Category: Cəmiyyət

Türkiyə, milli və dini bayramların bolluğu səbəbindən dünyada ən çox rəsmi tətil edən ölkələrdən biri kimi tanınır. Bu ölkədə vətəndaşlar ildə ən az 15,5 gün rəsmi dövlət bayramları ilə əlaqədar istirahət hüququna malikdirlər. Bu göstərici bir çox inkişaf etmiş ölkələrin orta göstəricisindən xeyli yüksəkdir.

Türkiyənin tətil təqvimi həm milli əhəmiyyətli günləri, həm də İslam dininin müqəddəs bayramlarını əhatə edir. Qələbə Bayramı, Cümhuriyyət Bayramı kimi milli bayramlar, Ramazan və Qurban bayramları kimi dini bayramlarla birlikdə uzunmüddətli istirahət imkanları yaradır.

Bu uzun tətil dövrləri iqtisadiyyatın müəyyən sektorlarına, xüsusilə turizm və xidmət sahələrinə müsbət təsir göstərir. Vətəndaşlar bayram günlərində səyahət etməyə, ailələri ilə vaxt keçirməyə və yerli turizmə dəstək olmağa meyllidirlər.

Lakin bəzi hallarda uzun tətil dövrləri istehsal və digər sektorlarda müəyyən fasilələrə və işin ləngiməsinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən, bayram təqvimlərinin planlaşdırılması zamanı həm vətəndaşların istirahət ehtiyacları, həm də iqtisadiyyatın fasiləsiz fəaliyyəti nəzərə alınır.

Türkiyənin bu tətil siyasəti, işçi qüvvəsinin motivasiyasını artırmaq və sosial rifahı təmin etmək məqsədi daşıyır. Ölkə, əhalinin həm iş, həm də istirahət arasında balans tapmasına kömək edən bir sistem qurmağa çalışır.

Bu tətil günləri, Türkiyə cəmiyyətinin sosial və mədəni həyatında da mühüm rol oynayır. Ailəvi toplantılar, ənənəvi mərasimlər və ictimai tədbirlər bu günlərdə daha geniş vüsət alır, milli kimliyin və dini dəyərlərin qorunmasına xidmət edir.

Azərbaycan bazarlarında idxal olunan balıq məhsullarının satış qiymətləri ilə alış qiymətləri arasında ciddi fərq müşahidə olunur. Bu vəziyyət istehlakçıların haqlı narazılığına səbəb olur. Məsələn, bəzi balıq növlərinin ölkəyə kiloqramı cəmi 2 manata gətirildiyi halda, pərakəndə satışda 35 manata təklif olunması geniş müzakirələrə yol açıb.

“Tribuna.az” saytının “Xəzər TV”yə istinadən verdiyi məlumata görə, Rusiyadan idxal olunan balıqların daxili bazarda dəyərindən qat-qat baha qiymətə satılması halları adi hal alıb. Bu, balıqların ilkin maya dəyəri ilə son istehlakçıya çatdırılma qiyməti arasında nəhəng bir uçurum yaradır.

Belə böyük qiymət fərqinin yaranmasının bir neçə səbəbi ola bilər. Nəqliyyat xərcləri, gömrük rüsumları, saxlama şəraiti və topdan-pərakəndə satış marjaları qiymətə təsir etsə də, 2 manatlıq məhsulun 35 manata satılması bu xərclərin həddindən artıq şişirdildiyini göstərir. Bu vəziyyət bazarda inhisarçı meyllərin və ya nəzarətsiz qiymət tənzimləməsinin mövcudluğu ehtimalını artırır.

Nəticədə, Azərbaycan vətəndaşları keyfiyyətli balıq məhsullarına əlçatan qiymətlərlə sahib olmaq imkanından məhrum olurlar. İdxal olunan balıqların real dəyərindən dəfələrlə baha satılması istehlakçıların büdcəsinə ciddi zərbə vurur və onların alıcılıq qabiliyyətini azaldır.

