Category: Gündəm

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Nyu-York şəhərinin merinin qondarma “erməni soyqırımı” ilə bağlı verdiyi bəyanatı kəskin şəkildə pisləyib. Rəsmi Bakı bu cür birtərəfli və tarixi faktları təhrif edən bəyanatların qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb.

XİN-dən verilən məlumata görə, Azərbaycan tərəfi Nyu-York merinin bəyanatını tarixi həqiqətlərə zidd, siyasi motivli və regionda sülhə xidmət etməyən addım kimi qiymətləndirir. Bildirilib ki, bu cür bəyanatlar yalnız revanşist qüvvələrin dəyirmanına su tökür və iki ölkə arasındakı münasibətlərə kölgə salır.

Azərbaycan hər zaman qondarma “erməni soyqırımı” iddialarının tarixi əsasdan məhrum olduğunu və siyasi spekulyasiya məqsədi daşıdığını bəyan edib. Rəsmi Bakı bu məsələnin tarixçilərə buraxılmalı olduğunu və siyasi xadimlərin tarixi hadisələri öz maraqları naminə manipulyasiya etməməli olduğunu dəfələrlə vurğulayıb.

Bəyanatda həmçinin qeyd edilib ki, Nyu-York kimi beynəlxalq əhəmiyyətli bir şəhərin merinin bu cür həssas mövzuya dair birtərəfli mövqe sərgiləməsi təəssüf doğurur. Bu addım beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq öhdəliyinə ziddir.

XİN Nyu-York merini tarixi faktlara hörmət etməyə, siyasi manipulyasiyalardan çəkinməyə və Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh və barışıq prosesinə mane olacaq hərəkətlərdən uzaq durmağa çağırıb. Azərbaycan tərəfi beynəlxalq ictimaiyyəti məsuliyyətli mövqe sərgiləməyə və tarixi həqiqətlərə əsaslanmayan iddialara qarşı çıxmağa dəvət edir.

Bu hadisə, bir daha göstərir ki, bəzi xarici dairələr regionda mövcud olan həssas sülh prosesini pozmaq cəhdlərindən əl çəkmirlər. Azərbaycanın haqlı mövqeyi beynəlxalq platformalarda ardıcıl olaraq müdafiə olunacaq.

Bu gündən etibarən Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində, Xankəndi şəhərində şəhərdaxili avtobus marşrutları fəaliyyətə başlayıb. Bu, şəhərin sosial-iqtisadi həyatının canlandırılması və əhalinin normal həyata qayıdışı istiqamətində atılan mühüm addımdır.

Uzun illər davam edən işğaldan sonra Azərbaycanın suverenliyi bərpa olunan Xankəndidə ictimai nəqliyyatın işə düşməsi, regionun yenidən qurulması və inteqrasiyası prosesinin tərkib hissəsidir. Bu addım, şəhər sakinlərinin rahat və təhlükəsiz hərəkətini təmin etməklə yanaşı, həm də şəhər infrastrukturunun bərpası işlərinin uğurla davam etdiyini göstərir.

Yeni marşrutlar vasitəsilə Xankəndi əhalisi şəhərin müxtəlif nöqtələrinə asanlıqla çata biləcək. Bu, təkcə nəqliyyat problemi deyil, həm də sosial əlaqələrin güclənməsi, ticarət və xidmət sektorlarının inkişafı üçün zəmin yaradacaq.

Azərbaycan hökuməti azad olunmuş ərazilərdə, o cümlədən Xankəndidə hərtərəfli bərpa və quruculuq işləri aparır. Yolların çəkilişi, kommunikasiya xətlərinin bərpası, yaşayış binalarının tikintisi ilə yanaşı, ictimai xidmətlərin təşkili də prioritet məsələlərdəndir. Avtobus marşrutlarının işə salınması bu kompleks yanaşmanın bariz nümunəsidir.

Bu gün Xankəndidə avtobusların hərəkətə başlaması, şəhərin gələcək inkişafı və tamamilə bərpa olunması yolunda atılan əhəmiyyətli bir addım kimi qiymətləndirilir. Bu, həm də Qarabağa Böyük Qayıdış proqramının uğurla icra olunduğunun növbəti təsdiqidir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Ukrayna ilə ikitərəfli əməkdaşlığın mövcud vəziyyəti barədə mühüm bəyanat verib. Prezident Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan və Ukrayna arasındakı əlaqələr çox güclü siyasi təmələ malikdir. Bu bəyanat iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın davamlılığını və dərinliyini bir daha vurğulayır.

Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu güclü siyasi təməl illər boyu qurulmuş qarşılıqlı etimad, hörmət və ümumi maraqlar üzərində formalaşıb. Azərbaycan və Ukrayna beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusilə də dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə hörmət məsələlərində oxşar mövqelərə malikdir. Bu prinsiplər ikitərəfli münasibətlərin əsasını təşkil edir.

Prezident İlham Əliyev əməkdaşlığın təkcə siyasi müstəvidə deyil, həm də iqtisadi, ticarət, energetika və humanitar sahələrdə də uğurla inkişaf etdiyini vurğulayıb. İki ölkə arasında müntəzəm yüksək səviyyəli görüşlər və dialoqlar münasibətlərin dinamikliyini təmin edir və yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır.

Bu cür güclü təməlin olması həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Ukrayna arasında əməkdaşlıq, regionda sülh və inkişafın təşviqinə töhfə verən önəmli amillərdən biridir.

Prezidentin bəyanatı, gələcəkdə də iki ölkə arasında əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və dərinləşdirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır. Bu, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə Azərbaycanın xarici siyasətinin ardıcıllığı və tərəfdaşlıq prinsiplərinə sadiqliyi barədə aydın mesajdır.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında geniş tərkibdə görüş keçirilib. Bu yüksək səviyyəli görüş iki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Görüşdə hər iki tərəfdən rəsmi şəxslər iştirak edib.

Danışıqlar zamanı Azərbaycan-Ukrayna ikitərəfli münasibətlərinin hazırkı vəziyyəti və gələcək inkişaf perspektivləri ətraflı müzakirə edilib. Liderlər müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi yollarını nəzərdən keçiriblər.

İqtisadi əlaqələr, ticarət dövriyyəsinin artırılması və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi görüşün əsas gündəm maddələrindən olub. Energetika, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və informasiya texnologiyaları sahələrində potensial birgə layihələr barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq gündəm də görüşün mühüm hissəsini təşkil edib. Hər iki ölkənin beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipinin vacibliyinə dair ortaq mövqeyi bir daha vurğulanıb.

Prezidentlər İlham Əliyev və Volodimir Zelenski bu cür dialoqların ölkələr arasında etibarı və anlaşmanı gücləndirmək, habelə ortaq çağırışlara cavab vermək üçün əvəzsiz olduğunu qeyd ediblər. Görüşün konstruktiv və işgüzar atmosferdə keçdiyi bildirilir.

Danışıqların yekununda əldə olunan razılaşmaların Azərbaycan və Ukrayna xalqlarının rifahına xidmət edəcəyi və ikitərəfli münasibətləri yeni səviyyəyə qaldıracağı gözlənilir. Bu görüş regionda sülh və sabitliyə töhfə verən mühüm addım kimi də qiymətləndirilir.

Türkiyə iqtisadiyyatı son illərdə bir sıra çətinliklərlə üzləşsə də, hökumət yeni və iddialı bir iqtisadi proqramla ölkəni növbəti inkişaf mərhələsinə keçirmək niyyətindədir. Elan olunan bu proqram, ölkənin makroiqtisadi sabitliyini gücləndirmək, inflyasiya ilə mübarizə aparmaq və dayanıqlı böyüməni təmin etmək üçün hərtərəfli tədbirlər planını özündə ehtiva edir.

Yeni proqramın əsas hədəflərindən biri, xarici investisiyaların cəlb edilməsi və daxili istehsalın artırılmasıdır. Bu məqsədlə, investorlar üçün daha əlverişli şərait yaratmaq, bürokratiyanı azaltmaq və hüquqi çərçivəni gücləndirmək nəzərdə tutulur. Hökumət, strateji sektorlara yönəlmiş investisiyalarla ixrac potensialını artırmağı planlaşdırır.

Enerji müstəqilliyi və yaşıl iqtisadiyyata keçid də proqramın mühüm tərkib hissələrindən biridir. Bərpa olunan enerji mənbələrinə sərmayə qoyuluşu, enerji səmərəliliyinin artırılması və karbon emissiyalarının azaldılması hədəflənir. Bu addımlar, həm ətraf mühitin qorunmasına töhfə verəcək, həm də ölkənin enerji xərclərini azaldacaq.

