Category: Gündəm

Bu gün, 26 aprel, dünya tarixinin ən böyük nüvə faciələrindən biri olan Çernobıl qəzasının 40-cı ildönümüdür. 1986-cı ildə Ukrayna SSR ərazisindəki Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasında baş verən bu partlayış, təkcə Sovet İttifaqını deyil, bütün dünyanı dərin sarsıtmış, on minlərlə insanın həyatına birbaşa və ya dolayısı ilə təsir etmişdi.

Faciənin miqyası misilsiz idi. Dördüncü reaktorun partlaması nəticəsində ətrafa yayılan radioaktiv maddələr Avropanın böyük bir hissəsini çirkləndirdi. Pripyat şəhəri və ətraf ərazilər təxliyə edildi, nəticədə yüz minlərlə insan evlərindən didərgin düşdü. Bu gün belə, Çernobılın “qadağan olunmuş zona” adlanan ərazisi insan məskunlaşması üçün təhlükəli olaraq qalır və faciənin uzunmüddətli ekoloji və sağlamlıq nəticələri hələ də hiss olunur.

Bu kədərli ildönümündə, ABŞ, Ukrayna və Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyanı nüvə təhlükəsizliyi məsələlərində məsuliyyətsizlikdə və beynəlxalq normaları pozmaqda ittiham edir. Beynəlxalq ictimaiyyət, Çernobıl faciəsinin dərsini xatırladaraq, nüvə obyektlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin vacibliyini bir daha vurğulayır.

İttihamlar, xüsusilə son dövrlərdə Ukraynadakı nüvə obyektləri ətrafında yaranan gərginlik fonunda daha da qabarıq səslənir. Vaşinqton, Kiyev və Brüssel, Rusiyanın nüvə obyektlərinə nəzarət etmək cəhdlərini və bu addımların potensial fəlakətli nəticələrini Çernobıl faciəsinin xatirəsi ilə əlaqələndirərək, beynəlxalq ictimaiyyəti daha diqqətli olmağa çağırır.

Ekspertlər hesab edir ki, Çernobıl dərsləri unudulmamalıdır. Nüvə enerjisindən dinc məqsədlərlə istifadənin təhlükəsizliyi qlobal prioritet olaraq qalmalıdır. Bu ildönümü, dünya liderləri üçün nüvə təhlükəsizliyinə dair öhdəlikləri yenidən nəzərdən keçirmək və gələcəkdə bənzər faciələrin qarşısını almaq üçün beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək üçün bir fürsətdir.

Moldova və Ukrayna Prezidentləri, Maia Sandu və Volodimir Zelenski Kişineuda bir araya gələrək regionda təhlükəsizlik məsələlərini geniş şəkildə müzakirə ediblər. Görüş iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi və regional sabitliyin təmin edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Rusiya-Ukrayna müharibəsinin davam etdiyi bir vaxtda, hər iki ölkə üçün təhlükəsizlik prioritet məsələyə çevrilib. Ukraynanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi, eləcə də Moldova ətrafında yaranan gərginliklər, xüsusilə də Dnestryanı münaqişə zonası ilə bağlı vəziyyət müzakirələrin əsas mövzularından olub.

Prezidentlər həmçinin ikitərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi, Avropa İttifaqına inteqrasiya prosesləri, enerji təhlükəsizliyi və hibrid təhdidlərə qarşı birgə mübarizə yollarını nəzərdən keçiriblər. Bu sahələrdə koordinasiyalı fəaliyyətin regionun dayanıqlığı üçün vacibliyi vurğulanıb.

Görüş zamanı Prezident Zelenski Moldovanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə dəstəyini ifadə edib, Prezident Sandu isə Ukraynanın müstəqilliyi uğrunda mübarizəsini yüksək qiymətləndirib. Liderlər beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.

Müzakirələrin nəticəsi olaraq, hər iki ölkənin rəhbərləri regional təhlükəsizlik memarlığının gücləndirilməsi, demokratik dəyərlərin qorunması və Avropanın gələcəyi üçün birgə səylərin davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Bu görüş Şərqi Avropada sabitliyin təmin edilməsi yolunda mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

Ukrayna Türkiyədə keçiriləcək mühüm NATO sammitində təmsil olunacağını təsdiqləyib. Bu addım, Şərqi Avropada davam edən müharibə və beynəlxalq təhlükəsizlik çağırışları fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Kiyevin yüksək səviyyəli nümayəndə heyətinin iştirakı, müttəfiqlərlə birbaşa dialoq qurmaq və ölkənin ehtiyaclarını bir daha vurğulamaq üçün əlverişli fürsət yaradır.

