Category: Gündəm

CNN-in məlumatına görə, İran Hörmüz boğazından keçmək üçün xüsusi ödəniş edən gəmilərə üstünlük verməyə hazırlaşır. Bu qərar, dünyanın ən strateji dəniz yollarından biri olan Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik və enerji bazarları üçün əhəmiyyətini bir daha vurğulayır.

Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən Hörmüz boğazı, dünya neftinin təxminən üçdə birinin dəniz yolu ilə daşındığı kritik bir nöqtədir. Bu yolla Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, İraq və Qətər kimi əsas neft və qaz ixracatçılarının daşımaları həyata keçirilir.

İranın bu addımı atmaqda məqsədi həm iqtisadi gəlirlər əldə etmək, həm də boğaz üzərindəki suverenliyini və nəzarətini gücləndirmək ola bilər. Qərb sanksiyaları altında olan İran üçün bu, maliyyə vəsaitləri toplamaq üçün yeni bir yol deməkdir.

Bu qərar, beynəlxalq gəmiçilik şirkətləri üçün əlavə xərclər yarada bilər ki, bu da nəticədə neft və digər yüklərin qiymətlərinə təsir göstərə bilər. Ödəniş sisteminin tətbiqi regional gərginliyi daha da artırma potensialına malikdir.

Beynəlxalq ictimaiyyət və xüsusilə boğazdan istifadə edən ölkələr bu qərara qarşı narahatlıqlarını ifadə edə bilərlər. Boğazın beynəlxalq sular statusu mübahisə mövzusu olaraq qalır və İranın bu addımı dəniz hüququ normalarına zidd hesab edilə bilər.

Hörmüz boğazı illərdir ki, regional və beynəlxalq gərginliyin mərkəzindədir. Gəmilərə qarşı hücumlar, neft tankerlərinin ələ keçirilməsi və hərbi təlimlər bu ərazidə tez-tez müşahidə olunan hadisələrdir.

İranın yeni siyasəti qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Boğazdan keçidin məhdudlaşdırılması və ya bahalaşdırılması dünya bazarlarında qeyri-sabitliyə gətirib çıxara bilər.

Azərbaycan Premyer Liqasında mövsümün ən gözlənilməz və dramatik matçlarından biri baş tutdu. “Sabah” futbol klubu çempionluq yolunda iddialı rəqibi “Qarabağ”ı 10 nəfərlə mübarizə aparmasına baxmayaraq məğlub etməyi bacardı. Bu qələbə, liqada çempionluq yarışını daha da gərginləşdirdi və “Sabah”ın titula iddialarını gücləndirdi.

Matç Bakı Olimpiya Stadionunda keçirildi və əvvəldən gərgin mübarizə vəd edirdi. Hər iki komanda meydanda maksimum nəticə əldə etmək üçün mübarizə aparırdı. Oyunun gedişatında “Sabah”ın heyətində baş verən qırmızı vərəqə, bir çoxları üçün matçın taleyini “Qarabağ”ın xeyrinə həll edəcəyi düşüncəsini yaratdı.

Lakin meydanda 10 nəfərlə qalan “Sabah” futbolçuları əzmkarlıq və komanda ruhu nümayiş etdirərək rəqibə təslim olmadılar. Onlar intizamlı oyun nümayiş etdirərək “Qarabağ”ın hücumlarını dəf etməklə yanaşı, özləri də təhlükəli əks-hücumlar təşkil etməyi bacardılar. Bu qələbə “Sabah”ın taktiki hazırlığının və psixoloji dözümlülüyünün bariz nümunəsi oldu.

“Qarabağ”ın məğlubiyyəti çempionluq uğrunda mübarizədə vəziyyəti dəyişdi. Uzun illərdir liqanın hegemonu olan Ağdam klubu, gözlənilməz məğlubiyyətlə liderlik mövqeyini daha da möhkəmləndirmək şansını əldən verdi. Bu nəticə digər iddialı komandalar üçün də ümid işığı yandırdı.

“Sabah”ın bu tarixi qələbəsi komandanın azarkeşləri arasında böyük sevinclə qarşılandı. Onlar komandalarının çempionluq arzularının reallığa çevrilməsi üçün daha bir mühüm addım atdığına inanırlar. Mövsümün sonuna yaxınlaşdıqca, Premyer Liqada çempionluq uğrunda mübarizənin daha da qızışacağı gözlənilir.

Bu matç Azərbaycan futbol tarixində yadda qalan anlardan biri kimi qeydə alındı. “Sabah”ın 10 nəfərlə qazanılan bu zəfəri, komandanın çempionluq ambisiyalarını bir daha nümayiş etdirdi və liqanı izləyənlər üçün unudulmaz anlar yaşatdı. Növbəti turlarda hər iki komandanın çıxışları böyük maraqla izləniləcək.

