Category: Dünya

Skopye, Şimali Makedoniyanın paytaxtı, Avropada səyahət etmək istəyənlər üçün yeni və cəlbedici bir məkan kimi önə çıxır. Cüzdanlara dost qiymətləri ilə tanınan bu şəhər, son zamanlar Avropanın ən ucuz paytaxtı ünvanını qazanaraq, büdcəli səyahət axtarışında olan turistlərin diqqətini cəlb edir.

Şəhərin bu populyarlığı təkcə münasib qiymətlərlə məhdudlaşmır. Skopye, həmçinin unikal memarlıq üslubu və heykəlləri ilə ziyarətçiləri heyrətləndirir. “Süni” antik binaları və yüzlərlə heykəli ilə şəhər, sanki açıq hava muzeyini xatırladır və hər kəsin marağına səbəb olur.

Digər Avropa paytaxtları ilə müqayisədə Skopyedə yaşayış, yemək və əyləncə xərcləri xeyli aşağıdır. Bu, turistlərə daha uzun müddət qalmağa və şəhərin təklif etdiyi hər şeyi kəşf etməyə imkan verir. Bir fincan çay içib saatlarla oturmaq belə burada xüsusi bir lüks deyil, əksinə, adi bir haldır.

Şəhər mərkəzindəki Vardar çayı boyunca uzanan körpülər, tarixi bazarlar və canlı küçələr Skopyenin dinamik ruhunu əks etdirir. Köhnə Bazar (Çarşı) bölgəsi isə Osmanlı dövrünün izlərini daşıyır və ziyarətçilərə fərqli bir mədəni təcrübə yaşadır.

Skopye, həm tarixi irsini qoruyub saxlayan, həm də müasir inkişafı ilə diqqət çəkən bir şəhərdir. Bu unikal qarışım, onu həm mədəniyyət həvəskarları, həm də rahat və əlverişli tətil axtaranlar üçün ideal bir seçim edir.

Avropanın gizli incisi sayılan Skopye, büdcə dostu qiymətləri və zəngin mədəniyyəti ilə getdikcə daha çox tanınır. Bu, şəhəri yaxın gələcəkdə Avropanın ən çox ziyarət edilən paytaxtlarından birinə çevrilməyə namizəd edir.

Britaniya Kral Ailəsinin həyat tərzi, protokolları və qaydaları hər zaman böyük maraq doğurur. Bu qaydalar təkcə rəsmi mərasimləri deyil, həm də gündəlik həyatın ən kiçik detallarını, o cümlədən süfrə mədəniyyətini də əhatə edir. Hər kəsin bildiyi kimi, kraliyyət süfrəsində bəzi yiyeceklərin qadağan olunması adi haldır.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu qadağalar arasında gündəlik həyatda tez-tez istifadə etdiyimiz, lakin kəskin qoxusu ilə seçilən iki tərəvəz də var. Bu tərəvəzlər bir çox mətbəxin, xüsusilə də türk mətbəxinin əsasını təşkil etsə də, kral ailəsinin süfrəsində yer almır.

Qadağanın əsas səbəbi onların kəskin qoxusudur. Kral ailəsi üzvləri tez-tez ictimai tədbirlərdə iştirak etdiyindən, bu tərəvəzlərin istehlakı sonrası yaranan qoxu sosial mühitdə xoşagəlməz vəziyyətlərə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən, etiket qaydalarına ciddi riayət edən ailə bu cür risklərdən qaçmağa üstünlük verir.

Türkiyə mətbəxində soğan və sarımsaq demək olar ki, hər yeməyin tərkib hissəsidir və onlarsız ləzzətli yemək təsəvvür etmək çətindir. Lakin Britaniya kral ailəsi üçün bu iki tərəvəz, sadəcə, qadağan deyil, həm də protokola zidd hesab olunur. Onların yerinə daha yüngül və qoxusuz ədviyyatlar və tərəvəzlər seçilir.

Kraliyyət mətbəxinin digər maraqlı qaydaları da var. Məsələn, dəniz məhsulları, xüsusilə çiy dəniz məhsulları, zəhərlənmə riski səbəbindən nadir hallarda süfrəyə verilir. Eyni zamanda, nişastalı qidalar və bəzi ekzotik meyvələr də müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir. Bu, kral ailəsinin sağlamlığını və ictimai imicini qorumaq məqsədi daşıyır.

