Category: Gündəm

Son dövrlərdə Azərbaycanın avtomobil bazarında müşahidə olunan qiymət enişləri həm alıcılar, həm də satıcılar arasında təəccübə səbəb olub. Gözlənilməz ucuzlaşma tendensiyası bazarda ciddi dəyişikliklərin siqnalını verir və ekspertlər bu vəziyyətin əsas səbəblərini açıqlayıblar.

Avtomobil bazarı üzrə mütəxəssislərin fikrincə, qiymət enişinin əsas səbəblərindən biri təklifin artmasıdır. Xüsusilə ikinci əl avtomobil bazarında idxalın çoxalması və yerli bazarda mövcud avtomobillərin sayının artması rəqabəti gücləndirib. Bu vəziyyət satıcıları qiymətləri aşağı salmağa məcbur edir.

Digər bir mühüm səbəb isə alıcılıq qabiliyyətinin nisbətən zəifləməsidir. İqtisadi vəziyyətlə əlaqədar olaraq, vətəndaşların avtomobil almaq üçün büdcələri məhdudlaşıb. Bankların avtomobil kreditləri üzrə yüksək faiz dərəcələri də potensial alıcıları bazardan uzaqlaşdırır, bu da tələbin azalmasına gətirib çıxarır.

Ekspertlər həmçinin qeyd edirlər ki, yeni avtomobil satışlarında da durğunluq yaşanır. Bu, distribyutorların anbarlarında yığılıb qalan avtomobillərin sayını artırır və onları endirimlər etməyə vadar edir. Beləliklə, yeni avtomobil bazarındakı vəziyyət də ikinci əl bazarına dolayı yolla təsir göstərir.

Bazarın psixoloji tərəfi də qiymət enişlərində rol oynayır. Alıcılar qiymətlərin daha da düşəcəyi gözləntisi ilə alışlarını təxirə salır, bu da satıcılar üzərindəki təzyiqi artırır. Nəticədə, avtomobil sahibi olmaq istəyənlər üçün hazırkı dövr daha sərfəli fürsətlər yaradır.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidməti sabah Azərbaycanda gözlənilən hava şəraitini açıqlayıb. Proqnoza görə, ölkə ərazisində hava əsasən sabit və mülayim olacaq.

Bakıda və Abşeron yarımadasında sabah havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Şimal-qərb küləyi gündüz cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 15-18° isti, gündüz 25-28° isti təşkil edəcək.

Azərbaycanın rayonlarında da hava şəraiti əsasən sabit qalacaq. Bəzi şimal və qərb rayonlarında gündüz saatlarında qısamüddətli yağışlar ehtimal olunur, lakin bu yağışlar lokal xarakter daşıyacaq.

Dağlıq rayonlarda havanın temperaturu gecə 8-13° isti, gündüz 18-23° isti, aran rayonlarında isə gecə 14-19° isti, gündüz 27-32° isti olacaq. Əsasən şərq küləyi əsəcək.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bəzi bölgələrdə havanın temperaturu mövsüm normasına yaxın olsa da, yüksək rütubət bəzi insanlar üçün narahatlıq yarada bilər. Xüsusilə həssas insanlar üçün günorta saatlarında birbaşa günəş şüalarından qorunmaq tövsiyə olunur.

Ümumilikdə, sabah respublika ərazisində əlverişli meteoroloji şərait hökm sürəcək. Bu da insanların açıq havada fəaliyyətləri üçün münbit şərait yaradacaqdır.

Dünya siyasətində gərginlik artmaqdadır. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ünvanına yeni və sərt bir xəbərdarlıq gəlib. Adı açıqlanmayan bir ölkənin yeni seçilmiş Baş naziri Netanyahunu həbslə hədələyib. Bu bəyanat beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş rezonans doğurub və İsrailin rəhbərliyinə qarşı artan təzyiqlərin göstəricisi kimi qəbul edilir.

Xəbərdarlıq edən Baş nazir “Bunu aydın şəkildə bildirdim” ifadəsini işlədərək, mövqeyinin qəti olduğunu vurğulayıb. Bu təhdidin əsasında, ehtimal ki, İsrailin son hərbi əməliyyatları zamanı beynəlxalq hüququn pozulması ilə bağlı iddialar dayanır. Bir çox beynəlxalq təşkilat və ölkə İsrailin Qəzzadakı fəaliyyətlərini tənqid edir və müharibə cinayətləri törədilməsi ehtimallarını araşdırır.

