Blog

Son dövrlər Azərbaycanda müşahidə olunan bahalaşma tempi əhalinin real gəlirlərini ciddi şəkildə təhdid edir. İqtisadçı ekspertlər bu vəziyyətin səbəblərini təhlil edərək, vətəndaşların alıcılıq qabiliyyətinin azalmasından narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qiymət artımları gündəlik tələbat mallarından tutmuş xidmət sahələrinə qədər geniş spektri əhatə edir ki, bu da sosial gərginliyi artırır.

Ekspertlərin fikrincə, bahalaşmaya təsir edən əsas amillərdən biri qlobal inflyasiya dalğası və idxaldan asılılıqdır. Ölkənin istehlak bazarının böyük hissəsi xaricdən gətirilən məhsullarla təmin olunduğundan, dünya bazarlarındakı qiymət dəyişiklikləri birbaşa daxili bazara yansıyır. Nəqliyyat xərclərinin artması və təchizat zəncirindəki problemlər də bu prosesi sürətləndirir.

Digər tərəfdən, daxili bazarda rəqabət mühitinin yetərincə inkişaf etməməsi və inhisarçılıq meyilləri də qiymət artımlarına zəmin yaradır. Bəzi sahələrdə istehsal xərclərinin artması, xüsusilə də enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin dəyişməsi son məhsulun dəyərinə təsir edir. Bu faktorlar yerli istehsalın xərclərini artıraraq, istehlakçı qiymətlərini yüksəldir.

Gəlirlərin bahalaşma tempi ilə ayaqlaşmamasının əsas səbəbi isə əməkhaqqı və pensiyaların artım sürətinin inflyasiyadan geri qalmasıdır. Əhalinin nominal gəlirləri artsa da, real alıcılıq qabiliyyəti enir. Bu, xüsusilə aztəminatlı ailələr üçün ciddi çətinliklər yaradır və onların yaşayış səviyyəsinə mənfi təsir göstərir.

İqtisadçılar vəziyyətin sabitləşməsi üçün kompleks yanaşmanın vacibliyini vurğulayırlar. Yerli istehsalın dəstəklənməsi, idxaldan asılılığın azaldılması, rəqabət mühitinin gücləndirilməsi və sosial müdafiə tədbirlərinin genişləndirilməsi zəruridir. Həmçinin, əməkhaqqı və pensiyaların inflyasiya səviyyəsinə uyğun indeksasiyası əhalinin real gəlirlərinin qorunması üçün əhəmiyyət kəsb edir.

Bu iqtisadi çağırışlar fonunda hökumətin makroiqtisadi sabitliyi təmin etmək və əhalinin rifahını yaxşılaşdırmaq istiqamətində atacağı addımlar böyük əhəmiyyət daşıyır. Bahalaşma ilə mübarizə yalnız inzibati tədbirlərlə deyil, həm də sistemli iqtisadi islahatlarla mümkün ola bilər.

Abşeron rayonunun Güzdək qəsəbəsində güclü yağışlar nəticəsində yaranan daşqınlar əhalini ciddi problemlərlə üz-üzə qoyub. Qəsəbədə bir çox evləri su basıb, vətəndaşların əmlakına ciddi ziyan dəyib.

Sakinlər bildirirlər ki, evlərə dolan su yaşayış üçün təhlükə yaradır, məişət əşyaları və mebellər yararsız hala düşüb. Vətəndaşlar xüsusilə çətin vəziyyətdə olduqlarını və heç bir qurumdan kömək ala bilmədiklərini vurğulayırlar.

“Kömək edən yoxdur, çarəsiz qalmışıq”, – deyə sakinlərdən biri vəziyyəti təsvir edib. Onlar dövlət qurumlarından və aidiyyəti təşkilatlardan təcili yardım gözləyirlər. Daşqın suları qəsəbənin infrastrukturu üçün də ciddi təhlükə yaradır.

Vətəndaşlar qeyd edirlər ki, bu cür hallar Güzdəkdə ilk dəfə deyil və hər dəfə güclü yağışlar zamanı oxşar problemlərlə üzləşirlər. Onlar problemin köklü həlli üçün drenaj sisteminin yaxşılaşdırılmasını və ya digər infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsini tələb edirlər.

Məsələ ilə bağlı aidiyyəti qurumların tez bir zamanda tədbir görməsi və zərər çəkmiş sakinlərin vəziyyətinin yüngülləşdirilməsi vacibdir. Sakinlər özlərinə uzanacaq bir kömək əli gözləyirlər.

Rusiya Federasiyası Teleqram messenceri üzərində tətbiq etdiyi blokadanı rəsmi olaraq ləğv etmək qərarına gəlib. Bu addım, illərdir davam edən məhdudiyyətlər siyasətində əhəmiyyətli bir dönüş nöqtəsi hesab olunur və ölkənin rəqəmsal məkanında yeni bir mərhələnin başlanğıcını xəbər verir.

Xatırladaq ki, Rusiya Teleqramı 2018-ci ildə Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) istifadəçilərin şifrələmə açarlarını tələb etməsinə baxmayaraq, messencerdən imtina etdiyi üçün bloklamışdı. O zaman Roskomnadzor, Teleqramın terrorçuluqla mübarizəyə dair qanunvericiliyin tələblərini yerinə yetirmədiyini əsas gətirərək, platformaya girişi məhdudlaşdırmışdı.

