Category: Dünya

Meksikanın ən simvolik və tarixi abidələrindən biri olan Teotiuakan piramidasının zirvəsində dəhşətli anlar yaşanıb. Naməlum bir şəxsin silahla atəş açması nəticəsində bir nəfər həyatını itirib, altı nəfər isə yaralanıb.

Hadisə, hər il milyonlarla turisti cəlb edən bu qədim məkanın müqəddəsliyinə kölgə salıb. Teotiuakan, Kolumbdan əvvəlki dövrə aid ən böyük şəhərlərdən biri olaraq tanınır və YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxildir.

Yerli media orqanlarının verdiyi məlumata görə, hücum piramidanın yuxarı hissəsində baş verib. Təhlükəsizlik qüvvələri dərhal əraziyə cəlb edilib və hadisə ilə bağlı genişmiqyaslı araşdırmalara başlanılıb.

Yaralılar yaxınlıqdakı xəstəxanalara çatdırılıb və onlara tibbi yardım göstərilib. Hadisənin motivləri hələlik bəlli deyil, lakin bu cür tarixi bir məkanda baş verən qanlı hadisə ölkə ictimaiyyətində böyük narahatlıq yaradıb.

Meksika hökuməti, bu cür insidentlərin qarşısını almaq üçün turistik ərazilərdə təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirəcəyini bəyan edib. Teotiuakan piramidası hələlik ziyarətçilər üçün müvəqqəti olaraq bağlanıb.

Günəş enerjisi istehsalı üçün nəhəng panellərin səhralarda yerləşdirilməsi uzun müddətdir ki, ekoloji narahatlıqlara səbəb olurdu. Bir çoxları bu cür layihələrin səhra ekosisteminə mənfi təsir edəcəyini düşünürdü. Lakin Çindən gələn yeni elmi tədqiqatlar bu fikirləri alt-üst edir.

Çinin Talatan Səhrasında yerləşən, bir giqavat gücündəki nəhəng Gonghe Fotovoltaik Parkı, dünyanın ən böyük günəş enerjisi komplekslərindən biridir. Bu park, minlərlə hektar ərazini əhatə edən günəş panelləri ilə tanınır.

Bu unikal mühitdə aparılan elmi araşdırmalar, gözlənilməz və müsbət nəticələr ortaya qoyub. Tədqiqatçılar günəş panellərinin quraşdırıldığı sahələrdəki ekoloji vəziyyəti, toxunulmamış səhra əraziləri ilə müqayisə ediblər.

Nəticələr heyrətamizdir: günəş panellərinin altında və ətrafında ekoloji sağlamlığın, yəni bitki örtüyünün və torpağın vəziyyətinin, toxunulmamış səhra ərazisinə nisbətən 56% daha yüksək olduğu müəyyən edilib.

Bu müsbət təsirin səbəbləri arasında panellərin yaratdığı kölgə, torpaqdakı nəmliyin buxarlanmasını azaltması və temperaturu tənzimləməsi göstərilir. Bu şərait, səhra bitkilərinin cücərməsi və inkişafı üçün daha əlverişli mühit yaradır, hətta bəzi hallarda yeni bioloji müxtəlifliyin yaranmasına kömək edir.

Gonghe Fotovoltaik Parkından əldə edilən bu məlumatlar, bərpa olunan enerji layihələrinin səhra ekosistemlərinə yalnız zərər vermədiyini, əksinə, düzgün planlaşdırıldıqda ekoloji bərpaya da töhfə verə biləcəyini göstərir. Bu, gələcək yaşıl enerji strategiyaları üçün mühüm bir dərsdir.

Dünyanın ən uzunmüddətli tikintisi kimi tanınan, 144 ildir davam edən bir binanın inşası sona yaxınlaşır. Turistlərin ziyarətləri ilə maliyyələşən bu unikal layihə, həm tarixi əhəmiyyəti, həm də qeyri-adi tikinti müddəti ilə diqqət çəkir.

Bu möhtəşəm tikili, başlanğıcından bəri 144 il keçməsinə baxmayaraq, hələ də tamamlanma mərhələsindədir. Onun uzunmüddətli inşası, müasir dövrdə nadir hallarda rast gəlinən bir hadisə olaraq, görənləri heyrətləndirməyə davam edir.

Binanın özünəməxsus memarlıq üslubu və hələ də üzərində işləyən kranların olması onu digər tarixi abidələrdən fərqləndirir. Bu vəziyyət, tikintinin həm bir turistik məkan, həm də davam edən bir layihə kimi ikili rolunu vurğulayır.