Rusiya ilə davam edən genişmiqyaslı müharibə şəraitində Ukraynanın NATO ilə əlaqələrini dərinləşdirmək istəyi prioritet məsələlərdən biridir. Sammit, Ukraynanın Alyansa üzvlüyü perspektivləri, müharibədən sonrakı təhlükəsizlik zəmanətləri və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi yolları barədə müzakirələr üçün platforma olacaq.

NATO üzv ölkələri müharibənin ilk günlərindən etibarən Ukraynaya davamlı siyasi, hərbi və humanitar dəstək göstərir. Bu sammit, müttəfiqlərin Ukraynaya dəstəyini bir daha təsdiqləməsi və gələcək əməkdaşlıq çərçivəsini müəyyənləşdirməsi baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır.

Sammitə ev sahibliyi edən Türkiyə, həm NATO-nun mühüm üzvü, həm də Ukrayna və Rusiya arasında vasitəçilik səyləri ilə tanınır. Türkiyənin bu tədbirdəki rolu, regionda sülhün və sabitliyin bərpası istiqamətində diplomatik səylərə yeni təkan verə bilər.

Kiyev nümayəndə heyətinin əsas hədəfi, beynəlxalq tərəfdaşların diqqətini müharibə cinayətlərinə, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsinə və Ukraynanın ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəltmək olacaq. Həmçinin, ölkənin müdafiə ehtiyacları üçün əlavə dəstək və maliyyə yardımı məsələləri də gündəmdə olacaq.

Bu sammit, Ukraynanın Avro-Atlantik inteqrasiya yolunda atılan növbəti addım olmaqla yanaşı, dünya ictimaiyyətinin Ukraynaya olan dəstəyinin və Rusiyanın təcavüzünə qarşı birliyinin nümayişi kimi də qəbul edilə bilər. Tədbirdən çıxan qərarların regionun gələcəyinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev beynəlxalq aləmdə yüksək nüfuzlu “Sülh və Barışıq üçün Gernika Mükafatı”na layiq görülüb. Bu mükafat dövlət başçısının sülhün bərqərar olması və müxtəlif xalqlar arasında barışığın təşviqi istiqamətində göstərdiyi davamlı səylərin beynəlxalq səviyyədə tanınmasının göstəricisidir.

Gernika şəhərinin adını daşıyan bu mükafat, adətən, dünya miqyasında sülhə, insan haqlarına və dialoqa əhəmiyyətli töhfələr verən şəxslərə təqdim olunur. Prezident İlham Əliyevin bu mükafata layiq görülməsi, onun regionda və beynəlxalq arenada sülh proseslərinə verdiyi dəyərli töhfələrin bir daha təsdiqidir.

Azərbaycan Prezidenti uzun illərdir ki, Cənubi Qafqazda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsi, post-münaqişə dövründə normallaşma proseslərinin irəliləməsi üçün ardıcıl siyasət yürüdür. Onun bu istiqamətdə atdığı addımlar, o cümlədən regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi və dialoqun təşviqi mükafat komitəsi tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Bu mükafat Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyinin güclənməsinə, ölkəmizin sülhsevər siyasətinin dünyaya çatdırılmasına xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın sülhə və əməkdaşlığa verdiyi töhfələr beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən getdikcə daha çox qəbul olunur.

Mükafatın təqdim edilməsi, həmçinin, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş kimi rolunu vurğulayır. Bu, yalnız Prezident İlham Əliyevin şəxsi uğuru deyil, eyni zamanda Azərbaycan dövlətinin sülhə və barışığa sadiqliyinin əyani sübutudur.

