Category: Dünya

İran Xarici İşlər Nazirinin müavini Abbas Əraqçi Pakistanın paytaxtı İslamabada rəsmi səfərə gəlib. Bu səfər, regionda cərəyan edən mürəkkəb siyasi proseslər və iki ölkə arasındakı strateji əlaqələr fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Əraqçinin İslamabadda Pakistan rəsmiləri ilə bir sıra görüşlər keçirməsi gözlənilir. Görüşlərdə ikitərəfli əməkdaşlıq, regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq gündəmdəki aktual mövzuların müzakirə ediləcəyi ehtimal olunur.

İran və Pakistan uzun illərdir ki, müxtəlif sahələrdə sıx əlaqələr qurmuş iki qonşu ölkədir. Bu səfər, enerji, ticarət, sərhəd təhlükəsizliyi və mədəni mübadilə kimi sahələrdə mövcud əməkdaşlığı daha da gücləndirmək üçün yeni imkanlar yarada bilər.

Analitiklər səfərin, xüsusilə də regionda artan gərginliklər fonunda, hər iki ölkənin mövqelərini əlaqələndirmək və ortaq maraqları qorumaq baxımından kritik olduğunu vurğulayırlar. Terrorizmlə mübarizə və sərhəd təhlükəsizliyi məsələləri də gündəmdəki əsas mövzulardan ola bilər.

İslamabadın Tehranla münasibətlərini balanslaşdırması regional sabitlik üçün vacibdir. Bu səfər, həmçinin İranın beynəlxalq təcridə qarşı regional müttəfiqlərlə əlaqələrini gücləndirmək cəhdlərinin bir hissəsi kimi də qiymətləndirilə bilər.

Danışıqların nəticələri həm İran-Pakistan əlaqələrinə, həm də daha geniş regional dinamikaya təsir edə bilər. Tərəflərin hansı konkret razılaşmalara gələcəyi yaxın günlərdə aydın olacaq.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi (DOJ) tərəfindən edam metodları ilə bağlı qəbul edilən qərar böyük mübahisələrə səbəb olub. Ölkə mətbuatında yayılan xəbərlərə görə, Nazirlik ölüm hökmünü icra etmək üçün ölümcül inyeksiya ilə yanaşı, “güllələnmə” üsulunu da yenidən tətbiq etməyə başlayıb.

Bu qərar, illərdir müxtəlif səbəblərdən tətbiqi dayandırılmış və ya məhdudlaşdırılmış edam metodlarının geri qaytarılması deməkdir. Xüsusilə “güllələnmə” üsulunun yenidən gündəmə gəlməsi insan haqları təşkilatları və hüquq müdafiəçiləri arasında ciddi narahatlıq doğurub.

ABŞ-da ölüm hökmü uzun müddətdir ki, həm hüquqi, həm də etik baxımdan qızğın müzakirələrə səbəb olan bir mövzudur. Ölümcül inyeksiya üçün istifadə olunan dərmanların əldə edilməsində yaranan çətinliklər və bu metodun bəzən ağrılı və uğursuz icra olunması ilə bağlı iddialar, alternativ üsulların axtarışına səbəb olmuşdu.

Ədliyyə Nazirliyinin bu addımı, bəzi ştatlarda edamların icrasında yaranan durğunluğu aradan qaldırmaq və məhkəmə qərarlarını yerinə yetirmək məqsədi daşıyır. Lakin bir çoxları bu cür “qəddar və qeyri-adi” cəza metodlarının müasir hüquq prinsiplərinə zidd olduğunu iddia edir.

Mütəxəssislər, bu qərarın ABŞ-ın beynəlxalq arenadakı imicinə mənfi təsir göstərə biləcəyini və ölkə daxilində ölüm hökmünə qarşı mübarizəni daha da gücləndirəcəyini proqnozlaşdırırlar. Həmçinin, bu metodların tətbiqinin konstitusiyaya uyğunluğu ilə bağlı yeni məhkəmə işlərinin başlaya biləcəyi gözlənilir.

