Blog

ABŞ-ın İranla potensial hərbi qarşıdurmada hipersəs raketlərindən istifadə edə biləcəyi ilə bağlı yayılan xəbərlər beynəlxalq gündəmi zəbt edib. “Bloomberg” agentliyi bu barədə ciddi xəbərdarlıq edərək, regionda gərginliyin yeni səviyyəyə çata biləcəyini göstərir.

Uzun müddətdir ki, ABŞ və İran arasında münasibətlər gərgin olaraq qalır. Nüvə proqramı, regional təsir uğrunda mübarizə və dəniz yollarında baş verən insidentlər iki ölkə arasındakı uçurumu daha da dərinləşdirib. Hərbi əməliyyat ehtimalı isə bu gərginliyin kulminasiya nöqtəsi ola bilər.

Hipersəs raketləri səs sürətindən beş dəfə daha sürətli hərəkət edən, idarə olunması çətin və mövcud hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün böyük təhdid yaradan silahlardır. Onların tətbiqi hərbi strategiyada ciddi dəyişikliklərə səbəb ola bilər və münaqişənin miqyasını qabaqcadan təxmin etməyi çətinləşdirər.

Bloomberg-in hesabatı, ABŞ-ın hərbi arsenalında bu cür müasir silahların mövcudluğuna və potensial istifadəsinə diqqət çəkir. Bu, yalnız İrana qarşı deyil, həm də digər potensial rəqiblərə qarşı güc nümayişi kimi qiymətləndirilə bilər.

Təhlilçilər hesab edirlər ki, hipersəs raketlərinin istifadəsi regionda genişmiqyaslı müharibəyə səbəb ola bilər. Bu, neft qiymətlərindən tutmuş qlobal təhlükəsizliyə qədər bir çox sahədə ciddi fəsadlar törədəcək.

Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik kanalların aktivləşdirilməsi və gərginliyin azaldılması istiqamətində addımlar atılması beynəlxalq ictimaiyyətin əsas gözləntisidir. Əks təqdirdə, regionda sülh və sabitlik ciddi təhlükə altında qala bilər.

ABŞ Hörmüz boğazında dəniz naviqasiyasının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə yeni beynəlxalq koalisiya qurmaq niyyətindədir. Bu təşəbbüs, regionda artan gərginlik fonunda və beynəlxalq gəmiçiliyə qarşı təhdidlərin çoxalması ilə əlaqədar irəli sürülür. Vaşinqton, kritik dəniz yollarının qorunması üçün müttəfiqlərini bu layihəyə qoşulmağa çağırır.

Hörmüz boğazı, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri olaraq strateji əhəmiyyətə malikdir. Fars körfəzi ölkələrinin neft ixracının böyük bir hissəsi bu boğazdan keçir ki, bu da onu qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün kritik bir nöqtəyə çevirir. Son illərdə boğazda baş verən insidentlər və gərginliklər beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurmuşdu.

ABŞ-ın planına görə, bu koalisiyaya ABŞ-ın müttəfiqləri, o cümlədən körfəz ölkələri və Avropadan tərəfdaşlar daxil ola bilər. Məqsəd, dəniz yollarında sərbəst hərəkəti qorumaq və potensial təhdidlərə qarşı kollektiv müdafiə mexanizmi yaratmaqdır. Bu addımın regionda sabitliyin təmin edilməsinə kömək edəcəyi gözlənilir.

Bu addım, xüsusilə İranla münasibətlərin gərgin olduğu bir vaxtda atılır. İran daha əvvəl boğazı bağlamaqla hədələmiş və regionda bir sıra dəniz insidentləri baş vermişdi. Tehranın bu yeni koalisiyaya necə reaksiya verəcəyi beynəlxalq ictimaiyyətdə maraqla izlənilir və vəziyyətin daha da gərginləşməsi ehtimalı nəzərdən qaçırılmır.

Koalisiyanın yaradılması regionda hərbi mövcudluğu artıra və gərginliyi daha da yüksəldə bilər. Lakin ABŞ rəsmiləri bu təşəbbüsün əsasən müdafiə xarakterli olduğunu və sərbəst naviqasiya hüququnu qorumağa yönəldiyini vurğulayırlar. Onlar, beynəlxalq qanunlara uyğun hərəkət edərək ticarət yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək niyyətindədirlər.

Analitiklər hesab edirlər ki, bu koalisiya yalnız hərbi gücü deyil, həm də diplomatik səyləri əhatə etməlidir ki, regionda davamlı sülh və sabitlik təmin edilsin. Əks halda, hərbi gücün artırılması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə və böyük münaqişə riskini artıra bilər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) limanların blokadasına başlanıldığı vaxtdan bəri 40-dan çox İran gəmisinin ələ keçirildiyini açıqlayıb. Bu bəyanat regionda artan gərginliyin və beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların fonunda verilib.

