Category: Gündəm

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, ölkəsinin müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək məqsədilə ərəb ölkələri ilə mühüm dron sazişləri imzaladığını açıqlayıb. Bu razılaşmalar, müasir müharibədə pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) kritik rolunu nəzərə alaraq, Kiyev üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Prezidentin bəyanatı beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Açıqlanan detallara görə, imzalanan sazişlər əsasən dronların birgə istehsalını, texnologiya mübadiləsini və Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin ehtiyacları üçün PUA tədarükünü əhatə edir. Zelenski, bu əməkdaşlığın Ukraynanın hərbi sənayesinin inkişafına və müdafiə potensialının artırılmasına ciddi töhfə verəcəyini vurğulayıb.

Bu addım, Ukraynanın müharibə şəraitində öz müttəfiq dairəsini genişləndirmək və hərbi texnologiya tədarükündə diversifikasiya yaratmaq strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Ərəb ölkələri ilə qurulan bu tərəfdaşlıq, Ukraynanın müdafiə sənayesinə yeni investisiyalar cəlb etməklə yanaşı, həm də regionlararası əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açır.

Ərəb ölkələri üçün isə bu sazişlər, öz müdafiə sənayelərini inkişaf etdirmək və müasir hərbi texnologiyalara çıxış əldə etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Ukraynanın müharibə təcrübəsi və dron texnologiyaları sahəsindəki nailiyyətləri, ərəb tərəfdaşlar üçün dəyərli resurs ola bilər. Bu əməkdaşlıq, hər iki tərəfin qarşılıqlı maraqlarına xidmət edir.

Zelenski, bu razılaşmaların Ukraynanın cəbhə xəttindəki mövqeyini daha da gücləndirəcəyini və düşmənə qarşı mübarizədə yeni imkanlar yaradacağını qeyd edib. O, həmçinin, bu əməkdaşlığın gələcəkdə daha geniş sahələri əhatə edə biləcəyinə dair siqnallar verib.

Ekspertlər, bu sazişlərin yalnız hərbi deyil, həm də siyasi və iqtisadi müstəvidə ciddi nəticələr verəcəyini proqnozlaşdırır. Ukraynanın ərəb dünyası ilə əlaqələrinin dərinləşməsi, beynəlxalq arenada Kiyevin mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək.

Azərbaycanda qanunsuz yollarla faizlə borc verən şəxslərə qarşı ciddi xəbərdarlıq edilib. Müvafiq qurumlar tərəfindən verilən məlumatda bildirilir ki, lisenziyası olmadan pul müqabilində faizlə borc vermək hüquqi məsuliyyət yarada bilər.

Qeyri-qanuni maliyyə əməliyyatları, xüsusilə də yüksək faizlə və heç bir rəsmi sənədləşmə olmadan borc vermək, həm borc verən, həm də borc alan üçün risklər daşıyır. Bu cür fəaliyyətlər “qara bazar” iqtisadiyyatının bir hissəsi olaraq dövlət nəzarətindən kənarda qalır və sui-istifadə hallarına yol açır.

Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, maliyyə xidmətlərinin göstərilməsi üçün müvafiq lisenziya tələb olunur. Lisenziyasız faizlə pul vermək qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti kimi qiymətləndirilə bilər ki, bu da cinayət məsuliyyətinə qədər gedib çıxa bilər.

Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, maliyyə ehtiyacları yarandığı zaman yalnız lisenziyalı bank və ya digər kredit təşkilatlarına müraciət etsinlər. Qeyri-rəsmi borc münasibətlərindən uzaq durmaq, gələcəkdə yarana biləcək hüquqi problemlərdən və maddi itkilərdən qorunmaq üçün vacibdir.

Bu xəbərdarlıq, ölkədə maliyyə sektorunda şəffaflığı artırmaq və qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Dövlət qurumları bu sahədə nəzarəti gücləndirərək, qanunsuz borc verənlərə qarşı mübarizəni davam etdirəcəklər.

Beləliklə, faizlə borc verən şəxslər öz fəaliyyətlərini qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə həyata keçirməli, əks halda ciddi hüquqi sanksiyalarla üzləşə bilərlər.

İran İslam Respublikası Hörmüz boğazından keçid üçün bir ölkəyə tətbiq edilən tranzit rüsumlarını ləğv etmək barədə qərar qəbul edib. Bu addım, strateji əhəmiyyətə malik bu su yolunda Tehranın xarici siyasətində diqqətəlayiq bir dəyişikliyi əks etdirir.

