Category: Gündəm

Şimali Koreya lideri Kim Çen In Rusiya ilə strateji əməkdaşlığı davam etdirəcəklərini bəyan edib. Bu açıqlama, beynəlxalq arenada gərginliyin artdığı bir dövrdə, iki ölkə arasındakı münasibətlərin dərinləşdiyini göstərir. Kim Çen Inin bu bəyanatı, Rusiyanın Ukraynadakı hərbi əməliyyatları fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Rusiya və Şimali Koreya son zamanlar müxtəlif sahələrdə, xüsusilə hərbi və iqtisadi əlaqələri gücləndirirlər. Bir çox Qərb ölkəsi bu əməkdaşlığı narahatlıqla izləyir və bunun beynəlxalq təhlükəsizliyə mənfi təsir edə biləcəyini iddia edir. Kim Çen In, Rusiyanın “anti-imperialist” mübarizəsini dəstəklədiyini vurğulayıb.

Analitiklər, Şimali Koreyanın Rusiyaya dəstəyinin Pxenyanın öz nüvə və raket proqramları ilə bağlı beynəlxalq sanksiyalardan yayınmaq üçün bir yol ola biləcəyini düşünürlər. Eyni zamanda, Rusiya da Ukraynadakı müharibədə artan sursat ehtiyaclarını ödəmək üçün Şimali Koreyadan hərbi təchizat ala bilər.

Bu yeni əməkdaşlıq, Qərb ölkələrinin Şimali Koreyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların effektivliyini azalda bilər. Həmçinin, bu, regionda və qlobal miqyasda yeni geosiyasi blokların formalaşmasına işarə edir. ABŞ və onun müttəfiqləri artıq bu əlaqələri yaxından izlədiklərini bəyan ediblər.

Şimali Koreya liderinin bu bəyanatı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası qətnamələrini pozan hər hansı bir hərbi əməkdaşlığın beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu xatırladır. Lakin hər iki ölkə də öz hərəkətlərini suverenlik və milli maraqlar çərçivəsində əsaslandırır.

Gələcəkdə bu dəstəyin konkret hansı formalarda təzahür edəcəyi və beynəlxalq münasibətlərə necə təsir göstərəcəyi diqqətlə izləniləcək. Şimali Koreyanın bu addımı, beynəlxalq təcrid olunmuş iki dövlətin bir-birinə daha da yaxınlaşdığını göstərir.

Son günlər dünya bazarlarında qızıl və gümüş qiymətlərində nəzərəçarpacaq dərəcədə ucuzlaşma müşahidə olunur. Bu vəziyyət, həm investorlar, həm də zərgərlik sənayesi üçün mühüm bir inkişaf olaraq qiymətləndirilir. Qiymətli metalların dəyərindəki bu eniş, bazar iştirakçıları arasında müxtəlif müzakirələrə səbəb olub.

Analitiklər, qızıl və gümüşün ucuzlaşmasının bir neçə əsas səbəbi olduğunu bildirirlər. Bunlardan ən əsası, ABŞ dollarının beynəlxalq bazarlarda güclənməsi və aparıcı mərkəzi bankların faiz dərəcələrini artırma ehtimalının yüksəlməsidir. Güclü dollar, adətən, dollarla ticarət edilən qızıl və gümüşü digər valyuta sahibləri üçün daha bahalı edir ki, bu da tələbatın azalmasına səbəb olur.

Bundan əlavə, qlobal iqtisadiyyatın bərpası ilə bağlı müsbət gözləntilər də qiymətli metallara olan tələbatı azalda bilər. Qızıl və gümüş, ənənəvi olaraq qeyri-sabitlik və iqtisadi qeyri-müəyyənlik dövrlərində “təhlükəsiz sığınacaq” aktivləri kimi qəbul edilir. İqtisadi perspektivlərin yaxşılaşması isə investorları daha riskli, lakin daha yüksək gəlir vəd edən aktivlərə yönəldir.

Bu ucuzlaşma, qızıl və gümüşə yatırım etməyi düşünənlər üçün yeni imkanlar yarada bilər. Lakin ekspertlər, bazarın hələ də dəyişkən olduğunu və qiymət hərəkətlərinin qlobal iqtisadi göstəricilərdən və geosiyasi hadisələrdən asılı olaraq dəyişə biləcəyini vurğulayırlar. Uzunmüddətli investorlar üçün bu, portfellərini yenidən nəzərdən keçirmək üçün bir fürsət ola bilər.

