Blog

Avropa İttifaqı (Aİ) Azərbaycan üçün əhəmiyyətli bir qərar qəbul edərək, ölkəmizə məxsus beş gəmini sanksiya siyahısından çıxarıb. Bu addım, Bakı və Brüssel arasında münasibətlərin müsbət istiqamətdə inkişaf etdiyini göstərən mühüm bir siqnaldır.

Qeyd edək ki, sözügedən gəmilərin əvvəllər hansı səbəbdən sanksiya siyahısına salındığı barədə ətraflı məlumat verilməsə də, bu qərar Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyinin güclənməsi kimi qiymətləndirilir. Gəmilərin azad edilməsi Azərbaycanın dəniz ticarəti və logistika imkanları üçün yeni perspektivlər açır.

Bu hadisə, həmçinin, Azərbaycanın regionda enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafındakı rolunu nəzərə alaraq, Aİ-nin ölkə ilə əməkdaşlığa verdiyi dəyərin göstəricisidir. Dəniz nəqliyyatı Azərbaycanın iqtisadiyyatında mühüm yer tutur və bu qərar sektorun inkişafına müsbət təsir göstərəcək.

Analitiklər hesab edir ki, bu addım Aİ-Azərbaycan münasibətlərində etimadın artmasına və gələcəkdə daha geniş əməkdaşlıq layihələrinin həyata keçirilməsinə zəmin yarada bilər. Xüsusilə, Cənub Qaz Dəhlizi kimi strateji layihələrin fonunda bu cür jestlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycanın dəniz donanmasının sanksiya məhdudiyyətlərindən azad edilməsi, ölkənin beynəlxalq ticarət əlaqələrini genişləndirməsinə və Xəzər hövzəsindəki tranzit potensialını daha effektiv şəkildə istifadə etməsinə imkan verəcək. Bu, həmçinin, regionda sabitliyin və iqtisadi inkişafın təşviqinə töhfədir.

Bakı bu qərarı məmnuniyyətlə qarşılayıb və Aİ ilə dialoqun davam etdirilməsinə hazır olduğunu bəyan edib. İkitərəfli münasibətlərdə yeni səhifə açan bu hadisə, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın güclənməsi üçün əlverişli şərait yaradır.

Azərbaycanın əsas neft markası olan “Azeri LT CIF” dünya bazarlarında ucuzlaşaraq müəyyən bir qiymət səviyyəsində ticarət olunur. Son məlumatlara görə, bir barel “Azeri LT CIF” neftinin qiyməti əvvəlki günlə müqayisədə xeyli azalıb. Bu azalma beynəlxalq neft bazarlarında müşahidə edilən ümumi trendlərlə əlaqələndirilir.

Qeyd edək ki, “Azeri LT CIF” neftinin qiyməti adətən Brent markalı xam neftin qiymətinə uyğun olaraq dəyişir. Brent neftinin də son dövrlərdəki qiymət dinamikası “Azeri LT CIF” üçün də oxşar tendensiyaları şərtləndirir. Neftin qiymətindəki bu dəyişikliklər qlobal iqtisadiyyatdakı mövcud vəziyyətin bir göstəricisidir.

Neft qiymətlərinin düşməsinə bir sıra amillər təsir edə bilər. Bunlara qlobal iqtisadi artım proqnozlarının zəifləməsi, böyük istehlakçı ölkələrdə tələbatın azalması, eləcə də OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti ilə bağlı qərarlar daxildir. Geopolitik gərginliklər və ya onların azalması da bazarlara birbaşa təsir göstərir.

Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft qiymətləri mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Neft gəlirləri dövlət büdcəsinin əsas hissəsini təşkil etdiyi üçün qiymətlərdəki hər hansı dəyişiklik ölkənin makroiqtisadi sabitliyinə və inkişaf proqramlarına təsir edə bilər. Hazırkı ucuzlaşma dövlət gəlirlərinin azalması ilə nəticələnə bilər.

Analitiklər yaxın gələcəkdə neft bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Tələb və təklif arasındakı balans, həmçinin dünyada baş verən siyasi və iqtisadi proseslər neftin qiymətini müəyyən edən əsas faktorlar olaraq qalır.

Azərbaycan hökuməti neft gəlirlərindən asılılığı azaltmaq və iqtisadiyyatı şaxələndirmək istiqamətində addımlar atsa da, neftin qiyməti hələ də ölkənin maliyyə vəziyyəti üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən, dünya bazarlarındakı hər bir dəyişiklik diqqətlə izlənilir.

Kreml daxilindən gələn son açıqlamalar Rusiya siyasi elitasında ölkədəki ictimai əhval-ruhiyyə ilə bağlı artan narahatlığı üzə çıxarır. Belə ki, bir Kreml təmsilçisi cəmiyyətin müxtəlif qadağalar və məhdudiyyətlərdən bezdiyini etiraf edərək, bu vəziyyətin Prezident Vladimir Putinin reytinqinə təsir etdiyini bildirib. Bu etiraf, Rusiyada daxili siyasi gərginliyin artdığının və hakimiyyətin bu tendensiyadan xəbərdar olduğunun göstəricisidir.

Qeyd olunan “qadağalar” və “məhdudiyyətlər” geniş bir spektrə malik ola bilər. Bunlar siyasi fəaliyyətə, informasiya azadlığına, media üzərində nəzarətə və hətta gündəlik həyatın müxtəlif sahələrinə tətbiq olunan məhdudiyyətləri əhatə edə bilər. Uzun müddət davam edən belə təzyiqlər cəmiyyətdə yorğunluq və narazılıq yaratmış, xüsusilə gənc nəsil arasında apatiya və ya etiraz əhval-ruhiyyəsini gücləndirmişdir.