Qeyd etmək lazımdır ki, “Sülh və Barışıq üçün Gernika Mükafatı” kimi nüfuzlu bir təltif, ölkəmizin gələcək sülh və əməkdaşlıq təşəbbüsləri üçün də stimul rolunu oynayacaq. Azərbaycan regionda dayanıqlı sülhün bərqərar olması üçün səylərini davam etdirəcək.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin irəli sürdüyü təkliflər ölkə daxilində geniş müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə, bu təkliflərlə bağlı qərarın ümumxalq səsverməsi, yəni referendum yolu ilə qəbul edilməsi çağırışları aktuallaşıb. Bu addım, ölkənin gələcəyi və strateji istiqaməti ilə bağlı son dərəcə vacib bir qərarın xalqın birbaşa iştirakı ilə verilməsi zərurətini vurğulayır.

Mənbənin qeyd etdiyi kimi, Zelenskinin təklifi ciddi şəkildə nəzərə alınmalı və bu barədə qərarın qəbulu mexanizmi diqqətlə düşünülməlidir. Ukrayna hazırda müharibə şəraitində olduğundan, sülh danışıqları, ərazi bütövlüyü və ya beynəlxalq təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı hər hansı bir qərarın legitimliyi və xalq tərəfindən dəstəklənməsi kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Ümumxalq səsverməsi, yəni referendum, müasir demokratik cəmiyyətlərdə mühüm dövlət məsələlərinin həllində istifadə olunan bir vasitədir. Bu, xalqın öz taleyinə birbaşa müdaxilə etmək hüququnu təmin edir və qəbul olunan qərarlara daha böyük legitimlik qazandırır. Ukrayna kimi müharibənin acı nəticələri ilə üzləşən bir ölkə üçün belə bir addım, milli birliyi gücləndirmək və xalqın iradəsini ifadə etmək üçün əvəzsiz ola bilər.

Lakin, referendumun keçirilməsi prosesi özü də bir sıra çətinliklərlə üzləşə bilər. Müharibə şəraitində, ölkənin bütün ərazilərində ədalətli və şəffaf səsvermənin təmin edilməsi, məlumatlandırma kampaniyalarının aparılması və xarici təsirlərdən qorunma kimi məsələlər xüsusi diqqət tələb edir. Bu səbəbdən, qərarın həm siyasi, həm də praktiki cəhətdən hərtərəfli qiymətləndirilməsi vacibdir.

Nəticə etibarilə, Zelenskinin təklifi ətrafında yaranan müzakirələr Ukraynanın gələcək yol xəritəsini müəyyən edəcək əsas amillərdən biridir. Ümumxalq səsverməsi çağırışı, dövlətin ən çətin anında xalqın kollektiv müdrikliyinə və qərar qəbul etmə qabiliyyətinə olan inamı əks etdirir. Bu, yalnız bir siyasi addım deyil, həm də milli kimliyin və suverenliyin təsdiqidir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanın cəbhə xəttindəki irəliləyişsizliyini kompensasiya etmək üçün ölkəsinin vacib infrastrukturuna hücumlarını artırdığını bəyan edib. Bu açıqlama müharibənin yeni mərhələsində Moskvanın strategiyasında dəyişikliyi əks etdirir.

Zelenski vurğulayıb ki, Rusiya ordusu Ukrayna müdafiəçilərinin güclü müqaviməti ilə üzləşərək quru döyüşlərində əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edə bilmir. Bu uğursuzluqlar Moskvanı mülki əhalinin həyatını çətinləşdirmək və ölkənin iqtisadiyyatına zərbə vurmaq məqsədilə fərqli metodlara əl atmağa vadar edir.

Hücumlar əsasən enerji təchizatı obyektləri, su təchizatı sistemləri və nəqliyyat qovşaqları kimi həyati əhəmiyyətli infrastrukturlara yönəlib. Bu zərbələr milyonlarla ukraynalını elektrik enerjisiz, susuz və istiliksiz qoyaraq humanitar böhranı dərinləşdirir, eyni zamanda sənaye istehsalına ciddi təsir göstərir.

Prezidentin sözlərinə görə, Rusiya bu cür hücumlarla Ukrayna xalqının müqavimət ruhunu qırmaq və ölkə daxilində çaxnaşma yaratmaq niyyətindədir. Lakin Ukrayna hökuməti və xalqı bu təzyiqlərə baxmayaraq mübarizəni davam etdirməkdə qərarlıdır.