Ən maraqlı cəhətlərindən biri isə tikintinin maliyyələşdirilmə üsuludur. Binanın tamamlanması üçün lazım olan vəsaitlər, illərdir onu ziyarət edən turistlərin ödənişləri hesabına toplanır. Bu, ziyarətçilərin yalnız bir abidəni görməklə yanaşı, onun inşasına birbaşa töhfə verdiyi nadir nümunələrdən biridir.

Layihənin sona çatması ilə bağlı xəbərlər, memarlıq və turizm dünyasında böyük maraqla qarşılanır. 144 illik səbr və əzmkarlığın nəticəsi olan bu bina, tamamlandıqdan sonra da öz əzəməti və tarixi ilə yaddaşlarda qalacaq.

Şərqi Anqlia Universitetinin apardığı yeni elmi araşdırma qlobal istiləşmənin ciddi nəticələrini bir daha göz önünə sərib. Tədqiqat göstərir ki, dünya 2 dərəcə istiləşmə həddinə çatdıqda, bir çox şəhərlər, o cümlədən Türkiyə, Braziliya və ABŞ-dakı yaşayış məntəqələri demək olar ki, yaşanmaz vəziyyətə düşə bilər.

Tədqiqat xüsusilə “şəhər istilik adası” effektinin artan təsirinə diqqət çəkir. Bu effekt, şəhər ərazilərinin ətraf kənd yerlərindən daha isti olması ilə xarakterizə olunur, beton və asfalt kimi materialların istiliyi udması və saxlaması nəticəsində yaranır.

Elm adamları 104 şəhərin bu təsirdən ciddi şəkildə zərər görəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu şəhərlər arasında Türkiyənin böyük yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, Braziliya və ABŞ-ın bir sıra mühüm şəhərləri də yer alır.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal temperaturun 2 dərəcə Selsi artması, bu şəhərlərdə həyat keyfiyyətini kəskin şəkildə aşağı salaraq, sakinlərin sağlamlığı və rifahı üçün ciddi təhlükələr yaradacaq.

Bu vəziyyət, şəhər planlaşdırması və iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə strategiyalarının təcili olaraq yenidən nəzərdən keçirilməsinin vacibliyini vurğulayır. Gələcək nəsillər üçün yaşana bilən şəhərlər təmin etmək məqsədilə qlobal səviyyədə birgə səylər tələb olunur.

Araşdırma, iqlim dəyişikliyinin yalnız uzaq bir problem olmadığını, əksinə, urbanizasiya və inkişaf etmiş ölkələrin şəhərlərində birbaşa təsir göstərəcəyini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Son zamanlar Arktika regionunda gərginlik artmaqda davam edir. NATO-nun hava məkanında qeydə alınan real təhdid, müttəfiqlərin ən müasir qırıcı təyyarələrini – F-35-ləri qısa müddətdə havaya qaldırıb.

Məlumata görə, bu dəfə F-35-lər adi təlim uçuşu üçün deyil, konkret və ciddi bir təhlükəyə cavab vermək üçün havaya qalxıb. Radarlarda görünən Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus “Sualtı Qayıq Ovçusu” təyyarəsi, bölgədəki strateji tarazlığı pozmağa cəhd edib.

Hadisə NATO-nun ən həssas sərhəd xəttində, Arktika sularında baş verib. Bu bölgə, son illərdə geostrateji əhəmiyyətini daha da artıran, hərbi və iqtisadi maraqların toqquşduğu əsas arenalardan birinə çevrilib.

NATO qüvvələrinin reaksiyası sürətli və qətiyyətli olub. Məlumatlara görə, Rusiya təyyarəsi radara düşdükdən cəmi 15 dəqiqə keçmədən, F-35 qırıcıları onu göydə mühasirəyə alaraq, təhlükəsiz məsafəyə çıxmağa məcbur edib.

Bu insident, Arktikada “kartların yenidən qarışdırılmasına” səbəb olub və bölgədəki vəziyyətin nə qədər kövrək olduğunu bir daha nümayiş etdirib. NATO ölkələri, sərhədlərinin toxunulmazlığını təmin etmək üçün yüksək hazırlıq vəziyyətindədir.

F-35-lərin operativ müdaxiləsi, alyansın hava məkanının müdafiə qabiliyyətini və hər hansı bir təhdidə qarşı ani cavab verə bilmə bacarığını bir daha sübut etdi. Bu hadisə, beynəlxalq təhlükəsizlik gündəmində Arktikanın yerini möhkəmləndirir.