Mövcud vəziyyət müvafiq dövlət qurumlarının, xüsusilə də Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin diqqətini tələb edir. Bazarda qiymət formalaşmasının şəffaflığının təmin edilməsi, süni qiymət artımının qarşısının alınması və rəqabət mühitinin gücləndirilməsi vacibdir.

Yalnız effektiv nəzarət mexanizmləri və qanunvericilik tənzimləmələri ilə idxal balıq məhsullarının qiymətlərindəki bu ədalətsiz fərq aradan qaldırıla bilər. Bu, həm istehlakçıların hüquqlarının qorunmasına, həm də daxili bazarın sağlam inkişafına töhfə verəcəkdir.

Sumqayıt şəhərinin böyük bir hissəsində sabah su təchizatında ciddi fasilə yaranacaq. Bu vəziyyət şəhərin təxminən 25 min sakininin gündəlik həyatına təsir edəcək və əhali üçün müəyyən çətinliklər yaradacaq.

“Azərsu” ASC-dən verilən məlumata görə, fasilə texniki səbəblərlə əlaqədar olaraq planlaşdırılan təmir-bərpa işlərinin aparılması ilə bağlıdır. İşlərin gün ərzində başa çatdırılması və su təchizatının bərpası gözlənilir.

Şəhər sakinlərinə sabah üçün lazımi qədər su ehtiyatı toplamaq tövsiyə olunur. Xüsusilə uşaqlı ailələr və yaşlı vətəndaşlar üçün bu, xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Su kəsilməsi məişət ehtiyacları, təmizlik və şəxsi gigiyena üçün çətinliklər yaradacaq. Vətəndaşlardan yaranmış vəziyyətə anlayışla yanaşmaları xahiş olunur.

Fasilənin şəhərin hansı konkret ərazilərini əhatə etdiyi barədə dəqiq məlumat verilməsə də, geniş bir ərazinin bundan təsirlənəcəyi bildirilir. Sakinlər rəsmi mənbələrdən gələn yenilikləri izləməlidirlər.

“Azərsu” ASC yarana biləcək narahatlıqlara görə üzr istəyir və su təchizatının ən qısa zamanda bərpası üçün bütün lazımi tədbirlərin görüləcəyini qeyd edir.

Son günlər Bakı şəhərində 100 min binanın söküləcəyi ilə bağlı yayılan xəbərlər ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olmuşdu. Lakin bu iddialar Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən rəsmən təkzib edilib.

Komitədən verilən məlumata görə, Bakı şəhərinin Baş planında belə bir kütləvi söküntü planı nəzərdə tutulmayıb. Bildirilib ki, paytaxtın inkişafı və yenidənqurması ilə bağlı bütün layihələr müvafiq dövlət qurumları tərəfindən şəffaf şəkildə ictimaiyyətə təqdim edilir.

Vurğulanıb ki, Bakının Baş planı şəhərin uzunmüddətli inkişaf strategiyasını əks etdirir və bu plan çərçivəsində mövcud binaların kütləvi söküntüsü kimi bir tədbir yoxdur. Plan, əksinə, şəhərsalma prinsiplərinə uyğun olaraq mövcud tikililərin dayanıqlı şəkildə istismarı və modernləşdirilməsini hədəfləyir.

Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi vətəndaşları yalnız rəsmi mənbələrdən yayılan məlumatlara etibar etməyə çağırıb. Əsassız xəbərlərin şəhər əhalisi arasında çaşqınlıq yaratdığı qeyd edilib və bu cür yalan məlumatlara inanmamaq tövsiyə olunub.

Bu təkzib, paytaxtın gələcək inkişafı ilə bağlı yaranan suallara aydınlıq gətirərək, şəhər sakinlərinin narahatlığını aradan qaldırmağa xidmət edir. Bakının urbanizasiya prosesləri beynəlxalq standartlara və milli maraqlara uyğun şəkildə həyata keçirilir.