Zərgərlik sənayesində də bu vəziyyətin müəyyən təsirləri gözlənilir. Xammal qiymətlərinin düşməsi, istehsal xərclərini azalda bilər ki, bu da son istehlakçı üçün məhsulların qiymətinə müsbət təsir göstərə bilər. Lakin, tələbatın ümumi dinamikası bu sahədəki son nəticələri müəyyən edəcək.

Qısa müddətli perspektivdə, qızıl və gümüş bazarlarında volatilliyin davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. İnvestorlar və bazar iştirakçıları, Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) və digər mərkəzi bankların pul siyasəti qərarlarını diqqətlə izləməyə davam etməlidirlər. Bu qərarlar, qiymətli metalların gələcək dəyərinə birbaşa təsir göstərəcək əsas amillərdəndir.

Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq simalarından, milli istiqlal ideyalarının alovlu təbliğatçısı Əhməd Cavadın faciəli həyatı və qətlə yetirilməsi XX əsrin ən ağrılı səhifələrindən biridir. “Çırpınırdı Qara dəniz” kimi əsərləri ilə xalqın ruhuna hopmuş bu böyük şairə atılan güllə əslində bütün bir millətin azadlıq arzularına, müstəqillik ideallarına yönəlmişdi.

1930-cu illər Sovet İttifaqı ərazisində, xüsusən də Azərbaycanda dəhşətli repressiyalar dövrü idi. Minlərlə ziyalı, dövlət xadimi, elm və sənət adamı “xalq düşməni” damğası ilə həbs olunur, işgəncələrə məruz qalır və sonda güllələnirdi. Bu qanlı terrorun qurbanlarından biri də Əhməd Cavad oldu.

Şair 1937-ci ildə “əksinqilabi fəaliyyətdə”, “millətçi təbliğatda” və “pantürkçülükdə” ittiham edilərək həbs edildi. Bütün ittihamlar əsassız və uydurma idi. Məqsəd, Azərbaycanın milli ruhunu, istiqlal ideyalarını daşıyan hər kəsi susdurmaq, xalqın özünə inamını qırmaq idi. Əhməd Cavadın məhkəməsi qısa sürdü və əvvəlcədən hazırlanmış ssenari üzrə ölüm hökmü verildi.

Əhməd Cavada atılan güllə təkcə bir insanın həyatına son qoymadı, o, Azərbaycan ziyalısının taleyinə, milli azadlıq mübarizəsinə vurulan bir zərbə idi. Bu güllə, totalitar rejimin öz vətəndaşlarına qarşı necə amansız ola biləcəyinin bariz nümunəsi, repressiya maşınının qurbanlarının simvolu oldu.

Professor Ramazan Siracoğlu kimi tədqiqatçıların əsərləri sayəsində bu qaranlıq dövrün sirləri açılır, Əhməd Cavadın və digər repressiya qurbanlarının həyat hekayələri işıq üzü görür. Onların fəaliyyəti tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılması, gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Əhməd Cavadın irsi bu gün də aktuallığını qoruyur. Onun şeirləri, ideyaları azərbaycançılıq ruhunun təcəssümü olaraq yaşayır və xalqın yaddaşında silinməz izlər buraxır. Bu faciəli hadisə, hər bir millət üçün azadlığın və milli dəyərlərin qorunmasının nə qədər vacib olduğunu bir daha xatırladır.

Çin hərbi texnologiyalar sahəsində növbəti böyük addımını ataraq, pulemyot və raketlərlə təchiz olunmuş yeni nəsil döyüş dronu hazırlayıb. Bu inkişaf pilotsuz uçuş aparatlarının döyüş qabiliyyətlərində ciddi irəliləyişə işarə edir və müasir müharibə konsepsiyalarına təsir göstərə bilər.

Yeni dronun əsas xüsusiyyətlərindən biri onun yüksək atəş gücüdür. Aparat həm ağır pulemyotlarla, həm də müxtəlif növ raketlərlə təchiz edilərək, hədəflərə qarşı effektiv zərbələr endirmək üçün nəzərdə tutulub. Bu, onu həm yerüstü, həm də hava hədəflərinə qarşı istifadə üçün çox yönlü bir vasitəyə çevirir.