Bu cür bir təhdid, Netanyahunun siyasi gələcəyi üçün ciddi fəsadlar yarada bilər. O, uzun illərdir İsrail siyasətinin mərkəzində dayanan bir fiqurdur, lakin onun beynəlxalq arenadakı mövqeyi son dövrlərdə zəifləyib. Həbs təhdidi, onun daxili və xarici siyasətdəki manevr imkanlarını daha da məhdudlaşdıra bilər.

Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCM) də daxil olmaqla, müxtəlif beynəlxalq qurumlar İsrail rəsmilərinə qarşı araşdırmalar aparır. Yeni Baş nazirin bu bəyanatı, BCM-in potensial həbs orderləri ilə bağlı müzakirələrin fonunda daha da əhəmiyyət kəsb edir. Bu, beynəlxalq hüquq normalarına riayət edilməsi çağırışlarının gücləndiyini göstərir.

Bu hadisə Yaxın Şərqdəki onsuz da gərgin vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Netanyahunun taleyi ilə bağlı bu cür açıq təhdidlər, regionda diplomatik gərginliyi artırır və beynəlxalq münasibətlərdə yeni bir faza başlada bilər. Gözlər indi bu bəyanatın ardınca gələcək addımlara və beynəlxalq ictimaiyyətin reaksiyasına dikilib.

Bu gün səhər saatlarından etibarən Bakı Metropoliteninin bütün stansiyalarına giriş müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılıb. Paytaxt sakinlərinin və qonaqlarının ən çox istifadə etdiyi ictimai nəqliyyat vasitəsi olan metroda yaranan bu vəziyyət, şəhər həyatında ciddi çətinliklərə səbəb olub.

Məlumatlara görə, metronun “İçərişəhər”dən “Həzi Aslanov”a qədər bütün xətləri üzrə stansiyaların girişləri bağlandığı üçün sərnişinlər qatarlara daxil ola bilməyib. Bu məhdudiyyət səbəbindən minlərlə insan işə, təhsilə və digər məqsədlərə çatmaqda problemlərlə üzləşib.

Bakı Metropoliteni tərəfindən hələlik rəsmi açıqlama verilməsə də, ilkin ehtimallara görə, məhdudiyyət təhlükəsizlik tədbirləri və ya texniki nasazlıqla əlaqədar ola bilər. Hadisənin səbəbləri ilə bağlı ictimaiyyətə tezliklə məlumat verilməsi gözlənilir.

Metronun fəaliyyətinin dayandırılması, avtobus və digər ictimai nəqliyyat vasitələrində sıxlığın yaranmasına səbəb olub. Şəhərin əsas yollarında avtomobil tıxacları müşahidə olunur ki, bu da paytaxtda nəqliyyat kollapsı riskini artırır.

Vətəndaşlara alternativ nəqliyyat vasitələrindən istifadə etmələri və yola çıxmazdan əvvəl Bakı Metropoliteninin rəsmi məlumatlarını izləmələri tövsiyə olunur. Məhdudiyyətin nə qədər davam edəcəyi barədə dəqiq məlumat hələlik yoxdur.

Bu cür kütləvi məhdudiyyət, paytaxtın nəqliyyat infrastrukturunun zəif cəhətlərini bir daha ortaya qoyur və fövqəladə hallarda alternativ həllərin vacibliyini vurğulayır. Ümid edilir ki, problem qısa zamanda aradan qaldırılacaq və metro öz normal iş rejimini bərpa edəcəkdir.

Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) cərimələrin məbləğinin artırılması ilə bağlı təklif irəli sürüb. Bu təklif ölkə gündəmində geniş müzakirələrə səbəb olmaqla yanaşı, qanunvericilikdə potensial dəyişikliklərin anonsu kimi də qiymətləndirilir.

Ombudsmanın bu addımı, əsasən, inzibati xətaların qarşısının alınması, hüquq pozuntularına qarşı mübarizənin gücləndirilməsi və cəmiyyətdə hüquq şüurunun yüksəldilməsi məqsədi daşıya bilər. Təklifin detalları hələ tam açıqlanmasa da, onun hansı sahələri əhatə edəcəyi maraq doğurur.