2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın pərakəndə ticarət şəbəkəsində istehlakçılara ümumilikdə 15 milyard 927 milyon manatlıq mal satılıb. Bu göstərici əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 3,6 faiz artım deməkdir ki, bu da ölkə iqtisadiyyatında istehlakın dinamik inkişafını əks etdirir.

Satılan məhsulların dəyərinin 8 milyard 794 milyon manatı, yəni ümumi dövriyyənin 55,2 faizi ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məhsullarının payına düşüb. Qalan 7 milyard 133 milyon manatlıq hissə isə qeyri-ərzaq məhsullarının satışından formalaşıb ki, bu da ümumi dövriyyənin 44,8 faizini təşkil edir.

Bu rəqəmlər Azərbaycan əhalisinin istehlak xərclərində əsas ehtiyac mallarının üstünlük təşkil etdiyini bir daha sübut edir. Vətəndaşlar büdcələrinin yarıdan çoxunu gündəlik qida tələbatlarını ödəməyə sərf edirlər ki, bu da yaşayış standartları və istehlak vərdişləri haqqında mühüm məlumat verir.

Hesabat dövründə hər ölkə sakini orta hesabla ayda 156,4 manatlıq pərakəndə ticarət şəbəkəsindən mal alıb. Bu göstərici əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin və ümumi istehlak səviyyəsinin bir ölçüsü kimi çıxış edir.

Göründüyü kimi, Azərbaycan istehlakçıları üçün ərzaq, içki və tütün məhsulları xərclərin əsas hissəsini təşkil edir. Bu tendensiya həm istehsalçılar, həm də pərakəndə satıcılar üçün bazarda hansı sektorların daha aktiv olduğunu göstərir və gələcək investisiya qərarları üçün əsas rol oynayır.

Azərbaycanda aprel ayının pensiyalarının ödəniş tarixi açıqlanıb. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına görə, bütün pensiyalar aprelin 21-də tam şəkildə ödəniləcək. Bu xəbər minlərlə pensiyaçının diqqət mərkəzindədir.

Nazirlikdən verilən rəsmi açıqlamada bildirilir ki, müvafiq ödənişlərin vaxtında və fasiləsiz təmin edilməsi üçün bütün lazımi tədbirlər görülüb. Bu, ölkə əhalisinin sosial müdafiəsinin vacib bir hissəsidir.

Qeyd edək ki, pensiyaların hər ayın müəyyən edilmiş tarixlərində ödənilməsi ənənəvi haldır. Lakin bayram günləri və ya digər xüsusi hallar nəzərə alınaraq bəzən ödəniş tarixlərində cüzi dəyişikliklər ola bilər. Bu dəfə isə ödənişlər planlaşdırıldığı kimi həyata keçiriləcək.

Pensiyaçılar, bank kartları vasitəsilə və ya poçt şöbələrindən aprel ayının pensiya vəsaitlərini rahatlıqla əldə edə biləcəklər. Nazirlik vətəndaşlara hər hansı sual və ya problem yaranarsa, müvafiq qurumlarla əlaqə saxlamağı tövsiyə edir.

Bu ödənişlər, ölkə iqtisadiyyatında sabitliyin və sosial rifahın davamlılığının təminatçılarından biridir. Hökumət pensiyaçıların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirir.

Beləliklə, aprel ayının pensiyalarını gözləyən bütün vətəndaşlar üçün sevindirici xəbər budur ki, ödənişlər vaxtında, aprelin 21-də tamamlanacaq.

Son 35 il ərzində Bakı və Abşeron yarımadasında müşahidə olunan demoqrafik sıçrayış paytaxtın simasını köklü şəkildə dəyişib. Bu müddət ərzində əhalinin sürətli artımı şəhərin urbanizasiya proseslərinə ciddi təsir göstərmiş, sosial və iqtisadi mənzərəsini yenidən formalaşdırmışdır.

