Blog

Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın son siyasi müstəvidə yaşadığı çətinliklər Avropada sağ populizmin gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Orban, illərdir ki, Avropa İttifaqı daxilində milli suverenliyi və ənənəvi dəyərləri müdafiə edən, miqrasiya əleyhinə sərt mövqeyi ilə tanınan əsas fiqurlardan biri olub. Onun mövqeyindəki hər hansı bir sarsıntı qitənin siyasi mənzərəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərə yol aça bilər.

Orbanın liderliyi altında Macarıstan, tez-tez Brüssellə üz-üzə gələrək, liberal demokratiya prinsiplərinə meydan oxuyan siyasətlər yürüdüb. Bu yanaşma, Avropanın digər sağçı populist partiyaları üçün bir model və ilham mənbəyi kimi qəbul edilib. Onun zəifləməsi, bu hərəkatların ümumi dinamikasına təsir edərək, onların beynəlxalq arenadakı gücünü və təsirini azalda bilər.

Bu kontekstdə, Avropadakı sağ populist hərəkatların ABŞ-dakı “Make America Great Again” (MAGA) hərəkatı ilə əlaqələri də diqqət mərkəzinə gəlir. Orban və digər Avropa sağçı liderləri tez-tez Donald Trampın siyasətlərinə rəğbət bəsləyib və onunla ideoloji yaxınlıq nümayiş etdiriblər. İndi bu əlaqələrin necə inkişaf etdiyi və gələcəkdə hansı formada araşdırılacağı maraq doğurur.

Analitiklər, Orbanın siyasi mövqeyindəki dəyişikliyin Avropa daxilindəki digər populist liderləri də öz strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edə biləcəyini düşünürlər. Bu, Avropa İttifaqının bütövlüyü və liberal dəyərlərin müdafiəsi baxımından yeni bir mərhələnin başlanğıcı ola bilər.

Xüsusilə, MAGA hərəkatı ilə ideoloji və ya strateji əlaqələrin araşdırılması, transatlantik siyasi şəbəkələrin necə işlədiyini və onların demokratiyaya potensial təsirlərini daha aydın şəkildə ortaya qoya bilər. Bu cür araşdırmalar, beynəlxalq populizmin miqyası və təbiəti haqqında daha geniş anlayışlar təqdim edəcək.

Nəticə etibarilə, Viktor Orbanın siyasi gələcəyi təkcə Macarıstan üçün deyil, bütün Avropa və qlobal sağ populist hərəkatlar üçün mühüm nəticələr daşıyır. Onun mövqeyindəki hər hansı bir dəyişiklik, Avropanın siyasi istiqamətini və beynəlxalq əlaqələrini yenidən formalaşdıra bilər.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının İrana qarşı apardığı hərbi əməliyyatlar və müdafiə xərcləri 51 milyard dolları keçərək, regionda və beynəlxalq arenada ciddi müzakirələrə səbəb olub. Bu nəhəng məbləğ, ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki strateji maraqları və İranın nüvə proqramı, eləcə də regional təsiri ilə bağlı narahatlıqlarının miqyasını əks etdirir.

Qeyd olunan xərclər, əsasən, hərbi qüvvələrin bölgəyə yerləşdirilməsi, kəşfiyyat fəaliyyətləri, hərbi təlimlər, texnoloji inkişaflar və müdafiə sistemlərinin təkmilləşdirilməsi kimi sahələri əhatə edir. Bu, həmçinin, İrana qarşı tətbiq olunan sanksiyaların icrası və regiondakı müttəfiqlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi daşıyır.

ABŞ və İran arasında uzun illərdir davam edən gərgin münasibətlər, xüsusilə də Tehranın nüvə proqramı və Yaxın Şərqdəki proksi qruplara dəstəyi səbəbindən daha da kəskinləşib. Vaşinqton, İranın regiondakı sabitliyi pozan fəaliyyətlərini dayandırmaq üçün həm diplomatik, həm də hərbi təzyiq vasitələrindən istifadə edir.

