Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq simalarından, milli istiqlal ideyalarının alovlu təbliğatçısı Əhməd Cavadın faciəli həyatı və qətlə yetirilməsi XX əsrin ən ağrılı səhifələrindən biridir. “Çırpınırdı Qara dəniz” kimi əsərləri ilə xalqın ruhuna hopmuş bu böyük şairə atılan güllə əslində bütün bir millətin azadlıq arzularına, müstəqillik ideallarına yönəlmişdi.
1930-cu illər Sovet İttifaqı ərazisində, xüsusən də Azərbaycanda dəhşətli repressiyalar dövrü idi. Minlərlə ziyalı, dövlət xadimi, elm və sənət adamı “xalq düşməni” damğası ilə həbs olunur, işgəncələrə məruz qalır və sonda güllələnirdi. Bu qanlı terrorun qurbanlarından biri də Əhməd Cavad oldu.
Şair 1937-ci ildə “əksinqilabi fəaliyyətdə”, “millətçi təbliğatda” və “pantürkçülükdə” ittiham edilərək həbs edildi. Bütün ittihamlar əsassız və uydurma idi. Məqsəd, Azərbaycanın milli ruhunu, istiqlal ideyalarını daşıyan hər kəsi susdurmaq, xalqın özünə inamını qırmaq idi. Əhməd Cavadın məhkəməsi qısa sürdü və əvvəlcədən hazırlanmış ssenari üzrə ölüm hökmü verildi.
Əhməd Cavada atılan güllə təkcə bir insanın həyatına son qoymadı, o, Azərbaycan ziyalısının taleyinə, milli azadlıq mübarizəsinə vurulan bir zərbə idi. Bu güllə, totalitar rejimin öz vətəndaşlarına qarşı necə amansız ola biləcəyinin bariz nümunəsi, repressiya maşınının qurbanlarının simvolu oldu.
Professor Ramazan Siracoğlu kimi tədqiqatçıların əsərləri sayəsində bu qaranlıq dövrün sirləri açılır, Əhməd Cavadın və digər repressiya qurbanlarının həyat hekayələri işıq üzü görür. Onların fəaliyyəti tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılması, gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Əhməd Cavadın irsi bu gün də aktuallığını qoruyur. Onun şeirləri, ideyaları azərbaycançılıq ruhunun təcəssümü olaraq yaşayır və xalqın yaddaşında silinməz izlər buraxır. Bu faciəli hadisə, hər bir millət üçün azadlığın və milli dəyərlərin qorunmasının nə qədər vacib olduğunu bir daha xatırladır.
Leave a Reply