Rəqəmsallaşma və yüksək texnologiyalı istehsalın dəstəklənməsi də proqramın əsas prioritetləri arasındadır. Yeni texnologiyaların tətbiqi ilə sənaye və xidmət sektorlarında rəqabət qabiliyyətinin artırılması, innovasiyaların təşviqi və gənc kadrların bu sahələrə cəlb edilməsi planlaşdırılır. Bu, Türkiyəni regional texnologiya mərkəzinə çevirmək potensialına malikdir.

Proqramın sosial aspektləri də diqqətdən kənarda qalmayıb. Əhalinin rifah səviyyəsinin yüksəldilməsi, işsizliyin azaldılması və gəlir bərabərsizliyinin aradan qaldırılması üçün müvafiq tədbirlər nəzərdə tutulur. Təhsil və səhiyyə sahələrindəki islahatlar da insan kapitalının inkişafına yönəldiləcək.

Analitiklər, bu yeni iqtisadi proqramın Türkiyənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasında dönüş nöqtəsi ola biləcəyini qeyd edirlər. Hərçənd, proqramın uğuru beynəlxalq iqtisadi şəraitdən və daxili icra mexanizmlərinin effektivliyindən asılı olacaq. Lakin, hökumətin qətiyyətli addımları ölkənin gələcəyinə dair nikbin proqnozlar verir.

Son günlər İran İslam Respublikasında baş verən hadisələr ölkə daxilində gərginliyi artırmaqda davam edir. Rəsmi mənbələrdən verilən məlumata görə, müxtəlif şəhərlərdə keçirilən aksiyalar zamanı 240-a yaxın şəxsin saxlanıldığı bildirilir. Bu kütləvi həbslər ölkədəki sosial-siyasi vəziyyətin nə qədər həssas olduğunu bir daha göstərir.

Həbs olunanların əksəriyyətinin hökumət əleyhinə etiraz aksiyalarında iştirak edən şəxslər olduğu güman edilir. Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən verilən ilkin açıqlamalarda, bu şəxslərin “ictimai asayişi pozmaq” və “qanunsuz yığıncaqlar təşkil etmək” ittihamları ilə saxlanıldığı qeyd olunur. Lakin hüquq müdafiəçiləri həbslərin əsasən dinc etirazçılara qarşı yönəldiyini iddia edirlər.

İranın bir sıra vilayətlərində, xüsusilə də Tehran, İsfahan və Təbriz kimi böyük şəhərlərdə etiraz dalğası müşahidə olunur. Vətəndaşlar iqtisadi çətinliklər, yüksək inflyasiya, işsizlik və siyasi azadlıqların məhdudlaşdırılması kimi məsələlərə etiraz edirlər. Hökumət isə bu aksiyaları “xarici qüvvələrin təxribatı” kimi qiymətləndirir.

Saxlanılan şəxslərin hüquqi vəziyyəti ilə bağlı dəqiq məlumatlar hələlik açıqlanmayıb. Lakin beynəlxalq təşkilatlar və insan haqları qrupları İran hökumətini həbs olunanların hüquqlarına riayət etməyə və şəffaf araşdırma aparmağa çağırırlar. Bu hadisələr beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bir daha İrana yönəldib.

Kütləvi həbslərin ölkədəki etiraz hərəkatını yatırtmaq məqsədi daşıdığı güman edilir. Lakin təcrübə göstərir ki, bu cür addımlar əksər hallarda gərginliyi daha da artırır və ictimai narazılığı dərinləşdirir. İran rəsmiləri vəziyyəti nəzarətdə saxladıqlarını bildirsələr də, ölkədəki vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Ukrayna yenidən Rusiya qüvvələrinin kütləvi gecə hücumlarına məruz qalıb. Ölkənin müxtəlif bölgələrinə endirilən zərbələr nəticəsində mülki əhali arasında itkilər yaranıb, çoxsaylı insan yaralanıb.

Yerli hakimiyyət orqanlarından verilən məlumata görə, paytaxt Kiyev də daxil olmaqla, bir sıra şəhərlər raket və pilotsuz uçuş aparatlarının hədəfinə çevrilib. Hava hücumundan müdafiə sistemləri işə düşsə də, bəzi zərbələrin qarşısını almaq mümkün olmayıb.

Hücumlar nəticəsində yaşayış binaları, infrastruktur obyektləri ciddi zədələnib. Dağıntılar altında qalanların axtarışı və xilasetmə əməliyyatları gecə boyu davam edib. Təcili yardım xidmətləri yaralılara tibbi yardım göstərmək üçün səfərbər edilib.