Beynəlxalq ictimaiyyət Rusiyanın bu hərəkətlərini qınayaraq, onları müharibə cinayəti kimi qiymətləndirir. Bir çox ölkə Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemləri və enerji infrastrukturunun bərpası üçün dəstək göstərməyə davam edir.

Zelenski bir daha bəyan edib ki, bu cür terror aktları Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini müdafiə etmək əzmini sarsıtmayacaq. Əksinə, bu, Ukrayna xalqını daha da birləşdirir və qələbəyə olan inamını möhkəmləndirir.

Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina təhlükəsi ciddi problem olaraq qalır. Təəssüflər olsun ki, bu təhlükəsizlik riski növbəti faciəyə səbəb olub. Xocalı rayon sakini minaya düşərək ağır xəsarət alıb.

Daxili İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, hadisə Xocalı rayonunun ərazisində baş verib. Rayon sakini, 1970-ci il təvəllüdlü Əliyev Rəşad Şamil oğlu naməlum ərazidə piyada əleyhinə minaya düşüb. Partlayış nəticəsində Rəşad Əliyev ayağından ağır dərəcəli xəsarət alıb.

Dərhal hadisə yerinə təcili yardım və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları cəlb olunub. Yaralı ilkin tibbi yardımdan sonra xəstəxanaya çatdırılıb. Həkimlərin bildirdiyinə görə, onun vəziyyəti stabildir, lakin aldığı xəsarət ciddi amputasiya təhlükəsi yaradır.

Bu hadisə bir daha işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin nə qədər aktual və həyati əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Ermənistanın işğal dövründə geniş əraziləri minalaması bu gün dinc əhali üçün böyük təhlükə mənbəyidir.

Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi (ANAMA) və digər müvafiq qurumlar azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi istiqamətində gərgin işlər aparır. Lakin minalanmış ərazilərin miqyası işin nə qədər böyük və zaman aparan olduğunu sübut edir.

Vətəndaşlara bir daha xəbərdarlıq edilir ki, minalardan təmizlənməmiş və xüsusi işarələrlə qeyd olunmamış ərazilərə daxil olmaq həyat üçün təhlükəlidir. Yalnız rəsmi icazə verilmiş və təhlükəsizliyi təmin edilmiş marşrutlar üzrə hərəkət etmək vacibdir.

Bu cür faciələr azad edilmiş torpaqlara Böyük Qayıdış proqramının uğurla həyata keçirilməsinə də mane olur. Hökumət mina təhlükəsinin aradan qaldırılması üçün beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı davam etdirir.

Son günlər Kür çayında suyun səviyyəsinin kəskin artması İmişli rayonunda ciddi narahatlıqlar yaradıb. Əvvəlki xəbərlərə əlavə olaraq, rayonun daha iki kəndində daşqın təhlükəsi yaranıb və artıq müəyyən fəsadlar özünü göstərməyə başlayıb.

Məlumatlara görə, çayın yatağından çıxması nəticəsində əkin sahələri su altında qalıb, bəzi yaşayış məntəqələrinə gedən yollarda hərəkət çətinləşib. Xüsusilə kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhali üçün bu vəziyyət böyük iqtisadi ziyan vəd edir.

İmişli rayonu Kür çayının sahilində yerləşdiyindən, hər il yaz və payız aylarında suyun səviyyəsinin qalxması ilə bağlı problemlərlə üzləşir. Lakin bu dəfəki artım son illərin ən yüksək göstəricilərindən biri hesab olunur ki, bu da yerli əhalinin narahatlığını daha da artırır.

Rayon Fövqəladə Hallar Komissiyası və digər aidiyyəti qurumlar tərəfindən vəziyyət nəzarətdə saxlanılır. Çay kənarlarında bəndlərin möhkəmləndirilməsi və suyun axınının tənzimlənməsi istiqamətində təxirəsalınmaz tədbirlər görülür. Lakin suyun səviyyəsinin sürətlə artması işləri çətinləşdirir.

Yerli sakinlər bildirirlər ki, suyun daşması nəticəsində təsərrüfatlarına ciddi ziyan dəyib. Evlərin həyətyanı sahələrinə su dolub, mal-qaranın otlaq sahələri məhdudlaşıb. Bu isə kənd əhalisinin gündəlik həyatına birbaşa təsir göstərir.

