Category: Gündəm

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, ölkəsinə qarşı yönəlmiş ciddi təhdidlərə diqqət çəkən sərt açıqlamalarla gündəmə gəlib. Onun sözlərinə görə, bəzi qüvvələr Türkiyəni beynəlxalq arenada yeni bir düşmən kimi göstərməyə çalışır.

Nazir Fidan, bu cəhdlərin regionda sabitliyi pozmaq və Türkiyənin artan rolunu zəiflətmək məqsədi daşıdığını vurğulayıb. O, bu cür kampaniyaların Türkiyənin milli maraqlarına və təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid olduğunu qeyd edib.

Fidanın açıqlamaları, Türkiyənin son illərdə yürütdüyü müstəqil xarici siyasət və regional təşəbbüslər fonunda daha da əhəmiyyət kəsb edir. Ankara, həm Qafqazda, həm də Yaxın Şərqdə aktiv rol oynayaraq, bir sıra beynəlxalq aktorların maraqlarına toxunub.

Xarici işlər naziri, Türkiyənin bu cür təzyiqlərə boyun əyməyəcəyini və öz haqlı mövqeyini qoruyacağını bildirib. O, ölkəsinin sülhə, əməkdaşlığa və regional təhlükəsizliyə sadiq qaldığını, lakin milli maraqlarından güzəştə getməyəcəyini vurğulayıb.

Bu cəhdlərin arxasında duran motivlərin diqqətlə araşdırılması və beynəlxalq ictimaiyyətin bu məsələyə həssas yanaşması vacibdir. Türkiyənin düşmən kimi qələmə verilməsi, regionda yeni gərginlik ocaqlarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Hakan Fidanın bu kəskin xəbərdarlığı, Türkiyə diplomatiyasının hazırkı çağırışlar qarşısında nə qədər qətiyyətli olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Ölkənin bu cür ittihamlarla necə mübarizə aparacağı yaxın gələcəkdə aydın olacaq.

İran İslam Respublikası silahlı qüvvələri maksimum döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirildiyini elan edib. Bu bəyanat regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qızışdırıb və beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurub.

Tehranın bu addımı, son dövrlər Yaxın Şərqdə müşahidə olunan hərbi-siyasi gərginliyin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Analitiklər bu qərarın arxasında bir neçə amilin dayana biləcəyini qeyd edirlər. Bunlar arasında regional rəqiblərlə artan qarşıdurma, nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq təzyiqlər və daxili təhlükəsizlik məsələləri yer alır.

Maksimum döyüş hazırlığı elanı, İranın hərbi qüvvələrinin istənilən xarici təhdidə cavab vermək üçün tam şəkildə səfərbər edildiyi anlamına gəlir. Bu, həm hava hücumundan müdafiə sistemlərinin gücləndirilməsi, həm də quru və dəniz qüvvələrinin operativ imkanlarının artırılmasını nəzərdə tutur.

Region ölkələri və dünya gücləri Tehranın bu qərarını yaxından izləyir. Yaxın Şərqdəki mövcud kövrək sülhün pozulması riski artır və bu vəziyyət genişmiqyaslı münaqişəyə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıqlar edilir.

Beynəlxalq təşkilatlar və diplomatik dairələr tərəfləri təmkinli olmağa və gərginliyi azaltmaq üçün dialoq yolları axtarmağa çağırır. Lakin İranın bu hərbi hazırlığı, regionda onsuz da mövcud olan etimadsızlığı daha da dərinləşdirir.

Bu vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır. Lakin bir şey dəqiqdir ki, İranın maksimum döyüş hazırlığı elanı Yaxın Şərq siyasətində yeni bir dönüş nöqtəsi ola bilər və yaxın gələcəkdə ciddi nəticələrə yol aça bilər.

ABŞ Hörmüz boğazına 15-dən çox hərbi gəmi cəlb edərək bölgədəki hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. “The Wall Street Journal” qəzetinin məlumatına görə, bu addım İranın dənizdəki təcavüzkar hərəkətlərinə cavab olaraq atılıb və regionda gərginliyi daha da artırıb.

Bu hərbi gücləndirməyə müxtəlif növ döyüş gəmiləri, o cümlədən dağıdıcılar və patrul katerləri daxildir. Vaşinqtonun məqsədi, Fars körfəzində beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək və Tehranın ticarət gəmilərinə qarşı son hücumlarının qarşısını almaqdır.

Hörmüz boğazı dünya neft tədarükü üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən strateji bir keçiddir. Dünya neftinin təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da onun qlobal iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətini artırır. Hər hansı bir blokada və ya gəmiçiliyin pozulması dünya bazarlarında ciddi təlatümlərə səbəb ola bilər.