Beləliklə, Britaniya kral ailəsinin qida rasionu təkcə dad zövqlərindən deyil, həm də əsrlər boyu formalaşmış protokollardan və ictimai davranış qaydalarından irəli gəlir. Bu, onların həyat tərzinin nə qədər ciddi və nizamlı olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Ağ Evdən İranla bağlı mühüm açıqlama verilib. ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana müqavilə üçün müəyyən bir müddət verdiyi iddiaları rəsmi olaraq təkzib edilib.

Ağ Evin sözçüsü Karoline Leavitt, mediada yayılan bu xəbərlərin həqiqəti əks etdirmədiyini vurğulayıb. Leavitt, Trampın İranla bağlı danışıqlar prosesində hər hansı bir son tarix təyin etmədiyini açıqlayıb.

Sözçü, Birləşmiş Ştatların Tehran hökumətindən hərtərəfli bir təklif gözlədiyini bildirib. Bu təklifin mahiyyəti və əhatə dairəsi ilə bağlı əlavə detallar verilməsə də, ABŞ-ın danışıqlara açıq olduğu mesajı çatdırılıb.

Karoline Leavitt, prosesdə hər hansı bir son tarixin müəyyənləşdirilmədiyini bir daha təkrar edib. O, İranla bağlı bütün qərarların yeganə qərarvericisinin Prezident Donald Tramp olduğunu xüsusi qeyd edib.

Bu açıqlama, ABŞ-İran münasibətlərindəki gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə verilib və Vaşinqtonun İranla bağlı siyasətində Trampın şəxsi rolunun nə qədər mərkəzi olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Bir çoxumuz liftlə 12-ci mərtəbədən birbaşa 14-cü mərtəbəyə qalxdığımızı, yaxud təyyarələrdə 13-cü sıra nömrəsinin olmadığını görmüşük. Bu kiçik detallar ilk baxışdan diqqətimizi çəkməsə də, bəzilərimizdə qısa müddətli təəccübə səbəb ola bilər. Lakin bu, nə mühəndis səhvi, nə də təsadüfi bir haldır.

Əslində, bu “yoxluğun” arxasında milyardlarla dollarlıq binaların, təyyarələrin və digər nəqliyyat vasitələrinin taleyini müəyyən edən nəhəng bir inanc sistemi dayanır. Söhbət, “triskaidekafobiya” adlanan, yəni 13 rəqəmindən qorxudan gedir. Bu fobiya, Qərb mədəniyyətində geniş yayılmış batil inanc olaraq, bir çox sahədə ciddi qərarların qəbul edilməsinə təsir göstərir.

Memarlıq sektorunda, xüsusilə də ABŞ və Avropanın bir çox ölkəsində, 13-cü mərtəbənin tikilməməsi adi hala çevrilib. Otellərdə, ofis binalarında və yaşayış komplekslərində lift panellərində 12-dən sonra birbaşa 14-ün gəlməsi bu batil inancın birbaşa nəticəsidir. Məqsəd, həm tikilinin dəyərini qorumaq, həm də potensial müştərilərin narahatlığını aradan qaldırmaqdır.

Təkcə binalar deyil, aviasiya sənayesi də bu inancdan yan keçmir. Bir çox hava yollarında təyyarələrdə 13-cü oturacaq sırası mövcud deyil. Sərnişinlərin 13 rəqəminin uğursuzluq gətirəcəyi düşüncəsi ilə narahat olmaması üçün bu addım atılır. Bu, sərnişin rahatlığı və psixoloji rifahı üçün atılan bir addım olaraq qiymətləndirilir.

13 rəqəminə qarşı olan bu qorxu əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərdə özünü göstərib. Xristianlıqda İsanın Son Şam yeməyində 13 nəfərin olması və 13-cü şəxsin xain İuda olması, Skandinaviya mifologiyasında 12 tanrının ziyafətinə 13-cü qonaq kimi gələn Loki adlı yaramaz tanrının gəlməsi kimi hadisələr bu rəqəmin uğursuzluqla əlaqələndirilməsinə səbəb olub. Cümənin 13-ü isə Qərbdə ən uğursuz günlərdən biri hesab edilir.

