Category: Gündəm

Azərbaycanın ikinci ən böyük şəhəri Gəncədə qanunsuz tikililərə qarşı mübarizə qətiyyətlə davam etdirilir. Şəhər rəhbərliyinin göstərişi ilə növbəti belə obyekt sökülüb. Bu addım, şəhərsalma normalarının pozulmasına və icazəsiz inşaat işlərinə qarşı sıfır tolerantlıq siyasətinin bariz nümunəsidir.

Məlumata görə, sökülən tikili müvafiq icazə sənədləri olmadan, qanunsuz şəkildə inşa edilib. Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən aparılan monitorinqlər nəticəsində aşkar edilən bu tikili ilə bağlı dərhal müvafiq tədbirlər görülüb.

Qeyd edək ki, qanunsuz tikililər təkcə şəhərin estetik görünüşünə xələl gətirmir, həm də infrastrukturun yüklənməsinə, təhlükəsizlik standartlarının pozulmasına və ən əsası, vətəndaşların rahatlığına mane olur. Belə tikililər, adətən, heç bir mühəndis-kommunikasiya şəbəkəsinə qoşulmadan və ya keyfiyyətsiz materiallardan istifadə olunmaqla inşa edilir ki, bu da gələcəkdə ciddi problemlər yarada bilər.

Gəncə şəhər rəhbərliyi dəfələrlə bəyan edib ki, şəhərin baş planına uyğun olmayan, qanunsuz inşa edilən heç bir tikiliyə güzəşt edilməyəcək. Bu siyasət şəhərin nizamlı inkişafını təmin etmək, vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaq və şəhərin ümumi görünüşünü mühafizə etmək məqsədi daşıyır.

Söküntü işləri hüquqi prosedurlara uyğun olaraq həyata keçirilib. Tikilinin sahibinə əvvəlcədən xəbərdarlıq edildiyi və qanunsuzluğun aradan qaldırılması üçün müəyyən vaxt verildiyi bildirilir. Lakin tələblərə əməl edilmədiyi üçün məcburi söküntü qərarı icra edilib.

Bu cür addımlar Gəncədə şəhərsalma intizamının bərqərar edilməsinə xidmət edir və gələcəkdə qanunsuz tikinti cəhdlərinin qarşısını almaq üçün ciddi xəbərdarlıq rolunu oynayır. Şəhər sakinləri də urbanizasiya qaydalarına riayət etməyə və tikinti işlərini yalnız müvafiq icazələrlə aparmağa çağırılırlar.

Avropa İttifaqı əsrin sonuna qədər əhalinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə üzləşəcək. Bu proqnozlar, regionun demoqrafik gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğurur və gələcək illərdə sosial-iqtisadi strukturlara təsir edəcək əsas çağırışlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, doğuş nisbətlərinin aşağı düşməsi və əhalinin yaşlanması tendensiyası Avropa ölkələrində işçi qüvvəsinin azalmasına, pensiya sistemlərinə və səhiyyə xidmətlərinə artan təzyiqə səbəb olacaq. Bu vəziyyət, xüsusilə cənubi və şərqi Avropa ölkələrində daha kəskin şəkildə özünü göstərə bilər.

Əhalinin azalmasının əsas səbəbləri arasında ailə qurma yaşının artması, uşaq sahibi olmaq istəyinin azalması, həyat xərclərinin yüksəkliyi və karyera prioritetlərinin dəyişməsi kimi amillər göstərilir. Miqrasiya bu azalmanı müəyyən dərəcədə kompensasiya etsə də, ümumi demoqrafik tendensiyanı tamamilə dəyişə bilmir.

Bu demoqrafik dəyişikliklər Avropa İttifaqının iqtisadi potensialına birbaşa təsir edəcək. İşçi qüvvəsinin çatışmazlığı innovasiyanı ləngidə, istehsal gücünü azalda və iqtisadi artımı aşağı sala bilər. Bu, həmçinin dövlət büdcələrinə və sosial təminat fondlarına əlavə yük yaradacaq.

Hökumətlər və siyasətçilər bu gərgin vəziyyəti aradan qaldırmaq üçün müxtəlif strategiyalar hazırlamağa çalışırlar. Doğuş nisbətlərini artırmaq üçün stimullaşdırıcı proqramlar, ailələrə dəstək, uşaq bağçaları və təhsil xidmətlərinin genişləndirilməsi kimi tədbirlər gündəmdədir.

