Category: Gündəm

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH), ABŞ və İsrail tərəfindən gələ biləcək istənilən hücuma qarşı tam hazır vəziyyətdə olduğunu bəyan edib. Bu açıqlama, regionda onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artıraraq, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bir daha Yaxın Şərqə yönəldib.

SEPAH rəsmiləri tərəfindən verilən məlumata görə, İranın müdafiə qüvvələri hər hansı bir təcavüzkar addıma qarşı adekvat və sərt cavab vermək qabiliyyətinə malikdir. Vurğulanıb ki, Tehran öz suverenliyini və milli maraqlarını qorumaq üçün bütün lazımi tədbirləri görməyə hazırdır.

Bu xəbərdarlıq, ABŞ və İsrailin bölgədəki hərbi fəaliyyətləri və İranın nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqların artdığı bir dövrə təsadüf edir. Tərəflər arasında uzun müddətdir davam edən sözlü müharibə və qarşılıqlı ittihamlar, hərbi toqquşma riskini gündəmdə saxlayır.

İranın hərbi rəhbərliyi, ölkənin raket və pilotsuz uçuş aparatları (PUA) imkanlarını inkişaf etdirməyə davam etdiyini və bu qüvvələrin potensial hücumlara qarşı effektiv bir çəkindirici amil olduğunu bildirir. SEPAH-ın mesajı, regionda güc balansının nə qədər həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Analitiklər, bu cür bəyanatların həm daxili auditoriyaya, həm də xarici rəqiblərə ünvanlandığını qeyd edirlər. Tehran öz xalqına güclü və qətiyyətli bir hökumət imici verməklə yanaşı, ABŞ və İsrailə qarşı hədələrin ciddiliyini vurğulayır.

Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət, regional və qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi çağırışlar yaradır. Beynəlxalq təşkilatlar və ölkələr, gərginliyin azaldılması və diplomatik həll yollarının tapılması üçün səylərini artırmağa çağırılır.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın son açıqlaması beynəlxalq gündəmi silkələyib. O bildirib ki, Amerika Birləşmiş Ştatları İrandan yeni bir təklif alıb. Bu bəyanat Vaşinqton və Tehran arasında on illərdir davam edən gərgin münasibətlər fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Trampın bu iddiaları, hələlik rəsmi mənbələr tərəfindən təsdiqlənməsə də, regionda və dünyada böyük maraqla qarşılanıb. ABŞ və İran arasında nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təsir uğrunda mübarizə uzun müddətdir ki, əsas gərginlik mənbəyidir.

Keçmiş prezidentin sözlərinə görə, bu təklif, əgər həqiqətən varsa, iki ölkə arasındakı diplomatik çıxılmaz vəziyyətdən çıxış yolu ola bilər. Lakin təklifin mahiyyəti, şərtləri və kim tərəfindən edildiyi barədə heç bir ətraflı məlumat verilməyib. Bu qeyri-müəyyənlik, vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

Analitiklər Trampın bu açıqlamasını müxtəlif prizmalardan dəyərləndirirlər. Bəziləri bunun gələcək danışıqlar üçün bir zəmin yarada biləcəyini düşünür, digərləri isə bunun siyasi bir gediş ola biləcəyini ehtimal edir. Hər halda, ABŞ-ın hazırkı administrasiyasının bu məsələyə necə reaksiya verəcəyi böyük maraq doğurur.

İranın regional siyasəti və nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlıqları davam edir. Hər hansı bir yeni təklif, bu narahatlıqları aradan qaldırmaq və ya ən azından dialoq üçün bir platforma yaratmaq potensialına malikdir.

Bu hadisənin Yaxın Şərqdəki sabitliyə və qlobal enerji bazarlarına təsiri də diqqət mərkəzindədir. Gərginliyin azalması region üçün müsbət, əksinə isə mənfi nəticələr doğura bilər.

Yaxın günlərdə bu iddia ilə bağlı daha ətraflı məlumatların ortaya çıxacağı gözlənilir. Beynəlxalq ictimaiyyət Vaşinqton və Tehranın rəsmi mövqelərini səbirsizliklə gözləyir.

İranın keçmiş baş nüvə danışıqçısı və xarici işlər nazirinin müavini Abbas Əraqçi, ABŞ-ın diplomatiyaya yanaşmasının ciddiliyi ilə bağlı ciddi şübhələrini dilə gətirib. O bildirib ki, Tehran Vaşinqtonun beynəlxalq münasibətlərdə səmimi mövqe tutub-tutmadığını hələ də görməyib. Bu bəyanat, iki ölkə arasında onsuz da gərgin olan münasibətlərə yeni bir çalxalanma gətirir.

