Category: Dünya

ABŞ mediası Hürmüz boğazında yaranan gərginlik fonunda Prezident Donald Trampın “təcili vəziyyət” iclası keçirdiyini xəbər verib. Bu iclas, regionda böhranın dərinləşdiyi və razılıq əldə olunmadığı təqdirdə müharibənin yenidən başlaya biləcəyi barədə ciddi narahatlıqları gündəmə gətirir.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, ABŞ rəsmiləri və kəşfiyyat orqanları ilə keçirilən bu yüksək səviyyəli toplantıda Hürmüz boğazında yaranmış vəziyyət hərtərəfli müzakirə edilib. Regionda artan gərginlik, xüsusilə də İranla münasibətlərdəki çıxılmaz vəziyyət əsas müzakirə mövzusu olub.

Hürmüz boğazı, dünya neft ticarətinin üçdə birinin keçdiyi strateji bir nöqtədir. Bu səbəbdən, boğazda yaranan hər hansı bir gərginlik və ya hərbi münaqişə qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir göstərə bilər. Beynəlxalq ictimaiyyət, regionda sabitliyin qorunması üçün çağırışlar edir.

Tramp administrasiyası, İranın nüvə razılaşmasından çəkilməsindən sonra Tehran üzərində təzyiqləri artırmışdı. Bu siyasət, bölgədəki gərginliyin əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirilir. Təcili iclasın məqsədi, yaranmış vəziyyətdən çıxış yollarını tapmaq və potensial hərbi münaqişənin qarşısını almaqdır.

ABŞ mediası, iclas zamanı diplomatik həll yollarının tükənməsi halında, hərbi variantların da nəzərdən keçirildiyini iddia edir. Lakin Ağ Ev rəsmiləri bu barədə hələlik rəsmi açıqlama verməyiblər. Gərginliyin artması, bölgədəki digər ölkələri də narahat edir.

Analitiklər hesab edir ki, Hürmüz boğazında hərbi əməliyyatların başlaması, yalnız ABŞ və İranı deyil, bütün Yaxın Şərqi və qlobal enerji bazarlarını xaosa sürükləyə bilər. Bu səbəbdən, diplomatik səylərin davam etdirilməsi son dərəcə vacibdir.

Prezident Trampın keçirdiyi bu “təcili vəziyyət” iclası, Ağ Evin bölgədəki vəziyyəti nə qədər ciddi qəbul etdiyinin göstəricisidir. Yaxın günlərdə atılacaq addımlar, Yaxın Şərqin və bəlkə də bütün dünyanın gələcəyini müəyyən edəcək.

Titanik faciəsindən sağ çıxan bir sərnişinə aid 114 illik xilasedici jilet hərracda heyrətamiz 700 min dollara (təxminən 1.19 milyon AZN) satılıb. Bu, gəmi ilə əlaqəli ən nadir və tarixi əşyalardan biri hesab olunur və kolleksiyaçılar arasında böyük marağa səbəb olub.

Jiletin bu qədər yüksək qiymətə satılması, onun yalnız bir əşya deyil, həm də 1912-ci ildə baş vermiş faciənin canlı şahidi olmasından irəli gəlir. Bu jilet, Atlantik okeanının soyuq sularında həyatda qalmağın simvoluna çevrilib və sahibinin qurtuluş hekayəsini özündə daşıyır.

Titanik, o dövrün ən böyük və ən dəbdəbəli gəmisi idi, lakin ilk səfərində, 1912-ci il aprelin 15-də bir aysberqə çırpılaraq batdı. Bu dəhşətli faciədə 1500-dən çox insan həlak oldu və dünya tarixində ən böyük dəniz fəlakətlərindən biri kimi yadda qaldı.

Titanikdən qalan əşyalar arasında xilasedici jiletlər son dərəcə nadirdir, çünki çoxu ya itmiş, ya da zamanla parçalanmışdır. Bu cür əşyaların hərraclarda görünməsi kolleksiyaçılar və tarixçilər üçün böyük maraq doğurur, çünki onlar keçmişə birbaşa əlaqə təmin edir.