Eyni zamanda, miqrasiya siyasətinin yenidən nəzərdən keçirilməsi və işçi qüvvəsinin cəlb edilməsi də vacib həll yollarından biri kimi qiymətləndirilir. Lakin bu yanaşmaların hər biri öz növbəsində sosial və siyasi çətinlikləri də bərabərində gətirir.

Avropa İttifaqı üçün bu demoqrafik çağırış, yalnız sayca azalma deyil, həm də cəmiyyətin yaş strukturunun, mədəniyyətinin və dəyərlərinin dəyişməsi deməkdir. Gələcək onilliklərdə bu tendensiyanın necə idarə olunacağı Avropanın gələcəyini müəyyən edən əsas faktorlardan biri olacaq.

Dünya bazarlarında neftin qiyməti son günlərdə əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşaraq, bir barel üçün 1 ABŞ dollarından çox eniş nümayiş etdirib. Bu azalma qlobal iqtisadiyyatda narahatlıqları artırır və enerji bazarlarında yeni spekulyasiyalara yol açır.

Qiymət enişinin əsas səbəbləri arasında qlobal iqtisadi artım tempinin yavaşlaması ilə bağlı narahatlıqlar, aparıcı mərkəzi bankların faiz artırma siyasətlərinin davam etməsi və Çindəki pandemiya məhdudiyyətlərinin enerji tələbatına mənfi təsiri göstərilir. Artan inflyasiya və resessiya qorxuları neftə olan tələbatın azalacağı gözləntilərini gücləndirir.

Londonun ICE Futures birjasında Brent markalı neftin sentyabr fyuçerslərinin qiyməti 1,2% azalaraq bir barel üçün 78,50 dollara düşüb. Nyu-Yorkun NYMEX birjasında isə WTI markalı neftin avqust fyuçersləri 1,3% ucuzlaşaraq 74,30 dollara satılıb. Bu göstəricilər bazarda hökm sürən pessimist əhval-ruhiyyəni əks etdirir.

Neft qiymətlərindəki bu düşüş, neft ixrac edən ölkələrin büdcə gəlirlərinə birbaşa təsir edir. Azərbaycanda da dövlət büdcəsinin əhəmiyyətli hissəsi neft gəlirlərindən formalaşdığı üçün bu cür dəyişikliklər diqqətlə izlənilir.

Analitiklər yaxın gələcəkdə neft bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti, həmçinin qlobal iqtisadiyyatın inkişaf trayektoriyası qiymətlərin gələcək istiqamətini müəyyən edəcək əsas amillər olacaq.

Bazar iştirakçıları diqqətlərini qlobal iqtisadi məlumatlara və mərkəzi bankların qərarlarına yönəldib. Neftin qiymətindəki hər hansı ciddi dəyişiklik dünya iqtisadiyyatına və geosiyasi vəziyyətə təsir etmək potensialına malikdir.

Böyük Britaniya hökuməti Hörmüz boğazının şərtsiz açılmasını dəstəklədiyini bəyan edib. Bu bəyanat, strateji əhəmiyyətə malik bu su yolunda yaranan gərginliklər fonunda beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir və regional sabitlik üçün mühüm mesaj kimi qəbul edilir.

Hörmüz boğazı, Fars körfəzini Oman körfəzi ilə birləşdirən, dünyanın ən vacib neft daşınma marşrutlarından biridir. Qlobal neft tədarükünün təxminən üçdə biri bu boğazdan keçir ki, bu da onu dünya iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bir nöqtəyə çevirir.

Son illərdə bölgədə artan gərginliklər, xüsusilə gəmilərə qarşı hücumlar və naviqasiya azadlığına yönəlmiş təhdidlər beynəlxalq narahatlıqlara səbəb olub. Bu cür hadisələr qlobal enerji bazarlarında qeyri-sabitlik yaradır və dünya ticarətinə ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir.

Böyük Britaniyanın Hörmüz boğazının şərtsiz açılmasına dair mövqeyi, beynəlxalq dəniz hüququna hörmətin təmin edilməsi və qlobal ticarət yollarının maneəsiz fəaliyyət göstərməsi prinsipini vurğulayır. Bu addım, enerji təhlükəsizliyini qorumaq və beynəlxalq iqtisadiyyatın dayanıqlığını təmin etmək məqsədi daşıyır.