Qərarın detalları və onun gələcək tətbiqi ilə bağlı daha ətraflı məlumatlar yaxın günlərdə açıqlanacaq. Lakin indidən bəllidir ki, ABŞ-ın bu addımı ölkə daxilində və beynəlxalq səviyyədə geniş müzakirələrə səbəb olacaq.

İran Meclisi Medya Ofisi, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə yeni bir danışıq raundunun planlaşdırılmadığını açıqlayaraq, beynəlxalq gündəmdə geniş rezonans doğuran bir bəyanat yayıb. Bu açıqlama, ABŞ-İran münasibətlərindəki gərginliyi bir daha ön plana çıxarıb.

İran rəsmiləri tərəfindən verilən məlumata görə, “ABŞ ilə hələ yeni bir görüşmə turu planlaşdırılmayıb”. Bu bəyanat, Tehranın Vaşinqtonla diplomatik əlaqələrə hazır olmadığına dair mövqeyini bir daha təsdiqləyir.

Qeyd edək ki, bu açıqlamadan əvvəl ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp, “İran ABŞ ilə görüşmək istəyir” deyə iddia etmişdi. Trampın bu bəyanatı, İran tərəfindən dərhal təkzib olunmuş və iki ölkə arasındakı fikir ayrılıqlarının dərinliyini göstərmişdi.

İranın bu mövqeyi, bölgədəki vəziyyətin qeyri-sabitliyini daha da artırır. Nüvə proqramı, bölgə təhlükəsizliyi və sanksiyalar kimi məsələlərdə tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqları mövcuddur.

Tehranın Meclis Medya Ofisindən gələn bu son bəyanat, ABŞ-ın İranla danışıqlar masasına oturmaq cəhdlərinin hələlik nəticəsiz qaldığını göstərir. Tərəflər arasında etimadın olmaması, diplomatik irəliləyişlərə mane olan əsas amillərdən biridir.

Analitiklər, İranın bu açıqlamasını daxili siyasi vəziyyət və beynəlxalq arenadakı mövqeyi ilə əlaqələndirirlər. Tehran, ABŞ-ın təzyiqlərinə boyun əyməyəcəyini və öz milli maraqlarını qoruyacağını vurğulayır.

Bu vəziyyət, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini yenidən ABŞ-İran münasibətlərinə yönəldir. Gələcəkdə tərəflər arasında hansı addımların atılacağı isə hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Son dəqiqə xəbərlərinə görə, İsrail ordusu Lübnanın cənub bölgələrinə hava zərbələri endirib. Bu hücumlar, bölgədə onsuz da kövrək olan sülh prosesini daha da gərginləşdirib və beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurub.

Hücumdan bir müddət əvvəl ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp İsrail ilə Lübnan arasında əldə olunmuş atəşkəsin daha üç həftə uzadılacağını açıqlamışdı. Bu bəyanat bölgədə müəyyən sakitlik və diplomatik irəliləyişlər üçün ümidlər yaratmışdı.

Lakin İsrailin bu son addımı, Trampın çağırışlarına və beynəlxalq vasitəçilik səylərinə məhəl qoymadığını göstərir. Hava zərbələrinin hədəfləri və onların bölgəyə potensial təsirləri barədə ətraflı məlumat hələlik açıqlanmayıb, lakin ilkin məlumatlar cənub bölgələrinin hədəf alındığını göstərir.

Bu hücum, bölgədəki gərginliyin yenidən artmasına səbəb ola bilər və Yaxın Şərqdə onsuz da mürəkkəb olan vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər. Beynəlxalq təşkilatlar və ölkələr tərəfləri təmkinli olmağa və gərginliyi azaltmağa çağırıblar.

Lübnan rəsmiləri İsrailin hərbi əməliyyatlarını pisləyərək, bunun regionda sabitliyi pozduğunu və atəşkəs razılaşmalarını pozduğunu bəyan ediblər. Bu vəziyyət diplomatik səylərin artırılmasını zəruri edir.

ABŞ-da maliyyə dairələrini və siyasi gündəmi uzun müddət məşğul edən mühüm bir məsələ öz həllini tapdı. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) sədri Jerome Powell barəsində aparılan cinayət istintaqını yekunlaşdırdığını açıqlayıb. Bu qərar, ölkənin mərkəzi bankının rəhbərliyi ətrafında yaranan kritik gərginliyi aradan qaldıraraq, maliyyə bazarlarında böyük rahatlıqla qarşılanıb.