Satılan jilet, faciədən sağ çıxan bir sərnişinin qurtuluş hekayəsini özündə daşıyır və bu səbəbdən maddi dəyərindən daha çox emosional və tarixi əhəmiyyətə malikdir. Bu cür əşyalar keçmişlə gələcək arasında körpü rolunu oynayır, gələcək nəsillərə tarixin dərslərini çatdırır.

Bu satış, tarixi artefaktların dəyərini və insanlığın kollektiv yaddaşında oynadığı rolu bir daha nümayiş etdirir. Hər bir belə əşya, keçmişdən gələn bir mesajdır və bizə bəşəriyyətin mübarizəsini və sağ qalma iradəsini xatırladır.

İsrail ordusu Livan ərazisinə yeni hava zərbələri endirib. Bu hücumlar, bölgədə nisbi sakitliyi təmin etməli olan 10 günlük müvəqqəti atəşkəsin pozulması ilə nəticələnib.

Rəsmi Təl-Əviv hücumların səbəbi kimi Livan ərazisində fəaliyyət göstərən “Hizbullah” qruplaşmasını göstərib. İsrail ordusu “Hizbullah” mövqelərinin hədəf alındığını bəyan edib.

Qeyd edək ki, tərəflər arasında əldə olunmuş 10 günlük atəşkəs regionda gərginliyin azaldılmasına xidmət edirdi. Lakin İsrailin bu son addımı ilə atəşkəs müddəti sona çatmadan pozulmuş oldu.

Bu hadisə bölgədə onsuz da kövrək olan sülh prosesini daha da çətinləşdirir və gərginliyin yenidən artmasına səbəb ola bilər. Beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tərəfləri təmkinli olmağa çağıran bəyanatlar verilməsi gözlənilir.

Müharibənin başlanğıcından bəri İsrail və “Hizbullah” arasında sərhəd toqquşmaları mütəmadi xarakter daşıyırdı. Atəşkəs bu toqquşmalara müvəqqəti fasilə vermişdi.

Livan rəsmiləri İsrailin bu hərəkətini beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndirərək, bölgədəki vəziyyətin daha da pisləşəcəyindən narahatlıqlarını ifadə ediblər.

Analitiklər hesab edir ki, bu hücumlar regionda genişmiqyaslı münaqişə riskini artırır və diplomatik həll yollarını çətinləşdirir.

Tərəflər arasında gərginliyin azaldılması üçün beynəlxalq vasitəçilik səylərinin daha da gücləndirilməsinə ehtiyac duyulur.

Çin aviasiya tarixində inqilabi bir addım ataraq, ənənəvi reaktiv yanacağından imtina edib birbaşa hidrogenlə işləyən yeni mühərrikini sınaqdan keçirib. Bu yenilikçi texnologiya ilə təchiz edilmiş təyyarə 16 dəqiqəlik səssiz sınaq uçuşunu uğurla həyata keçirərək dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb edib.

Pekin, Airbus-un yanacaq hüceyrəsi planlarına qarşı “birbaşa yanma” yanaşması ilə havacılıq sənayesində yeni bir səhifə açıb. Bu texnologiya, hidrogenin birbaşa mühərrikdə yandırılması prinsipinə əsaslanır ki, bu da onu ənənəvi qalıq yanacaqlardan asılılığı azaltmaq üçün kritik bir addım edir.

Uçuş zamanı istifadə olunan hidrogen yanacağı mənfi 253 dərəcə Selsi temperaturunda saxlanılır. Bu son dərəcə aşağı temperatur, hidrogenin maye formada saxlanılması və təyyarənin mühərrikinə təhlükəsiz şəkildə ötürülməsi üçün vacibdir. Bu, həm də mühəndislik baxımından böyük bir nailiyyətdir.

Çinin bu addımı, beynəlxalq aviasiya sənayesində rəqabəti daha da qızışdırır. Airbus kimi nəhəng şirkətlər də hidrogenlə işləyən təyyarələr üzərində işləsələr də, Çinin “birbaşa yanma” strategiyası fərqli bir yol təklif edir və gələcəkdə hansı texnologiyanın üstünlük təşkil edəcəyi sualını ortaya qoyur.

Bu sınaq uçuşu, karbon emissiyalarını azaltmaq və daha ekoloji cəhətdən təmiz aviasiya gələcəyi qurmaq üçün atılan mühüm addımlardan biridir. Hidrogen, sıfır karbon emissiyası potensialı ilə aviasiya üçün ideal yanacaq namizədi hesab olunur.