Qərarın təfərrüatları açıqlanmasa da, bu güzəştin həmin ölkənin gəmilərinə Hörmüz boğazından sərbəst və rüsumsuz keçid imkanı yaradacağı gözlənilir. Bu, beynəlxalq dəniz nəqliyyatı üçün mühüm bir keçid nöqtəsi olan boğazda ticarət və logistika xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Hörmüz boğazı dünya neft tədarükünün təxminən üçdə birinin keçdiyi həyati əhəmiyyətli bir dəniz yoludur. İran bu boğazın şimal sahilində yerləşir və onun üzərində böyük strateji nəzarətə malikdir. Bu səbəbdən, boğazdan keçid rüsumlarının ləğvi regional və qlobal miqyasda ciddi siyasi və iqtisadi təsirlərə malik ola bilər.

İranın bu addımının arxasında bir neçə səbəb dayana bilər. Bu, həmin ölkə ilə ikitərəfli əlaqələri gücləndirmək, iqtisadi əməkdaşlığı təşviq etmək və ya regional təsirini artırmaq məqsədi daşıya bilər. Həmçinin, bu qərar müəyyən bir ölkəyə qarşı siyasi jest kimi də qiymətləndirilə bilər.

Belə bir güzəşt, Fars körfəzi regionunda dəniz təhlükəsizliyi və ticarət dinamikasına təsir edə bilər. Digər ölkələr də İranın bu qərarını yaxından izləyəcək və öz dəniz strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirə bilərlər. Bu, regionda yeni ticarət marşrutları və əməkdaşlıq imkanları yarada bilər.

Rüsumsuz keçid imkanı həmin ölkə üçün ciddi iqtisadi üstünlüklər və rəqabət qabiliyyəti qazandıracaq. Bu, onun ixracat və idxalat xərclərini azaldaraq beynəlxalq bazarlarda mövqeyini möhkəmləndirməsinə kömək edəcək.

Ümumilikdə, İranın Hörmüz boğazından keçid rüsumlarını ləğv etməsi qərarı, regionda enerji daşınması və ticarət əlaqələri üçün strateji bir hadisədir. Bu hərəkət, Tehranın regional siyasətində yeni bir mərhələnin başlanğıcı ola bilər və gələcəkdə digər ölkələrlə münasibətlərə təsir göstərəcək.

Azərbaycan ərazisində hava şəraiti kəskin dəyişib. Ölkənin bəzi rayonlarına sulu qar yağıb, bu da payızın son günlərində qışın ilk əlamətlərini hiss etdirib. Qeyri-sabit hava kütlələri bölgələrə soyuq və yağıntılı hava gətirib.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən verilən məlumata görə, noyabrın sonlarına doğru müşahidə olunan bu hava hadisəsi əsasən yüksək dağlıq və dağətəyi ərazilərdə özünü göstərib. Sulu qar səhər saatlarından etibarən bir sıra bölgələrdə müşahidə olunub, bəzi yerlərdə isə qısa müddətli qar örtüyü də yaranıb.

İlkin məlumatlara əsasən, Quba, Qusar, Xaçmaz, Şamaxı, İsmayıllı kimi şimal-şərq, eləcə də Gədəbəy, Daşkəsən kimi qərb rayonlarının yüksək kəndlərinə sulu qar düşüb. Havanın temperaturunun kəskin enməsi hiss olunub.

Hava temperaturunun kəskin enməsi ilə yanaşı, bəzi ərazilərdə dumanlı hava və yolların buz bağlaması ehtimalı da yaranıb. Bu cür şərait sürücülər və piyadalar üçün müəyyən çətinliklər yarada bilər, xüsusilə də səhər və axşam saatlarında diqqətli olmaq tövsiyə edilir.

Sinoptiklər yaxın günlərdə də havanın qeyri-sabit keçəcəyini, bəzi bölgələrdə yağıntıların davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Temperaturun normadan aşağı olması gözlənilir, lakin kəskin soyuqlar gözlənilmir.

Əhaliyə xüsusilə səhər və axşam saatlarında ehtiyatlı olmaq, yollarda sürət həddinə riayət etmək, avtomobillərin texniki sazlığına nəzarət etmək tövsiyə olunur. Həmçinin, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxslərin də bu cür hava şəraitinə qarşı müvafiq tədbirlər görməsi vacibdir.