Son aylarda İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (İRKK) bir neçə ticarət gəmisini ələ keçirib və ya onlara qarşı təhdidkar hərəkətlər edib. ABŞ bu hərəkətləri beynəlxalq dəniz hüququnun pozulması və bölgənin sabitliyinə təhdid kimi qiymətləndirir.

ABŞ hərbi gəmilərinin bölgəyə cəlb edilməsi, İranın gələcək təcavüzkar addımlarından çəkindirmək və müttəfiqlərinə regionda təhlükəsizlik təminatını göstərmək məqsədi daşıyır. Pentaqon rəsmiləri bəyan ediblər ki, onların əsas prioriteti sərbəst naviqasiya hüququnu qorumaqdır.

Bu hərbi mövcudluğun artırılması, ABŞ və İran arasında onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirir. Beynəlxalq ictimaiyyət bölgədəki vəziyyəti yaxından izləyir və hər hansı bir eskalasiyanın qarşısını almaq üçün diplomatik səylərə çağırır.

Təhlilçilər hesab edirlər ki, ABŞ-ın bu addımı Tehranın bölgədəki təsirini azaltmaq və onun nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlarda mövqeyini zəiflətmək məqsədi də güdə bilər. Bu isə Yaxın Şərqdə yeni bir gərginlik dalğasının başlanğıcı ola bilər.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İranı regionda mövcud atəşkəs razılaşmalarına ciddi şəkildə riayət etməyə və gərginliyi azaltmaq üçün konstruktiv addımlar atmağa çağırıb. Pekin, Yaxın Şərqdəki vəziyyətin həssaslığını vurğulayaraq, bütün tərəfləri təmkinli olmağa və dialoq yolu ilə problemləri həll etməyə səsləyib.

Bu çağırış, ABŞ və İran arasında davam edən gərginlik fonunda edilir. Hər iki ölkə arasında münasibətlər uzun müddətdir ki, regionda sabitliyi təhdid edən bir sıra insidentlər və qarşılıqlı ittihamlarla müşayiət olunur. Çin, beynəlxalq bir oyunçu olaraq, bu gərginliyin daha da dərinləşməsinin qlobal sülh və təhlükəsizliyə mənfi təsir göstərə biləcəyindən narahatlığını ifadə edir.

Çin diplomatları dəfələrlə qeyd ediblər ki, Yaxın Şərqdəki istənilən eskalasiya qaçqın böhranını daha da ağırlaşdıra, enerji təchizatına xələl gətirə və dünya iqtisadiyyatına ciddi zərbə vura bilər. Bu səbəbdən, Pekin regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsinin vacibliyini xüsusi vurğulayır.

Rəsmi Pekin hesab edir ki, ABŞ və İran arasında hər hansı bir hərbi toqquşma yalnız regiondakı vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirəcək və uzunmüddətli həll yollarının tapılmasını çətinləşdirəcək. Çin tərəfi, münaqişələrin həllində diplomatik vasitələrin üstünlüyünü müdafiə edir və danışıqlar masası arxasında əyləşməyə çağırır.

Çin Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında həmçinin, beynəlxalq hüquqa və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nizamnaməsinə riayət edilməsinin vacibliyi qeyd olunub. Pekin, bütün tərəfləri regionda gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş səyləri dəstəkləməyə və müsbət bir dialoq mühiti yaratmağa təşviq edir.

Analitiklər Çinin bu mövqeyini, həm özünün regional maraqlarını qorumaq, həm də qlobal miqyasda daha sabit bir dünya nizamını təşviq etmək istəyi ilə əlaqələndirirlər. Çinin çağırışının ABŞ və İran münasibətlərinə necə təsir edəcəyi isə yaxın gələcəkdə aydınlaşacaq.

İraqın yüksək səviyyəli rəsmisi səudiyyəli həmkarı ilə ABŞ və İran arasında davam edən danışıqları müzakirə edib. Bu görüş, Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması və regional sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində atılan mühüm diplomatik addım kimi qiymətləndirilir. Tərəflər, bölgənin gələcəyi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən bu danışıqların potensial nəticələrini və regiona təsirlərini geniş şəkildə müzakirə ediblər.

ABŞ və İran arasında nüvə proqramı və sanksiyalarla bağlı illərdir davam edən gərginlik, region ölkələrinin təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir. Bu danışıqlar, hər iki ölkənin münasibətlərində yeni bir səhifə açmaq potensialına malik olsa da, eyni zamanda regionda müxtəlif maraqların toqquşmasına da səbəb ola bilər.