CENTCOM-un məlumatına görə, ABŞ qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən bu əməliyyatlar, İranın regiondakı fəaliyyətinə qarşı atılan addımların bir hissəsidir. Limanların blokadası, Tehranın dəniz yolları vasitəsilə qeyri-qanuni fəaliyyətinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Ələ keçirilən gəmilərin sayı 40-ı ötdüyünü vurğulayan CENTCOM, bu əməliyyatların davamlı xarakter daşıdığını və beynəlxalq sulara nəzarətin gücləndirilməsi istiqamətində vacib addım olduğunu bildirib.

Bu hadisə, Fars körfəzi və Hörmüz boğazı kimi strateji əhəmiyyətli dəniz yollarında gərginliyin pik həddə çatdığını göstərir. ABŞ və İran arasında illərdir davam edən fikir ayrılıqları və sanksiya rejimi fonunda bu cür hərbi əməliyyatlar regionda vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

Analitiklər, ABŞ-ın bu addımının İranın dəniz ticarətinə və regiondakı təsirinə ciddi zərbə vura biləcəyini qeyd edirlər. Eyni zamanda, bu vəziyyət beynəlxalq ictimaiyyəti dəniz təhlükəsizliyi məsələlərinə daha diqqətli yanaşmağa sövq edir.

CENTCOM-un bu açıqlaması, ABŞ-ın regiondakı strateji maraqlarını qorumaq və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək niyyətində olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Gələcəkdə regionda baş verə biləcək hadisələr beynəlxalq diqqət mərkəzində qalacaq.

İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ABŞ-ın beynəlxalq arenada həyata keçirdiyi blokada siyasətinin əsas məqsədinin Çin, Rusiya və Avropa kimi böyük gücləri zəiflətmək olduğunu iddia edib.

SEPAH rəsmilərinin bəyanatına görə, Vaşinqtonun müxtəlif ölkələrə qarşı tətbiq etdiyi iqtisadi sanksiyalar və ticarət məhdudiyyətləri yalnız müəyyən dövlətləri hədəf almır, həm də qlobal iqtisadiyyatda rəqabəti azaltmağa və ABŞ-ın dominant mövqeyini gücləndirməyə xidmət edir.

Bu iddia, ABŞ-ın beynəlxalq münasibətlərdəki roluna dair yeni müzakirələrə səbəb ola bilər. SEPAH-ın analizinə görə, bu blokada siyasəti, sözügedən güclərin iqtisadi inkişafını əngəlləmək və onların qlobal təsirini məhdudlaşdırmaq üçün düşünülmüş bir strategiyadır.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu uzun müddətdir ki, ABŞ-ın xarici siyasətini tənqid edir və onu regionda və dünyada sabitliyi pozmaqda günahlandırır. Bu yeni bəyanat da onların ABŞ-ın geostrateji məqsədlərinə dair baxışlarını əks etdirir.

Bəyanatda həmçinin vurğulanır ki, ABŞ-ın bu addımları, qlobal ticarət sistemini öz maraqları çərçivəsində yenidən formalaşdırmağa və potensial rəqiblərini neytrallaşdırmağa yönəlib. Bu yanaşma, beynəlxalq əməkdaşlıq və ticarət əlaqələri üçün ciddi çağırışlar yaradır.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı kəşfiyyat xidmətləri ilə qapalı brifinq keçirəcəyi gözlənilir. Bu addım regionda artan gərginlik fonunda atılır və Vaşinqtonun Tehranın fəaliyyətlərinə qarşı mövqeyini bir daha nümayiş etdirir.

Qapalı formatda keçiriləcək bu brifinq, kəşfiyyat məlumatlarının həssaslığını və mövzunun ciddiliyini vurğulayır. Prezident Trampın ən yüksək səviyyəli kəşfiyyat rəsmiləri ilə bir araya gələrək İranın nüvə proqramı, regional təsiri və digər təhdidlərlə bağlı ən son məlumatları əldə edəcəyi gözlənilir.

ABŞ və İran arasında münasibətlər Tramp administrasiyası dövründə xeyli pisləşib. ABŞ-ın 2015-ci il nüvə sazişindən çıxması və İrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etməsi gərginliyi pik həddə çatdırıb. Tehran isə öz növbəsində nüvə öhdəliklərini tədricən azaltmaqla cavab verib.

Bu brifinqin əsas məqsədi, yəqin ki, İranın son hərəkətləri, o cümlədən regiondakı proksi qüvvələrinə dəstəyi və nüvə fəaliyyətləri ilə bağlı dəqiq qiymətləndirmə aparmaqdır. Kəşfiyyat məlumatları əsasında Tramp administrasiyası gələcək addımlarını və strateji qərarlarını formalaşdıracaq.

Analitiklər bu görüşün ABŞ-ın İrana qarşı siyasətində potensial dəyişikliklərə və ya mövcud strategiyanın gücləndirilməsinə işarə edə biləcəyini düşünürlər. Regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün atılacaq addımlar beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izləniləcək.