ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar və İran limanlarına başlatdığı blokada Basra Körfəzində yeni bir geosiyasi gərginlik mənbəyinə çevrilib. Bu gərginlik, xüsusilə neft daşımaları sahəsində, yüksək texnologiyalı “pişik-siçan oyunu”nu xatırladır. Vaşinqtonun məqsədi İranın neft ixracını tamamilə dayandırmaq olsa da, Tehran bu məhdudiyyətləri aşmaq üçün müxtəlif yollara əl atır.
Bu mübarizənin mərkəzində “kölgə donanması” adlanan tankerlər dayanır. Bu gəmilər, ABŞ sanksiyalarından yayınmaq üçün öz mövqelərini gizlətmək, transponderlərini söndürmək və ya saxta siqnallar ötürmək kimi üsullardan istifadə edir. Onlar, əsasən, Çinə neft daşımaqla İranın iqtisadiyyatına dəstək verir.
Hadisələr xüsusilə Çin bayraqlı “Rich Starry” tankerinin manevrləri ilə media diqqətinə gəlib. Bu gəmi, ABŞ donanmasının nəzarətindən yayınmaq üçün mürəkkəb hərəkətlər edərək, sanksiya rejimini necə dəlməyin mümkün olduğunu nümayiş etdirib. ABŞ donanması isə bu cür keçidləri əngəlləmək üçün səylərini artırır.
Tankerlərin mövqelərini gizlətmək üçün istifadə etdiyi texnologiyalar arasında GPS siqnallarının manipulyasiyası və ya AIS (Avtomatik İdentifikasiya Sistemi) transponderlərinin qəsdən söndürülməsi kimi metodlar var. Bu, gəmilərin izlənməsini çətinləşdirir və onlara sanksiyalı əməliyyatları gizli şəkildə həyata keçirməyə imkan verir.
ABŞ-ın sanksiya siyasəti, İranın nüvə proqramı və regional fəaliyyətləri ilə bağlı narahatlıqlardan qaynaqlanır. Lakin İran, neft ixracını davam etdirməklə bu təzyiqlərə müqavimət göstərməyə çalışır. Bu vəziyyət, beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi və ticarət yolları üçün də yeni çağırışlar yaradır.
Basra Körfəzindəki bu gərginlik, həm regional, həm də qlobal miqyasda geosiyasi mənzərəni formalaşdıran əsas amillərdən biridir. ABŞ və İran arasında davam edən bu “pişik-siçan oyunu”, beynəlxalq hüquq və dənizçilik qaydalarının necə tətbiq ediləcəyi ilə bağlı suallar doğurur.
Ekspertlər, bu cür gizli əməliyyatların artmasının beynəlxalq sulara nəzarəti çətinləşdirəcəyini və gələcəkdə daha böyük insidentlərə yol aça biləcəyini qeyd edirlər. Hər iki tərəf də öz mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışdıqca, Basra Körfəzindəki vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi gözlənilir.
Leave a Reply