Vəziyyətin daha da pisləşməməsi üçün əlavə qüvvələrin cəlb edilməsi və əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi vacibdir. Aidiyyəti orqanlar vətəndaşları diqqətli olmağa və təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməyə çağırır.

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Tanzaniya Birləşmiş Respublikasını Respublika Günü münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edib. Bu əlamətdar gün, Tanzaniyanın müstəqilliyini və suverenliyini qeyd edərək, ölkənin dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur.

XİN-in rəsmi bəyanatında Tanzaniya hökumətinə və xalqına sülh, sabitlik və rifah arzuları çatdırılıb. Təbrik məktubunda həmçinin iki ölkə arasında mövcud dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin gələcəkdə daha da inkişaf etdirilməsinə ümid ifadə olunub.

Bu diplomatik jest, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində bütün dövlətlərlə qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq prinsiplərinə sadiqliyini bir daha nümayiş etdirir. Xüsusilə Afrika qitəsi ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir.

Azərbaycan və Tanzaniya arasında ikitərəfli münasibətlər müxtəlif sahələrdə, o cümlədən siyasi, iqtisadi və mədəni müstəvilərdə potensial əməkdaşlıq imkanlarına malikdir. Bu cür təbriklər, ölkələr arasında körpülərin qurulmasına və əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Hər iki ölkə beynəlxalq platformalarda, xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı çərçivəsində sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təşviqi istiqamətində əməkdaşlıq edir. Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə də Afrika ölkələri ilə əlaqələr daha da dərinləşib.

Azərbaycanda hava şəraiti kəskin dəyişəcək. Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin məlumatına görə, yaxın günlərdə ölkə ərazisində qeyri-sabit hava müşahidə olunacaq. Bakıda və Abşeron yarımadasında güclü külək əsəcək, respublikanın bəzi rayonlarında isə leysan xarakterli yağışlar yağacaq.

Paytaxt Bakıda şimal-qərb küləyinin sürəti arabir 20-25 m/s-ə çatacaq, bəzi ərazilərdə isə daha da güclənəcək. Bu küləkli hava şəraiti nəqliyyatda və gündəlik həyatda müəyyən çətinliklər yarada bilər. Sakinlərə ehtiyatlı olmaları, açıq havada hərəkət edərkən diqqətli olmaları tövsiyə olunur.

Respublikanın şimal və qərb rayonlarından başlayaraq hava şəraiti tədricən pisləşəcək. Dağlıq və dağətəyi ərazilərdə intensiv yağışlar, şimşək çaxması və dolu ehtimalı var. Bəzi yerlərdə isə yağış suları nəticəsində çaylarda sululuğun artması və sel hadisələri baş verə bilər.

Havanın temperaturu da əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşəcək. Bakıda və Abşeron yarımadasında gündüz temperaturu 15-20 dərəcəyə enəcək. Rayonlarda isə bu göstərici daha da aşağı olacaq, bəzi yüksək dağlıq ərazilərdə temperatur 5-10 dərəcəyə düşə bilər.

Qeyri-sabit hava şəraitinin həftənin sonuna qədər davam edəcəyi gözlənilir. Milli Hidrometeorologiya Xidməti əhalini xəbərdar edir ki, hava şəraitinin dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq müvafiq təhlükəsizlik tədbirləri görülsün. Xüsusilə kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxslərə və sürücülərə diqqətli olmaları tövsiyə edilir.

Sürücülərdən yollarda görünüş məsafəsinin məhdudlaşması səbəbindən ehtiyatlı olmaları, sürət həddinə riayət etmələri və təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmələri xahiş olunur. Güclü külək və yağışlı hava şəraiti nəqliyyatın hərəkətini çətinləşdirə bilər.

Eyni zamanda, əhalidən dam örtüklərini, eyvanlardakı əşyaları küləyə qarşı möhkəmləndirmələri və ağacların altında dayanmaqdan çəkinmələri xahiş olunur. Bu cür tədbirlər gözlənilən təbii hadisələrin potensial risklərini azaltmağa kömək edəcəkdir.