Son dövrlərdə Azərbaycan əhalisinin banklara olan kredit borclarının sürətlə artması ciddi narahatlıq doğurur. Mərkəzi Bankın açıqladığı rəqəmlər göstərir ki, vətəndaşların kredit yükü getdikcə ağırlaşır ki, bu da həm fərdi, həm də makroiqtisadi səviyyədə müəyyən risklər yaradır.

Bu artımın əsas səbəblərindən biri istehlak kreditlərinə olan tələbatın yüksək olmasıdır. Əhalinin müxtəlif ehtiyaclarını qarşılamaq, məişət texnikası almaq, təmir işləri aparmaq və ya digər xərcləri ödəmək üçün banklara müraciət etməsi adi hala çevrilib. Həmçinin, inflyasiyanın müəyyən təsiri də vətəndaşların alıcılıq qabiliyyətini zəiflətdiyi üçün borclanmaya sövq edə bilər.

Bankların aqressiv marketinq strategiyaları və kredit məhsullarına asan çıxış imkanları da borclanmanın artmasında mühüm rol oynayır. Bəzən vətəndaşlar maliyyə vəziyyətlərini tam qiymətləndirmədən, gələcək ödəmə qabiliyyətlərini nəzərə almadan yüksək faizli kreditlər götürürlər.

Maliyyə savadlılığının aşağı olması da problemi daha da dərinləşdirir. Bir çox hallarda insanlar kredit müqavilələrinin şərtlərini, faiz dərəcələrini və gecikmə cərimələrini tam anlamadan öhdəlik götürürlər. Bu isə sonradan maliyyə çətinlikləri ilə üzləşmələrinə səbəb olur.

Vətəndaşların kredit yükünün artması onların sosial rifahına mənfi təsir göstərməklə yanaşı, bank sisteminin sabitliyi üçün də potensial risklər daşıyır. Borcların qaytarılmasında yaranan çətinliklər problemli kreditlərin həcmini artıra və bankların maliyyə göstəricilərinə təsir edə bilər.

Bu vəziyyətdə həm dövlət tərəfindən tənzimləmə və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi, həm də əhalinin maliyyə savadlılığının artırılması vacibdir. Banklar da öz növbəsində daha məsuliyyətli kreditləşmə siyasəti yürütməli, vətəndaşların ödəmə qabiliyyətini daha diqqətlə qiymətləndirməlidirlər.

Yalnız kompleks yanaşma ilə əhalinin kredit yükünün sağlam səviyyədə saxlanılması və potensial maliyyə böhranlarının qarşısının alınması mümkün olar.

Azərbaycan ictimaiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olan xəbər yayılıb: General Məmmədov tutduğu vəzifədən azad edilib. Bu barədə müvafiq əmrin artıq imzalandığı bildirilir.

Qeyd edək ki, vəzifədən azad edilməsi haqqında qərarın detalları və səbəbləri hələlik açıqlanmayıb. Lakin bu cür yüksək səviyyəli kadr dəyişiklikləri adətən dövlət başçısının sərəncamı ilə həyata keçirilir.

General Məmmədovun hansı vəzifədə çalışdığı və onun fəaliyyəti barədə məlumatlar ictimaiyyətə tam şəkildə təqdim edilməsə də, onun vəzifədən uzaqlaşdırılması xəbəri gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib.

Bu qərarın Azərbaycanın müdafiə sistemində və ya hərbi idarəçilikdə hansı dəyişikliklərə səbəb olacağı yaxın zamanlarda aydınlaşacaq. Ekspertlər bu cür dəyişikliklərin hərbi strukturların fəaliyyətinin optimallaşdırılması və ya yeni strategiyaların tətbiqi ilə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edirlər.

Hadisələrin inkişafı və vəzifədən azad edilmənin arxasında duran səbəblər barədə əlavə məlumatlar əldə edildikcə, ictimaiyyətə təqdim olunacaq.

Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə baş verən silahlı hücum nəticəsində azı altı nəfər həlak olub. Şəhərin mərkəzi hissələrindən birində qeydə alınan bu faciəvi hadisə ictimaiyyətdə böyük narahatlıq yaradıb.

Hadisənin təfərrüatları hələlik tam açıqlanmasa da, ilkin məlumatlara görə, bir neçə şəxs naməlum şəxslər tərəfindən hədəf alınıb. Hücumun motivləri və təşkilatçıları barədə araşdırmalar davam edir.