Həlak olanların sayı barədə dəqiq məlumatlar toplanmaqda davam edir. Yaralılar arasında vəziyyəti ağır olanların olduğu bildirilir ki, bu da ölü sayının arta biləcəyi ehtimalını artırır.

Ukrayna rəsmiləri bu hücumları beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib və beynəlxalq ictimaiyyəti Rusiyaya qarşı təzyiqləri artırmağa çağırıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və digər beynəlxalq təşkilatlar da baş verənlərlə bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər.

Müharibənin başlanğıcından bəri Ukrayna şəhərləri dəfələrlə bu cür kütləvi hücumlara məruz qalıb. Hər dəfə bu cür hücumlar mülki əhali arasında böyük itkilərə və dağıntılara səbəb olur.

Ölkənin enerji infrastrukturu da hədəfə alınan əsas obyektlərdən olub. Bu da bəzi bölgələrdə elektrik təchizatında fasilələrə səbəb olub, əhalinin vəziyyətini daha da çətinləşdirib.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri düşmən hücumlarını dəf etmək üçün bütün imkanlarını səfərbər etsə də, mülki əhalinin qorunması məsələsi prioritet olaraq qalır.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi yeni və daha gərgin mərhələyə qədəm qoyub. Son günlərdə hər iki tərəf bir-birinin ərazilərinə qarşı intensiv hücumlar həyata keçirir ki, bu da beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur.

Məlumata görə, Rusiya qüvvələri Ukraynanın mühüm sənaye mərkəzlərindən biri olan Dnepr şəhərini ağır bombardmanlara məruz qoyub. Şəhərin müxtəlif rayonlarına endirilən zərbələr nəticəsində mülki infrastrukturun zədələndiyi və itkilərin olduğu bildirilir. Bu hücumlar Ukraynanın arxa cəbhəsini zəiflətmək məqsədi daşıyır.

Lakin Ukrayna da cavab verməkdə gecikməyib. Ukrayna Silahlı Qüvvələri Rusiyanın dərinliklərində yerləşən Yekaterinburq şəhərinə pilotsuz uçuş aparatı (PUA) ilə zərbə endirib. Bu, Ukraynanın müharibənin coğrafiyasını genişləndirdiyini və Rusiyanın daxili ərazilərini hədəf ala biləcəyini göstərən mühüm bir hadisədir.

Yekaterinburq Rusiyanın mühüm sənaye və logistika mərkəzlərindən biridir və Moskvadan xeyli uzaqda yerləşir. Bu hücum, Ukraynanın PUA texnologiyalarının inkişafını və Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemlərindəki boşluqları bir daha nümayiş etdirir.

Hər iki tərəfin bu cür uzaqmənzilli zərbələri müharibənin gedişatını daha da qəlizləşdirir. Rusiyanın Dneprə hücumları Ukraynanın enerji və sənaye potensialını məhv etməyə yönəlibsə, Ukraynanın Yekaterinburqa zərbəsi Moskvanın öz ərazisində tam təhlükəsizlik illüziyasını dağıtmağa xidmət edir.

Analitiklər bu son hadisələrin müharibədə eskalasiya riskini artırdığını və gələcəkdə daha genişmiqyaslı hücumların şahidi ola biləcəyimizi qeyd edirlər. Mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq hüquq normaları getdikcə daha çox pozulur.

Müharibənin bu yeni mərhələsi tərəflər arasında gərginliyi maksimum həddə çatdırıb. Hər iki dövlət bir-birinə qarşı hərbi əməliyyatları davam etdirərək, regionda sülhün bərqərar olması ümidlərini daha da azaldır.

Azərbaycan və Gürcüstan arasında ticarət əlaqələrində diqqətçəkən bir dəyişiklik müşahidə olunur. Rəsmi rəqəmlərə görə, Azərbaycan Gürcüstandan avtomobil idxalını kəskin şəkildə, yəni 53 faiz azaldıb. Bu, iki qonşu ölkə arasındakı iqtisadi münasibətlərdə mühüm bir trendin göstəricisidir və avtomobil bazarında ciddi dəyişikliklərdən xəbər verir.