Londonun bu mövqeyi, bölgədəki gərginliyi azaltmaq və bütün gəmilər üçün təhlükəsiz keçidi təmin etmək üçün beynəlxalq səyləri gücləndirməyə çağırış kimi də şərh edilə bilər. Dənizçilik azadlığı, beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biridir və onun qorunması qlobal rifah üçün vacibdir.

Bu bəyanat, digər beynəlxalq aktyorlara da boğazın açıqlığının vacibliyini xatırladır və bölgədəki mübahisələrin sülh yolu ilə həll edilməsinə dair ümumi çağırışa dəstək verir. Britaniya, qlobal təhlükəsizlik və sabitlik naminə öz rolunu oynamağa davam edir.

Rusiyaya məxsus pilotsuz uçuş aparatları (PUA) NATO-ya üzv Rumıniyanın hava məkanına daxil olub. Bu hadisə bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb və beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurub.

Məlumata görə, PUA-lar Ukraynanın cənubundakı liman infrastrukturuna endirilən zərbələr zamanı Rumıniya sərhədinə yaxın ərazilərdən keçərək bu ölkənin hava məkanına daxil olub. Bu, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yaratdığı təhlükəsizlik risklərini bir daha göz önünə sərib.

Rumıniya Müdafiə Nazirliyi hadisəni təsdiqləyərək, ölkənin hava məkanının pozulmasının yolverilməz olduğunu bəyan edib. Nazirlik, PUA-ların düşdüyü ərazilərdə araşdırmaların aparıldığını və lazımi tədbirlərin görüləcəyini bildirib.

Bu insident NATO-nun kollektiv müdafiə prinsipləri çərçivəsində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bir NATO üzvünün hava məkanının pozulması, ittifaqın şərq cinahında təhlükəsizlik vəziyyətinin nə qədər həssas olduğunu göstərir.

Hadisənin təkrarlanması bölgədəki hərbi gərginliyi daha da dərinləşdirə bilər. NATO rəsmilərinin bu məsələ ilə bağlı hansı mövqe sərgiləyəcəyi və Rumıniyanın öz müdafiə qabiliyyətini necə gücləndirəcəyi diqqət mərkəzindədir.

Beynəlxalq təhlilçilər bu cür hadisələrin Rusiya tərəfindən qəsdən edilən bir provokasiya olub-olmadığını araşdırır. Hər halda, bu, Qara dəniz regionunda sabitliyin pozulması üçün yeni bir əlamət olaraq qiymətləndirilir.

Dünya bazarlarında Azərbaycanın əsas neft növü olan “Azeri Light” markalı xam neftin bir barelinin qiyməti yenidən 115 ABŞ dolları həddini ötüb. Son məlumatlara görə, “Azeri Light” neftinin bir bareli 115.22 dollar səviyyəsində ticarət olunub.

Bu artım, əvvəlki günün bağlanış qiymətinə nisbətən əhəmiyyətli yüksəlişi əks etdirir. Azərbaycan neftinin qiyməti son həftələrdə qlobal bazarlardakı dəyişkənliklərə paralel olaraq enişli-yoxuşlu bir trayektoriya izləyir.

Qlobal neft bazarlarında “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti də yüksəliş tendensiyasındadır. Hazırda “Brent” nefti təxminən 112-113 dollar civarında, ABŞ-ın “WTI” markalı nefti isə 110 dollar ətrafında ticarət olunur. Bu göstəricilər “Azeri Light” qiymətinə birbaşa təsir edir.

Neft qiymətlərinin artmasına səbəb olan əsas amillər arasında geosiyasi gərginliklər, xüsusilə də Şərqi Avropadakı münaqişə və Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik önəmli yer tutur. Bu vəziyyət qlobal enerji təchizatında yaranan narahatlıqları daha da artırır.

Bundan əlavə, dünya iqtisadiyyatının pandemiyadan sonra bərpası ilə əlaqədar olaraq neftə olan tələbatın artması da qiymətlərin yüksəlməsində mühüm rol oynayır. OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti ilə bağlı qərarları da bazara təsir edən əsas faktorlardan biridir.

Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft gəlirləri həyati əhəmiyyətə malikdir. Neft qiymətlərinin yüksək olması ölkənin dövlət büdcəsinin gəlir hissəsinə müsbət təsir göstərir və makroiqtisadi sabitliyin qorunmasına dəstək olur.

Lakin qlobal iqtisadiyyatda inflyasiya təzyiqləri və mərkəzi bankların sərt pul siyasəti neft tələbatına mənfi təsir göstərə biləcək riskləri də özündə ehtiva edir. Bu səbəbdən neft bazarlarında dəyişkənliyin davam edəcəyi gözlənilir.