Əraqçinin bu açıqlaması, xüsusilə İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların dalana dirəndiyi bir vaxta təsadüf edir. ABŞ-ın 2018-ci ildə birgə hərtərəfli fəaliyyət planından (JCPOA) birtərəfli qaydada çıxması və İrana qarşı sərt sanksiyaları bərpa etməsi, Tehranın Vaşinqtonun diplomatik niyyətlərinə inamını sarsıdan əsas amillərdən biri olub.

İranlı diplomatın fikrincə, ABŞ-ın danışıqlar masasında nümayiş etdirdiyi mövqe, real irəliləyiş əldə etmək əvəzinə, daha çox siyasi təzyiq vasitəsi kimi görünür. O vurğulayıb ki, Vaşinqtonun bəyanatları ilə əməlləri arasında uyğunsuzluq müşahidə olunur ki, bu da hər hansı bir diplomatik həll yolunun tapılmasını çətinləşdirir.

Bu cür bəyanatlar, regionda gərginliyin artdığı və beynəlxalq ictimaiyyətin İran nüvə məsələsinə həll yolları axtardığı bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İranın yüksək səviyyəli rəsmisi tərəfindən səsləndirilən bu şübhələr, gələcək danışıqların perspektivlərinə kölgə salır və diplomatiyanın uğurlu nəticələr verməsi üçün qarşılıqlı etimadın nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.

Əraqçi əlavə edib ki, İran hər zaman diplomatiyaya açıq olsa da, qarşı tərəfin səmimiyyətinə əmin olmalıdır. O qeyd edib ki, əgər ABŞ doğrudan da regionda sabitlik və sülhə nail olmaq istəyirsə, öz yanaşmasını kökündən dəyişməli və etimad quruculuğu üçün konkret addımlar atmalıdır.

Beynəlxalq analitiklər hesab edirlər ki, bu cür sərt açıqlamalar, həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara ünvanlanan mesajlar daşıyır. Tehran bu yolla, öz mövqeyinin dəyişməzliyini nümayiş etdirməyə çalışır və ABŞ-dan daha konstruktiv bir mövqe gözlədiyini bildirir.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif və İranın yeni seçilmiş Prezidenti Məsud Pezeşkian arasında mühüm görüş baş tutub. İki ölkə lideri bölgədəki cari vəziyyəti, regional təhlükəsizlik məsələlərini və ikitərəfli əlaqələrin daha da gücləndirilməsi yollarını ətraflı şəkildə müzakirə ediblər.

Görüş İranın yeni Prezidenti Məsud Pezeşkianın vəzifəyə başlamasından sonra baş verib və bu, iki qonşu ölkə arasında əməkdaşlığın davamlılığını vurğulayır. Tərəflər regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edərək, ortaq maraqları əhatə edən sahələrdə birgə fəaliyyətin potensialını araşdırıblar.

Müzakirələr zamanı terrorizmlə mübarizə, sərhəd təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi kimi məsələlərə xüsusi diqqət yetirilib. Hər iki lider regional inteqrasiyanın və qarşılıqlı anlaşmanın inkişaf etdirilməsinin region xalqlarının rifahı üçün əhəmiyyətini vurğulayıb.

Şahbaz Şərif Pakistanın İranla münasibətlərə verdiyi əhəmiyyəti qeyd edərək, iki ölkə arasında tarixi və mədəni bağların mövcudluğunu diqqətə çatdırıb. O, regional sülh və sabitliyin təmin edilməsində İranın rolunu yüksək qiymətləndirib və gələcəkdə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinə hazır olduğunu bildirib.

Prezident Pezeşkian da öz növbəsində, Pakistanla əlaqələrin İranın xarici siyasətində prioritet təşkil etdiyini bildirib. O, iqtisadi layihələrin, enerji mübadiləsinin və mədəni mübadilələrin artırılmasının hər iki ölkəyə fayda verəcəyini vurğulayıb.

