Son dövrlər Yaxın Şərqdəki gərginlik fonunda İsrail ilə Türkiyə arasında münasibətlər ciddi şəkildə pisləşib. Müxtəlif siyasi dairələrdə və media orqanlarında, hətta İsrailin Türkiyəyə qarşı müharibə elan etməsi ehtimalı belə müzakirə mövzusu olub.
Bu cür ssenarilərin ortaya çıxması regiondakı dərin fikir ayrılıqları və maraq toqquşmaları ilə bağlıdır. Xüsusilə Qəzza zolağında davam edən münaqişə və Türkiyənin Fələstin məsələsindəki mövqeyi Tel-Əvivdə ciddi narazılıqla qarşılanır.
Lakin bu cür bir münaqişənin reallaşması üçün bir sıra siyasi və hərbi amillər nəzərə alınmalıdır. Ən əsası isə ABŞ-nin bu prosesdə oynayacağı həlledici roldur. Mütəxəssislər hesab edir ki, ABŞ-nin dəstəyi olmadan İsrailin Türkiyəyə qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlaması son dərəcə çətin görünür.
ABŞ həm hərbi, həm də diplomatik baxımdan İsrailin ən böyük müttəfiqidir. Vaşinqtonun dəstəyi, hərbi yardım və beynəlxalq arenadakı siyasi lobbiçiliyi İsrailin regional siyasətində mühüm yer tutur. Bu səbəbdən, Türkiyə kimi NATO üzvü və regional gücə qarşı atılacaq hər hansı bir addım ABŞ-nin icazəsi və ya ən azından susqun razılığı olmadan mümkün deyil.
Əgər ABŞ bu cür bir münaqişəyə yaşıl işıq yandırarsa, bu, Yaxın Şərqdəki güc balansını tamamilə dəyişə bilər. Əks halda, Vaşinqtonun münaqişəyə qarşı çıxması və ya neytral mövqe tutması İsrailin hərəkət sərbəstliyini ciddi şəkildə məhdudlaşdıracaq.
Bu ssenari həm də NATO-nun daxilində ciddi problemlər yarada bilər, çünki Türkiyə alyansın əsas üzvlərindən biridir. ABŞ-nin bir NATO üzvünə qarşı digər bir ölkəni dəstəkləməsi alyansın birliyini sarsıda bilər.
Nəticə etibarilə, İsrailin Türkiyəyə qarşı müharibə elan etməsi ehtimalı, sadəcə iki ölkə arasındakı gərginlikdən daha çox, qlobal və regional güclərin maraqlarının toqquşduğu mürəkkəb bir ssenaridir. Bu münaqişənin reallaşması üçün ABŞ-nin strateji qərarı həlledici əhəmiyyət kəsb edəcək.
Leave a Reply