Rəsmi rəqəmlərə görə, hazırda Azərbaycan əhalisinin demək olar ki, hər iki nəfərindən biri Bakıda yaşayır. Bu, paytaxtın ölkənin demoqrafik mərkəzi olduğunu bir daha təsdiqləyir və regionlardan Bakıya olan miqrasiyanın miqyasını açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Əhalinin bu cür kəskin artmasının əsas səbəbləri arasında iqtisadi imkanların cəmləşməsi, iş yerlərinin bolluğu, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin daha yüksək keyfiyyəti kimi faktorlar göstərilir. Regionlarda inkişafın qeyri-bərabərliyi də insanları daha yaxşı həyat şəraiti axtarışında paytaxta üz tutmağa sövq edir.

Demoqrafik sıçrayış Bakı şəhərinin infrastrukturuna böyük təzyiq göstərmişdir. Nəqliyyat sisteminin yüklənməsi, mənzil təminatı problemləri, su və enerji təchizatında yaranan çətinliklər bu sürətli inkişafın yan təsirləri olaraq qarşıya çıxır. Şəhərsalma və abadlıq işləri də yeni reallıqlara uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalır.

Bu vəziyyət, həmçinin, Bakının sosial-mədəni mühitinə də təsir edir. Müxtəlif bölgələrdən gələn insanların inteqrasiyası, şəhər mədəniyyətinin dəyişməsi və yeni sosial dinamikaların yaranması müşahidə olunur. Paytaxt, həqiqətən də, böyük bir “əriyən qazan” rolunu oynayır.

Bakının gələcək inkişaf strategiyaları bu demoqrafik tendensiyaları nəzərə almalı, balanslı regional inkişafı təşviq etməli və paytaxtın dayanıqlı böyüməsini təmin etməlidir. Əks halda, urbanizasiyanın yaratdığı problemlər daha da dərinləşə bilər.

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülər Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektorundakı ciddi problemləri bir daha gündəmə gətirib. Videoda satıcının anbar dolusu cücərmiş soğanları pulsuz payladığı əks olunub. Bu hadisə, Bakı bazarlarında soğanın yüksək qiymətlərlə satıldığı bir vaxtda, kəndlərdə məhsulun israf edilməsi paradoksunu ortaya qoyur.

Cücərmiş soğanların pulsuz paylanması, məhsulun pərakəndə satış üçün yararsız hala düşdüyünü göstərir. Bu, fermerlərin əməyinin və sərmayəsinin boşa getməsi deməkdir. Mütəxəssislər hesab edir ki, bu cür hallar, məhsul yığımından sonra düzgün saxlanma şəraitinin olmaması və ya bazara çıxışda yaranan çətinliklərlə əlaqədardır.

Bakıdakı istehlakçılar üçün soğan qiymətlərinin yüksək olması, kəndlərdəki bu israfçılıq fonunda daha da qəbuledilməz görünür. Tədarük zəncirindəki qüsurlar, nəqliyyat xərcləri, vasitəçilərin sayı və saxlanma problemləri qiymət fərqinin əsas səbəbləri kimi göstərilir. Bu vəziyyət, həm fermerləri zərərə salır, həm də şəhər əhalisinin büdcəsinə mənfi təsir göstərir.

Məhsulun kəndlərdə pulsuz paylanması və ya atılması, bir tərəfdən istehsalçının itkisinə səbəb olur, digər tərəfdən isə şəhər sakinlərinin ehtiyac duyduğu məhsula yüksək qiymət ödəməsinə gətirib çıxarır. Bu, ölkədə qida təhlükəsizliyi və resursların səmərəli istifadəsi mövzusunda ciddi suallar doğurur.

Problemin həlli üçün kompleks yanaşma tələb olunur. Kənd təsərrüfatı məhsullarının saxlanma şəraitinin yaxşılaşdırılması, logistika və tədarük zəncirinin optimallaşdırılması vacibdir. Həmçinin, fermerlərə bazara birbaşa çıxış imkanlarının yaradılması və vasitəçilərin rolunun tənzimlənməsi qiymət stabilliyinə nail olmaqda əhəmiyyətli ola bilər.