Lakin blokada cəhdləri heç vaxt tamamilə uğurlu olmamışdı. Milyonlarla rusiyalı istifadəçi VPN və digər vasitələrlə Teleqrama daxil olmağa davam edirdi. Hətta bir çox dövlət qurumu və rəsmi şəxslər də bu platformadan aktiv şəkildə istifadə edirdilər ki, bu da qadağanın effektivliyini şübhə altına alırdı.

Son illərdə, xüsusilə pandemiya dövründə və müxtəlif siyasi hadisələr fonunda, Teleqram Rusiyada informasiya mübadiləsi üçün əsas platformalardan birinə çevrildi. Onun xəbər kanalları və ictimai müzakirə qrupları, rəsmi mediaya alternativ olaraq geniş kütlələr tərəfindən izlənilirdi.

Roskomnadzorun bəyanatında qeyd olunur ki, qərar Teleqramın “terrorçuluq və ekstremizmə qarşı mübarizədə əməkdaşlığa hazır olduğunu” bildirməsindən sonra qəbul edilib. Bu bəyanat, Kreml üçün mövcud vəziyyətdən çıxış yolu kimi qiymətləndirilir, çünki qadağanın davam etdirilməsi həm texniki, həm də siyasi cəhətdən əlverişsiz olmuşdu.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu addım Rusiya hökumətinin internet üzərindəki nəzarət siyasətində müəyyən bir yumşalma siqnalı ola bilər. Lakin digər tərəfdən, bu, həm də Teleqramın ölkə daxilindəki nüfuzunu və əhəmiyyətini etiraf etmək deməkdir. Platformanın gələcəkdə Rusiya qanunvericiliyinə nə dərəcədə riayət edəcəyi isə hələlik sual altındadır.

Teleqramın blokadanın ləğvi, Rusiya internet istifadəçiləri üçün daha geniş informasiya azadlığı və rahatlığı vəd edir. Eyni zamanda, bu qərar digər xarici texnoloji şirkətlərin Rusiya bazarına münasibətinə də təsir edə bilər.

Bakıda fəaliyyət göstərən özəl klinikalardan birinin fəaliyyəti dayandırılıb. Bu qərar Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən aparılan yoxlamalar nəticəsində qəbul edilib və ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Məlumata görə, klinikanın fəaliyyətinin dayandırılmasına səbəb müəyyən edilmiş ciddi nöqsanlar olub. Bu nöqsanlar, əsasən, tibbi xidmətlərin keyfiyyəti, sanitariya-gigiyena normalarına əməl edilməməsi və lisenziya şərtlərinin pozulması ilə bağlıdır. Səhiyyə Nazirliyinin apardığı araşdırmalar zamanı pasiyentlərin sağlamlığı üçün risk yaradan hallar aşkarlanıb.

Səhiyyə sistemində vətəndaşların sağlamlığının qorunması prioritet məsələdir. Bu səbəbdən, özəl tibb müəssisələrinin fəaliyyətinə nəzarət xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Nazirlik tərəfindən mütəmadi olaraq aparılan yoxlamalar məhz bu məqsədə xidmət edir.

Qeyd edək ki, fəaliyyəti dayandırılan klinikanın gələcək taleyi ilə bağlı əlavə məlumat veriləcək. Klinikanın nöqsanları aradan qaldırdıqdan sonra yenidən fəaliyyətə başlaması üçün müvafiq prosedurlar tətbiq oluna bilər.

Bu hadisə bir daha onu göstərir ki, tibb müəssisələrində xidmət keyfiyyəti və təhlükəsizlik standartları ən yüksək səviyyədə olmalıdır. Səhiyyə Nazirliyi vətəndaşların sağlamlığını təmin etmək üçün qətiyyətli addımlar atmağa davam edəcək.

İran parlamentinin tanınmış üzvü ABŞ ilə mövcud müvəqqəti atəşkəsin müddətinin uzadılmayacağını qəti şəkildə bəyan edib. Bu açıqlama, iki ölkə arasındakı gərgin münasibətlər fonunda yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir və beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, İran İslam Respublikası öz milli maraqlarını qorumaqda qərarlıdır və xarici təzyiqlərə boyun əyməyəcək. ABŞ ilə “atəşkəs” adlandırılan bu müvəqqəti razılaşmanın məhdud müddət üçün nəzərdə tutulduğu və onun uzadılması üçün heç bir əsasın olmadığı vurğulanıb.

Bu bəyanat, xüsusilə nüvə proqramı və regional təhlükəsizlik məsələləri ətrafında davam edən fikir ayrılıqları fonunda daha da əhəmiyyət kəsb edir. Tehranın bu qəti mövqeyi, Vaşinqtonla gələcək danışıqların formatı və perspektivləri barədə ciddi suallar yaradır.

Ekspertlər hesab edir ki, atəşkəsin uzadılmaması iki ölkə arasındakı gərginliyi yenidən artıra bilər. Bu vəziyyət, regionda sabitliyə təsir edə biləcək yeni sanksiyalar və ya diplomatik çıxılmaz vəziyyətə səbəb ola bilər.

İran tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, nüvə sazişinə qayıdış və sanksiyaların tamamilə ləğvi üçün ABŞ-ın real addımlar atması vacibdir. Millət vəkilinin son bəyanatı da bu prinsipial mövqeyin davamı kimi şərh olunur.

Beynəlxalq təşkilatlar və digər dünya gücləri, Tehran və Vaşinqtonu dialoqu davam etdirməyə və regional sabitliyi təhdid edə biləcək addımlardan çəkinməyə çağırır. Lakin İranın son açıqlaması, danışıqlar masasında Tehranın daha sərt mövqe tutacağını göstərir.