Dünyanın ən böyük kriptovalyutası olan Bitcoin, son günlərdə kəskin qiymət enişi ilə investorları narahat etməyə başlayıb. Bu dəyər itkisi, ümumi kriptovalyuta bazarında ciddi silkələnmələrə səbəb olub və bir çox altkoinin də qiymətinin aşağı düşməsinə yol açıb.

Analitiklər, Bitcoin-in bu enişini müxtəlif amillərlə əlaqələndirirlər. Qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik, investorların riskli aktivlərdən uzaqlaşması və tənzimləmə narahatlıqları bu düşüşdə əsas rol oynayan səbəblər arasında göstərilir. Bazarın ümumi əhval-ruhiyyəsi mənfiyə doğru dəyişib.

Kriptovalyuta bazarlarının yüksək volatilliyi hər zaman məlumdur, lakin son enişlər bir çox investorun portfelində ciddi itkilərə səbəb olub. Yeni başlayan investorlar üçün bu cür kəskin dəyişikliklər xüsusilə çətin ola bilər.

Mütəxəssislər, hazırkı vəziyyətdə investorlara diqqətli olmağı və qərarlarını soyuqqanlıqla verməyi tövsiyə edirlər. Bitcoin-in gələcək qiymət hərəkətləri ilə bağlı proqnozlar fərqli olsa da, bazarın qısa müddətdə sabitləşəcəyi gözləntiləri mövcuddur.

Bununla belə, kriptovalyutaların fundamental dəyərinə inananlar üçün bu enişlər uzunmüddətli perspektivdə fürsət olaraq da görülə bilər. Hər bir halda, bazarın dinamikasını yaxından izləmək və məlumatlı qərarlar vermək vacibdir.

Milli Məclisin deputatı Siyavuş Novruzov son günlər ictimaiyyətin sərt reaksiyası ilə üzləşib. Sosial şəbəkələrdə və müxtəlif platformalarda onun fəaliyyətinə qarşı genişmiqyaslı boykot kampaniyası başladılıb. Bu kampaniya “Bizə belə deputat lazım deyil” şüarı altında birləşərək, deputatın ünvanına ciddi tənqidlər səsləndirir.

Vətəndaşlar Siyavuş Novruzovun bəzi çıxışları, mövqeyi və ya fəaliyyətsizliyi ilə bağlı narazılıqlarını dilə gətirirlər. İctimaiyyət nümayəndələri deputatın seçicilərinin maraqlarını lazımi səviyyədə təmsil etmədiyini, onların problemlərinə biganə qaldığını iddia edirlər. Bu narazılıqlar getdikcə daha geniş kütlələri əhatə etməkdədir.

Boykot kampaniyası əsasən onlayn mühitdə, sosial media platformalarında qızğın şəkildə davam edir. Minlərlə istifadəçi Siyavuş Novruzovun ünvanına tənqidi şərhlər yazır, onun istefasını tələb edir və ya deputat mandatından imtina etməyə çağırır. Bu, Azərbaycan ictimaiyyətinin siyasi proseslərə artan marağının və vətəndaş mövqeyinin ifadəsidir.

Analitiklər hesab edir ki, deputata qarşı yönəlmiş bu cür genişmiqyaslı boykot kampaniyası siyasi arenada nadir hallardan biridir. Bu hadisə, həmçinin, xalqın seçilmiş nümayəndələrindən gözləntilərinin yüksək olduğunu və onların hər bir addımının diqqətlə izlənildiyini göstərir. Deputatların ictimai rəyi nəzərə alması zərurəti bir daha ön plana çıxır.

Bu hadisə, ümumilikdə, ölkədə vətəndaş cəmiyyətinin güclənməsi və hesabatlılıq tələbinin artması fonunda baş verir. İctimaiyyət artıq passiv müşahidəçi olmaqdan çıxaraq, siyasi proseslərdə daha aktiv rol oynamağa çalışır. Siyavuş Novruzov ətrafında yaranan vəziyyət gələcəkdə digər deputatlar üçün də bir dərs ola bilər.

Odesa şəhəri Rusiya qüvvələrinin növbəti raket hücumuna məruz qalıb. Şəhər mərkəzində yerləşən yaşayış binaları hədəfə alınıb, nəticədə ciddi dağıntılar meydana gəlib. Bu hücum Ukraynaya qarşı davam edən müharibədə mülki infrastruktura yönəlmiş növbəti qəddarlıq aktı kimi qiymətləndirilir.