Bu hadisə, sadəcə soğanla bağlı deyil, bütövlükdə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarının idarə edilməsindəki zəiflikləri əks etdirir. Effektiv idarəetmə və dövlət dəstəyi olmadan, bu cür israfçılıqlar davam edəcək və həm istehsalçılar, həm də istehlakçılar zərər çəkməyə davam edəcəklər.

Türkiyənin gözəl şəhəri Antalyada 5-ci Antalya Diplomatiya Forumunun (ADF) təntənəli açılış mərasimi keçirilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva bu mötəbər beynəlxalq tədbirdə iştirak edirlər.

Hər il keçirilən Antalya Diplomatiya Forumu, regional və qlobal məsələlərin müzakirə edildiyi, diplomatik əlaqələrin gücləndirildiyi və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişaf etdirildiyi önəmli platformadır. Forum dünya liderlərini, diplomatları, siyasətçiləri, akademik dairələrin nümayəndələrini və beynəlxalq təşkilatların rəhbərlərini bir araya gətirir.

Prezident İlham Əliyevin və birinci xanımın forumdakı iştirakı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdəki fəal rolunun və Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyinin daha bir göstəricisidir. Bu cür yüksək səviyyəli tədbirlər ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq üçün mühüm imkanlar yaradır.

Forum çərçivəsində dövlət və hökumət başçıları, nazirlər, diplomatlar, akademik dairələrin nümayəndələri və beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri cari qlobal çağırışları, sülh və təhlükəsizlik məsələlərini, iqtisadi əməkdaşlığı və humanitar məsələləri müzakirə edəcəklər. Müzakirələrin əsas məqsədi beynəlxalq sülh və sabitliyin təmin edilməsi yollarını tapmaqdır.

Azərbaycan nümayəndə heyətinin forumda iştirakı, həmçinin regionda və dünyada baş verən proseslərə dair Bakının mövqeyini ifadə etmək, ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələri daha da inkişaf etdirmək baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Ailə başçısını itirməyə görə aylıq pensiya və ya müavinət alan ailələrin əyani təhsil alan övladları üçün vacib bir tələb ləğv edilib. Artıq həmin tələbələrə sosial ödənişlərin davam etməsi üçün təhsil müəssisəsindən arayış təqdim etməyə ehtiyac qalmayacaq.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən edilən bu dəyişiklik, sosial xidmətlərin sadələşdirilməsi və vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin əlçatanlığının artırılması məqsədi daşıyır. Bu qərar ailə başçısını itirmiş və təhsilini davam etdirən gənclərin həyatını asanlaşdıracaq.

Əvvəlki qaydalara əsasən, bu kateqoriyadan olan tələbələr hər il yanvar və iyul aylarında təhsil aldıqları müəssisədən arayış alaraq Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin müvafiq qurumlarına təqdim etməli idilər. Bu arayış onların əyani təhsil almasını təsdiqləyirdi.

Yeni qaydalara görə, tələbələrin təhsil statusu haqqında məlumatlar Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi ilə Elm və Təhsil Nazirliyi arasında elektron məlumat mübadiləsi vasitəsilə əldə olunacaq. Bu, vətəndaşların vaxt itkisinin qarşısını alacaq və bürokratik əngəlləri aradan qaldıracaq.

Nəticədə, ailə başçısını itirməyə görə aylıq pensiya və ya müavinət alan ailənin əyani təhsil alan övladlarına bu sosial ödənişlər onların 23 yaşı tamam olanadək avtomatik şəkildə davam etdiriləcək. Bu, tələbələrin təhsilə fokuslanmasına imkan yaradacaq.

Bu addım, dövlətin sosial müdafiə sisteminin rəqəmsallaşdırılması və vətəndaş məmnuniyyətinin artırılması istiqamətində atdığı növbəti mühüm addımdır. Hökumət sosial ödənişlərin təyinatı və ödənişi proseslərini daim təkmilləşdirir.