Mütəxəssislər, Çinin bu inkişafının qlobal aviasiya sənayesində böyük dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini və digər ölkələri də oxşar layihələrə sərmayə qoymağa təşviq edəcəyini proqnozlaşdırırlar. 16 dəqiqəlik bu “səssiz” uçuş, gələcəyin aviasiyasının necə olacağına dair bir ipucu verir.

Livanın cənubunda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Livan Sülhməramlı Qüvvələri (UNIFIL) personalına qarşı silahlı hücum həyata keçirilib. Dəhşətli hadisə nəticəsində bir fransız əsgəri həlak olub, üç digər əsgər isə yaralanıb. Yaralılardan ikisinin vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir.

UNIFIL əsgərləri Livan ərazisində minaların təmizlənməsi kimi həyati əhəmiyyətli və təhlükəli bir missiyanı yerinə yetirərkən hədəf alınıblar. Bu hücum bölgədə onsuz da kövrək olan təhlükəsizlik vəziyyətini daha da gərginləşdirib.

Hadisə ilə bağlı ilkin məlumatlarda hücuma görə Hizbullahın məsuliyyət daşıdığı iddia edilir. Livan hakimiyyəti tərəfindən insidentlə bağlı genişmiqyaslı istintaqa başlanılıb. Beynəlxalq ictimaiyyət hücumu pisləyərək günahkarların tapılmasını və cəzalandırılmasını tələb edir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron həlak olan fransız əsgərinin şəxsiyyətini təsdiqləyib və başsağlığı verib. Makron, Fransanın BMT sülhməramlılarının təhlükəsizliyinə xüsusi önəm verdiyini və bu cür hücumların qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb.

UNIFIL, 1978-ci ildən bəri Livan-İsrail sərhədində sabitliyi qorumaq və atəşkəsə nəzarət etmək məqsədi ilə fəaliyyət göstərir. Təşkilatın əsas vəzifələrindən biri də bölgədəki minaların təmizlənməsi və mülki əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsidir.

Bu hücum, sülhməramlı missiyaların qarşılaşdığı riskləri bir daha göz önünə sərir. Beynəlxalq hüquqa görə sülhməramlılara qarşı hücumlar müharibə cinayəti hesab olunur və bu cür əməllər cavabsız qalmamalıdır. Hadisənin tam şəkildə araşdırılması və günahkarların ədalət qarşısında cavab verməsi vacibdir.

Dünyanın ən romantik şəhərlərindən biri, kanalları və tarixi memarlığı ilə məşhur Venesiya, tarixin ən böyük ekoloji fəlakətlərindən biri ilə üz-üzədir. Dəniz səviyyəsinin davamlı yüksəlməsi bu unikal şəhərin mövcudluğunu ciddi təhlükə altına qoyur.

Əsrlər boyu su ilə mübarizə aparan Venesiya, son illərdə vəziyyətin kritik həddə çatdığını müşahidə edir. Mütəxəssislər, qlobal iqlim dəyişikliyinin yaratdığı təhlükənin qarşısını almaq üçün radikal addımların atılmasının zəruri olduğunu vurğulayırlar. Şəhərin simvolu sayılan məşhur meydanlar və dar küçələr tez-tez su altında qalır, bu da həm yerli sakinlər, həm də milyonlarla turist üçün ciddi çətinliklər yaradır.

Bu böyük təhlükə qarşısında İtaliya hökuməti və beynəlxalq təşkilatlar Venesiyanı xilas etmək üçün nəhəng bir plan üzərində işləyir. Bəzi mənbələrə görə, şəhərin gələcəyini təmin etmək üçün 90 milyard avroya qədər vəsait tələb oluna bilər. Bu məbləğ, ya şəhərin müəyyən hissələrinin köçürülməsini, ya da dənizdən qorunmaq üçün nəhəng mühəndislik layihələrinin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur.

Layihənin əsas məqsədi, Venesiyanı su altında qalmaqdan qorumaq və onun unikal mədəni irsini gələcək nəsillərə çatdırmaqdır. Bu, sadəcə bir şəhərin deyil, bəşəriyyətin ortaq mirasının xilas edilməsi deməkdir. Planın detalları hələ tam açıqlanmasa da, bu miqyasda bir layihənin tarixi və ekoloji nəticələri geniş müzakirələrə səbəb olur.