Hücum nəticəsində çox sayda insan həlak olub və yaralanıb. Xilasedicilər və təcili yardım briqadaları hadisə yerində işləyir, dağıntılar altından sağ qalanları çıxarmağa çalışır və yaralılara ilkin tibbi yardım göstərirlər. Həlak olanların və yaralananların sayı barədə dəqiq məlumatlar hələ dəqiqləşdirilir.

Yerli hakimiyyət orqanları əhaliyə sığınacaqlarda qalmağı və təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməyi tövsiyə edib. Şəhərdə hava həyəcanı siqnalları tez-tez verilir və sakinlər daimi təhlükə altında yaşayırlar. Bu cür hücumlar şəhərin normal həyat ritmini pozur və əhali arasında qorxu və gərginlik yaradır.

Rusiya tərəfi hücumlarla bağlı rəsmi açıqlama verməsə də, Ukrayna rəsmiləri bu hərəkətləri beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması və müharibə cinayəti kimi qiymətləndirir. Mülki obyektlərin hədəfə alınması beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş narazılıq doğurur.

Odesa, Qara dəniz sahilində strateji əhəmiyyətə malik bir şəhər olaraq, müharibənin əvvəlindən bəri dəfələrlə Rusiya hücumlarına məruz qalıb. Şəhərin liman infrastrukturu və mülki obyektləri mütəmadi olaraq raket və dron zərbələri ilə hədəflənir.

Bu son hücum, müharibənin mülki əhaliyə vurduğu zərbələrin miqyasını bir daha nümayiş etdirir. Beynəlxalq təşkilatlar və insan haqları müdafiəçiləri tərəfindən müharibə cinayətlərinin araşdırılmasına dair çağırışlar davam edir.

Kreml daxilindən gələn son açıqlamalar Rusiya siyasi elitasında ölkədəki ictimai əhval-ruhiyyə ilə bağlı artan narahatlığı üzə çıxarır. Belə ki, bir Kreml təmsilçisi cəmiyyətin müxtəlif qadağalar və məhdudiyyətlərdən bezdiyini etiraf edərək, bu vəziyyətin Prezident Vladimir Putinin reytinqinə təsir etdiyini bildirib. Bu etiraf, Rusiyada daxili siyasi gərginliyin artdığının və hakimiyyətin bu tendensiyadan xəbərdar olduğunun göstəricisidir.

Qeyd olunan “qadağalar” və “məhdudiyyətlər” geniş bir spektrə malik ola bilər. Bunlar siyasi fəaliyyətə, informasiya azadlığına, media üzərində nəzarətə və hətta gündəlik həyatın müxtəlif sahələrinə tətbiq olunan məhdudiyyətləri əhatə edə bilər. Uzun müddət davam edən belə təzyiqlər cəmiyyətdə yorğunluq və narazılıq yaratmış, xüsusilə gənc nəsil arasında apatiya və ya etiraz əhval-ruhiyyəsini gücləndirmişdir.

Kremlin bir rəsmisinin bu cür açıqlama verməsi, vəziyyətin ciddiliyini vurğulayır. Bu, yalnız xarici təzyiqlərlə deyil, həm də daxili problemlərlə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalan bir rejim üçün ciddi siqnaldır. İctimai dəstəyin azalması uzunmüddətli perspektivdə siyasi sabitliyə təhdid yarada bilər.

Putinin reytinqinin düşməsi təkcə siyasi qadağalarla əlaqəli deyil. İqtisadi durğunluq, real gəlirlərin azalması, korrupsiya və gələcəyə dair ümidlərin azalması da cəmiyyətin narazılığını artıran əsas amillərdəndir. Vətəndaşlar daha yaxşı həyat şəraiti və azadlıqlar tələb edərkən, mövcud məhdudiyyətlər onların ümidlərini daha da sarsıdır.

Bu vəziyyət, Kremlin öz siyasətini yenidən nəzərdən keçirməyə və ya ictimai rəylə daha effektiv dialoq qurmağa məcbur edə bilər. Əks halda, cəmiyyətdəki gərginliyin artması daha geniş miqyaslı sosial və siyasi nəticələrə səbəb ola bilər. Hakimiyyətin “cəmiyyət bezib” etirafı, Rusiya daxilindəki dərin problemlərin səthi deyil, köklü xarakter daşıdığını göstərir.