Çin mətbuatının verdiyi məlumata görə, bu dron kəşfiyyat, müşahidə və hədəf təyini funksiyalarını yerinə yetirməklə yanaşı, birbaşa döyüş əməliyyatlarında da iştirak edə biləcək. Onun uzaq məsafədən idarə olunması operatorların təhlükəsizliyini təmin edir və riskli əməliyyatlarda insan itkisini minimuma endirməyə kömək edir.

Bu cür pilotsuz döyüş platformalarının inkişafı, dünya hərbi sənayesindəki ümumi tendensiyanı əks etdirir. Bir çox ölkə müasir müharibədə dronların rolunu artırmaq üçün investisiyalar yatırır. Çinin bu sahədəki irəliləyişləri onun qlobal hərbi gücünü daha da möhkəmləndirir.

Texnologiyanın bu sürətli inkişafı, gələcək müharibələrin necə aparılacağına dair suallar doğurur. Pulemyot və raketlərlə təchiz olunmuş dronlar, hərbi əməliyyatların strateji və taktiki səviyyəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Son günlər maliyyə bazarlarında müşahidə olunan qeyri-sabitlik kriptovalyuta dünyasından da yan keçməyib. Dünyanın ən böyük rəqəmsal valyutası olan Bitcoin, dəyərində əhəmiyyətli bir azalma ilə üzləşib, bu da investorlar arasında narahatlığa səbəb olub.

Bitcoin-in qiyməti son 24 saat ərzində müəyyən bir faiz nisbətində ucuzlaşaraq, bazarda geniş spekulyasiyalara yol açıb. Bu eniş, adətən, digər altkoinlərin də dəyər itirməsinə səbəb olur ki, bu da ümumi kriptovalyuta bazarında “qırmızı” bir mənzərə yaradır.

Mütəxəssislər Bitcoin-in ucuzlaşmasının bir neçə səbəbini göstərirlər. Bunlara qlobal iqtisadiyyatdakı qeyri-müəyyənliklər, mərkəzi bankların sərt pul siyasəti, həmçinin kriptovalyuta bazarına dair artan tənzimləmə narahatlıqları daxildir. Bəzi analitiklər bunu investorların riskli aktivlərdən uzaqlaşaraq daha təhlükəsiz limanlara yönəlməsi ilə əlaqələndirirlər.

Bu cür enişlər kriptovalyuta bazarında yeni bir hal deyil. Bitcoin, yarandığı gündən bəri dəfələrlə kəskin qiymət dalğalanmaları ilə üzləşib. Hər dəfə də, bu dalğalanmalar investorlar üçün həm risk, həm də potensial qazanc imkanları yaratmışdır.

Hazırkı vəziyyət, kriptovalyuta investorlarının diqqətini bir daha bazarın volatilliyinə və risklərinə yönəltməyə vadar edir. Uzunmüddətli perspektivdə Bitcoin-in gələcək trayektoriyası, qlobal iqtisadi şərait və tənzimləyici mühitin inkişafından asılı olacaq.

Bununla belə, bəzi optimist analitiklər, bu enişləri sağlam bir bazar korreksiyası kimi qiymətləndirir və Bitcoin-in uzunmüddətli dəyər təklifinin dəyişmədiyini iddia edirlər. Onlara görə, bu cür dalğalanmalar rəqəmsal qızılın təkamülünün bir hissəsidir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında dəhşətli yol qəzası baş verib. Hadisə nəticəsində təəssüf ki, insan tələfatı qeydə alınıb, həmçinin xeyli sayda yaralı var.

İlkin məlumata görə, bu ağır yol qəzası Naxçıvan ərazisindəki magistral yollardan birində baş verib. Hadisənin səbəbləri hələlik dəqiqləşdirilməsə də, ilkin ehtimallar sürət həddinin aşılması və ya yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlıdır.

Qəza yerinə dərhal təcili tibbi yardım briqadaları, Dövlət Yol Polisi əməkdaşları və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin xilasediciləri cəlb olunub. Yaralılar hadisə yerində ilkin tibbi yardımdan sonra yaxınlıqdakı tibb müəssisələrinə çatdırılıb.

Xəstəxanalara yerləşdirilən yaralıların bəzilərinin vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir. Həkimlər onların həyatını xilas etmək üçün bütün lazımi tədbirləri görürlər.

Faktla bağlı hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən araşdırmalara başlanılıb. Qəzanın başvermə səbəblərinin tam şəkildə müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri istintaq hərəkətləri aparılır.

