcə rəsmi mərasimləri deyil, həm də gündəlik həyatın ən kiçik detallarını, o cümlədən süfrə mədəniyyətini də əhatə edir. Hər kəsin bildiyi kimi, kraliyyət süfrəsində bəzi yiyeceklərin qadağan olunması adi haldır.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu qadağalar arasında gündəlik həyatda tez-tez istifadə etdiyimiz, lakin kəskin qoxusu ilə seçilən iki tərəvəz də var. Bu tərəvəzlər bir çox mətbəxin, xüsusilə də türk mətbəxinin əsasını təşkil etsə də, kral ailəsinin süfrəsində yer almır.

Qadağanın əsas səbəbi onların kəskin qoxusudur. Kral ailəsi üzvləri tez-tez ictimai tədbirlərdə iştirak etdiyindən, bu tərəvəzlərin istehlakı sonrası yaranan qoxu sosial mühitdə xoşagəlməz vəziyyətlərə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən, etiket qaydalarına ciddi riayət edən ailə bu cür risklərdən qaçmağa üstünlük verir.

Türkiyə mətbəxində soğan və sarımsaq demək olar ki, hər yeməyin tərkib hissəsidir və onlarsız ləzzətli yemək təsəvvür etmək çətindir. Lakin Britaniya kral ailəsi üçün bu iki tərəvəz, sadəcə, qadağan deyil, həm də protokola zidd hesab olunur. Onların yerinə daha yüngül və qoxusuz ədviyyatlar və tərəvəzlər seçilir.

Kraliyyət mətbəxinin digər maraqlı qaydaları da var. Məsələn, dəniz məhsulları, xüsusilə çiy dəniz məhsulları, zəhərlənmə riski səbəbindən nadir hallarda süfrəyə verilir. Eyni zamanda, nişastalı qidalar və bəzi ekzotik meyvələr də müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir. Bu, kral ailəsinin sağlamlığını və ictimai imicini qorumaq məqsədi daşıyır.

Beləliklə, Britaniya kral ailəsinin qida rasionu təkcə dad zövqlərindən deyil, həm də əsrlər boyu formalaşmış protokollardan və ictimai davranış qaydalarından irəli gəlir. Bu, onların həyat tərzinin nə qədər ciddi və nizamlı olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Ağ Evdən İranla bağlı mühüm açıqlama verilib. ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana müqavilə üçün müəyyən bir müddət verdiyi iddiaları rəsmi olaraq təkzib edilib.

Ağ Evin sözçüsü Karoline Leavitt, mediada yayılan bu xəbərlərin həqiqəti əks etdirmədiyini vurğulayıb. Leavitt, Trampın İranla bağlı danışıqlar prosesində hər hansı bir son tarix təyin etmədiyini açıqlayıb.

Sözçü, Birləşmiş Ştatların Tehran hökumətindən hərtərəfli bir təklif gözlədiyini bildirib. Bu təklifin mahiyyəti və əhatə dairəsi ilə bağlı əlavə detallar verilməsə də, ABŞ-ın danışıqlara açıq olduğu mesajı çatdırılıb.

Karoline Leavitt, prosesdə hər hansı bir son tarixin müəyyənləşdirilmədiyini bir daha təkrar edib. O, İranla bağlı bütün qərarların yeganə qərarvericisinin Prezident Donald Tramp olduğunu xüsusi qeyd edib.

Bu açıqlama, ABŞ-İran münasibətlərindəki gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə verilib və Vaşinqtonun İranla bağlı siyasətində Trampın şəxsi rolunun nə qədər mərkəzi olduğunu bir daha nümayiş etdirir.