Azərbaycanın əsas neft markası olan “Azeri LT CIF” dünya bazarlarında ucuzlaşaraq müəyyən bir qiymət səviyyəsində ticarət olunur. Son məlumatlara görə, bir barel “Azeri LT CIF” neftinin qiyməti əvvəlki günlə müqayisədə xeyli azalıb. Bu azalma beynəlxalq neft bazarlarında müşahidə edilən ümumi trendlərlə əlaqələndirilir.

Qeyd edək ki, “Azeri LT CIF” neftinin qiyməti adətən Brent markalı xam neftin qiymətinə uyğun olaraq dəyişir. Brent neftinin də son dövrlərdəki qiymət dinamikası “Azeri LT CIF” üçün də oxşar tendensiyaları şərtləndirir. Neftin qiymətindəki bu dəyişikliklər qlobal iqtisadiyyatdakı mövcud vəziyyətin bir göstəricisidir.

Neft qiymətlərinin düşməsinə bir sıra amillər təsir edə bilər. Bunlara qlobal iqtisadi artım proqnozlarının zəifləməsi, böyük istehlakçı ölkələrdə tələbatın azalması, eləcə də OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti ilə bağlı qərarlar daxildir. Geopolitik gərginliklər və ya onların azalması da bazarlara birbaşa təsir göstərir.

Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft qiymətləri mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Neft gəlirləri dövlət büdcəsinin əsas hissəsini təşkil etdiyi üçün qiymətlərdəki hər hansı dəyişiklik ölkənin makroiqtisadi sabitliyinə və inkişaf proqramlarına təsir edə bilər. Hazırkı ucuzlaşma dövlət gəlirlərinin azalması ilə nəticələnə bilər.

Analitiklər yaxın gələcəkdə neft bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Tələb və təklif arasındakı balans, həmçinin dünyada baş verən siyasi və iqtisadi proseslər neftin qiymətini müəyyən edən əsas faktorlar olaraq qalır.

Azərbaycan hökuməti neft gəlirlərindən asılılığı azaltmaq və iqtisadiyyatı şaxələndirmək istiqamətində addımlar atsa da, neftin qiyməti hələ də ölkənin maliyyə vəziyyəti üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən, dünya bazarlarındakı hər bir dəyişiklik diqqətlə izlənilir.

Avropa İttifaqı (Aİ) Azərbaycan üçün əhəmiyyətli bir qərar qəbul edərək, ölkəmizə məxsus beş gəmini sanksiya siyahısından çıxarıb. Bu addım, Bakı və Brüssel arasında münasibətlərin müsbət istiqamətdə inkişaf etdiyini göstərən mühüm bir siqnaldır.

Qeyd edək ki, sözügedən gəmilərin əvvəllər hansı səbəbdən sanksiya siyahısına salındığı barədə ətraflı məlumat verilməsə də, bu qərar Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyinin güclənməsi kimi qiymətləndirilir. Gəmilərin azad edilməsi Azərbaycanın dəniz ticarəti və logistika imkanları üçün yeni perspektivlər açır.

Bu hadisə, həmçinin, Azərbaycanın regionda enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafındakı rolunu nəzərə alaraq, Aİ-nin ölkə ilə əməkdaşlığa verdiyi dəyərin göstəricisidir. Dəniz nəqliyyatı Azərbaycanın iqtisadiyyatında mühüm yer tutur və bu qərar sektorun inkişafına müsbət təsir göstərəcək.

Analitiklər hesab edir ki, bu addım Aİ-Azərbaycan münasibətlərində etimadın artmasına və gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq layihələrinin həyata keçirilməsinə zəmin yarada bilər. Xüsusilə, Cənub Qaz Dəhlizi kimi strateji layihələrin fonunda bu cür jestlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycanın dəniz donanmasının sanksiya məhdudiyyətlərindən azad edilməsi, ölkənin beynəlxalq ticarət əlaqələrini genişləndirməsinə və Xəzər hövzəsindəki tranzit potensialını daha effektiv şəkildə istifadə etməsinə imkan verəcək. Bu, həmçinin, regionda sabitliyin və iqtisadi inkişafın təşviqinə töhfədir.

Bakı bu qərarı məmnuniyyətlə qarşılayıb və Aİ ilə dialoqun davam etdirilməsinə hazır olduğunu bəyan edib. İkitərəfli münasibətlərdə yeni səhifə açan bu hadisə, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın güclənməsi üçün əlverişli şərait yaradır.