Dünya əmtəə bazarlarında qızıl və gümüş qiymətlərində əhəmiyyətli artım müşahidə olunur. Son dövrlər investisiya aktivləri arasında xüsusi yer tutan bu qiymətli metallar, qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik fonunda daha da dəyər qazanmaqdadır. Analitiklər bu bahalaşmanın arxasında duran əsas səbəbləri araşdırır və yaxın gələcək üçün proqnozlar verir.

Qiymətli metalların bahalaşmasına təsir edən əsas amillərdən biri qlobal inflyasiya təzyiqləridir. Bir çox ölkədə istehlak qiymətləri indeksinin yüksəlməsi, investorları pulun dəyərini qorumaq üçün qızıl və gümüş kimi “təhlükəsiz liman” aktivlərinə üz tutmağa sövq edir. Həmçinin, geosiyasi gərginliklər və regional münaqişələr də bu tendensiyanı gücləndirir.

Mərkəzi bankların pul siyasətləri də qiymətlərə birbaşa təsir göstərir. Faiz dərəcələrinin artırılması və ya azaldılması qərarı, dolların məzənnəsində dəyişikliklərə səbəb olur ki, bu da qızılın dollarla ticarət edildiyi üçün onun qiymətinə təsir edir. Dolların zəifləməsi adətən qızılın digər valyuta sahibləri üçün daha ucuz görünməsinə və tələbatın artmasına səbəb olur.

Bazarlarda artan tələbat təkcə institusional investorlar tərəfindən deyil, həm də fərdi investorlar tərəfindən də dəstəklənir. Qızıl və gümüş, həm zərgərlik sənayesində, həm də sənaye istehsalında geniş istifadə olunduğu üçün fiziki tələbat da qiymət artımına töhfə verir. Xüsusilə, elektronika və günəş enerjisi sektorlarında gümüşə olan tələbat artmaqdadır.

Bazar ekspertləri, yaxın müddətdə qiymətli metalların qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalacağını proqnozlaşdırırlar. Qlobal iqtisadiyyatda mövcud qeyri-müəyyənliklər, inflyasiya gözləntiləri və mərkəzi bankların ehtiyat siyasətləri bu aktivlərin cəlbediciliyini qoruyacaq. Bəzi analitiklər hətta qızılın yeni tarixi zirvələrə çatacağını ehtimal edirlər.

Ümumilikdə, qızıl və gümüşün bahalaşması, qlobal iqtisadiyyatın cari vəziyyətini əks etdirən mühüm bir göstəricidir. Bu metallar, investisiya portfellərini diversifikasiya etmək və kapitalı qorumaq istəyən investorlar üçün hələ də etibarlı bir vasitə olaraq qalmaqdadır. Onların dəyərinin artması, dünya iqtisadiyyatında baş verən dərin dəyişikliklərin bir əlamətidir.

ABŞ Prezidenti Co Bayden, İranın nüvə silahı əldə etməyəcəyini qəbul etdiyini bildirib. Bu açıqlama, beynəlxalq ictimaiyyətin İranın nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqlarının davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir və regionda gərginliyin azaldılmasına dair ümidləri artırır.

Uzun illərdir ki, İranın nüvə fəaliyyətləri dünya dövlətləri, xüsusilə də Qərb ölkələri tərəfindən yaxından izlənilir. Tehrana qarşı tətbiq edilən sanksiyalar və diplomatik təzyiqlər, ölkənin nüvə proqramının sülh məqsədləri daşıdığına dair şəffaflığı təmin etmək məqsədi daşıyırdı.

Prezident Baydenin sözləri, İranın 2015-ci ildə imzalanmış Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planı (JCPOA) çərçivəsində götürdüyü öhdəliklərə yenidən sadiq qaldığına dair siqnal kimi qəbul edilə bilər. Baxmayaraq ki, ABŞ əvvəlki administrasiya dövründə bu razılaşmadan çıxmışdı, cari administrasiya diplomatik yollarla məsələnin həllinə çalışır.

Bu cür bir öhdəliyin qəbul edilməsi, Yaxın Şərqdə nüvə silahlanması yarışının qarşısını almaq və regional sabitliyi gücləndirmək baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAEA) İranın nüvə fəaliyyətlərini davamlı olaraq izləyir və hesabatlar təqdim edir.