Bu inancın iqtisadi təsirləri də az deyil. Milyardlarla dollarlıq layihələrdə bu rəqəmdən qaçmaq üçün xüsusi dizaynlar tətbiq edilir. Şirkətlər, müştərilərinin batil inanclarına hörmətlə yanaşaraq, onların məhsul və xidmətlərinə olan etibarını artırmağa çalışırlar. Bu, sadəcə bir rəqəmdən qaçmaq deyil, həm də biznes strategiyasının bir hissəsidir.

Nəticə etibarilə, binalarda 13-cü mərtəbənin, təyyarələrdə isə 13-cü oturacaq sırasının olmaması, mühəndislik səhvliyi deyil, insan psixologiyasının və mədəniyyətinin dərin qatlarına kök salmış bir inancın təzahürüdür. Bu, batil inancların müasir dünyada belə nə qədər güclü təsirə malik olduğunu göstərən maraqlı bir nümunədir.

Danimarka, gecə saatlarında küçələrini qırmızı işıqlarla bürüyən qərarı ilə dünya gündəminə düşüb. Ənənəvi ağ küçə lampaları indi ölkənin bir çox yerində qırmızı LED işıqlarla əvəz edilir. Bu qəribə görünən dəyişiklik, sadəcə estetik bir seçim deyil, ətraf mühitin qorunması naminə atılan mühüm bir addımdır.

Bu radikal dəyişikliyin əsas səbəbi, yarasalar başda olmaqla, gecə aktiv olan vəhşi təbiəti qorumaqdır. Ağ işıqların gecə həyatına mənfi təsirləri illərdir müzakirə olunur və Danimarka bu problemi həll etmək üçün konkret tədbirlər görməyə qərar verib.

Mütəxəssislər bildirir ki, ağ işıqlar yarasaların miqrasiya yollarını, ovlanma vərdişlərini və yuxu rejimlərini pozur. Bu, onların çoxalmasına və ümumi sağlamlığına ciddi zərər verə bilər. Gecə işıq çirklənməsi, təkcə yarasalar üçün deyil, digər gecə canlıları üçün də ciddi təhdiddir.

Qırmızı LED işıqlar isə, elmi araşdırmalara görə, heyvanların sirkadian ritmlərinə daha az təsir göstərir. Bu işıq spektrinin yarasalar və digər gecə canlıları tərəfindən daha az qavrandığı düşünülür, bu da onların təbii davranışlarını davam etdirmələrinə imkan verir.

Danimarkanın bu təşəbbüsü, işıq çirklənməsinin təbiətə verdiyi zərərlə mübarizə aparmaq üçün beynəlxalq səviyyədə bir nümunə ola bilər. Bir çox ölkənin hələ də bu məsələyə kifayət qədər diqqət yetirmədiyi bir vaxtda, Danimarka ekoloji məsuliyyətini nümayiş etdirir.

Layihənin uğuru, gələcəkdə digər şəhərlərin və ölkələrin də oxşar addımlar atmasına təkan verə bilər. Təbiətlə harmoniyada yaşamağın yollarını axtaran Danimarka, bu qərarı ilə həm ekoloji tarazlığın qorunmasına, həm də şəhər mühitinin daha yaşıl olmasına töhfə verir.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH), Hürmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyini pozduqları iddiası ilə iki gəmiyə əl qoyub. Bu hadisə bölgədəki gərginliyi yenidən gündəmə gətirib və beynəlxalq diqqəti cəlb edib.

SEPAH, sözügedən gəmilərə qarşı keçirdiyi əməliyyatın görüntülərini və detallarını dünya ictimaiyyəti ilə paylaşıb. Yayımlanan materiallar əməliyyatın necə həyata keçirildiyinə dair təfərrüatları əks etdirir.

Görüntülərdə İran qüvvələrinin gəmilərə yaxınlaşması, onlara nəzarəti ələ keçirməsi və heyətlə əlaqə qurması anları əks olunur. İran tərəfi gəmilərin beynəlxalq dənizçilik qaydalarını pozaraq təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını bildirir.

Hürmüz boğazı, qlobal neft ticarəti üçün həyati əhəmiyyət daşıyan strateji bir keçiddir. Bu bölgədə baş verən hər hansı bir insident beynəlxalq enerji bazarlarına və geosiyasi vəziyyətə ciddi təsir göstərir.

İranın bu addımı, bölgədəki dənizçilik fəaliyyətlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır və beynəlxalq ictimaiyyətin bu cür hadisələrə reaksiyasını yenidən müzakirə mövzusu edir.