Silahlı insident zamanı çox sayda insan yaralanıb. Yaralılar dərhal yaxınlıqdakı tibb müəssisələrinə çatdırılıb və onlara təcili tibbi yardım göstərilir. Bəzi yaralıların vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir ki, bu da ölənlərin sayının arta biləcəyi ehtimalını yaradır.

Kiyev polis idarəsi hadisə yerində genişmiqyaslı əməliyyat-istintaq tədbirləri həyata keçirir. Ərazidə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib, cinayətkarların yaxalanması üçün axtarışlar aparılır. Hücumun şəhərin asayişinə ciddi təhdid olduğu vurğulanır.

Ukrayna hökuməti və hüquq-mühafizə orqanları baş verənlərlə bağlı ictimaiyyətə ətraflı məlumat verəcəklərini bəyan ediblər. Bu dəhşətli hadisə Kiyevdə son dövrlər qeydə alınan ən ciddi cinayət hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir.

Ermənistanın paytaxtı İrəvan yaxınlığında yerləşən poliqonlardan birində güclü partlayış baş verib. İlkin məlumatlara görə, hadisə yerli vaxtla günorta saatlarında qeydə alınıb və ətraf ərazilərdə yaşayan sakinlər arasında ciddi narahatlığa səbəb olub.

Partlayışın dəqiq səbəbi və xarakteri barədə hələlik rəsmi məlumat verilməyib. Lakin poliqonların adətən hərbi təlimlər və ya silah sınaqları üçün istifadə edildiyi nəzərə alınarsa, hadisənin hərbi fəaliyyətlə bağlı olduğu ehtimal edilir.

Şahidlərin bildirdiyinə görə, partlayışın səsi bir neçə kilometrlik məsafədən eşidilib, bəzi ərazilərdə isə zəlzələyə bənzər yüngül silkələnmələr hiss olunub. Hadisə yerinə təcili yardım və təhlükəsizlik qüvvələri cəlb edilib.

Ermənistan Müdafiə Nazirliyi və digər müvafiq qurumlar tərəfindən hələlik heç bir açıqlama verilməyib. Bu cür hadisələr regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti nəzərə alaraq ictimaiyyətdə böyük maraq və narahatlıq doğurur.

Hadisənin mülki əhali arasında itki və ya dağıntıya səbəb olub-olmadığı barədə məlumat yoxdur. Rəsmi şəxslərin yaxın saatlarda hadisə ilə bağlı ətraflı məlumat verəcəyi gözlənilir.

Azərbaycan Respublikası ilə İnkişaf Etməkdə Olan Səkkiz Ölkə (D-8) Təşkilatı arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi yolları müzakirə edilib. Bu görüşlər ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi platformalarda mövqeyinin gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

D-8 Təşkilatı, üzv ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi, ticarət dövriyyəsinin artırılması və müştərək layihələrin həyata keçirilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır. Azərbaycanın bu təşkilatla əməkdaşlığı regional və qlobal iqtisadi inteqrasiya proseslərinə töhfə verir.

Müzakirələr zamanı ticarət, investisiya, enerji, nəqliyyat və turizm sahələrində potensial əməkdaşlıq imkanları nəzərdən keçirilib. Qeyd olunub ki, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və inkişaf edən iqtisadiyyatı D-8 ölkələri üçün yeni imkanlar yaradır.

Hər iki tərəf arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, birgə investisiya layihələrinin təşviqi və rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində təcrübə mübadiləsi məsələləri diqqət mərkəzində olub. Bu addımlar qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın dərinləşməsinə xidmət edəcək.

Azərbaycanın regionda etibarlı tərəfdaş kimi rolu vurğulanaraq, D-8 çərçivəsində həyata keçiriləcək layihələrin regionun inkişafına müsbət təsir göstərəcəyi bildirilib. Xüsusilə, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri yüksək qiymətləndirilib.

Görüşlərdə əməkdaşlığın gələcək istiqamətləri müəyyənləşdirilib və müvafiq yol xəritəsinin hazırlanması barədə razılıq əldə edilib. Bu, Azərbaycan ilə D-8 arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsi üçün zəmin yaradır.

İranda internet xidmətlərinin kəsilməsi artıq 50 gündür ki, davam edir. Bu uzunmüddətli qaranlıq ölkə vətəndaşlarının gündəlik həyatında ciddi problemlər yaradır və informasiya əldə etmə imkanlarını məhdudlaşdırır.

Ölkədə internetə çıxışın məhdudlaşdırılması adətən genişmiqyaslı etiraz aksiyaları zamanı hökumət tərəfindən tətbiq edilən bir tədbirdir. Bu dəfə də kəsintinin son aylarda davam edən xalq narazılıqları ilə əlaqəli olduğu güman edilir.