Vaşinqton və Tehran arasında nüvə məsələsi ilə bağlı dialoqun davam etməsi, gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq və etimadın bərpası üçün zəmin yarada bilər. Lakin bu, hər iki tərəfin də siyasi iradə və diplomatik çeviklik nümayiş etdirməsini tələb edir.

Niderland Ukraynaya kritik hərbi dəstəyini davam etdirərək, “Alkmaar” sinfinə aid bir mina axtaran gəmi təhvil verəcəyini açıqlayıb. Bu addım, Ukraynanın dəniz təhlükəsizliyini gücləndirmək və müharibənin yaratdığı dəniz təhdidləri ilə mübarizə aparmaq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

“Alkmaar” sinifli gəmilər, dəniz minalarının aşkarlanması və zərərsizləşdirilməsi üçün xüsusi olaraq hazırlanmış müasir texnologiyalarla təchiz olunub. Onlar, xüsusilə münaqişə zonalarında və ya münaqişədən sonra dəniz yollarının təmizlənməsində kritik rol oynayır. Bu gəmilər, dənizdə hərəkət azadlığını təmin etmək və ticarət yollarının təhlükəsizliyini bərpa etmək üçün əvəzsizdir.

Qara dənizdəki mövcud vəziyyət fonunda, Ukraynanın dəniz qüvvələrinin bu cür imkanlarla təchiz olunması strateji əhəmiyyət daşıyır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı dəniz minalarının istifadəsi, həm hərbi, həm də mülki gəmiçilik üçün ciddi təhlükələr yaratmışdı. Niderlandın bu yardımı, Ukraynanın dəniz sərhədlərini qorumaq və gələcəkdə dəniz nəqliyyatını təhlükəsiz şəkildə bərpa etmək üçün kritik bir vasitə olacaq.

Bu mina axtaran gəminin təhvil verilməsi, həm də beynəlxalq birliyin Ukraynaya göstərdiyi davamlı dəstəyin bir göstəricisidir. Bir çox ölkə, Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini artırmaq üçün müxtəlif növ hərbi texnika və humanitar yardım göstərməyə davam edir. Niderlandın bu jesti, dəniz təhlükəsizliyi sahəsindəki boşluqları doldurmağa yönəlmiş konkret bir addımdır.

Gəminin nə vaxt və necə təhvil veriləcəyi ilə bağlı detalların yaxın zamanlarda açıqlanacağı gözlənilir. Ukrayna tərəfi, bu gəminin operativ şəkildə istismara verilməsi üçün lazımi hazırlıqları görməyə başlayıb. Bu, Ukraynanın Qara dənizdəki mövqeyini daha da gücləndirəcək və regional təhlükəsizliyə töhfə verəcək.

Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov azad olunmuş ərazilərdə xidmət edən hərbi qulluqçularla görüşüb. Nazir döyüş növbətçiliyi çəkən şəxsi heyətin xidmət şəraiti ilə tanış olub, onlarla söhbətlər aparıb.

Bu səfər, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə xidmət edən hərbi qulluqçuların döyüş ruhunu yüksəltmək, onların sosial-məişət şəraitini yaxşılaşdırmaq və qarşılaşdıqları problemləri yerindəcə araşdırmaq məqsədi daşıyıb. Müdafiə naziri şəxsi heyətin döyüş hazırlığı səviyyəsi ilə maraqlanıb.

Görüş zamanı general-polkovnik Həsənov Ali Baş Komandanın göstərişlərini çatdıraraq, hərbi qulluqçuların xidmətinin vacibliyini və Vətənin müdafiəsindəki rolunu xüsusi vurğulayıb. O, hərbi qulluqçuların göstərdiyi şücaəti və fədakarlığı yüksək qiymətləndirib.

Azad olunmuş ərazilərdəki hərbi hissələrin təminatı və infrastrukturun inkişafı məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Nazir müvafiq tapşırıqlar verərək, şəxsi heyətin rahat və təhlükəsiz şəraitdə xidmət etməsi üçün zəruri addımların atılacağını bildirib.

Bu cür səfərlər ordunun döyüş qabiliyyətinin artırılmasına, hərbi qulluqçuların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə və cəmiyyətdə orduya olan inamın daha da artırılmasına xidmət edir. Azərbaycan Ordusu azad olunmuş torpaqlarda sülhün və təhlükəsizliyin qarantı olaraq fəaliyyətini davam etdirir.