Görüşün yekununda liderlər regional məsələlərin həllində dialoqun və diplomatik səylərin vacibliyini bir daha təsdiqləyiblər. Onlar gələcəkdə də mütəmadi olaraq görüşməyə və ortaq maraqları müzakirə etməyə razılaşıblar. Bu görüş, Pakistan və İran arasında strateji əməkdaşlığın yeni mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Tramp ABŞ nümayəndə heyətinin İrana planlaşdırılan səfərinin ləğvinin Tehran üzərində “zərbələrin bərpası” anlamına gəlmədiyini bəyan edib. Bu açıqlama regional gərginliyin artdığı bir dövrdə diqqəti cəlb edib və Vaşinqtonun İrana qarşı mövqeyinə dair yeni şərhlərə yol açıb.

Tramp öz bəyanatında qeyd edib ki, səfərin ləğvi fərqli bir məna daşıyır və bu, birbaşa hərbi müdaxiləyə işarə etmir. Onun sözlərinə görə, bu addım daha çox diplomatik və ya siyasi təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirilməlidir, lakin hərbi eskalasiya niyyəti daşımır.

Analitiklər Trampın bu şərhini ABŞ-ın İrana qarşı mövqeyinin mürəkkəbliyi ilə əlaqələndirirlər. Vaşinqton və Tehran arasında on illərdir davam edən gərginlik, nüvə proqramı, regional təsirlər və sanksiyalar kimi məsələlər üzərində cərəyan edir. Sabiq prezidentin açıqlaması bu mürəkkəb münasibətlərdəki hərbi komponentin hazırda prioritet olmadığını göstərir.

Səfərin ləğvi ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların və diplomatik təcrid siyasətinin davamı kimi şərh oluna bilər. Bu halda, Trampın açıqlaması hərbi əməliyyat ehtimalını azaltmaqla yanaşı, digər təzyiq metodlarının aktuallığını vurğulayır və beynəlxalq ictimaiyyətə mesaj verir.

Sabiq prezidentin sözləri, həmçinin, onun administrasiyası dövründə İrana qarşı sərt siyasətinə baxmayaraq, hərbi müdaxilədən çəkinməyə çalışdığını göstərə bilər. O, daha çox iqtisadi və siyasi təzyiqlərə üstünlük verərək, rejimi dəyişdirmək əvəzinə, davranışını dəyişdirməyə yönəlmiş strategiya izləyirdi.

Bölgədəki son hadisələr fonunda, xüsusilə də İsrail-HƏMAS münaqişəsi və Qırmızı dənizdəki gərginlik, ABŞ-İran münasibətlərinin hər bir detalı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Trampın bu bəyanatı gələcək addımlar barədə müəyyən ipucları verərək, gərginliyin hərbi yolla daha da artırılmayacağına dair ümidləri qoruyur.

Ümumilikdə, bu hadisə ABŞ-ın İrana qarşı strateqiyasının dəyişkənliyini və müxtəlif variantları ehtiva etdiyini bir daha nümayiş etdirir. Zərbələrin bərpası ilə bağlı iddiaların rədd edilməsi, diplomatik kanalların tamamilə bağlanmadığına dair ümidləri də qoruyur, lakin gələcək addımların necə olacağı qeyri-müəyyənliyini saxlayır.

Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban deputat mandatından imtina etdiyini açıqlayıb. Bu qərar ölkənin siyasi dairələrində geniş müzakirələrə səbəb olub və diqqəti Macarıstanın idarəetmə sistemindəki dəyişikliklərə yönəldib.

Orbánın bu addımı, adətən, bir baş nazirin icra hakimiyyətinə tam diqqət yetirmək istəyi ilə əlaqələndirilir. Bir çox parlament sistemlərində baş nazirlər hökumətə rəhbərlik edərkən eyni zamanda parlament üzvü olaraq qalırlar. Lakin bəzi hallarda, xüsusilə də konstitusiya islahatları və ya siyasi strategiya dəyişiklikləri fonunda, bu cür qərarlar qəbul edilə bilər.

Viktor Orban 2010-cu ildən bəri Macarıstanın Baş naziri vəzifəsini icra edir və ölkənin siyasi səhnəsində mühüm fiqurlardan biridir. Onun bu qərarı, gələcəkdəki siyasi fəaliyyətlərinə və ya rəhbərlik etdiyi “Fidesz” partiyasının strategiyasına dair siqnallar verə bilər.

Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, bu qərar Orbanın hökumət başçısı kimi səlahiyyətlərinə daha çox fokuslanmaq, parlament işlərinin gündəlik yükündən azad olmaq istəyi ilə bağlı ola bilər. Bu, həmçinin, partiya daxilində yeni kadrların irəli sürülməsi üçün yer açmağa da xidmət edə bilər.