İstintaqın başlaması Fed-in rəhbərliyində potensial dəyişikliklər və ya sədrlik mövqeyinin zəifləməsi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaratmışdı. Jerome Powell, ABŞ iqtisadiyyatının sabitliyində və pul siyasətinin formalaşmasında əsas fiqurlardan biridir. Onun haqqında aparılan hər hansı bir araşdırma təkcə Fed-in nüfuzuna deyil, həm də qlobal maliyyə sisteminə təsir edə biləcək potensial risklər daşıyırdı.

Ədliyyə Nazirliyinin qərarı ilə Powell-ın rəhbərliyi üzərindəki qara buludlar dağılmış oldu. Bu addım Fed-in pul siyasəti qərarlarının müstəqilliyini və sabitliyini təmin edir. Mərkəzi bankın rəhbərliyindəki belə qeyri-müəyyənlik, xüsusilə inflyasiya ilə mübarizə və iqtisadi artımın dəstəklənməsi kimi mühüm dövrlərdə ciddi maneələr yarada bilərdi.

Qərar, eyni zamanda, ABŞ-ın maliyyə sisteminin idarəetmə mexanizmlərinə olan inamı gücləndirir. Mərkəzi bankın sədri haqqında istintaqın başa çatması, Fed-in cari iqtisadi çağırışlarla mübarizədə tam diqqətini cəmləşdirməsinə imkan verir. Bu, həm daxili, həm də beynəlxalq investorlar üçün müsbət siqnal hesab olunur.

Ekspertlər bu hadisəni ABŞ iqtisadiyyatı üçün kritik bir məqamda yaranmış qeyri-müəyyənliyin aradan qalxması kimi qiymətləndirirlər. Powell-ın mövqeyinin möhkəmlənməsi, Fed-in gələcək pul siyasəti addımlarında daha qətiyyətli və proqnozlaşdırıla bilən olacağına dair ümidləri artırır. Bu, qlobal iqtisadiyyat üçün də sabitləşdirici bir amil kimi çıxış edə bilər.

Beləliklə, ABŞ-da mərkəzi bankın rəhbərliyi ilə bağlı narahatlıqlar geridə qaldı. Bu inkişaf, Fed-in gələcək fəaliyyəti üçün daha aydın bir yol açır və iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarında gözlənilən qərarların verilməsi üçün zəmin yaradır.

İran Xarici İşlər Naziri Abbas Arakçi, ABŞ mediasında yayılan iddiaları təsdiqləyərək, İslamabad, Maskat və Moskvaya rəsmi səfərlərə çıxacağını açıqlayıb. Bu səfərlər regionda və beynəlxalq arenada gərginliyin artdığı bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Amerikanın nüfuzlu mətbuat orqanları, Arakçinin İslamabada səfərinin əsas məqsədinin İran və ABŞ arasında potensial danışıqlar üçün zəmin hazırlamaq olduğunu iddia edirdilər. İranlı nazirin bu açıqlaması, həmin iddiaları bir növ təsdiqləmiş oldu.

İslamabadın müəyyən dairələrdə İran-ABŞ münasibətlərində vasitəçi rolunu oynaya biləcəyi barədə fərziyyələr mövcuddur. Pakistanın hər iki ölkə ilə yaxşı əlaqələri, bu ehtimalı daha da gücləndirir. Bu səfər, Tehranın mövcud diplomatik böhrandan çıxış yolları axtardığını göstərir.

Maskat və Moskva da beynəlxalq diplomatiyada mühüm mərkəzlərdir. Oman uzun müddətdir ki, İran və Qərb arasında gizli danışıqlar üçün etibarlı bir platforma rolunu oynayır. Rusiya isə İranın strateji müttəfiqlərindən biridir və regiondakı proseslərdə aktiv iştirak edir.

Bu üç paytaxta ediləcək səfərlər, İranın regionda və dünyada diplomatik fəaliyyətini gücləndirmək, habelə nüvə razılaşması ətrafındakı gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyır. Beynəlxalq müşahidəçilər bu səfərlərin nəticələrini yaxından izləyəcəklər.