Suriya ilə İraq arasında strateji əhəmiyyətə malik Yarubiye-Rabia Sərhəd Qapısı 13 illik fasilədən sonra yenidən fəaliyyətə başlayıb. Bu hadisə bölgədə uzun müddət davam edən gərginlikdən sonra əlaqələrin normallaşması istiqamətində mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir.

Sərhəd qapısı, bölgədəki təhlükəsizlik problemləri və münaqişələr səbəbindən 2010-cu ildən bəri bağlı idi. Bu müddət ərzində hər iki ölkə arasında ticarət və insan axını ciddi şəkildə məhdudlaşmışdı, bu da iqtisadiyyata və sosial həyata mənfi təsir göstərirdi.

Yarubiye-Rabia keçidinin yenidən açılması, ilk növbədə, ticarət əlaqələrinin canlanmasına şərait yaradacaq. İraqdan Suriyaya və əksinə malların daşınması asanlaşacaq, bu da bölgə iqtisadiyyatına müsbət təsir edəcək və yerli əhali üçün yeni imkanlar açacaq.

Bundan əlavə, bu sərhəd qapısının açılması hər iki ölkənin hökumətləri arasında əməkdaşlığın güclənməsinə dəlalət edir. Bu, gələcəkdə bölgədə sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün bir platforma yarada bilər.

Analitiklər bu addımı Suriya və İraq arasında münasibətlərin bərpası yolunda irəliləyiş kimi görürlər. Uzun illər davam edən çətinliklərdən sonra sərhədlərin açılması, bölgədəki digər ölkələr üçün də müsbət siqnal ola bilər.

Qrenlandiya, adətən, dörd bir yanı buz və qarla örtülü, soyuq və sərt iqlimi ilə tanınan bir torpaq kimi qəbul edilir. Lakin onun “Yaşıl Torpaq” (Greenland) adı uzun illər boyu mübahisələrə səbəb olmuş, bəziləri bunun sadəcə erkən məskunlaşmanı təşviq etmək üçün istifadə edilən bir marketinq strategiyası olduğunu iddia etmişdir.

İndi isə bu tarixi adın arxasında dayanan sirr elmi cəhətdən çözülüb. Yeni tədqiqatlar və qədim polen analizləri, Qrenlandiyanın adının təsadüfi olmadığını, əslində təbiətindəki yaşıl izlərlə əlaqəli olduğunu sübut edir.

Tədqiqatçılar adadakı yeganə təbii meşə olan Qinngua Vadisində aparılan analizlər nəticəsində əhəmiyyətli tapıntılar əldə ediblər. Bu vadi, min illər əvvəl Qrenlandiyanın daha yaşıl və bitki örtüyü baxımından zəngin olduğunu göstərən qədim polen qalıqları ilə doludur.

Qinngua Vadisi, Qrenlandiyanın buzlaqlar arasında gizlənən, həqiqətən də yaşıl bir cənnət parçası olduğunu nümayiş etdirir. Burada bitən ağaclar və zəngin flora, adanın adının tarixi köklərini və elmi əsasını gücləndirir. Bu kəşf, “Yaşıl Torpaq” adının yalnız bir mif deyil, həm də tarixi və ekoloji həqiqət olduğunu göstərir.

Bu elmi sübutlar, Qrenlandiyanın keçmişdəki iqlim şəraiti və bitki örtüyü haqqında yeni məlumatlar verir. Eyni zamanda, adanın adının, Erik Qırmızı tərəfindən verilən bir aldatma deyil, əksinə, onun təbii xüsusiyyətlərini əks etdirən bir həqiqət olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Beləliklə, Qrenlandiyanın “Yaşıl Torpaq” adı ilə bağlı uzun müddətdir davam edən mübahisələrə son qoyulur. Qinngua Vadisi kimi təbii möcüzələr və qədim polen analizləri, bu adın elmi cəhətdən əsaslı olduğunu və adanın buzlar altında gizlənən yaşıl bir keçmişə sahib olduğunu sübut edir.

Dənizlərin dərinliklərindən gələn, ilk baxışda adi bir çöp parçası kimi görünən, lakin əslində milyonlarla qiymətləndirilən bir sirr var: ambergris. Balina qusması kimi tanınan bu nadir maddə, illər boyu okean axıntıları ilə işlənərək özünəməxsus bir dəyər qazanır.

Ambergris, əsasən kaşalot balinalarının həzm sistemində təbii yollarla yaranır. Balina bədənindən atıldıqdan sonra, okean sularında uzun müddət üzərək günəş, duzlu su və digər təbii faktorların təsiri ilə bərkiyir və xüsusi bir qoxu və quruluş əldə edir. Bu uzun və mürəkkəb proses onun nadirliyini daha da artırır.