Bu cür faciəvi hadisələr ölkəmizdə yol hərəkəti təhlükəsizliyi məsələsinin nə qədər vacib olduğunu bir daha gündəmə gətirir. Sürücülər və piyadalar yol hərəkəti qaydalarına ciddi riayət etməli, diqqətli olmalıdırlar.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) Hörmüz boğazında ələ keçirilən gəmilərin sayı ilə bağlı narahatedici rəqəmləri açıqlayıb. Bu açıqlama, dünyanın ən strateji dəniz yollarından birində gərginliyin artdığını bir daha təsdiqləyir. Hörmüz boğazı, xüsusilə neft daşımaları üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir və qlobal enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.

CENTCOM-un məlumatına görə, son illərdə boğazda və ətraf sularda bir sıra ticarət gəmisi qeyri-qanuni yollarla ələ keçirilərək saxlanılıb. Bu insidentlər beynəlxalq dənizçilik hüquqlarının pozulması kimi qiymətləndirilir və regionda naviqasiya azadlığına ciddi təhdid yaradır. Ələ keçirilən gəmilərin sayının artması, beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur.

Gəmilərin ələ keçirilməsi halları əsasən İran tərəfindən həyata keçirilir və bu addımlar Tehranın regional siyasətinin bir hissəsi kimi qəbul edilir. İranın bu hərəkətləri, nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq sanksiyalar, eləcə də regiondakı digər gərginliklərlə əlaqələndirilir. Bu, həm iqtisadi, həm də siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunur.

Bu cür hadisələr qlobal ticarətə və enerji bazarlarına birbaşa təsir göstərir. Hörmüz boğazından keçən neft tankerlərinin təhlükəsizliyi, dünya neft qiymətlərinin sabitliyi üçün kritikdir. Hər hansı bir kəsilmə və ya təhlükəsizlik riskinin artması, neft tədarük zəncirində ciddi pozulmalara səbəb ola bilər.

Beynəlxalq təşkilatlar və bir sıra ölkələr, Hörmüz boğazında dənizçilik azadlığının təmin edilməsi və gərginliyin azaldılması üçün çağırışlar edir. ABŞ və müttəfiqləri regionda dəniz təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün patrul missiyalarını artırsa da, insidentlərin tamamilə qarşısını almaq çətin olaraq qalır.

CENTCOM-un açıqladığı rəqəmlər, regionda mövcud olan kövrək sülh və təhlükəsizlik mühitini bir daha diqqət mərkəzinə gətirir. Dənizçilikdəki bu təhdidlər, diplomatik səylərin artırılmasının və beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini vurğulayır. Əks halda, regionda daha böyük münaqişə riskləri yarana bilər.

2025-ci ildə qlobal hərbi xərclərin yeni bir rekorda imza ataraq 2,8 trilyon dolları keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Bu, son illərdə müşahidə olunan davamlı artım tendensiyasının pik nöqtəsidir və dünya ölkələrinin müdafiə büdcələrinə ayırdığı vəsaitin miqyasını göstərir.

Hərbi xərclərdəki bu kəskin artım, əsasən, dünya miqyasında artan geosiyasi gərginliklər, regional münaqişələr və təhlükəsizlik təhdidləri ilə əlaqələndirilir. Bir çox ölkə öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək, hərbi texnologiyalarını yeniləmək və potensial təhdidlərə qarşı dayanıqlığını artırmaq üçün böyük sərmayələr yatırır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Ukraynadakı müharibə, Yaxın Şərqdəki gərginliklər və digər regional münaqişələr, eləcə də böyük güclər arasında artan rəqabət hərbi büdcələrin şişməsinə səbəb olan əsas amillərdəndir. Bu vəziyyət, bir növ, yeni bir silahlanma yarışını alovlandırır.

Bu cür böyük hərbi xərclər dünya iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərir. Bir tərəfdən müdafiə sənayesində iş yerləri yaratsa da, digər tərəfdən bu vəsaitlərin təhsil, səhiyyə, infrastruktur və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə kimi digər vacib sahələrdən yönləndirilməsi inkişafa mane ola bilər.

Qlobal hərbi xərclərin artması, beynəlxalq sülh və sabitlik üçün narahatlıq doğurur. Silahlanmanın sürətlənməsi, münaqişə riskini artıra və diplomatik həll yollarını çətinləşdirə bilər. Bu tendensiya, dünya liderlərini və beynəlxalq təşkilatları daha dayanıqlı sülh mexanizmləri üzərində düşünməyə vadar edir.