Vətəndaşlar sosial media vasitəsilə ünsiyyət qurmaqda, xəbərləri izləməkdə və hətta bank əməliyyatları kimi zəruri xidmətlərdən istifadə etməkdə çətinlik çəkirlər. Biznes sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlar isə onlayn satış və xarici tərəfdaşlarla əlaqə qurmaqda böyük itkilərlə üzləşirlər.

İnternetin kəsilməsi nəticəsində İranın beynəlxalq aləmdən təcrid olunması daha da dərinləşir. Bu vəziyyət dünya ictimaiyyətinin ölkədə baş verən hadisələr haqqında dəqiq və vaxtında məlumat almasını çətinləşdirir, insan haqları təşkilatlarının narahatlığını artırır.

Mütəxəssislər bu cür uzunmüddətli internet kəsintilərinin ölkə iqtisadiyyatına vurduğu zərərin milyonlarla dollarla ölçüldüyünü qeyd edirlər. Eyni zamanda, bu, vətəndaşların söz azadlığı və informasiya əldə etmək hüququnun kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir.

İran prezidentliyinə namizəd Məsud Pezeshkian ölkəsinin hərbi gücünə toxunaraq, İran ordusunun ölkəni hər cür təhlükədən müdafiə etməyə tam hazır olduğunu bəyan edib. Onun bu açıqlaması seçki kampaniyası dövründə milli təhlükəsizlik məsələlərinin gündəmə gətirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayır.

Pezeshkian, İran İslam Respublikasının müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə olduğunu və xarici təhdidlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün bütün lazımi resurslara malik olduğunu bildirib. Bu bəyanat regionda artan gərginliklər fonunda İranın mövqeyini bir daha nümayiş etdirir.

Namizədin sözlərinə görə, İran ordusu yalnız ölkənin sərhədlərini qorumaqla kifayətlənmir, həm də daxili sabitliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. O, xalqın müdafiə qüvvələrinə olan etimadının vacibliyini qeyd edib.

Pezeshkian, İranın hərbi doktrinasının müdafiə xarakteri daşıdığını və heç bir ölkəyə qarşı təcavüzkar niyyətləri olmadığını vurğulayıb. Lakin o, ölkənin milli maraqlarını qorumaq üçün hər cür müdafiə tədbirlərinin görüləcəyinə işarə edib.

Bu bəyanat, Pezeshkianın seçki proqramında milli müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yer ayırdığını göstərir. Onun bu mövqeyi seçicilər arasında ölkənin müdafiə gücünə olan inamı artırmaq məqsədi daşıyır.

Ukrayna qüvvələri Qara dənizdə Rusiyaya məxsus üç hərbi gəmini hədəf alaraq vurduğunu açıqlayıb. Bu hadisə, müharibənin dəniz cəbhəsində yeni və ciddi bir gərginlik dalğası yaradıb. Kiyevdən verilən məlumatlara görə, uğurlu əməliyyat nəticəsində Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının mühüm aktivlərinə zərbə endirilib.

Bu hücum, Rusiyanın Qara dənizdəki üstünlüyünü sarsıtmaq və təchizat yollarını pozmaq məqsədi daşıyan Ukrayna strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Vurulan gəmilərin növü və onlara dəyən zərərin miqyası barədə əlavə detallar hələlik açıqlanmayıb, lakin bu hadisənin Rusiyanın dənizdəki əməliyyat qabiliyyətinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilir.

Qara dəniz müharibənin əvvəlindən bəri hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Ukrayna, dronlar və raketlər vasitəsilə Rusiyanın dəniz donanmasına qarşı effektiv hücumlar həyata keçirərək, Rusiyanı Krım yarımadası yaxınlığındakı bazalarından geri çəkilməyə məcbur edib. Bu son hücum da həmin uğurlu strategiyanın davamı kimi görünür.

Hadisənin beynəlxalq rezonansı da böyükdür. Bir çox hərbi analitik, bu cür hücumların müharibənin gedişatına təsirini və Qara dənizdəki gərginliyi daha da artıracağını proqnozlaşdırır. Rusiyadan isə bu iddialara hələlik rəsmi reaksiya verilməyib.

Ukrayna rəsmiləri, dənizdəki bu uğurların cəbhə xəttindəki vəziyyətə də müsbət təsir edəcəyini, Rusiyanın logistik təchizatını çətinləşdirəcəyini və işğalçı qüvvələrin əməliyyat imkanlarını məhdudlaşdıracağını vurğulayır. Bu, Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün atılan mühüm addımlardan biridir.