Adətən, cərimələrin artırılması təklifləri yol hərəkəti qaydalarının pozulması, ekoloji cinayətlər, ictimai asayişin pozulması kimi sahələrdə daha aktual olur. Məqsəd, bu cür pozuntuların ciddiliyini vurğulamaq və vətəndaşları qanunlara riayət etməyə daha çox təşviq etməkdir.

Bu təklif, bir tərəfdən, qanunun aliliyinin təmin edilməsi baxımından müsbət qarşılana bilər. Digər tərəfdən isə, vətəndaşların sosial vəziyyəti nəzərə alınaraq, cərimələrin artırılmasının onların büdcəsinə təsiri barədə də narahatlıqlar yaranır. Balanslı yanaşma vacibdir.

Təklifin qanunvericilik müstəvisinə çıxarılması halında, Milli Məclisdə geniş müzakirələr aparılacağı gözlənilir. Bu prosesdə müxtəlif maraqlı tərəflərin, o cümlədən vətəndaş cəmiyyəti institutlarının rəylərinin nəzərə alınması vacib olacaqdır.

Ombudsmanın təklifi cəmiyyətdə hüquq mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi, qayda-qanunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış bir addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin hər hansı bir dəyişikliyin effektivliyi onun icra mexanizmlərindən və ictimai dəstəkdən asılı olacaq.

Bakı şəhəri növbəti dəfə böyük bir mədəniyyət hadisəsinə ev sahibliyi etməyə hazırlaşır. Şəhərimizdə ənənəvi olaraq keçirilən “Oxu Günü–11 Kitab Festivalı” kitabsevərlər və ədəbiyyat həvəskarları üçün unudulmaz anlar vəd edir. Bu möhtəşəm tədbir, Azərbaycanın zəngin ədəbiyyatını təbliğ etmək və cəmiyyətdə oxu mədəniyyətini gücləndirmək məqsədi daşıyır.

Artıq 11-ci dəfə təşkil olunan “Oxu Günü” festivalı, illərdir ki, paytaxtımızın mədəni həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Hər il minlərlə ziyarətçini bir araya gətirən bu festival, müxtəlif nəşriyyat evlərini, yazarları və oxucuları vahid platformada birləşdirir. Bu, həm yeni kitabların təqdimatı, həm də ədəbiyyat dünyasındakı yeniliklərlə tanış olmaq üçün əla fürsətdir.

Festival çərçivəsində ziyarətçiləri zəngin və rəngarəng proqram gözləyir. Yeni nəşrlərin təqdimat mərasimləri, tanınmış yazıçılarla görüşlər, imza günləri, panel müzakirələr və ustad dərsləri təşkil olunacaq. Həmçinin, uşaqlar üçün xüsusi əyləncəli və maarifləndirici tədbirlər, nağıl saatları və yaradıcılıq emalatxanaları da nəzərdə tutulub.

Bu festival hər kəs üçündür – həm klassik ədəbiyyatın pərəstişkarları, həm də müasir əsərlərlə maraqlananlar, həm də kitablarla ilk tanışlığını yaşayacaq balacalar. Tədbir, oxuculara sevdikləri müəlliflərlə birbaşa ünsiyyət qurmaq, onların əsərləri haqqında daha ətraflı məlumat almaq və yeni ədəbi kəşflər etmək imkanı verəcək.

“Oxu Günü” festivalının əsas hədəflərindən biri də gənc nəsildə kitaba marağı artırmaq və onları mütaliəyə təşviq etməkdir. Kitabların rəqəmsal dövrdəki əhəmiyyətini vurğulayan bu tədbir, oxu vərdişlərinin formalaşmasında və intellektual inkişafda mühüm rol oynayır. Bu cür festivallar cəmiyyətin mədəni səviyyəsinin yüksəlməsinə birbaşa töhfə verir.

Bakının mədəni həyatına yeni nəfəs gətirəcək “Oxu Günü–11 Kitab Festivalı”na bütün ədəbiyyatsevərlər və maraqlananlar dəvətlidir. Gəlin, birlikdə kitabların sehrli dünyasına səyahət edək və biliklərimizi zənginləşdirək.

Rəsmi Tehran, ABŞ ilə hərbi münaqişəni davam etdirməyə hazır olduğunu bəyan edərək, beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıqlara səbəb olub. Bu açıqlama, iki ölkə arasında on illərdir davam edən gərginliklərin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunun göstəricisi kimi şərh edilir.