Uzun illərdir ki, Gürcüstan Azərbaycan üçün əsas avtomobil re-eksport mərkəzlərindən biri olub. Xüsusilə Avropa və Yaponiyadan gətirilən işlənmiş avtomobillər Gürcüstan vasitəsilə Azərbaycan bazarına daxil olurdu. Bu, hər iki ölkənin iqtisadiyyatında müəyyən bir paya sahib idi və minlərlə insanın məşğulluğunu təmin edirdi.

İdxalın bu dərəcədə azalmasının əsas səbəbi kimi Azərbaycan hökumətinin avtomobil idxalına tətbiq etdiyi yeni tənzimləmələr göstərilir. Xüsusilə, ölkəyə yaşı 10 ildən artıq olan avtomobillərin gətirilməsinə qoyulan məhdudiyyətlər, Gürcüstandan gələn köhnə avtomobillərin axınını əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Bu addım, ekoloji standartların yaxşılaşdırılması və yol təhlükəsizliyinin artırılması məqsədi daşıyır.

Bu qərar Gürcüstanın avtomobil re-eksport sektoruna ciddi təsir göstərib. Gürcüstanın gömrük xidmətləri də Azərbaycanın bu addımının onların iqtisadiyyatına mənfi təsir etdiyini etiraf edir. Tbilisi üçün regional avtomobil ticarətindəki mövqeyini yenidən qiymətləndirmək zərurəti yaranıb.

Azərbaycan üçün isə bu siyasət bir sıra müsbət nəticələr vəd edir. Ölkənin avtomobil parkının cavanlaşması, yanacaq sərfinin azalması və hava çirklənməsinin qarşısının alınması bu qərardan gözlənilən faydalardır. Eyni zamanda, bu, yeni və müasir avtomobillərin birbaşa idxalını stimullaşdıra bilər.

Bütövlükdə, Azərbaycanın avtomobil idxalı siyasətindəki bu dəyişiklik, regional ticarət əlaqələrində yeni bir səhifə açır. Bu, təkcə avtomobil bazarını deyil, həm də ümumilikdə Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı iqtisadi əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini formalaşdıracaq mühüm bir addımdır.

Azərbaycanda zərərçəkmiş ailələr qatillər kimi qəbul etdikləri şəxslərin qəhrəman statusu ilə dəfn edilməsinə qarşı sərt etirazlarını bildiriblər. Bu vəziyyət cəmiyyətdə geniş rezonans doğuraraq, ədalət və mənəvi dəyərlər üzərində ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Ailələr iddia edirlər ki, onların yaxınlarının qatilləri kimi tanınan şəxslərə bu cür hörmət göstərilməsi, onların ağrılarına hörmətsizlikdir və ədalət hissini tamamilə sarsıdır. Onlar bu dəfnlərin qurbanların xatirəsinə təhqir olduğunu vurğulayırlar.

Zərərçəkmiş tərəflər illərdir ədalət axtarışında olduqlarını, lakin indi cinayətkarlar kimi gördükləri şəxslərin cəmiyyət tərəfindən müəyyən dairələr tərəfindən qəhrəmanlaşdırılması ilə üzləşdiklərini bildirirlər. Bu, onların yaralarını daha da dərinləşdirir və dövlətdən, cəmiyyətdən dəstək gözlədikləri halda, əksinə, əzab çəkdiklərini dilə gətirirlər.

Etiraz aksiyalarında iştirak edən ailə üzvləri qatillərin qəhrəman kimi dəfn edilməsi ənənəsinə son qoyulmasını tələb edirlər. Onlar hesab edirlər ki, bu cür hallar hüquq-mühafizə orqanlarının işinə kölgə salır və cəmiyyətdə cinayətkarlığa qarşı mübarizə ruhunu zəiflədir.

Məsələnin həlli üçün zərərçəkmiş ailələr aidiyyəti dövlət qurumlarına müraciət edərək, bu cür halların araşdırılmasını, cinayətlərin tam şəkildə üzə çıxarılmasını və qurbanların hüquqlarının müdafiə olunmasını tələb edirlər. Onlar həmçinin ictimaiyyəti bu məsələdə onlara dəstək olmağa çağırırlar.

Bu gərgin vəziyyət Azərbaycanda ədalət sisteminin şəffaflığı, qurbanların hüquqları və cəmiyyətdəki mənəvi dəyərlər haqqında ciddi suallar doğurur. Zərərçəkmiş ailələrin etirazları, bu məsələyə həssas yanaşılmasının və ədalət prinsiplərinin bərqərar olmasının vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.