İtaliyanın bəzi bölgələri əhali azalması problemi ilə üz-üzədir. Bu demoqrafik böhranın qarşısını almaq və kənd icmalarını canlandırmaq məqsədilə, ölkənin cəlbedici regionlarında unikal bir təşəbbüs irəli sürülüb. Siciliya adasındakı Gangi qəsəbəsi və Sardiniyadakı Ollolai kəndi, yeni sakinləri cəlb etmək üçün metruk evləri pulsuz və ya simvolik 1 avro qiymətinə təklif edir.

Bu proqram, xüsusilə gənc ailələr və şəhər həyatından uzaqlaşaraq sakit, təbiətlə iç-içə bir həyat arzulayanlar üçün əla fürsət yaradır. Təklif olunan evlər adətən uzun illərdir boş qalmış və təmirə ehtiyacı olan daşınmaz əmlaklardır. Bu təşəbbüs, həmçinin tarixi binaların qorunmasına və yerli mədəni irsin yaşadılmasına xidmət edir.

Lakin bu cəlbedici təklifin müəyyən şərtləri var. Evləri pulsuz və ya 1 avroya əldə edən yeni sahiblər, mülkləri orijinal vəziyyətinə uyğun olaraq bərpa etməyi öhdələrinə götürürlər. Bərpa işləri üçün müəyyən bir müddət təyin olunur ki, bu da adətən bir neçə il çərçivəsində tamamlanmalıdır. Bu şərt, evlərin təmir edilməsini və bölgənin estetik görünüşünün qorunmasını təmin edir.

Proqramın məqsədi təkcə evləri doldurmaq deyil, həm də yeni sakinlərin yerli iqtisadiyyata töhfə verməsini təmin etməkdir. Bərpa işləri yerli ustalar və materiallar vasitəsilə həyata keçirildikdə, bu, bölgədə iş yerlərinin yaranmasına və iqtisadi fəallığın artmasına səbəb olur. Yeni gələnlər həmçinin kənd həyatına inteqrasiya edərək, yerli icmaları canlandırır və onlara yeni nəfəs verir.

Gangi və Ollolai kimi yerlərdə pulsuz ev proqramları, İtaliyanın kənd yerlərinin gələcəyi üçün ümidverici bir model təqdim edir. Bu təşəbbüslər, tarixin və təbiətin qoynunda yeni bir həyata başlamaq istəyənlər üçün unikal bir imkan yaratmaqla yanaşı, unudulmaqda olan kəndləri yenidən həyata qaytarır və onların unikal irsini qoruyur.

Şimal-Qərb Universitetinin tədqiqatçıları enerji sektorunda inqilabi bir addım ataraq, torpaqda mövcud olan bakteriyalardan fasiləsiz elektrik enerjisi istehsal edən yeni bir yanacaq hüceyrəsi inkişaf etdiriblər. Bu kəşf, gələcəkdə günəş panelləri və batareyalara olan ehtiyacı aradan qaldıra biləcək potensiala malikdir.

Yeni texnologiya, torpağın təbii ekosistemində yaşayan mikroorqanizmlərin elektrik enerjisi yaratma qabiliyyətinə əsaslanır. Tədqiqatçılar, bu bakteriyaların üzvi maddələri parçalayarkən elektron buraxdığını və bu elektronların xüsusi hazırlanmış yanacaq hüceyrəsi vasitəsilə elektrik cərəyanına çevrildiyini aşkar ediblər. Bu proses, praktiki olaraq tükənməz bir enerji mənbəyi təklif edir.

Bu sistemin ən böyük üstünlüklərindən biri, günəş işığına və ya xarici enerji mənbəyinə ehtiyac duymamasıdır. Günəş panellərinin quraşdırılması və batareyaların doldurulması kimi məhdudiyyətlər olmadan, torpaqdan 24 saat fasiləsiz elektrik enerjisi əldə etmək mümkün olacaq. Bu, xüsusilə elektrik şəbəkəsinə çıxışı olmayan ucqar ərazilər üçün böyük bir fürsət yaradır.

Tədqiqat komandasının bildirdiyinə görə, bu yanacaq hüceyrələri sadə və ucuz materiallardan hazırlanır. Onlar torpağın altına basdırılaraq, uzun müddət ərzində minimal baxım ilə işləyə bilirlər. Bu xüsusiyyət, texnologiyanın geniş miqyasda tətbiqini asanlaşdıracaq və enerji xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcək.