51 milyard dollarlıq hərbi xərc, ABŞ vergi ödəyiciləri üçün böyük bir yük olmaqla yanaşı, regionda davamlı gərginliyin saxlanmasının maliyyə tərəfini də göz önünə sərir. Bu vəsaitin başqa sahələrə yönəldilməsi imkanları haqqında da müxtəlif fikirlər irəli sürülür.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu cür yüksək hərbi xərclər, ABŞ-ın İran siyasətinin davamlılığını və regionda hərbi mövcudluğunu nümayiş etdirir. Lakin bu yanaşmanın uzunmüddətli perspektivdə regionda sülh və sabitliyə necə təsir edəcəyi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Tərəflər arasındakı gərginliyin azaldılması üçün diplomatik səylərin artırılması vacibliyi vurğulanır. Əks halda, hərbi xərclərin artması ilə yanaşı, regionda gözlənilməz hadisələrin baş vermə riski də artmaqdadır.

Bakıda silsilə ev oğurluqları törədən şəxs saxlanılıb. Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) məlumatına görə, paytaxt ərazisində mənzillərdən 25 min manat dəyərində əmlak oğurlayan şəxsin tutulması ilə bağlı uğurlu əməliyyat keçirilib.

Polis əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində, uzun müddətdir ki, əhalinin əmlakına qəsd edən cinayətkarın kimliyi müəyyən edilib. Şübhəli şəxs qısa zamanda yaxalanaraq istintaqa təhvil verilib.

Oğurlanan əmlakın ümumi dəyərinin 25 min manat olduğu bildirilir. İlkin məlumata görə, cinayətkar müxtəlif mənzillərə daxil olaraq pul, qızıl-zinət əşyaları və digər qiymətli əşyaları ələ keçirib. Bu, vətəndaşlara ciddi maddi ziyan vurub.

Saxlanılan şəxs barəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılıb. Hazırda cinayətin bütün təfərrüatlarının araşdırılması və onun digər oxşar cinayətlərdə iştirakının olub-olmaması müəyyənləşdirilir. İstintaq davam edir.

DİN bir daha vətəndaşları ayıq-sayıq olmağa və şübhəli şəxslər, həmçinin baş verən oğurluq halları barədə dərhal polisə məlumat verməyə çağırıb. Bu cür cinayətlərin qarşısının alınmasında ictimai dəstəyin vacibliyi vurğulanıb.

Almaniya Ukraynaya dəstəyini davam etdirərək, müharibənin ağırlaşdığı bir dövrdə Kiyevə milyardlarla avro dəyərində yeni hərbi yardım paketi göndərir. Bu addım, Ukraynanın hava müdafiə sistemlərini gücləndirmək və cəbhədəki mövqeyini möhkəmləndirmək üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Yeni yardım paketinin əsas komponentlərindən biri, Ukraynanın uzun müddətdir tələb etdiyi və hava hücumlarından qorunmaq üçün vacib sayılan “Patriot” raket əleyhinə müdafiə sistemləridir. Bu sistemlər, Rusiya raket və dron hücumlarına qarşı effektiv müdafiə təmin etməklə, Ukrayna şəhərlərinin və kritik infrastrukturunun təhlükəsizliyini artıracaq.

Almaniya hökuməti, bu qərarla Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, beynəlxalq tərəfdaşlarına da güclü bir mesaj verir. Berlin, müharibənin əvvəlindən bəri Ukraynaya ən böyük dəstək verən ölkələrdən biri olaraq qalır və bu son paket onun bu öhdəliyi davam etdirdiyini göstərir.

Paket təkcə “Patriot” sistemləri ilə məhdudlaşmır; o, həmçinin artilleriya sursatları, zirehli texnika və digər hərbi ləvazimatları da əhatə edir. Bu hərtərəfli yardım, Ukrayna ordusunun cəbhədəki mübarizəsini davam etdirmək üçün zəruri olan resursları təmin edəcək.

Ukrayna rəsmiləri Almaniyanın bu qərarını yüksək qiymətləndirərək, onun ölkənin müdafiəsinə verdiyi töhfənin əvəzsiz olduğunu vurğulayıblar. “Patriot” sistemlərinin çatdırılması, xüsusilə enerji infrastrukturlarına edilən hücumlar fonunda Ukraynanın hava müdafiəsinə olan təcili ehtiyacını qarşılamağa kömək edəcək.

Bu yardım paketi, Qərb ölkələrinin Ukraynaya dəstək koalisiyasının gücünü bir daha nümayiş etdirir. Almaniyanın liderliyi ilə digər müttəfiqlər də Ukraynanın uzunmüddətli təhlükəsizliyini təmin etmək üçün səylərini davam etdirməyə çağırılır.