İranın bu qətiyyətli mövqeyi, əsasən, Yaxın Şərqdəki geosiyasi dinamika, regiondakı proksi münaqişələr və Tehranın nüvə proqramı ətrafında yaranan fikir ayrılıqları ilə bağlıdır. ABŞ-ın regiondakı hərbi varlığı və sanksiya siyasəti, İranın bu cür sərt bəyanatlar verməsinə zəmin yaradan əsas amillərdəndir.

Analitiklər hesab edirlər ki, İranın bu mövqeyi, həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara ünvanlanmış bir mesajdır. Bu, Tehranın öz maraqlarını qorumaq və regional təsirini saxlamaq üçün hərbi variantları istisna etmədiyini göstərir.

Münaqişənin davam etdirilməsi çağırışı, xüsusilə Hörmüz boğazı, Fars körfəzi və regiondakı digər strateji nöqtələrdə gərginliyi daha da artırma potensialına malikdir. Bu cür bəyanatlar, beynəlxalq ticarət yolları və enerji təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaradır.

Beynəlxalq təşkilatlar və bir sıra ölkələr tərəfləri təmkinli olmağa və diplomatik yollarla həll yolları tapmağa çağırır. Lakin İranın son bəyanatı, diplomatik səylərin nəticəsiz qaldığı təqdirdə, regionda hərbi eskalasiyanın qaçılmaz ola biləcəyi xəbərdarlığını verir.

ABŞ-ın bu bəyanata necə reaksiya verəcəyi, gələcək hadisələrin inkişafında həlledici rol oynayacaq. Tərəflər arasında birbaşa və ya dolayı yolla hərbi qarşıdurmanın davam etməsi, bütün Yaxın Şərq regionunda sabitliyi təhdid edən ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

ABŞ-da media dünyasında böyük rezonans doğuran bir hadisə baş verib. Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FTB) direktoru, nüfuzlu “The Atlantic” nəşrinə qarşı 250 milyon dollarlıq böhtan iddiası qaldırıb.

İddianın əsas səbəbi, nəşrin FTB direktorunu “xroniki alkoqolik” adlandırmasıdır. Bu ifadə, direktorun şəxsi nüfuzuna və peşəkar imicinə ciddi zərbə vurmaqla yanaşı, ictimaiyyət arasında yanlış təsəvvür yaratdığı iddia edilir.

Məhkəmə sənədlərində qeyd olunur ki, “The Atlantic”in bu iddiaları heç bir fakta əsaslanmır və tamamilə böhtan xarakteri daşıyır. Direktorun vəkilləri, nəşrin məsuliyyətsizliyini və peşəkar etika qaydalarını pozduğunu vurğulayırlar.

250 milyon dollarlıq təzminat tələbi, həm maddi, həm də mənəvi zərərin qarşılanması məqsədi daşıyır. Bu məbləğ, iddiaçı tərəfindən yayılan yalan məlumatın gətirdiyi itkiləri kompensasiya etmək üçün tələb olunur.

Bu iş, medianın məsuliyyəti və ictimai şəxslərin hüquqlarının qorunması məsələlərini yenidən gündəmə gətirir. Jurnalistikanın etik standartları və faktlara əsaslanma prinsipləri bu məhkəmə prosesində əsas müzakirə mövzusu olacaq.

Hadisənin ABŞ media məkanında gərginlik yaratdığı və gələcəkdə oxşar hallara təsir edə biləcəyi gözlənilir. Məhkəmənin nəticəsi, media azadlığı və şəxsi toxunulmazlıq arasındakı incə xətti bir daha müəyyənləşdirəcək.

Fransa hökuməti ölkənin büdcə kəsirini azaltmaq və maliyyə sabitliyini təmin etmək məqsədilə sərt qənaət tədbirləri proqramına start verdiyini elan edib. Bu qərar, Avropa İttifaqının büdcə qaydalarına riayət etmək və dövlət borcunun davamlı artımının qarşısını almaq zərurətindən irəli gəlir.

Son illərdə Fransa iqtisadiyyatı COVID-19 pandemiyası və enerji böhranı ilə bağlı xərclərin artması səbəbindən əhəmiyyətli büdcə kəsiri ilə üzləşib. Hökumət bu vəziyyəti tənzimləmək üçün dövlət xərclərini optimallaşdırmağa və gəlirləri artırmağa yönəlmiş kompleks tədbirlər planı hazırlayıb.