Arakçinin səfər proqramı, İranın regionda sülh və sabitliyin təmin olunması istiqamətində atdığı addımlardan biri kimi də qiymətləndirilə bilər. Tehranın diplomatik kanalları aktivləşdirməsi, gərginliyin hərbi münaqişəyə çevrilməsinin qarşısını almaq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

İspaniyanın aparıcı banklarından biri olan Santander, müştəri vərdişlərindəki dəyişikliklərə cavab olaraq fiziki filial şəbəkəsini azaltmağa qərar verib. Bank, may ayının sonuna qədər ümumilikdə 40 filialını bağlayacağını elan edib.

Bu qərar, bankçılıq sektorunda müşahidə olunan geniş rəqəmsallaşma trendinin bir hissəsidir. Getdikcə daha çox müştəri əməliyyatlarını onlayn platformalar, mobil tətbiqlər və digər rəqəmsal kanallar vasitəsilə həyata keçirməyə üstünlük verir.

Santander rəhbərliyi, filialların bağlanmasının əsas səbəbi kimi fiziki məkanlara olan tələbatın azalmasını göstərir. Müştərilərin böyük əksəriyyəti artıq bank xidmətlərindən evlərindən və ya iş yerlərindən rahatlıqla istifadə edə bilir.

Bağlanacaq filialların yerləşdiyi regionlar və bu qərarın işçi qüvvəsinə təsiri barədə ətraflı məlumat verilməsə də, bankın bu addımı əməliyyat xərclərini optimallaşdırmağa və rəqəmsal infrastruktura daha çox sərmayə qoymağa yönəldiyi gözlənilir.

Analitiklər, Santanderin bu addımının digər böyük banklar tərəfindən də təkrarlana biləcəyini proqnozlaşdırır. Rəqəmsal transformasiya, bankçılıq sektorunun gələcəyini formalaşdıran əsas amillərdən biridir.

Fransanın Korsika adasının cənubundakı Lava Körfəzində dəniz kirpisi axtaran şəxslər təsadüfən inanılmaz bir arxeoloji kəşfə imza atıblar. Su altında aparılan araşdırmalar zamanı MS 3-cü əsrə aid olduğu təxmin edilən böyük bir Roma qızıl xəzinəsi aşkar edilib.

Bu nadir tapıntı təxminən 2000 ədəd qızıl Roma sikkəsindən və nəhəng bir qızıl lövhədən ibarətdir. Mütəxəssislər, bu xəzinənin o dövrün imperatorluq səviyyəsində yüksək əhəmiyyətə malik olduğunu və böyük bir dəyər daşıdığını bildirirlər.

Arxeoloqların ilkin qiymətləndirmələrinə görə, bu xəzinə MS 272-273-cü illərdə baş vermiş bir gəmi qəzası nəticəsində dənizin dibinə çökmüş ola bilər. Tapılan sikkələr və qızıl lövhə Roma İmperiyasının bu dövrünə aid iqtisadi və siyasi vəziyyəti haqqında qiymətli məlumatlar verəcəkdir.

Kəşf, sualtı arxeologiya sahəsində son illərin ən əhəmiyyətli hadisələrindən biri hesab olunur. Dənizin dərinliklərində minlərlə il qorunub saxlanılan bu xəzinənin detalları beynəlxalq elmi ictimaiyyətin böyük marağına səbəb olub.

Tapılan sikkələr üzərindəki təsvirlər və yazılar Roma imperatorlarının kimliyini və hakimiyyət dövrlərini müəyyənləşdirməyə kömək edəcək. Bu, tarixçilərə Roma İmperiyasının bu çətin dövründəki daxili və xarici siyasəti haqqında daha dərin anlayış əldə etməyə imkan verəcək.

Xəzinənin tapıldığı ərazi hazırda mühafizə altına alınıb və əlavə tədqiqatlar aparılır. Bu unikal tapıntı, Roma İmperiyasının dəniz ticarəti yolları və mədəni əlaqələri haqqında yeni nəticələr ortaya qoymağa qadirdir.