Qərarın Macarıstanın daxili siyasətinə hansı təsirləri olacağı yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq. Lakin indidən bəllidir ki, Orbanın icraedici səlahiyyətləri tam şəkildə davam edəcək və o, ölkənin rəhbəri olaraq fəaliyyətini davam etdirəcək.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Çanaqqala Zəfərinin 109-cu ildönümü münasibətilə yayımladığı mesajda bu tarixi qələbənin əhəmiyyətini bir daha vurğulayıb. Bu gün, türk millətinin varlığını və müstəqilliyini bütün dünyaya bəyan etdiyi şanlı bir qələbənin simvolu olaraq qeyd edilir.

Prezident Ərdoğan öz mesajında, Çanaqqala döyüşündə canlarını fəda edən bütün şəhidləri rəhmətlə anaraq, qazilərə dərin minnətdarlığını bildirib. O, bu qələbənin sadəcə bir hərbi uğur deyil, həm də türk millətinin əyilməz iradəsini və vətənpərvərliyini nümayiş etdirən bir dastan olduğunu qeyd edib.

Ərdoğan vurğulayıb ki, Çanaqqala, düşmənə qarşı bir bədən kimi dayanan, inam və imanla mübarizə aparan əcdadlarımızın bizə miras qoyduğu ən böyük dərslərdən biridir. Bu zəfər, gələcək nəsillər üçün milli birlik və bərabərliyin əhəmiyyətini hər zaman xatırladacaq bir işıqdır.

Mesajda həmçinin, Türkiyənin bu gün də Çanaqqala ruhu ilə hər cür təhdidə qarşı mübarizə apardığı və regional sülh, sabitlik üçün səy göstərdiyi qeyd olunub. Prezident, ölkənin gələcəyini qurmaqda Çanaqqala ruhunun ilham mənbəyi olduğunu xüsusi vurğulayıb.

Bu tarixi gün, Türkiyənin öz keçmişinə sahib çıxaraq gələcəyə inamla baxdığının bir göstəricisidir. Çanaqqala Zəfəri, türk millətinin qəhrəmanlığını və mübarizə əzmini əbədiləşdirən nadir hadisələrdən biri olaraq tarixə yazılıb.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın Ağ Evdə olduğu dövrdə, onun kürəkəni və baş müşaviri Cared Kuşnerin, eləcə də tanınmış daşınmaz əmlak maqnatı Skott Uitkoffun İslamabada planlaşdırılan səfəri gözlənilmədən ləğv edilib. Bu qərar beynəlxalq mediada geniş müzakirələrə səbəb olub və ABŞ-Pakistan münasibətlərinin mürəkkəb dinamikasına dair suallar doğurub.

Cared Kuşner Tramp administrasiyasında Yaxın Şərq sülh planı və digər yüksək səviyyəli diplomatik məsələlərdə əsas fiqurlardan biri idi. Skott Uitkoff isə Kuşnerin qaynı olmaqla yanaşı, daşınmaz əmlak sektorunda böyük layihələri ilə tanınır. Onların birgə səfərinin təşkili, adətən, həm ticari, həm də siyasi maraqların kəsişməsini əks etdirirdi.

İslamabada səfərin əsas məqsədi rəsmi olaraq açıqlanmasa da, analitiklər bunun Pakistanla iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını araşdırmaq, regionda təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etmək və ya Əfqanıstandakı sülh prosesi ilə bağlı məsləhətləşmələr aparmaqla əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edirdilər.

Trampın bu səfəri ləğv etməsi qərarının arxasında duran səbəblər tam olaraq açıqlanmayıb. Lakin bəzi mənbələr, Ağ Ev daxilində Pakistanla bağlı siyasətdəki fikir ayrılıqlarını və ya regiondakı dəyişən geosiyasi vəziyyəti səbəb kimi göstərir. Bu addım, Vaşinqtonun İslamabada verdiyi mesajın bir hissəsi kimi də şərh oluna bilər.

Bu ləğv, ABŞ-Pakistan münasibətlərindəki gərginliyi daha da artırıb və iki ölkə arasındakı etimadın zəifləməsinə səbəb ola bilərdi. Tramp administrasiyası dövründə Pakistanla münasibətlər bəzən gərgin olmuş, xüsusilə terrorla mübarizə və regional təhlükəsizlik məsələlərində fikir ayrılıqları yaşanmışdı.