İraq, həm ABŞ, həm də İranla sıx əlaqələri olan bir ölkə kimi, bu danışıqlarda xüsusi bir mövqeyə malikdir. Bağdad, Tehran və Vaşinqton arasında vasitəçi rolunu oynamağa çalışaraq, regional de-eskalasiyaya töhfə vermək niyyətindədir. Səudiyyə Ərəbistanı isə İranla uzun illərdir davam edən rəqabət fonunda, bu danışıqların öz milli maraqlarına uyğun nəticələnməsini istəyir.

Görüşdə, ABŞ-İran danışıqlarının regional təhlükəsizlik, enerji bazarları və terrorizmlə mübarizə kimi sahələrə necə təsir edəcəyi detallı şəkildə nəzərdən keçirilib. İki ölkə rəsmiləri, bölgədə sülh və sabitliyin bərqərar olması üçün ortaq mövqelər tapmağa çalışıblar.

İraqın bu cür diplomatik səyləri, bölgədəki digər ölkələr tərəfindən də müsbət qarşılanır. Bağdadın vasitəçilik rolu, gərginliyin azaldılması və dialoq platformalarının yaradılması üçün əhəmiyyətli bir fürsət təqdim edir. Bu, regionda uzunmüddətli sülhün və əməkdaşlığın təməlini qoya bilər.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə İraq arasındakı bu müzakirələr, regionda diplomatik fəallığın artdığını göstərir. ABŞ-İran danışıqlarının yekun nəticəsindən asılı olmayaraq, regional oyunçuların bir araya gələrək mövqelərini uzlaşdırması, gələcək üçün ümidverici bir əlamətdir. Bölgənin qarşılaşdığı çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün dialoq və əməkdaşlıq yeganə yoldur.

İran İslam Respublikası, ABŞ-ın uran zənginləşdirmə proqramından imtina etmə tələbini qətiyyətlə rədd edib. “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, Tehran bu tələbi özünün suveren haqqı və milli təhlükəsizliyinin əsas komponenti kimi qiymətləndirir.

Vaşinqtonun bu tələbi, İranın nüvə fəaliyyətlərini məhdudlaşdırmaq və bölgədə nüvə silahının yayılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyan genişmiqyaslı diplomatik və təzyiq kampaniyasının bir hissəsidir. ABŞ, İranın nüvə proqramının sülh məqsədli olduğuna şübhə ilə yanaşır və bu fəaliyyətlərin potensial hərbi tətbiqlərindən narahatlığını ifadə edir.

İran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, onların nüvə enerjisi proqramı yalnız dinc məqsədlərə xidmət edir və Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA) nəzarəti altındadır. Tehran, uran zənginləşdirmənin ölkənin enerji ehtiyaclarını ödəmək və tibbi izotoplar istehsal etmək üçün vacib olduğunu vurğulayır.

Bu rədd cavabı, iki ölkə arasında onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirə bilər. Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə də Avropa ölkələri, nüvə razılaşmasının dirçəldilməsi üçün səylər göstərsə də, tərəflər arasında fikir ayrılıqları dərinləşməkdədir.

Analitiklər hesab edirlər ki, İranın bu mövqeyi, Vaşinqtonun Tehran üzərindəki təzyiqlərini artırmasına səbəb ola bilər. Bu isə bölgədəki hərbi gərginliyi daha da yüksəltmək potensialına malikdir və diplomatik danışıqların gələcəyini qeyri-müəyyən edir.

Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət fonunda, İranın nüvə proqramı ilə bağlı atılan hər bir addım diqqətlə izlənilir və regional təhlükəsizlik üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Diplomatik çıxış yolu tapmaq üçün beynəlxalq səylərin intensivləşməsi gözlənilir, lakin tərəflərin mövqeləri arasında ciddi uçurum qalmaqdadır.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan pakistanlı həmkarı ilə ABŞ-İran danışıqlarını müzakirə edib. Bu görüş, Yaxın Şərqdə cərəyan edən diplomatik proseslər fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və Ankaranın regional sabitliyə verdiyi önəmi bir daha nümayiş etdirir.

Görüş zamanı tərəflər ABŞ və İran arasında mümkün danışıqların regional sabitliyə və təhlükəsizliyə təsirlərini, habelə iki ölkənin bu prosesdə oynaya biləcəyi rolları dəyərləndiriblər. Türkiyə və Pakistan, regionun mühüm aktorları kimi, gərginliyin azaldılmasına və dialoqun təşviqinə maraqlıdırlar.