Bu yenilikçi yanaşma, yalnız enerji istehsalı baxımından deyil, həm də ətraf mühitin qorunması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Fosil yanacaqların istifadəsinə olan asılılığı azaltmaqla, karbon emissiyalarını aşağı salmağa və daha təmiz bir gələcək qurmağa kömək edəcək. Həmçinin, günəş panellərinin istehsalı və utilizasiyası ilə bağlı ekoloji problemləri də aradan qaldırır.

Şimal-Qərb Universitetinin bu kəşfi, alternativ enerji mənbələri axtarışında yeni bir səhifə açır. Torpaqdan elektrik enerjisi istehsalı texnologiyası, gələcəkdə evlərin, kənd təsərrüfatı sahələrinin və hətta kiçik icmaların enerji ehtiyaclarını qarşılamaq üçün istifadə oluna bilər. Bu, enerjinin əlçatanlığını artıracaq və enerji müstəqilliyini gücləndirəcək.

Norveç hökuməti, Avropanın nadir torpaq elementləri ehtiyacını qarşılamaqda kritik rol oynayacaq Fen yatağının planlama səlahiyyətlərini öz üzərinə götürüb. Bu addım, qitənin strateji xammal təminatında müstəqilliyini gücləndirmək məqsədi daşıyır.

Fen yatağı, təxminən 15,9 milyon tonluq nadir torpaq elementi ehtiyatı ilə Avropanın ən böyük xəzinəsi hesab olunur. Bu nəhəng yataq, müasir texnologiyaların, elektrikli avtomobillərin və müdafiə sənayesinin əsas komponenti olan elementləri ehtiva edir.

Yataqda hasilatın 2031-ci ildə başlaması gözlənilir. Norveçin bu strateji qərarı, Avropanın nadir torpaq elementlərinə olan asılılığını azaltmaq və tədarük zəncirlərini şaxələndirmək üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Hazırda nadir torpaq elementləri bazarında Çinin dominant mövqeyi var. Norveçin Fen yatağını dövlət nəzarətinə alması, Avropanın bu sahədəki həssaslığını azaltmaq və geosiyasi riskləri minimuma endirmək üçün atılmış mühüm bir addımdır.

Bu yataq yalnız Norveç üçün deyil, bütün Avropa üçün iqtisadi və strateji baxımdan böyük dəyər daşıyır. O, qitənin yaşıl keçid hədəflərinə çatmasına və rəqəmsal inkişafını sürətləndirməsinə dəstək olacaq.

Hökumətin planlama səlahiyyətini ələ alması, yatağın inkişafının milli maraqlara uyğun şəkildə həyata keçiriləcəyinə zəmanət verir və uzunmüddətli təhlükəsiz tədarükü təmin edir.

Yeni Zelandiyanın cənub adasında yerləşən Dunedin şəhəri, özünəməxsus bir küçə ilə dünya səviyyəsində tanınır. Söhbət, dünyanın ən dik yaşayış küçəsi kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüş məşhur Baldwin Küçəsindən gedir.

Bu küçə, özünün hədsiz dərəcədə dik yamacı ilə adi bir gəzintini belə əsl fiziki sınağa çevirir. Yuxarı doğru addım atmaq, sanki bir dağa dırmanmaq kimidir və küçənin zirvəsinə çatmaq bir çoxları üçün şəxsi nailiyyət sayılır.

Baldwin Küçəsinin şöhrəti, onun mənzərəsi və ya tarixi əhəmiyyəti ilə deyil, məhz çətin relyefi ilə bağlıdır. Digər məşhur küçələr gözəllikləri və ya tarixi abidələri ilə seçildiyi halda, Baldwin Küçəsi yalnız özünün “çətinlik dərəcəsi” ilə diqqət çəkir.

Yerli sakinlər və turistlər arasında bu küçəni fəth etmək, xüsusilə də illik “Baldwin Street Gutbuster” yarışında iştirak etmək populyardır. Bu tədbirdə iştirakçılar küçənin zirvəsinə qədər qaçır və geri enirlər, bu da küçənin çətinliyini bir daha sübut edir.

Hər il minlərlə insan, bu unikal küçəni öz gözləri ilə görmək və onun dik yamacında gəzintinin necə bir təcrübə olduğunu yaşamaq üçün Dunedinə səfər edir. Baldwin Küçəsi, sadəcə bir yol deyil, həm də dözümlülük və iradənin simvoludur.