Mütəxəssislər, Venesiyanın qorunması üçün irəli sürülən həll yollarının uzunmüddətli və dayanıqlı olmasının vacibliyini qeyd edirlər. Şəhərin “köçürülməsi” ideyası, bir çoxları tərəfindən radikal hesab edilsə də, bəzi dairələrdə son çarə olaraq müzakirə edilir. Alternativ olaraq, MOSE kimi su maneə sistemlərinin genişləndirilməsi və təkmilləşdirilməsi də gündəmdədir.

Venesiyanın taleyi, qlobal iqlim dəyişikliyinin şəhərlərə və mədəniyyətlərə vura biləcəyi zərbənin bariz nümunəsidir. Bu, təkcə İtaliyanın deyil, bütün dünyanın qarşılaşdığı bir problemdir. Şəhərin xilas edilməsi üçün atılacaq addımlar, gələcəkdə digər risk altında olan sahil şəhərləri üçün də bir model ola bilər.

Qlobal jet yanacağı böhranı dünya aviasiya sənayesini ciddi şəkildə təhdid edir. Artan xərclər və təchizat problemləri səbəbindən hava yolları çətin vəziyyətlə üzləşir, bu da beynəlxalq uçuşların ləğvinə səbəb olur.

Böhranın əsas səbəblərindən biri Hörmüz boğazındakı geosiyasi gərginlikdir. Bu gərginliklər yanacaq qiymətlərinin kəskin artmasına gətirib çıxarır və hava yolları şirkətlərinin əməliyyat xərclərini dözülməz səviyyəyə çatdırır.

Nəticədə, KLM və Delta kimi nəhəng aviaşirkətlər artıq bir çox uçuşlarını təxirə salmaq və ya ləğv etmək məcburiyyətində qalıblar. Bu, yalnız sərnişinlər üçün narahatlıq yaratmır, həm də aviasiya sənayesinin maliyyə dayanıqlığını sarsıdır.

Sektor mütəxəssisləri vəziyyətin ciddiliyini vurğulayaraq, aviasiya sənayesində böyümə əvəzinə təxminən 3 faizlik bir daralma və daimi kiçilmə gözlədiklərini bildirirlər. Bu proqnozlar, yaxın gələcəkdə hava səyahətlərinin necə dəyişə biləcəyinə dair narahatlıqları artırır.

Uzunmüddətli perspektivdə, bu böhran təkcə aviaşirkətlərə deyil, həm də turizm sektoruna, qlobal ticarətə və ümumilikdə dünya iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərə bilər. Uçuşların azalması təchizat zəncirlərini poza və beynəlxalq əlaqələri zəiflədə bilər.

Aviasiya sənayesi bu misli görünməmiş yanacaq böhranından çıxış yolları axtararkən, hökumətlər və beynəlxalq təşkilatlar da vəziyyəti sabitləşdirmək üçün təcili tədbirlər görməyə çağırılır. Əks halda, qlobal hava səyahəti köklü dəyişikliklərə məruz qala bilər.

Pakistan Hərbi Dəniz Qüvvələri gəmilərin qorxulu yuxusu hesab edilən balistik raketin sınağını uğurla başa çatdırıb. Ölkənin öz imkanları ilə inkişaf etdirdiyi bu raket, hərbi dəniz qüvvələrinin müdafiə qabiliyyətlərini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Sınaqdan keçirilən balistik raketin xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu sistem dünya miqyasında ilk dəfə olaraq korvet sinifli bir döyüş gəmisi ilə təchiz edilib. Bu, Pakistanın hərbi texnologiya sahəsində əldə etdiyi mühüm bir nailiyyət kimi qiymətləndirilir və ölkəni bu sahədə qabaqcıl mövqeyə çıxarır.

Bu inkişaf regionda hərbi balansı dəyişdirmə potensialına malikdir. Pakistanın öz imkanları ilə belə bir sistemi inkişaf etdirməsi, onun müdafiə sənayesinin gücünü və müstəqilliyini nümayiş etdirir. Balistik raketlər dənizdəki hədəfləri yüksək dəqiqliklə məhv etmək qabiliyyətinə malikdir.