Ukrayna, Rusiya ilə davam edən müharibə şəraitində, NATO-nun kritik sammitində təmsil olunacaq. Bu iştirak, Kiyevin Qərb müttəfiqlərindən hərbi və siyasi dəstək almaq, eləcə də Alyansla gələcək əlaqələrini müzakirə etmək üçün mühüm bir fürsət olaraq qiymətləndirilir.

Sammitdə Ukraynanın təhlükəsizlik ehtiyacları, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və müharibədən sonrakı bərpa prosesi kimi məsələlər əsas müzakirə mövzuları arasında yer alacaq. Kiyev, NATO-dan daha aydın təhlükəsizlik zəmanətləri və Alyansa üzvlük yolunda konkret addımlar gözləyir.

Beynəlxalq müşahidəçilər, sammitin Ukraynaya verilən dəstəyin miqyasını müəyyənləşdirmək və Rusiyanın təcavüzünə qarşı vahid cəbhə nümayiş etdirmək baxımından həlledici olacağını qeyd edirlər. Alyans üzvləri arasında Ukraynaya uzunmüddətli dəstək mexanizmləri üzərində fikir birliyi əldə edilməsi hədəflənir.

Prezident Volodimir Zelenski və Ukrayna nümayəndə heyəti, sammitdə ölkəsinin müdafiə ehtiyaclarını və Avro-Atlantik inteqrasiya istəklərini bir daha vurğulayacaq. Xüsusilə, müasir silah sistemlərinin tədarükü və hava hücumundan müdafiə imkanlarının artırılması prioritet məsələlər sırasındadır.

NATO Baş katibi Yens Stoltenberq dəfələrlə bəyan edib ki, Alyans Ukraynanın özünü müdafiə hüququnu tam dəstəkləyir və Kiyevə siyasi, hərbi və humanitar yardım göstərməyə davam edəcək. Sammitdə bu dəstəyin konkret formaları və həcmi dəqiqləşdiriləcək.

Bu sammit, təkcə Ukraynanın gələcəyi üçün deyil, həm də Avropanın təhlükəsizlik arxitekturası və NATO-nun genişlənmə siyasəti üçün mühüm nəticələrə malik olacaq. Rusiyanın təcavüzkar siyasətinə qarşı kollektiv müdafiə prinsiplərinin gücləndirilməsi əsas hədəfdir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini və nüvə danışıqları üzrə baş müzakirəçisi Abbas Ərəqçi Rusiyaya rəsmi səfər edib. Bu səfər, regionda və beynəlxalq arenada gərginliklərin artdığı, xüsusilə də nüvə sazişi (JCPOA) ətrafında yaranan vəziyyətin kritik həddə çatdığı bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Ərəqçinin Moskvada rusiyalı həmkarları ilə bir sıra mühüm görüşlər keçirəcəyi gözlənilir. Danışıqların əsas mövzularından birinin, ABŞ-ın sazişdən çıxmasından sonra yaranan problemlər fonunda, JCPOA-nın gələcəyi və onu xilas etmək yolları olacağı ehtimal edilir.

İran və Rusiya arasında strateji tərəfdaşlıq uzun illərdir ki, davam edir. Hər iki ölkə Suriya münaqişəsi, regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq siyasətdə oxşar mövqeləri bölüşür. Ərəqçinin səfəri ikitərəfli əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsinə xidmət edəcək.

Diplomatik dairələrdə bu səfərin ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar və regiondakı son hadisələr fonunda Tehranın Moskva ilə koordinasiyasını gücləndirmək məqsədi daşıdığı qeyd edilir. İran, beynəlxalq təzyiqlər altında öz mövqeyini möhkəmləndirmək üçün Rusiya kimi etibarlı tərəfdaşlara ehtiyac duyur.

Görüşlərdə Yaxın Şərqdəki vəziyyət, enerji əməkdaşlığı, hərbi-texniki əlaqələr və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi kimi məsələlərin də müzakirə olunacağı gözlənilir. Bu danışıqlar həm İran, həm də Rusiya üçün vacib strateji əhəmiyyətə malikdir və regional güc balansına təsir edə bilər.

Abbas Ərəqçinin Moskva səfəri, İranın beynəlxalq təcridə qarşı diplomatik səylərinin bir hissəsi olaraq qiymətləndirilir. Tehran, sanksiyaların təsirini azaltmaq və regional təhlükəsizlik məsələlərində konsensus yaratmaq üçün fəal diplomatiya aparır.