Bu qeyri-adi maddənin əsas istifadə sahəsi lüks ətir sənayesidir. Ambergris, ətirlərə uzun müddət qalıcılıq verən və qoxuları sabitleyen unikal bir xüsusiyyətə malikdir. Məhz bu səbəbdən, dünyanın ən bahalı və prestijli ətirlərinin tərkibində ambergrisə rast gəlmək mümkündür.

Ambergrisin dəyəri onun nadirliyindən və ətir sənayesindəki əvəzsiz rolundan qaynaqlanır. Kiloqramı 65 min dollara qədər qiymətləndirilən bu maddə, həqiqətən də dənizin dərinliklərində gizlənən bir sərvətdir. Bəzən bir parçasının belə kiçik bir sərvətə bərabər olması heç də təəccüblü deyil.

Türkiyə kimi ölkələr üçün də ambergris idxal edilən ən bahalı ətir xammallarından biridir. Onun təbii yaranma prosesi, okeanlarda illərlə səyahəti və insan əli ilə istehsal edilməsinin mümkünsüzlüyü qiymətini daha da artırır.

Beləliklə, dəniz sahillərində gəzərkən qarşınıza çıxan hər hansı qəribə görünüşlü bir cismin nə qədər dəyərli ola biləcəyini unutmayın. Bəlkə də o, milyonlarla ölçülən bir sərvətin açarıdır.

Moskvada baş verən diqqətçəkən hadisə beynəlxalq ictimaiyyətin marağına səbəb olub. Rusiya paytaxtının əsas hava limanlarından biri olan Domodedovo Hava Limanında təxminən 40 İsrail vətəndaşı saxlanılıb.

Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu hadisə sərnişinlərin hava limanına gəlişi zamanı baş verib. İsrailli sərnişinlərin niyə saxlanıldığı barədə ilkin olaraq dəqiq məlumat verilməyib.

Saxlanılan şəxslərin kimliklərinin yoxlanılması və sorğu-sual edilməsi prosesi bir müddət davam edib. Bu müddət ərzində sərnişinlərin vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqlar yaranıb.

Lakin sonradan məlum olub ki, bütün İsrail vətəndaşları sorğu-sual başa çatdıqdan sonra sərbəst buraxılıblar. Onların saxlanılmasının səbəbi ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməsə də, adətən bu cür halların viza rejimi və ya sənəd yoxlamaları ilə əlaqəli olduğu düşünülür.

Hadisənin diplomatik səviyyədə hər hansı bir gərginliyə səbəb olub-olmadığı hələlik bəlli deyil. Lakin belə hadisələr ölkələr arasında münasibətlərin həssaslığını bir daha göstərir.

Yaponiyada su təchizatı infrastrukturuna alternativ ola biləcək diqqətəlayiq bir texnologiya sınaqdan keçirilir. Bu yeni sistem sayəsində bəzi evlər artıq şəhər şəbəkəsinə bağlı olmadan öz suyunu təmizləyib yenidən istifadə edə bilir.

İnkişaf etdirilən bu innovativ yanaşma, evlərin su ehtiyaclarını müstəqil şəkildə qarşılamaq üçün nəzərdə tutulub. Sistem, yağış suyunu toplamaq, məişət tullantı sularını təmizləmək və onları içməli suya çevirmək kimi funksiyaları yerinə yetirir.

Bu inqilabi texnologiya, su çatışmazlığı probleminin həlli və su resurslarının daha səmərəli istifadəsi üçün böyük potensial vəd edir. O, xüsusilə infrastrukturun zəif olduğu və ya su mənbələrinin məhdud olduğu bölgələr üçün əhəmiyyətli bir həll təqdim edə bilər.

Mütəxəssislər, bu sistemin gələcəkdə geniş yayılacağı təqdirdə, su təchizatı sistemlərində ciddi dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini vurğulayırlar. Evlərin öz suyunu istehsal etməsi, həm ekoloji davamlılığı artırır, həm də istehlakçıları su qiymətlərinin artımından qoruyur.

Bu texnologiya, suyun təmizlənməsi və təkrar istifadəsi prosesində ən müasir filtrləmə və sterilizasiya üsullarından istifadə edir, beləliklə, təhlükəsiz və keyfiyyətli su təminatı bəxş edir.

Yaponiyada başlayan bu sınaqlar, şəbəkədən kənar su istifadəsi üçün yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir və gələcəyin yaşayış standartlarını formalaşdıra biləcək böyük bir addımdır.