Yeni raket sisteminin korvetlərə inteqrasiyası, bu kiçik, lakin çevik döyüş gəmilərinin strateji əhəmiyyətini artırır. Onlar artıq daha böyük gəmilərin təhdidlərinə qarşı daha effektiv mübarizə apara biləcəklər, bu da Pakistanın dənizdəki maraqlarının qorunması üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Bu uğurlu sınaq Pakistan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin müasir döyüş meydanında özünü sübut etmək istəyinin bariz nümunəsidir. Ölkənin müdafiə nazirliyi sınağın tam müvəffəqiyyətlə başa çatdığını bəyan edərək, bu sistemin gələcəkdə donanmanın əsas komponentlərindən biri olacağını vurğulayıb.

Almaniya Avropanın mərkəzində, Şimali Almaniya Hövzəsində yerin 4 kilometr dərinliyində nəhəng bir litium ehtiyatı kəşf edib. Qədim duzlu su rezervlərində təxminən 43 milyon ton litium karbonat olduğu təxmin edilir ki, bu da qitənin enerji gələcəyi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Litium, elektrikli nəqliyyat vasitələrinin batareyaları və digər enerji saxlama sistemləri üçün kritik bir mineraldır. Hazırda Avropa bu vacib xammalın böyük hissəsini idxal edir və təchizat zəncirində xarici asılılıq mövcuddur. Bu kəşf, Avropanın litiuma olan ehtiyacını qarşılamaq potensialına malikdir.

Bu nəhəng ehtiyatın işlənməsi, Avropanın yaşıl enerji keçidini sürətləndirə və qitənin enerji müstəqilliyini gücləndirə bilər. Almaniya, bu rezervləri istifadəyə verməklə, elektrikli avtomobil sənayesində və batareya istehsalında lider mövqeyə iddia edə bilər.

Lakin, yerin 4 kilometr dərinliyindəki duzlu sudan litiumun çıxarılması və emalı texnoloji cəhətdən çətin və xərc tələb edən bir proses olacaq. Layihənin uğurla həyata keçirilməsi üçün böyük investisiyalar və qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi zəruridir.

Bu kəşf, təkcə Almaniya üçün deyil, bütün Avropa Birliyi üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. O, qitənin sənaye rəqabət qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, geosiyasi baxımdan da mühüm bir üstünlük təmin edə bilər.

Kolumbiya sahillərində yerləşən Santa Kruz del Islote adası, dünyanın ən sıx məskunlaşmış ərazisi kimi diqqət çəkir. Bu kiçik ada, minlərlə insanın bir yerdə yaşadığı unikal bir yaşayış məntəqəsidir və özünəməxsus həyat tərzi ilə maraq doğurur.

Cəmi 2,4 akr (təxminən bir futbol meydanı ölçüsündə) ərazisi olan bu adada mindən çox insan məskunlaşıb. Bu sıxlıq, adanı planetin ən qeyri-adi və ekstremal yaşayış yerlərindən birinə çevirir, burada hər kvadratmetr maksimum səmərəliliklə istifadə olunur.

Adada yer qıtlığı o qədər ciddidir ki, insanlar bir-birinə bitişik evlərdə yaşayır, hətta velosiped saxlamaq üçün belə yer tapmaq çətindir. Küçələr dar, binalar isə bir-birinə sıx şəkildə tikilmişdir, bu da adanın vizual görünüşünü daha da fərqli edir.

Santa Kruz del Islote sakinləri, məhdud resurslara və sıx yaşayış şəraitinə baxmayaraq, güclü icma ruhu ilə fərqlənirlər. Onlar bu çətinliklərə uyğunlaşaraq özlərinə xas bir həyat tərzi qurmuşlar, burada qonşuluq münasibətləri və qarşılıqlı dəstək həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Adanın kiçik ölçüsü gündəlik həyatda bir çox məhdudiyyətlər yaratsa da, bu, yerli əhalinin bir-birinə daha yaxın olmasını və kollektiv şəkildə problemləri həll etməsini təmin edir. Bu kiçik ada, məhdudiyyətlər daxilində necə yaşamağın və çiçəklənməyin bariz nümunəsidir.