Mavriki hökuməti Böyük Britaniyaya Çaqos arxipelaqının idarəçiliyini iyulun sonuna qədər təhvil verməsi üçün son müddət təyin edib. Bu addım, uzun illərdir davam edən ərazi mübahisəsində yeni və kəskin mərhələnin başlanğıcıdır və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini yenidən bu məsələyə cəlb edir.
Çaqos arxipelaqı, Mavrikidən müstəqillik qazanmazdan əvvəl Böyük Britaniya tərəfindən ayrılmış və sonradan ABŞ-a hərbi baza (Dieqo Qarsiya adası) üçün icarəyə verilmişdi. Bu qərar nəticəsində yerli əhali məcburi şəkildə köçürülmüş, onların geri qayıtmaq hüququ isə illərdir mübahisə mövzusu olaraq qalır.
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (ICJ) 2019-cu ildə verdiyi məsləhət rəyində Çaqos arxipelaqının Mavrikidən ayrılmasının qeyri-qanuni olduğunu bildirmişdi. BMT Baş Assambleyası da ardıcıl olaraq Böyük Britaniyanı ərazini Mavrikiyə qaytarmağa çağıran qətnamələr qəbul etmişdi.
Mavriki hökuməti bu beynəlxalq qərarlara əsaslanaraq, Böyük Britaniyadan arxipelaq üzərində suverenliyini təhvil verməsini və köçkün Çaqosluların öz vətənlərinə qayıtmasına şərait yaratmasını tələb edir. İyul ayının sonuna qədər qoyulan bu müddət, diplomatik danışıqların iflasa uğradığı bir vaxtda atılan ciddi bir addımdır.
Əgər Böyük Britaniya bu müddətə əməl etməsə, Mavriki beynəlxalq hüquq çərçivəsində daha sərt addımlar atacağını bəyan edib. Bu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatında və digər beynəlxalq platformalarda məsələnin yenidən qaldırılmasına, həmçinin Böyük Britaniyaya qarşı siyasi və iqtisadi təzyiqlərin artırılmasına səbəb ola bilər.
Böyük Britaniya isə uzun müddətdir ki, Çaqos arxipelaqının müdafiə məqsədləri üçün strateji əhəmiyyətini vurğulayır və ərazinin təhlükəsizlik maraqları üçün vacibliyini iddia edir. Lakin beynəlxalq hüquq normaları və dekolonizasiya prinsipləri bu mövqeyi getdikcə daha çox şübhə altına alır.
Bu məsələ, müasir dövrdə dekolonizasiya proseslərinin hələ də tamamlanmadığını və keçmiş müstəmləkə güclərinin miras qalan problemlərlə üzləşdiyini göstərir. Mavrikinin qətiyyətli mövqeyi, suverenlik və öz müqəddəratını təyin etmə hüququ uğrunda mübarizənin davam etdiyini bir daha sübut edir.
Leave a Reply