Səfərin ləğvi, həmçinin, Kuşnerin və Uitkoffun regionda planlaşdırdığı potensial biznes layihələrinə də təsir edə bilərdi. Belə yüksək səviyyəli şəxslərin səfərinin son anda dayandırılması, beynəlxalq arenada ABŞ-ın xarici siyasətinin qeyri-müəyyənliyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirə bilərdi.

Son dövrlərdə Azərbaycanda mobil internet xidmətlərinin qiymətlərində müşahidə olunan artım geniş ictimaiyyətdə ciddi narazılığa səbəb olub. Bu bahalaşma ölkə vətəndaşlarının gündəlik həyatında mühüm rol oynayan internetə çıxış imkanlarını çətinləşdirir və büdcələrə əlavə yük yaradır.

Mobil operatorların qiymət siyasətindəki bu dəyişiklik, istehlakçılar tərəfindən haqsız rəqabət və şəffaflıq çatışmazlığı kimi qiymətləndirilir. Bir çox vətəndaş, xüsusilə də aşağı gəlirli ailələr üçün internet artıq lüks deyil, zərurət halına gəldiyi bir dövrdə bu cür bahalaşma yolverilməz hesab olunur.

Məsələ ilə bağlı mobil operatorlar tərəfindən hələlik rəsmi və əsaslandırılmış bir açıqlama verilməyib. Bu da ictimaiyyətdə sualları artırır və qiymət artımının səbəbləri barədə müxtəlif fərziyyələrin yaranmasına yol açır. Bəzi ekspertlər texniki xərclərin artımını səbəb göstərsə də, bir çoxları bunu operatorların gəlirlərini artırmaq cəhdi kimi dəyərləndirir.

İstehlakçı hüquqlarını müdafiə edən təşkilatlar və ekspertlər, telekommunikasiya bazarında qiymətlərin tənzimlənməsi və şəffaflığın təmin edilməsi üçün müvafiq dövlət qurumlarının müdaxiləsinin vacibliyini vurğulayırlar. Onların fikrincə, istehlakçılara qarşı bu cür birtərəfli davranış yolverilməzdir və bazarın sağlam inkişafına mənfi təsir göstərir.

Bu məsələnin həlli yalnız mobil operatorların deyil, həm də dövlət tənzimləyici orqanlarının birgə səyləri ilə mümkündür. İstehlakçıların maraqlarının qorunması, rəqabət mühitinin inkişafı və ədalətli qiymət siyasətinin formalaşdırılması ölkənin rəqəmsal inkişafı üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Naziri Ceyhun Bayramov Qəbələdə ukraynalı həmkarı ilə mühüm görüş keçirib. Bu görüş, iki ölkə arasında mövcud əlaqələrin daha da gücləndirilməsi və regional gündəmdəki aktual məsələlərin müzakirəsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Görüş zamanı nazirlər Azərbaycan və Ukrayna arasında ikitərəfli əməkdaşlığın geniş spektrini nəzərdən keçiriblər. Siyasi, iqtisadi, ticarət, humanitar və mədəni sahələrdə əlaqələrin inkişaf perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Hər iki tərəf mövcud əməkdaşlıq mexanizmlərinin effektivliyini artırmağın vacibliyini vurğulayıb.

Müzakirələrin əsas mövzularından biri də regional təhlükəsizlik məsələləri olub. Ukraynadakı cari vəziyyət, münaqişənin regional və beynəlxalq nəticələri ətraflı şəkildə müzakirə edilib. Azərbaycan tərəfi, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə sadiqliyini bir daha ifadə edib.

Ceyhun Bayramov Azərbaycanın Ukraynaya göstərdiyi humanitar yardımları qeyd edib və ölkəsinin bu çətin dövrdə Ukrayna xalqına dəstəyini davam etdirəcəyini bildirib. Həmçinin, münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün beynəlxalq səylərin vacibliyi vurğulanıb.

Görüşdə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq, qarşılıqlı maraq doğuran digər regional və qlobal məsələlər də diqqət mərkəzində olub. Tərəflər gələcəkdə də sıx dialoqun davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər.

Qəbələdəki bu yüksək səviyyəli görüş, Azərbaycan və Ukrayna arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi, habelə regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində atılan növbəti mühüm addım kimi qiymətləndirilir.