Qənaət tədbirləri ilk növbədə dövlət idarəçiliyi, sosial proqramlar və bəzi infrastruktur layihələri kimi sahələrə təsir edəcək. Hökumət, vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətini qoruyaraq, səmərəsiz xərcləri azaltmağı hədəfləyir. Bəzi hallarda, vergi siyasətinə də yenidən baxılması istisna edilmir.

Bu cür sərt tədbirlər iqtisadi artıma müəyyən mənfi təsir göstərə bilər. Analitiklər, qənaət rejiminin qısamüddətli dövrdə istehlakın azalmasına və bəzi sektorlarda yavaşlamaya səbəb ola biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Lakin hökumət, uzunmüddətli perspektivdə bu addımların ölkənin iqtisadi dayanıqlığını gücləndirəcəyinə inanır.

Tədbirlərin uğuru həm də ictimaiyyətin və siyasi qüvvələrin dəstəyindən asılı olacaq. Əhalinin müxtəlif təbəqələri üçün çətinliklər yarada biləcək bu qərarlar, hökumətin siyasi iradəsinin və idarəetmə bacarığının sınağı olacaq.

Fransanın bu addımı, Avropanın digər ölkələri üçün də bir siqnal ola bilər, çünki bir çox Avropa İttifaqı üzvü yüksək dövlət borcu və büdcə kəsiri problemləri ilə üzləşir. Parisin maliyyə intizamına yönəlməsi, regionda ümumi iqtisadi sabitliyə töhfə verə bilər.

Hörmüz Boğazı, Fars Körfəzi ilə Oman Körfəzini birləşdirən və dünya neft ticarətinin təxminən üçdə birinin keçdiyi strateji əhəmiyyətli bir su yoludur. Bu dar keçid, bölgədəki bir çox ölkənin, xüsusilə də İranın iqtisadi və hərbi strategiyasında mərkəzi rol oynayır. Boğazın coğrafi mövqeyi ona həm böyük üstünlüklər, həm də ciddi zəifliklər verir.

İran, Hörmüz Boğazına nəzarət etmək qabiliyyəti ilə regional gücünü nümayiş etdirir. Lakin bu nəzarət, həm də ölkənin “Axilles dabanı” hesab olunur. İranın öz neft ixracatı da məhz bu boğazdan keçir və boğazın bağlanması və ya təhlükə altına düşməsi, ilk növbədə İran iqtisadiyyatına ağır zərbə vura bilər. Bu paradoks, Tehranın regional siyasətində diqqətli addımlar atmasına səbəb olur.

Keçmişdə ABŞ prezidenti Donald Trampın İranla bağlı sərt ritorikası və sanksiya təhdidləri, Hörmüz Boğazı ətrafında gərginliyi daha da artırmışdı. Tramp administrasiyası, İranın neft ixracatını sıfıra endirmək və ölkəni beynəlxalq razılaşmalara məcbur etmək məqsədi güdürdü. Bu təhdidlər, boğazın qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün nə qədər həssas olduğunu bir daha göstərmişdi.

Hörmüz Boğazının tamamilə bağlanması və ya orada böyük bir müdaxilə, qlobal neft qiymətlərində kəskin artıma, dünya iqtisadiyyatında böyük çətinliklərə və potensial hərbi qarşıdurmalara yol aça bilər. Bu ssenari, dünya dövlətləri tərəfindən ciddi bir təhdid olaraq qəbul edilir və boğazın açıq qalması üçün beynəlxalq səylər davam etdirilir.

Bölgədəki gərginliklər fonunda, bir sıra ölkələr, o cümlədən ABŞ, Britaniya və Fransa, boğazın təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə hərbi dəniz qüvvələrini yerləşdirmişdir. Bu hərbi mövcudluq, boğazdan keçən ticarət gəmilərinin mühafizəsini təmin etməklə yanaşı, həm də bölgədəki qüvvələr balansını saxlamağa xidmət edir.

Hörmüz Boğazı ətrafındakı vəziyyət, beynəlxalq münasibətlərin və enerji siyasətinin mürəkkəb bir kəsişmə nöqtəsidir. Bölgədəki hər hansı bir yanlış addım və ya eskalasiya, fəlakətli nəticələrə səbəb ola bilər. Buna görə də, diplomatik həll yolları və dialoq, bu strateji su yolunun sabitliyini qorumaq üçün əsas vasitə olaraq qalır.