Kremlin bir rəsmisinin bu cür açıqlama verməsi, vəziyyətin ciddiliyini vurğulayır. Bu, yalnız xarici təzyiqlərlə deyil, həm də daxili problemlərlə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalan bir rejim üçün ciddi siqnaldır. İctimai dəstəyin azalması uzunmüddətli perspektivdə siyasi sabitliyə təhdid yarada bilər.

Putinin reytinqinin düşməsi təkcə siyasi qadağalarla əlaqəli deyil. İqtisadi durğunluq, real gəlirlərin azalması, korrupsiya və gələcəyə dair ümidlərin azalması da cəmiyyətin narazılığını artıran əsas amillərdəndir. Vətəndaşlar daha yaxşı həyat şəraiti və azadlıqlar tələb edərkən, mövcud məhdudiyyətlər onların ümidlərini daha da sarsıdır.

Bu vəziyyət, Kremlin öz siyasətini yenidən nəzərdən keçirməyə və ya ictimai rəylə daha effektiv dialoq qurmağa məcbur edə bilər. Əks halda, cəmiyyətdəki gərginliyin artması daha geniş miqyaslı sosial və siyasi nəticələrə səbəb ola bilər. Hakimiyyətin “cəmiyyət bezib” etirafı, Rusiya daxilindəki dərin problemlərin səthi deyil, köklü xarakter daşıdığını göstərir.

Odesa şəhəri Rusiya qüvvələrinin növbəti raket hücumuna məruz qalıb. Şəhər mərkəzində yerləşən yaşayış binaları hədəfə alınıb, nəticədə ciddi dağıntılar meydana gəlib. Bu hücum Ukraynaya qarşı davam edən müharibədə mülki infrastruktura yönəlmiş növbəti qəddarlıq aktı kimi qiymətləndirilir.

Hücum nəticəsində çox sayda insan həlak olub və yaralanıb. Xilasedicilər və təcili yardım briqadaları hadisə yerində işləyir, dağıntılar altından sağ qalanları çıxarmağa çalışır və yaralılara ilkin tibbi yardım göstərirlər. Həlak olanların və yaralananların sayı barədə dəqiq məlumatlar hələ dəqiqləşdirilir.

Yerli hakimiyyət orqanları əhaliyə sığınacaqlarda qalmağı və təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməyi tövsiyə edib. Şəhərdə hava həyəcanı siqnalları tez-tez verilir və sakinlər daimi təhlükə altında yaşayırlar. Bu cür hücumlar şəhərin normal həyat ritmini pozur və əhali arasında qorxu və gərginlik yaradır.

Rusiya tərəfi hücumlarla bağlı rəsmi açıqlama verməsə də, Ukrayna rəsmiləri bu hərəkətləri beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması və müharibə cinayəti kimi qiymətləndirir. Mülki obyektlərin hədəfə alınması beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş narazılıq doğurur.

Odesa, Qara dəniz sahilində strateji əhəmiyyətə malik bir şəhər olaraq, müharibənin əvvəlindən bəri dəfələrlə Rusiya hücumlarına məruz qalıb. Şəhərin liman infrastrukturu və mülki obyektləri mütəmadi olaraq raket və dron zərbələri ilə hədəflənir.

Bu son hücum, müharibənin mülki əhaliyə vurduğu zərbələrin miqyasını bir daha nümayiş etdirir. Beynəlxalq təşkilatlar və insan haqları müdafiəçiləri tərəfindən müharibə cinayətlərinin araşdırılmasına dair çağırışlar davam edir.

Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) “Roskomnadzor” rəhbərliyinə qarşı planlaşdırılan terror aktının qarşısını alıb. Əməliyyat nəticəsində bir neçə şübhəli şəxs saxlanılıb və böyük miqdarda partlayıcı maddə, silah-sursat ələ keçirilib.

FSB-dən verilən məlumata görə, terror aktı Ukrayna xüsusi xidmət orqanları tərəfindən idarə olunan radikal qruplaşma tərəfindən planlaşdırılıbmış. Məqsəd “Roskomnadzor”un yüksək rütbəli vəzifəli şəxslərindən birinə sui-qəsd təşkil etmək olub.

Həyata keçirilən əməliyyat-axtarış tədbirləri zamanı terrorçuların gizləndiyi mənzildə güclü partlayıcı qurğu, odlu silahlar, müxtəlif növ döyüş sursatları və rabitə vasitələri aşkarlanıb. Həmçinin, terror aktının planlaşdırılmasına dair sənədlər və elektron yazışmalar da ələ keçirilib.

Hadisənin Moskvada baş verdiyi bildirilir. “Roskomnadzor” Rusiyada informasiya texnologiyaları və kütləvi kommunikasiyalar sahəsində nəzarəti həyata keçirən əsas qurumlardan biridir və onun rəhbərliyinə yönəlmiş hər hansı bir hücum ciddi rezonans doğura bilərdi.

Saxlanılan şəxslərin ilkin dindirilməsi zamanı onlar terror planlarını etiraf ediblər. Onların Ukrayna xüsusi xidmət orqanları ilə əlaqələri və təlimatları barədə məlumat verdikləri iddia olunur.

Hazırda cinayət işi açılıb və araşdırmalar davam etdirilir. FSB terror şəbəkəsinin digər üzvlərinin aşkar edilməsi və zərərsizləşdirilməsi istiqamətində işləri davam etdirir. Bu hadisə Rusiyada təhlükəsizlik tədbirlərinin daha da gücləndirilməsinə səbəb ola bilər.