ABŞ və İran arasında nüvə proqramı və regional təhlükəsizlik məsələləri ətrafında uzun müddətdir davam edən gərginlik, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir. Fidanın bu həssas məsələni pakistanlı həmkarı ilə müzakirə etməsi, Ankaranın bölgədə sülh və sabitliyə töhfə vermək istəyini göstərir.

Türkiyə xarici siyasətində hər zaman dialoq və diplomatiyanı ön planda tutaraq, münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə çalışır. Bu görüş də Türkiyənin regional problemlərin həllində fəal rol oynamaq istəyinin bariz nümunəsidir.

Pakistan da İslam dünyasının və Cənubi Asiyanın mühüm ölkələrindən biri kimi, Yaxın Şərqdəki hadisələri yaxından izləyir. İslamabadın ABŞ-İran dialoquna yanaşması, regionda sülhün bərpası üçün potensial yolların axtarışında vacib bir elementdir.

Müzakirələrdə, ehtimal ki, regional təhlükəsizlikdən başqa, ikitərəfli əlaqələr və digər beynəlxalq məsələlər də toxunulub. Türkiyə və Pakistan arasında mövcud olan güclü strateji tərəfdaşlıq, bu cür həssas mövzuların açıq şəkildə müzakirəsinə imkan yaradır.

Bu görüş, Türkiyənin gərginliklərin azaldılması və beynəlxalq sülhün təmin edilməsi istiqamətində apardığı fəal diplomatiyanın bir hissəsidir. Fidanın pakistanlı həmkarı ilə apardığı bu müzakirələr, bölgədəki mürəkkəb vəziyyətin həlli üçün yeni perspektivlər aça bilər.

Britaniya hökuməti Hörmüz boğazında hər hansı bir blokada təşəbbüsünə qoşulmayacağını rəsmi olaraq bəyan edib. Bu qərar, strateji əhəmiyyətə malik olan bu su yolunda gərginliyin artdığı bir dövrdə beynəlxalq diqqəti cəlb edib. Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri hesab olunur və onun təhlükəsizliyi qlobal iqtisadiyyat üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Londonun mövqeyi, bölgədəki gərginliyi azaltmağa və diplomatik həll yollarını tapmağa yönəlib. Böyük Britaniya rəsmiləri, sərbəst naviqasiya hüququnun qorunmasının vacibliyini vurğulayaraq, hər hansı bir hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün səylərini davam etdirəcəklərini bildiriblər. Ölkə, bölgədə sabitliyin təmin edilməsinin tərəfdarıdır və münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə çağırır.

Bu qərar, ABŞ-ın İrana qarşı sərt mövqeyi fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Vaşinqtonun bölgədəki hərbi varlığını artırması və İrana qarşı sanksiyaları sərtləşdirməsi, Hörmüz boğazında müəyyən gərginliklərə səbəb olmuşdu. Britaniya, bu münaqişədə tərəf tutmaq əvəzinə, beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində balanslı bir yanaşma sərgiləyir.

Hörmüz boğazının blokadası, qlobal neft bazarlarında ciddi pozulmalara səbəb ola bilər. Dünya neftinin təxminən üçdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da hər hansı bir kəsilmənin enerji qiymətlərinə və ümumdünya iqtisadiyyatına dağıdıcı təsir göstərəcəyi deməkdir. Britaniyanın bu addımı, qlobal iqtisadi sabitliyin qorunmasına yönəlmiş bir siqnal olaraq da şərh edilə bilər.

Böyük Britaniya, beynəlxalq tərəfdaşları ilə birlikdə bölgədəki vəziyyəti yaxından izləməyə davam edəcək. London diplomatik kanallardan istifadə edərək, bütün tərəfləri təmkinli olmağa və təxribatçı hərəkətlərdən çəkinməyə çağırır. Ölkə, beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün kollektiv səylərin vacibliyini qeyd edir.

Nəticə olaraq, Britaniyanın Hörmüz boğazı blokadasına qoşulmamaq qərarı, bölgədəki gərginliyi daha da artırmaq istəməyən, diplomatik və balanslı xarici siyasətinin bir göstəricisidir. Bu addım, Yaxın Şərqdəki mürəkkəb siyasi dinamikada Londonun konstruktiv rol oynamaq niyyətini əks etdirir.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti və növbəti seçkilərdə Respublikaçılar Partiyasından əsas namizəd Donald Tramp, ölkəsinin NATO-ya münasibətinin yenidən nəzərdən keçiriləcəyini bəyan edib. Bu açıqlama, alyansın gələcəyi və ABŞ-ın beynəlxalq təhlükəsizlikdəki rolu ilə bağlı ciddi müzakirələrə yol açıb.