Hərraclar bəzən gözlənilməz hadisələrə səhnə olur. Bəzi məhsullar münasib qiymətlərlə satışa çıxarılır və demək olar ki, hər kəs təklif verə bilir. Lakin elə əşyalar var ki, onların hərrac açılış qiyməti belə insanların təəccübünə səbəb olur.

Bu cür nadir hallardan biri yaxınlarda baş verib. Dəyəri tam 30 milyon dollar olan bir əşya, hərracda cəmi 3 dəqiqə ərzində yeni sahibini tapıb. Bu, dünya hərrac tarixində nadir rast gəlinən, diqqətçəkən bir hadisə kimi qeydə alınıb.

Adətən, bu cür yüksək dəyərli əşyaların satışı daha uzun çəkir və gərgin təklif mübarizələrinə səhnə olur. Lakin bu dəfəki sürətli satış, əşyanın nadirliyini və kolleksiyaçılar arasında ona olan böyük marağı bir daha sübut edib.

Bu cür əşyaları dəyərli edən amillər arasında onların tarixi əhəmiyyəti, bədii dəyəri, unikallığı və nadir tapılması yer alır. 30 milyon dollarlıq əşyanın da məhz bu xüsusiyyətlərə malik olduğu güman edilir.

Sürətli satış həm də lüks bazarının və nadir əşyalara olan tələbatın nə qədər güclü olduğunu göstərir. Dünya miqyasında varlı kolleksiyaçılar, kolleksiyalarına yeni və əvəzolunmaz parçalar əlavə etmək üçün yüksək məbləğlər ödəməyə hazırdırlar.

Bu hadisə, hərrac evləri üçün də əhəmiyyətli bir uğur hesab edilir və gələcəkdə oxşar dəyərli əşyaların satışına marağı daha da artıracağı gözlənilir. Nadir əşyaların bazarı hər zaman dinamik və sürprizlərlə dolu olaraq qalır.

Ege dənizinin mavisi ilə Kazdağlarının yaşılının qovuşduğu nadir bir nöqtədə yerləşən qədim bir Türk kəndi, iki min illik zəngin irsini qoruyaraq dünya səviyyəsində tanınmağa hazırlaşır. Bu tarixi yaşayış məntəqəsi, özünəməxsus memarlığı və təbii gözəlliyi ilə diqqət çəkir.

Kəndin hər bir daş evi, zamanın sınağından keçmiş bir hekayəni pıçıldayır. Özünəməxsus toxuması, orijinal quruluşu və əsrlər boyu qorunub saxlanılan mədəniyyəti onu sadəcə bir yaşayış yeri deyil, həm də canlı bir muzeyə çevirir. Sakinləri bu irsi böyük bir həssaslıqla qoruyur.

Bu müstəsna kənd, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Turizm Təşkilatının (UN Tourism) “Ən Yaxşı Turizm Kəndi 2026” proqramında Türkiyəni təmsil etmək üçün namizəd göstərilib. Bu namizədlik, kəndin qlobal səviyyədə turizm potensialının və mədəni dəyərinin etirafı deməkdir.

Kəndin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri də onun qorunma fəlsəfəsidir: “bir daşına belə toxunulmur”. Bu prinsip, kəndin orijinal quruluşunun və tarixi kimliyinin gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılmasını təmin edir. Hər bir tikili, hər bir küçə əcdadlardan miras qalan dəyərli bir əmanət kimi qorunur.

Bu yanaşma, müasir dövrdə sürətli urbanizasiya və dəyişikliklər fonunda tarixi və mədəni irsin qorunmasının nə qədər vacib olduğunu bir daha sübut edir. Kənd, yalnız turistik bir məkan olmaqla qalmayıb, həm də davamlı turizm və irsin mühafizəsi üçün bir model rolunu oynayır.

Türkiyənin bu incisi, dünya turizm xəritəsində özünə layiqli yer tutmağa iddialıdır. Onun beynəlxalq səviyyədə tanınması, təkcə kənd üçün deyil, bütün Türkiyə üçün böyük bir prestij və yeni turizm imkanları vəd edir. Bu, həm də yerli iqtisadiyyatın inkişafına mühüm töhfə verəcək.