Trampın bu bəyanatı, onun prezidentliyi dövründə də NATO-nun maliyyə yükünün ədalətli paylanması ilə bağlı tənqidlərini davam etdirdiyini göstərir. O, dəfələrlə üzv ölkələrin Ümumi Daxili Məhsullarının 2%-ni müdafiə xərclərinə ayırması tələbinə əməl etməməsini tənqid edib və ABŞ-ın “həddindən artıq” yük daşıdığını iddia edib.

Bu cür yanaşma, xüsusilə Avropalı müttəfiqlər arasında narahatlıq yaradır. Trampın seçilməsi halında, ABŞ-ın NATO-ya olan öhdəliklərini azalda biləcəyi və ya alyansdan çıxma ehtimalının belə müzakirə oluna biləcəyi qorxuları artır. Bu isə kollektiv müdafiə prinsipinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Analitiklər qeyd edirlər ki, Trampın bu bəyanatları daxili siyasət kontekstində, xüsusilə seçki kampaniyası dövründə səsləndirilir. Lakin onun xarici siyasətə dair mövqeləri, ABŞ-ın qlobal arenadakı mövqeyinə və beynəlxalq münasibətlərə ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir.

NATO-nun yaranmasından bəri ABŞ alyansın əsas dayaqlarından biri olub və onun təhlükəsizlik çətirini təmin edib. Trampın yanaşması isə bu köklü münasibətləri yenidən formalaşdırmağa yönəlmiş bir siqnal kimi qiymətləndirilir. Bu, Avropa ölkələrini öz müdafiə imkanlarını gücləndirməyə və ABŞ-dan asılılığı azaltmağa sövq edə bilər.

Gələcəkdə ABŞ-ın NATO siyasətində hansı konkret dəyişikliklərin olacağı hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır. Lakin Trampın bəyanatı, alyansın üzv ölkələri arasında strateji planlaşdırma və müdafiə xərcləri ilə bağlı daha intensiv müzakirələrə təkan verəcəyi gözlənilir.

Türkiyənin tanınmış siyasi xadimi Cevdet Yılmaz, ABŞ ilə İran arasında mövcud gərginliklərə toxunaraq, yaxın zamanda bu münasibətlərdə sürətli bir həll gözləməyin real olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasındakı problemlərin kökləri dərindir və qısa müddətdə aradan qaldırılması çətindir.

ABŞ və İran arasında onilliklərdir davam edən fikir ayrılıqları və qarşıdurmalar regionda sabitliyin əsas maneələrindən biri olaraq qalır. Nüvə proqramı, regional münaqişələrə müdaxilə və sanksiyalar kimi məsələlər münasibətləri daha da gərginləşdirir. Bu gərginliklər təkcə iki ölkəni deyil, bütün Yaxın Şərq regionunu və beynəlxalq siyasəti təsir altına alır.

Cevdet Yılmaz vurğulayıb ki, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar və İranın regiondakı fəaliyyətləri ilə bağlı narahatlıqlar dialoq üçün zəmin yaratmır. Hər iki tərəfin mövqelərindəki sərtlik, qarşılıqlı etimadsızlıq və fərqli strateji maraqlar hər hansı bir irəliləyişi əngəlləyir. Bu səbəbdən, diplomatik cəhdlər belə tez bir nəticə vermir.

Analitiklər də Yılmazın bu fikirlərini dəstəkləyərək, ABŞ və İran arasında uzunmüddətli və kompleks bir danışıqlar prosesinin lazım olduğunu qeyd edirlər. Lakin hazırkı siyasi mühitdə belə bir prosesin başlanması və uğurla nəticələnməsi üçün ciddi maneələr mövcuddur. Regiondakı müxtəlif aktorların maraqları da bu prosesi daha da mürəkkəbləşdirir.

Yılmazın açıqlaması, Yaxın Şərqdəki gərginliyin yaxın gələcəkdə də davam edəcəyinə dair beynəlxalq ictimaiyyətə bir xəbərdarlıq olaraq qiymətləndirilə bilər. Bu isə region ölkələri üçün təhlükəsizlik və iqtisadiyyat sahəsində yeni çağırışlar deməkdir.

Beləliklə, ABŞ və İran arasındakı münasibətlərin normallaşması üçün hələ uzun bir yol var. Cevdet Yılmazın qeyd etdiyi kimi, bu məsələdə sürətli və asan həll yolları axtarmaq realistik deyil; əksinə, uzunmüddətli strategiya və davamlı diplomatik səylər tələb olunur.